ToánLớp 4Chủ đề 3. Số có nhiều chữ số

Giáo án Bài 12. Các số trong phạm vi lớp triệu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được: 10 triệu là một chục triệu; 10 chục triệu là một trăm triệu.
Đọc được số trong phạm vi lớp triệu bằng cách đọc lần lượt lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị và thêm tên lớp sau mỗi nhóm số.
Viết được số khi biết cách đọc, biết tách thành ba lớp, điền 0 vào hàng thiếu và viết 000 vào lớp vắng hoàn toàn.
Giải thích được vì sao 40 triệu 8 nghìn 3 đơn vị được viết là 40 008 003, không phải 40 800 000.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao lớp nghìn 008 phải viết đủ ba chữ số, từ đó xác định đúng vị trí các chữ số.
Giao tiếp toán học: HS đọc đúng số có nhiều chữ số bằng tiếng Việt và diễn đạt cách viết số từ lời đọc.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bảng phân lớp (triệu – nghìn – đơn vị) để đọc và viết số.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc, tự viết số theo bảng phân lớp và tự kiểm tra kết quả bằng cách phân tích thành tổng.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi, đọc to và giải thích cách tách lớp, cách điền chữ số cho bạn nghe.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm lỗi sai trong cách viết số của bạn và viết lại đúng.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các bài tập bảng con và phiếu học tập, kiểm tra lại từng chữ số của số đã viết.
Trách nhiệm: HS nghiêm túc trong nhóm, đóng vai người kiểm tra số liệu và góp ý cho bạn khi bạn đọc hoặc viết sai.
Trung thực: HS nói đúng kết quả mình tính được, nhận ra lỗi của bản thân và sửa lại.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide kẻ bảng phân lớp gồm ba cột: lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị, mỗi lớp ba ô hàng trăm – chục – đơn vị.
Thẻ chữ số 0 đến 9 (mỗi số vài thẻ) để minh hoạt việc ghép số và điền 0.
Phiếu học tập số 1 đã in đủ số lượng cho các nhóm.
Bài tập trắc nghiệm và đáp án trên slide.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác của bài 12 tại neoedu.vn/learn/4/math/bai-12-cac-so-trong-pham-vi-lop-trieu (dùng để kiểm tra nhanh sau phần Luyện tập).

2. Học sinh

Sách giáo khoa Toán 4, vở ghi, bút chì, bút màu.
Bảng con, bút viết bảng và khăn lau.
Bộ thẻ chữ số 0 đến 9 (nếu có) để ghép số.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ôn lớp đơn vị và lớp nghìn

Mục tiêu

Ôn lại cách đọc, viết số có đến sáu chữ số, tạo tâm thế vào bài học về lớp triệu.

Nội dung

Trò chơi "Đọc nhanh – viết đúng": GV đọc các số có lớp nghìn và lớp đơn vị, HS viết vào bảng con. Ví dụ: ba mươi lăm nghìn bảy trăm hai mươi; sáu trăm nghìn không trăm linh năm.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng các số trên bảng con và nhận ra số có lớp nghìn cần đọc theo ba chữ số.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: "Hôm nay chúng ta học các số có lớp triệu. Trước hết các em ôn lại lớp nghìn nhé!" GV giới thiệu luật chơi: GV đọc, cả lớp viết bảng con, viết xong giơ bảng.
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con và bút viết.
Giáo viên
GV đọc lần lượt: "ba mươi lăm nghìn bảy trăm hai mươi", "sáu trăm nghìn không trăm linh năm". GV quan sát, nhắc HS viết đủ ba chữ số ở lớp nghìn.
Học sinh
HS viết: 35 720; 600 005. Dự kiến lỗi: một số HS viết 600 5 hoặc 6 5. GV yêu cầu HS đọc lại để tự sửa.
Giáo viên
GV chốt: Mỗi lớp (nghìn, đơn vị) phải viết đủ ba chữ số; hàng nào thiếu thì viết 0. GV dẫn vào bài: "Lớp nào đứng trước lớp nghìn? Đó chính là lớp triệu."
Học sinh
HS nhắc lại: Lớp nghìn và lớp đơn vị đều có ba chữ số. HS đoán lớp đứng trước lớp nghìn là lớp triệu.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Đọc số trong lớp triệu

Mục tiêu

HS nêu được mối quan hệ giữa triệu, chục triệu, trăm triệu và đọc được số trong lớp triệu theo đúng thứ tự các lớp.

Nội dung

Hoạt động cặp đôi. GV trình bày bảng phân lớp và nêu: 10 triệu là một chục triệu; 10 chục triệu là một trăm triệu. Cặp đôi dùng Phiếu học tập số 1 để tách số 305 017 042 thành ba lớp và đọc số.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành: 305 | 017 | 042 và cách đọc "ba trăm linh năm triệu không trăm mười bảy nghìn không trăm bốn mươi hai".

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV vẽ bảng phân lớp lên bảng, viết lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị. GV hỏi: "10 triệu gấp mấy lần 1 triệu? 10 chục triệu bằng mấy trăm triệu?" GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp.
Học sinh
HS quan sát bảng phân lớp. Dự kiến trả lời: 10 triệu là một chục triệu; 10 chục triệu là một trăm triệu.
Giáo viên
GV yêu cầu cặp đôi tách số 305 017 042 thành ba lớp, đọc lớp triệu trước, rồi lớp nghìn, lớp đơn vị. GV đi quanh lớp, gợi ý: "Lớp nào có số 0 ở giữa cần đọc thế nào?"
Học sinh
Cặp đôi tách: lớp triệu 305, lớp nghìn 017, lớp đơn vị 042. Dự kiến đọc: ba trăm linh năm triệu không trăm mười bảy nghìn không trăm bốn mươi hai.
Giáo viên
GV mời 1 cặp đọc to số, cả lớp kiểm tra. GV hỏi: "Vì sao lớp nghìn 017 đọc là không trăm mười bảy nghìn?"
Học sinh
HS đọc và giải thích: lớp nghìn có ba chữ số 017 nên có chữ "không trăm"; lớp đơn vị 042 đọc "không trăm bốn mươi hai".
Giáo viên
GV chốt: Đọc từ lớp triệu đến lớp nghìn rồi lớp đơn vị; sau mỗi nhóm số thêm tên lớp (trừ lớp đơn vị). Số có lớp triệu thì đọc đủ "triệu" trước các lớp còn lại.
Học sinh
HS ghi vào vở: ba trăm linh năm triệu không trăm mười bảy nghìn không trăm bốn mươi hai.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Viết số theo lời đọc

Mục tiêu

HS viết được số trong lớp triệu từ lời đọc, biết điền 0 cho lớp thiếu hàng và viết 000 cho lớp vắng hoàn toàn.

Nội dung

GV nêu ví dụ: "40 triệu 8 nghìn 3 đơn vị". HS tách thành ba lớp: 40 | 008 | 003, sau đó viết thành 40 008 003 và kiểm tra bằng phân tích thành tổng: 40 000 000 + 8 000 + 3.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng số 40 008 003 và giải thích được vì sao lớp nghìn là 008 chứ không phải 8 (lớp nghìn có hàng trăm bằng 0 nên điền 0).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng: "40 triệu 8 nghìn 3 đơn vị" và hỏi: "Lớp nào trong số này không có hàng trăm? Ta phải viết như thế nào?"
Học sinh
HS suy nghĩ, trả lời dự kiến: lớp nghìn chỉ có 8 nghìn, không có trăm nên điền 0 vào hàng trăm.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS tách thành ba lớp: 40 | 008 | 003, rồi viết 40 008 003. GV viết phân tích 40 000 000 + 8 000 + 3 để HS đối chiếu vị trí từng chữ số. GV nêu thêm lớp vắng: "sáu mươi triệu không trăm linh hai nghìn không trăm linh năm" (60 002 005).
Học sinh
HS viết bảng con: 40 008 003 và 60 002 005. Dự kiến lỗi: viết 40 8 003 hoặc 40 800 000 (nhầm 8 nghìn thành 8 trăm nghìn).
Giáo viên
GV nhấn mạnh quan niệm sai: 40 triệu 8 nghìn không phải 40 800 000. Lớp nào thiếu hàng thì điền 0; lớp vắng hoàn toàn thì viết 000. Ghi nhớ: đọc lớp triệu trước; viết đủ ba chữ số cho mỗi lớp phía sau.
Học sinh
HS ghi vào vở và đọc lại câu ghi nhớ.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Ai nhanh và đúng hơn

Mục tiêu

HS vận dụng cách đọc, viết và so sánh số trong lớp triệu để làm các bài tập đã cho.

Nội dung

Trò chơi "Bảng con nhanh" với 5 câu: (1) Viết số: sáu mươi triệu không trăm linh hai nghìn không trăm linh năm; (2) 10 chục triệu bằng bao nhiêu?; (3) Giá trị chữ số 4 trong 148 075 203 là: A. 40 000 000; B. 4 000 000; C. 400 000; D. 40; (4) 92 000 000 + 15 000 + 8 = ?; (5) Xếp từ bé đến lớn: 9 009 000; 9 000 009; 9 000 900; 9 000 090.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 60 002 005; (2) 100 000 000; (3) A; (4) 92 015 008; (5) 9 000 009 < 9 000 090 < 9 000 900 < 9 009 000. Bài kiểm tra đúng cách đọc: 80 004 030 đọc là tám mươi triệu không trăm linh bốn nghìn không trăm ba mươi, nên câu "tám mươi triệu bốn nghìn không trăm ba mươi" là Sai.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: Viết đáp án vào bảng con, giơ bảng khi có kết quả. Đọc đề từng câu rõ ràng, nhắc HS chú ý hàng chục triệu ở câu 3.
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV đọc từng câu, cho HS làm 1–2 phút mỗi câu. Với câu 3, GV hỏi: "Chữ số 4 đứng ở hàng nào của số 148 075 203?" Với câu 5, GV hướng dẫn so sánh từ hàng cao nhất đến thấp nhất.
Học sinh
HS viết đáp án. Dự kiến: câu 3 chọn A vì chữ số 4 ở hàng chục triệu. Câu 5 HS so sánh các hàng triệu bằng nhau, tiếp đến hàng trăm nghìn.
Giáo viên
GV kiểm tra nhanh bảng con của vài HS, mời 2 HS nêu lý do chọn đáp án câu 3 và câu 5. Sau đó GV đưa thêm câu: 80 004 030 đọc là "tám mươi triệu bốn nghìn không trăm ba mươi" đúng hay sai? Vì sao?
Học sinh
HS giải thích: chữ số 4 ở hàng chục triệu có giá trị 40 000 000. HS trả lời câu kiểm tra: Sai, vì lớp nghìn 004 phải đọc là "không trăm linh bốn nghìn".
Giáo viên
GV chốt đáp án và sửa lỗi chung: thiếu "không trăm linh" ở lớp nghìn, nhầm hàng khi xác định giá trị chữ số. GV có thể mở học liệu số NeoEdu để HS làm thêm bài tương tác nếu còn thời gian.
Học sinh
HS sửa lại bài của mình trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Nhân viên ghi số liệu

Mục tiêu

HS vận dụng đọc và viết số trong lớp triệu vào tình huống thực tế, rèn khả năng giao tiếp toán học.

Nội dung

Đóng vai: Một HS là "nhân viên ghi số liệu" đọc số, HS còn lại viết số lên bảng con và kiểm tra. Ví dụ: một nhà máy báo cáo "bảy triệu không trăm linh ba nghìn hai trăm" (7 003 200); một bảng thống kê ghi 25 000 800. Giao về nhà: tìm số có lớp triệu trên báo, hoá đơn hoặc bảng số liệu ở nhà, đọc và viết lại.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng và viết đúng ít nhất 2 số trong tình huống đóng vai; ghi được ít nhất 1 số có lớp triệu tìm được ở nhà vào vở.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia cặp, nêu tình huống: "Nhân viên đọc số liệu, bạn kia ghi số và kiểm tra lại". GV phát phiếu ghi tình huống hoặc viết lên bảng.
Học sinh
HS nhận vai: người đọc và người ghi.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ cặp còn lúng túng. Nhắc người ghi kiểm tra bằng cách tách lớp và đếm số chữ số.
Học sinh
HS đọc, viết và đổi vai. Dự kiến: HS viết 7 003 200 và 25 000 800.
Giáo viên
GV nhận xét chung, khen các cặp đọc rõ, viết đúng. Giao bài tập về nhà.
Học sinh
HS ghi bài tập về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Tách số và đọc số 305 017 042

Bước 1: Viết số 305 017 042 vào bảng phân lớp.
Bước 2: Điền các lớp vào bảng:
- Lớp triệu: ...
- Lớp nghìn: ...
- Lớp đơn vị: ...
Bước 3: Đọc số theo thứ tự lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị.
Bước 4: Viết số 40 triệu 8 nghìn 3 đơn vị. Điền 0 vào lớp nào và viết kết quả: ...
Bước 5: Kiểm tra bằng phân tích thành tổng: ... + ... + ... = ...

Hướng dẫn về nhà

Viết và đọc các số sau: 52 000 000; 52 006 010; 500 000 300. Với mỗi số, ghi rõ lớp triệu, lớp nghìn, lớp đơn vị.
Tìm trong sách, báo hoặc hoá đơn ở nhà một số có lớp triệu. Viết số đó vào vở, đọc to cho người thân nghe và giải thích cách đọc.
Chỉ rõ lỗi của bạn An khi viết "ba mươi triệu hai trăm" thành 30 200 và viết lại đúng.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.