Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 7. Những sắc màu thiên nhiên

Giáo án Bài 7. Mặt trời xanh của tôi

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc đúng, rõ ràng và nêu được nội dung, chi tiết chính của bài Mặt trời xanh của tôi.
Giải thích được nghĩa của các từ liên tưởng, che chở trong ngữ cảnh bài đọc.
Nhận biết được cách so sánh dựa trên nét giống nhau (lá cọ như những mặt trời màu xanh) và nêu được tác dụng làm vẻ đẹp của cây hiện rõ hơn.
Đọc độc lập văn bản Tấm bản đồ nơi ở và trả lời câu hỏi bằng chi tiết có trong bài.
Kể lại được Sự tích hoa mào gà theo các chặng: niềm vui, gặp bạn buồn, quyết định chia sẻ, kết quả.
Viết đúng cụm từ trong đoạn mẫu nhớ–viết, phân biệt được r/d/gi qua các từ rừng, giọt.
Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng, đọc hiểu văn bản; nói rõ ràng khi kể chuyện; nghe và phản hồi đúng lượt; viết đúng chính tả r/d/gi và viết câu có so sánh.
Năng lực văn học: cảm nhận hình ảnh so sánh, liên tưởng trong thơ văn và thấy được tình yêu thiên nhiên qua cảm giác được che chở dưới màu xanh của rừng cọ.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài, tự kiểm tra và sửa bài viết theo bản mẫu.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, cặp đôi; biết lắng nghe, không ngắt lời người nói, nhắc lại ý chính và đặt câu hỏi cho bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng cách so sánh để tả một cây quen thuộc và chia sẻ suy nghĩ về lòng tốt.

3. Phẩm chất

Nhân ái: biết trân trọng lòng tốt, sẵn sàng chia sẻ như gà Mơ trong câu chuyện.
Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập và nhiệm vụ quan sát cây xanh ở nhà đúng hạn, ghi chép trung thực.
Yêu nước: biết yêu quý, bảo vệ thiên nhiên quê hương qua cảm nhận về rừng cọ và cây xanh quanh em.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 3, tập 2 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 7.
Tranh hoặc ảnh rừng cọ, cây cọ, cây hoa mào gà.
Bản tóm lược bài Mặt trời xanh của tôi và văn bản Tấm bản đồ nơi ở đã in hoặc chiếu lên bảng.
Phiếu học tập số 1, số 2, số 3; bảng nhóm, bút dạ.
Học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-7-mat-troi-xanh-cua-toi (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 2; vở ô li, bút chì, bút mực.
Bút dạ và giấy nháp nhỏ để ghi từ khóa khi làm việc nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán hình ảnh cây cọ

Mục tiêu

Gợi nhớ hình ảnh rừng cọ, tạo hứng thú và dẫn HS vào bài đọc.

Nội dung

GV treo tranh rừng cọ và đặt câu hỏi gợi mở; HS nêu cảm nhận và liên tưởng đầu tiên về lá cọ.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất một liên tưởng về lá cọ (ví dụ: giống chiếc quạt, giống tia nắng xoè ra).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh rừng cọ và hỏi: “Em thấy gì trong bức tranh? Lá cọ xoè ra trông giống cái gì?”
Học sinh
HS quan sát tranh và suy nghĩ. Trả lời dự kiến: “Lá cọ xoè như cái quạt.”; “Lá cọ xoè như tia nắng mặt trời.”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nói nhanh một liên tưởng khác, khuyến khích HS dùng từ “giống như”.
Học sinh
HS nói nhanh: “Lá cọ giống như những chiếc ô xanh.”; “Rừng cọ như một chiếc bàn tròn xanh.”
Giáo viên
GV nhận xét các liên tưởng, khen những cách nói hay và sáng tạo.
Học sinh
HS lắng nghe, nhận xét bạn ngắn gọn.
Giáo viên
GV giới thiệu bài Mặt trời xanh của tôi của nhà thơ Nguyễn Viết Bính, nói rằng tác giả cũng nhìn lá cọ bằng một liên tưởng đẹp và cả lớp sẽ cùng tìm hiểu.
Học sinh
HS ghi tên bài vào vở và nhắc lại tên bài.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 30 phút

Đọc và tìm hiểu bài Mặt trời xanh của tôi

Mục tiêu

Đọc đúng, hiểu nội dung, chi tiết chính; giải nghĩa từ liên tưởng, che chở; nhận biết cách so sánh dựa trên nét giống nhau.

Nội dung

GV đọc mẫu và hướng dẫn cách đọc; HS luyện đọc nhóm 4; làm việc nhóm với Phiếu học tập số 1 để tìm chi tiết trả lời câu hỏi, giải nghĩa từ và rút ra ghi nhớ. Lưu ý: đây là bản tóm lược do nhóm biên soạn, không phải nguyên văn tác phẩm.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng đoạn tóm lược; trả lời được ba câu hỏi bằng căn cứ trong bài; giải nghĩa đúng hai từ liên tưởng và che chở; ghi được phần ghi nhớ vào vở.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu đoạn tóm lược, nhấn giọng ở những chi tiết gợi hình (mặt trời màu xanh, mưa trên lá, mát lành). Nhắc HS: “Đây là bản tóm lược do nhóm biên soạn viết lại, không phải nguyên văn tác phẩm.” Hỏi: “Khi đọc, em cần ngắt hơi ở đâu?”
Học sinh
HS lắng nghe, theo dõi trong sách. Trả lời dự kiến: “Em ngắt theo dấu chấm và dấu phẩy.”; “Em đọc rõ các tiếng dễ lẫn như rừng, mưa.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS đọc nối tiếp từng câu trong nhóm 4. GV giải nghĩa từ liên tưởng (nghĩ từ một hình ảnh tới hình ảnh có nét gần gũi) và che chở (bảo vệ, giúp được an toàn và dễ chịu). Các nhóm dùng Phiếu học tập số 1 để tìm chi tiết.
Học sinh
HS đọc nối tiếp; nhóm thảo luận, gạch chân chi tiết trong bài. Trả lời dự kiến: “Lá cọ được cảm nhận như những mặt trời màu xanh.”; “Tác giả nghe mưa trên lá, thấy rừng cọ mát lành.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày câu trả lời, yêu cầu nói rõ căn cứ. GV hỏi thêm: “Vì sao tác giả so lá cọ với mặt trời?”
Học sinh
HS trình bày. Trả lời dự kiến: “Vì lá cọ xanh và xoè tròn như mặt trời; nét giống nhau làm lá cọ đẹp hơn.”; “Tình yêu thiên nhiên được bộc lộ qua cảm giác được che chở dưới màu xanh.”
Giáo viên
GV chốt: so sánh dựa trên nét giống nhau giúp vẻ đẹp của cây hiện lên rõ hơn. GV hướng dẫn HS tự kể nội dung bài bằng 2–3 câu, rồi kiểm tra xem câu nào có điều văn bản không nói.
Học sinh
HS đọc phần ghi nhớ, chép vào vở. Một vài HS tự kể nội dung bằng 2–3 câu; bạn nhận xét có thêm điều không có trong bài hay không.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Nghe và kể chuyện Sự tích hoa mào gà

Mục tiêu

Kể lại được câu chuyện theo các chặng; nêu được suy nghĩ về lòng tốt; biết lắng nghe và phản hồi đúng lượt.

Nội dung

GV kể mẫu Sự tích hoa mào gà theo bốn chặng: niềm vui, gặp bạn buồn, quyết định chia sẻ, kết quả. HS kể theo cặp đôi, người nghe không ngắt lời và nhắc lại ý chính sau lượt nói.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được bốn chặng của câu chuyện; nói được một điều lòng tốt khiến em suy nghĩ; người nghe nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV kể mẫu câu chuyện bằng lời mới. Hỏi: “Gà Mơ có gì đặc biệt? Khi thấy cây buồn, gà đã làm gì?”
Học sinh
HS lắng nghe. Trả lời dự kiến: “Gà Mơ có chiếc mào đẹp và rất vui.”; “Gà Mơ tặng chiếc mào để cây có hoa.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS kể theo cặp đôi theo bốn chặng; nhắc người nghe không ngắt lời, sau khi bạn nói phải nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.
Học sinh
HS kể theo cặp; người nghe ghi nhanh từ khóa. Câu hỏi dự kiến: “Vì sao gà Mơ muốn tặng mào?”; “Sau đó mọi người có nhớ tới gà không?”
Giáo viên
GV mời 2–3 cặp kể trước lớp; nhận xét về trình tự, từ ngữ và cách lắng nghe. Nhắc: chi tiết tặng mào là tưởng tượng của truyện, không phải cách hoa hình thành ngoài tự nhiên.
Học sinh
HS kể trước lớp. Trả lời dự kiến: “Lòng tốt của gà được mọi người nhớ tới.”; “Em thấy cần chia sẻ điều mình có để giúp người khác.”
Giáo viên
GV chấm nhanh theo ba tiêu chí, mỗi tiêu chí 1 điểm: đúng sự việc, trình tự rõ và từ phù hợp, nói nghe được và biết lắng nghe, trả lời bạn. GV nhắc HS phân biệt bản tóm lược với nguyên văn tác phẩm.
Học sinh
HS tự đánh giá và góp ý cho bạn theo ba tiêu chí.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Đọc hiểu văn bản Tấm bản đồ nơi ở

Mục tiêu

Đọc độc lập văn bản nguyên bản, trả lời câu hỏi bằng căn cứ và xếp đúng trình tự các việc trong bài.

Nội dung

HS đọc thầm văn bản Tấm bản đồ nơi ở, làm Phiếu học tập số 2. GV có thể cho HS làm thêm bài tập tương tác trên trang NeoEdu sau khi làm phiếu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Câu 5: suối. Câu 6: B (vì voi có nhiều nhu cầu sống). Câu 7: Hòa định vẽ chỗ ở nhỏ → Cô hỏi về nhu cầu của voi → Hòa mở rộng rừng và thêm lối tới suối. HS trả lời đúng và chỉ ra được căn cứ trong bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: đọc thầm văn bản một lần, rồi làm Phiếu học tập số 2. Nhắc HS chỉ kết luận từ điều đã đọc, không đoán thêm.
Học sinh
HS đọc thầm, gạch chân các chi tiết liên quan đến suối, voi và nhu cầu sống.
Giáo viên
GV theo dõi, hỗ trợ HS yếu; gợi ý: “Cô hỏi voi lấy thức ăn ở đâu, có cần nguồn nước không. Em tìm chi tiết nào trả lời câu hỏi đó?”
Học sinh
HS làm phiếu cá nhân khoảng 8 phút. Trả lời dự kiến: “Hòa thêm lối nối tới suối.”; “Vì voi cần thức ăn, nước và đi lại, nên nơi sống phải đáp ứng nhiều nhu cầu.”
Giáo viên
GV mời HS đối chiếu với bạn cùng bàn, sau đó nêu đáp án. Nếu có HS chọn sai câu 6, GV yêu cầu chỉ ra căn cứ trong bài.
Học sinh
HS đối chiếu theo cặp, nêu đáp án và căn cứ. Trả lời dự kiến: “Câu 6 là B vì văn bản nói voi có nhiều nhu cầu sống.”
Giáo viên
GV chốt: đọc hiểu cần tìm chi tiết trong bài và không thay bằng điều mình đoán. Có thể cho HS làm thêm bài tương tác trên NeoEdu để củng cố.
Học sinh
HS ghi đáp án đúng vào vở và rút ra cách tìm ý: xác định nhân vật, tìm chi tiết, nối với điều tác giả muốn gợi.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Nhớ–viết và phân biệt r/d/gi

Mục tiêu

Viết đúng cụm từ của đoạn mẫu nguyên bản; phân biệt được r, gi qua các từ rừng, giọt.

Nội dung

GV đọc cụm mẫu Trong giờ tìm hiểu động vật, Hòa vẽ một tấm bản đồ đơn giản có suối, rừng và đồng cỏ. Em định đặt voi vào một ô nhỏ vì con vật có thể đứng vừa. HS học một cụm ngắn, che đi rồi viết lại; sau đó làm Phiếu học tập số 3 để điền r hoặc gi.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: rừng cọ (điền r); giọt mưa (điền gi); câu 9: đáp án A (r). HS viết đúng cụm mẫu, tự soát lại theo bản mẫu, không viết đoán.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc cụm mẫu, đọc chậm các tiếng dễ lẫn (rừng, suối). Nhắc HS: chú ý tên riêng và tiếng có r. Hỏi: “Tiếng rừng viết bằng chữ cái nào?”
Học sinh
HS lắng nghe và trả lời dự kiến: “Tiếng rừng viết bằng r.”
Giáo viên
GV yêu cầu HS nhìn cụm mẫu, che đi và viết lại vào vở; sau đó đối chiếu với bản mẫu. Cho HS làm Phiếu học tập số 3.
Học sinh
HS viết cụm mẫu, soát lại và sửa lỗi. Làm phiếu: điền r vào ô rừng cọ; điền gi vào ô giọt mưa.
Giáo viên
GV mời 2–3 HS đọc bài làm của mình; cả lớp đối chiếu. Chốt đáp án câu 9: r.
Học sinh
HS đọc bài, nhận xét lỗi của bạn. Trả lời dự kiến: “Cụm đầu là rừng cọ, nên chọn r.”
Giáo viên
GV nhắc: nếu chưa chắc, phải đối chiếu bản mẫu thay vì viết đoán; tuyên dương bài viết sạch đẹp.
Học sinh
HS ghi vào vở các từ cần nhớ: rừng, giọt.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Quan sát cây xanh và chia sẻ lòng tốt

Mục tiêu

Vận dụng cách so sánh dựa trên nét giống nhau để tả một cây quen thuộc; kể lại câu chuyện Sự tích hoa mào gà cho người thân.

Nội dung

HS quan sát một cây xanh ở trường, ở nhà hoặc ngoài đường, viết 2–3 câu có so sánh để tả cây. HS kể lại Sự tích hoa mào gà cho người thân nghe và nói một việc tốt mình đã làm hoặc muốn làm để giúp người khác.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS viết được 2–3 câu có so sánh dựa trên nét giống nhau; kể lại được câu chuyện cho người thân; ghi lại ý kiến của người thân (nếu có).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: quan sát một cây xanh, chọn một nét giống nhau để so sánh; về nhà kể lại Sự tích hoa mào gà cho người thân. GV mẫu một câu: “Tán cây như chiếc ô xanh che mát sân trường.”
Học sinh
HS lắng nghe, ghi nhiệm vụ vào vở. Trả lời dự kiến: “Em sẽ quan sát cây bàng ở sân trường.”
Giáo viên
GV mời HS trình bày câu so sánh vừa viết, khuyến khích HS nói rõ nét giống nhau được chọn.
Học sinh
HS trình bày. Trả lời dự kiến: “Chùm hoa đỏ như chiếc mào gà nhỏ.”; “Lá cây như những chiếc quạt xanh vẫy trong gió.”
Giáo viên
GV nhận xét, khen câu so sánh có hình ảnh gần gũi; nhắc HS không so sánh vô lí, không thêm chi tiết không có thật.
Học sinh
HS lắng nghe và điều chỉnh câu của mình nếu cần.
Giáo viên
GV chốt: so sánh dựa trên nét giống nhau làm vẻ đẹp của cây rõ hơn; lòng tốt cần được chia sẻ. GV giao HS ghi nhật kí ngắn về việc đã kể cho người thân.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở, nhắc lại ý chính của bài học.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Mặt trời xanh của tôi” rồi trả lời:

Câu 1: Lá cọ được cảm nhận như gì? Tìm chi tiết trong bài để trả lời.
Câu 2: Tác giả nghe thấy gì và nhìn thấy gì ở rừng cọ? Em hãy ghi lại hai chi tiết.
Câu 3: Tình yêu thiên nhiên được bộc lộ qua điều gì?
Câu 4: Giải nghĩa hai từ: liên tưởng; che chở.
Câu 5: Nêu một nét giống nhau giữa lá cọ và mặt trời, rồi cho biết cách so sánh đó làm vẻ đẹp của cây hiện lên như thế nào.
Lưu ý: Đây là bản tóm lược do nhóm biên soạn, không phải nguyên văn tác phẩm.

Phiếu học tập số 2

Đọc văn bản “Tấm bản đồ nơi ở” rồi làm bài:

Câu 1: Trong bản đồ của Hòa có những gì? (suối, rừng, đồng cỏ)
Câu 2: Hòa định đặt voi vào đâu? Vì sao?
Câu 3: Hòa mở rộng vùng rừng và thêm lối nối tới đâu?
Câu 4: Vì sao phải mở rộng nơi ở của voi? Khoanh vào đáp án đúng.
A. Vì chỉ muốn bức tranh có ít khoảng trắng.
B. Vì voi có nhiều nhu cầu sống.
C. Vì mọi con vật cần chỗ ở có cùng kích thước.
Câu 5: Xếp theo đúng trình tự:
• Cô hỏi về nhu cầu của voi.
• Hòa định vẽ chỗ ở nhỏ.
• Hòa mở rộng rừng và thêm lối tới suối.

Phiếu học tập số 3

Điền r hoặc gi vào chỗ trống, rồi viết lại cụm từ vào vở:

Câu 1: ……ừng cọ (chọn r hoặc d)
Câu 2: ……ọt mưa (chọn r hoặc gi)
Câu 3: Chọn cách hoàn thành đúng nghĩa cụm đầu: …ừng cọ. A. r; B. d.
Gợi ý: Nhớ lại đoạn mẫu “Trong giờ tìm hiểu động vật, Hòa vẽ một tấm bản đồ đơn giản có suối, rừng và đồng cỏ.” Nếu chưa chắc, hãy đối chiếu bản mẫu thay vì viết đoán.

Hướng dẫn về nhà

Quan sát một cây xanh quanh nhà hoặc ở trường, viết 2–3 câu có so sánh dựa trên nét giống nhau để tả cây.
Kể lại câu chuyện Sự tích hoa mào gà cho người thân nghe theo bốn chặng: niềm vui, gặp bạn buồn, quyết định chia sẻ, kết quả.
Viết vào vở một điều lòng tốt em đã làm hoặc muốn làm để giúp bạn bè, người thân; ghi lại ý kiến nhận xét của người thân (nếu có).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.