NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 7. Những sắc màu thiên nhiên

Giáo án Bài 4. Những cái tên đáng yêu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, rõ ràng văn bản “Những cái tên đáng yêu”, ngắt đúng dấu câu và các cụm có nghĩa.
  • Nêu được nội dung chính: một cây nấm được các con vật đi ngang gọi bằng nhiều tên, mỗi tên gắn với một liên tưởng về dáng nấm hoặc cách dùng nấm.
  • Giải thích được nghĩa của hai từ “trìu mến” và “góc nhìn” trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Nhận biết được các cặp từ gần nghĩa và đặt được câu hỏi “Khi nào?” để hỏi thời gian sự việc xảy ra.
  • Viết được đoạn 4–5 câu kể lại một hoạt động của nhóm theo trình tự việc đầu, việc tiếp theo và kết quả.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc thành tiếng rõ ràng, đọc hiểu văn bản nguyên bản, nói và nghe để trình bày ý kiến, viết đoạn văn kể lại hoạt động có trình tự.
  • Năng lực văn học: cảm nhận niềm vui khi nhìn một sự vật từ nhiều phía và nhận ra cách đặt tên gợi hình ảnh, gợi tình cảm trìu mến trong câu chuyện.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc thầm, tự ghi ý theo phiếu học tập và tự sửa đoạn văn của mình theo gợi ý.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc theo cặp đôi, trao đổi, đối chiếu đáp án và trình bày ý kiến có căn cứ trong bài đọc.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: tìm căn cứ trong văn bản để giải thích vì sao các nhân vật gọi nấm khác nhau và đặt câu hỏi “Khi nào?” phù hợp.

3. Phẩm chất

  • Trung thực: trả lời câu hỏi dựa trên chi tiết có trong bài đọc, không tự thêm chi tiết tưởng tượng.
  • Nhân ái: trân trọng cách gọi trìu mến của người khác và góp ý với bạn bằng lời lẽ lịch sự, tôn trọng ý kiến khác.
  • Chăm chỉ: hoàn thành đầy đủ phiếu học tập, đoạn văn và phiếu đọc mở rộng ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 2 (Kết nối tri thức với cuộc sống).
  • Bảng phụ ghi văn bản “Những cái tên đáng yêu”, bài đọc “Chiếc ô cho cây”, cặp từ gần nghĩa và câu hỏi mẫu.
  • Tranh vẽ hoặc mô hình đơn giản một cây nấm nhỏ dưới gốc cây, dùng để gợi liên tưởng.
  • Thẻ từ ghi các từ: chăm chỉ, siêng năng, vui, mừng, nhỏ, bé.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi cặp hoặc mỗi HS).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, địa chỉ neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-4-nhung-cai-ten-dang-yeu.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 2; vở ô li, bút chì, bút mực.
  • Bộ thẻ từ (nếu có) hoặc giấy nháp để ghép cặp từ.
  • Phiếu học tập và bút để điền kết quả.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Biệt danh đáng yêu

Mục tiêu

Tạo tâm thế vui vẻ, kết nối trải nghiệm của HS với chủ đề gọi tên sự vật theo nhiều cách.

Nội dung

GV đặt câu hỏi: “Em đã bao giờ được bạn bè hoặc người thân gọi bằng một cái tên đặc biệt chưa? Em cảm thấy thế nào?” HS nêu ý kiến ngắn gọn.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất một trải nghiệm hoặc cảm xúc liên quan đến cách gọi tên đáng yêu, làm tâm thế sẵn sàng vào bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh cây nấm nhỏ dưới gốc cây và đặt câu hỏi: “Nếu em nhìn cây nấm này, em sẽ gọi nó là gì? Vì sao?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh, suy nghĩ và trả lời tự do, ví dụ: “Em gọi là cái ô nhỏ vì nó giống chiếc ô.”

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ, khuyến khích HS giải thích lí do của cách gọi.

    Học sinh

    HS trình bày ý kiến của mình. Dự kiến: “Em gọi nấm là cái bàn tròn vì nó có mặt phẳng và chân nhỏ.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét: mỗi người nhìn một sự vật theo cách riêng, từ đó dẫn vào bài “Những cái tên đáng yêu”.

    Học sinh

    HS lắng nghe và nhắc lại tên bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 14 phút

Tìm ý trong văn bản Những cái tên đáng yêu

Mục tiêu

HS đọc đúng văn bản, nêu được nội dung chính và các chi tiết làm căn cứ cho câu trả lời.

Nội dung

GV hướng dẫn cách tìm ý gồm ba bước: xác định người hoặc sự vật chính; tìm chi tiết trả lời câu hỏi; nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. HS đọc thầm văn bản tóm lược, sau đó làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1. GV nhắc HS chỉ kết luận từ điều đã đọc.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ: nhân vật chính là một cây nấm; các con vật gọi nấm bằng nhiều tên; nấm không buồn mà thích thú; bài gợi niềm vui khi nhận ra một sự vật có thể được cảm nhận từ nhiều phía.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu một lượt, sau đó nêu câu hỏi: “Người chính trong câu chuyện là ai?” và “Vì sao nấm không buồn khi được gọi nhiều tên?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm văn bản và trả lời. Dự kiến: “Nhân vật chính là cây nấm. Nấm không buồn vì nó thích thú trước các cách gọi trìu mến.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn cặp đôi đọc từng câu, tìm chi tiết trả lời và ghi vào Phiếu học tập số 1. GV đi quanh lớp, gợi ý HS chỉ đúng câu trong bài.

    Học sinh

    Cặp đôi thảo luận, đọc lại và điền phiếu. Dự kiến: “Mỗi tên gắn với một liên tưởng về dáng nấm hoặc cách dùng nấm trong lần gặp gỡ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày kết quả và hỏi thêm: “Một sự vật có thể được cảm nhận từ nhiều phía nghĩa là gì?”

    Học sinh

    Đại diện cặp đọc câu căn cứ và giải thích. Dự kiến: “Nghĩa là mỗi người có thể nhìn cùng một vật theo cách khác nhau.”

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung chính, hướng dẫn HS đọc thành tiếng đoạn có lời các con vật, ngắt đúng dấu câu, và nêu câu ghi nhớ: “Khác nhau trong cách nhìn có thể làm hiểu biết thêm phong phú.”

    Học sinh

    HS luyện đọc theo cặp, nhắc lại nội dung chính và câu ghi nhớ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Từ gần nghĩa và hỏi thời gian

Mục tiêu

HS nhận biết các cặp từ gần nghĩa, hiểu nghĩa của từ trìu mến và góc nhìn, biết dùng câu hỏi Khi nào? để hỏi thời gian.

Nội dung

Trò chơi “Ghép đôi từ”: HS ghép các thẻ từ có nghĩa gần nhau (chăm chỉ – siêng năng, vui – mừng, nhỏ – bé). Sau đó HS tìm hiểu nghĩa của trìu mến và góc nhìn, rồi luyện đặt câu hỏi “Khi nào?” dựa trên câu “Sáng sớm, em quan sát nấm.”

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng ba cặp từ gần nghĩa; giải thích được trìu mến là dịu dàng, có tình cảm yêu thương và góc nhìn là cách quan sát và cảm nhận một sự vật; đặt được câu hỏi “Em quan sát nấm khi nào?”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phổ biến luật chơi: mỗi nhóm nhận bộ thẻ, ghép cặp từ nhanh và đúng. GV nêu câu hỏi: “Từ vui và từ mừng có thay thế được cho nhau trong mọi câu không?”

    Học sinh

    HS nhận thẻ và suy nghĩ. Dự kiến: “Không hoàn toàn, phải đọc cả câu để chọn từ phù hợp.”

  2. Giáo viên

    GV quan sát các nhóm, nhắc HS kiểm tra lại nghĩa khi ghép. Sau đó GV đưa câu “Sáng sớm, em quan sát nấm.” và yêu cầu HS đặt câu hỏi về thời gian.

    Học sinh

    Các nhóm ghép thẻ và đặt câu hỏi. Dự kiến: “Em quan sát nấm khi nào?”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm đọc các cặp từ đã ghép và giải thích nghĩa của trìu mến, góc nhìn.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày: “Chăm chỉ và siêng năng là nghĩa gần nhau; trìu mến nghĩa là dịu dàng, có tình cảm yêu thương.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: câu hỏi “Khi nào?” dùng để hỏi thời gian; từ gần nghĩa phải xét trong câu cụ thể.

    Học sinh

    HS ghi vào vở hai ý chính về từ gần nghĩa và câu hỏi thời gian.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 14 phút

Luyện đọc hiểu và từ ngữ

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về nội dung bài đọc, từ gần nghĩa và câu hỏi thời gian để làm bài tập có căn cứ.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm các câu hỏi về bài “Những cái tên đáng yêu” và bài “Chiếc ô cho cây”, sau đó đối chiếu đáp án với bạn. HS có thể làm thêm bài tập tương tác trên trang NeoEdu nếu có thiết bị.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành với đáp án đúng: Câu 1 là A; Câu 2 là mít; Câu 3 là B; Câu 4 là trình tự: Bình cùng mẹ ra vườn → Hai người gọi nấm theo hai cách → Bình chụp ảnh rồi để nấm lại; Câu 5 là chăm chỉ – siêng năng, vui – mừng, nhỏ – bé; Câu 6 là C.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu của Phiếu học tập số 2 và nhắc HS đọc kĩ câu hỏi trước khi chọn đáp án.

    Học sinh

    HS đọc đề, xác định yêu cầu từng câu.

  2. Giáo viên

    GV cho HS làm cá nhân khoảng 7 phút, sau đó đổi phiếu với bạn cùng bàn để kiểm tra. GV hỗ trợ những HS còn chậm.

    Học sinh

    HS làm bài, đọc lại đoạn văn để tìm căn cứ rồi đối chiếu. Dự kiến: “Bạn thấy cây nấm dưới gốc mít nên chọn mít.”

  3. Giáo viên

    GV mời HS đọc đáp án và căn cứ, cả lớp nhận xét. GV làm rõ câu 1 và câu 3: đáp án A và đáp án B đều dựa trên câu văn cụ thể.

    Học sinh

    HS trình bày đáp án và căn cứ. Dự kiến: “Câu 1 chọn A vì các con vật nhìn và dùng nấm theo cách riêng.”

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: khi trả lời câu hỏi đọc hiểu, phải chỉ ra được câu văn làm căn cứ; khi nối từ gần nghĩa, phải đọc cả câu.

    Học sinh

    HS sửa lỗi nếu có và ghi nhớ cách làm bài.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Viết đoạn kể hoạt động của nhóm

Mục tiêu

HS viết được đoạn 4–5 câu kể lại một hoạt động của nhóm, nêu đúng trình tự việc đầu, việc tiếp theo và kết quả.

Nội dung

HS ghi ý ra nháp theo ba bước: việc đầu, việc tiếp theo, kết quả. Sau đó viết đoạn văn và đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ ngữ, chữ hoa và dấu câu. GV tham khảo bài mẫu: “Nhóm em cùng trồng một cây nhỏ ở góc sân…”

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4–5 câu có đủ ba phần việc đầu, tiếp theo, kết quả; có ít nhất một lần HS tự sửa một lỗi và nêu được một điểm cần sửa khi góp ý bạn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu đề: “Kể lại một hoạt động của nhóm em ở trường.” GV hỏi: “Em sẽ kể việc nào trước, việc nào sau?”

    Học sinh

    HS chọn hoạt động và ghi ý ra nháp. Dự kiến: “Nhóm em làm vệ sinh lớp; trước hết quét lớp, sau đó lau bàn, cuối cùng xếp sách.”

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết vào vở khoảng 5 phút, sau đó đổi vở với bạn để góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa.

    Học sinh

    HS viết đoạn, đọc lại và góp ý bạn bằng lời lịch sự. Dự kiến: “Câu mở đầu rất rõ; đoạn này cần thêm từ chỉ thứ tự như sau đó.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc đoạn văn và đối chiếu với bài mẫu về trình tự kể.

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn, lắng nghe nhận xét của bạn và tự quyết định cách sửa.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung theo ba tiêu chí: đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể; sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa; chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa.

    Học sinh

    HS ghi nhớ ba tiêu chí và sửa đoạn văn của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Đọc mở rộng: Cuốn lịch của mây

Mục tiêu

HS vận dụng cách tìm ý và cách đọc đã học để đọc một văn bản mới về hiện tượng tự nhiên, ghi lại thông tin vào phiếu đọc.

Nội dung

HS đọc văn bản “Cuốn lịch của mây” và điền phiếu đọc gồm: tên bài; nguồn; ngày đọc; người hoặc vật chính; một chi tiết thú vị và lí do; một câu hỏi muốn tìm hiểu thêm. HS đọc cho bạn nghe một ý, lắng nghe bạn hỏi rồi bổ sung. Không chép toàn bộ bài vào phiếu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu đọc “Cuốn lịch của mây” được điền đủ các mục; HS nêu được một chi tiết về mây hoặc gió và giải thích lí do chọn chi tiết đó.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu văn bản “Cuốn lịch của mây”, hướng dẫn HS điền phiếu đọc và nhắc không chép toàn bài.

    Học sinh

    HS lắng nghe và đọc thầm văn bản. Dự kiến: “Bạn Vân ghi bầu trời vào sổ mỗi chiều.”

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS đọc cho bạn cùng bàn nghe một ý và lắng nghe câu hỏi của bạn để bổ sung.

    Học sinh

    HS trao đổi theo cặp và điền phiếu đọc. Dự kiến: “Chi tiết thú vị là gió đưa mùi đất ẩm tới trước cơn mưa, vì nó cho thấy mưa sắp đến.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ câu hỏi muốn tìm hiểu thêm và khen ngợi cách nêu lí do.

    Học sinh

    HS đọc câu hỏi của mình. Dự kiến: “Vì sao mây lại thấp và tối hơn trước cơn mưa?”

  4. Giáo viên

    GV nhắc HS giữ thói quen quan sát thiên nhiên và ghi chép bằng lời của mình, sau đó giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhớ nhiệm vụ và chuẩn bị cho tiết sau.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc văn bản “Những cái tên đáng yêu — bản tóm lược” và điền vào các ô sau:

  • Nhân vật chính của câu chuyện là ai?
  • Những con vật nào gọi cây nấm bằng nhiều tên? Mỗi tên gắn với điều gì?
  • Vì sao nấm không buồn khi được gọi bằng nhiều tên? (Chép câu văn làm căn cứ.)
  • Câu chuyện gợi cho em điều gì? (Chọn một ý và giải thích.)

Phiếu học tập số 2

Câu 1. Vì sao nấm có nhiều tên gọi? Chọn đáp án đúng:

  • A. Các con vật nhìn và dùng nấm theo cách riêng.
  • B. Các con vật được nấm dặn một tên chung.
  • C. Nấm muốn quên tên cũ của mình.
    Câu 2. Bình thấy cây nấm nhỏ mọc dưới gốc cây nào?
    Câu 3. Vì sao mẹ và Bình gọi nấm khác nhau? Chọn đáp án đúng:
  • A. Vì mẹ đã đọc nhầm tên ghi trên cây.
  • B. Mỗi người liên tưởng tới một nét giống.
  • C. Vì nấm chỉ có một tên được cho phép dùng.
    Câu 4. Xếp ba việc trong bài “Chiếc ô cho cây” theo đúng trình tự:
  • Bình chụp ảnh rồi để nấm lại.
  • Bình cùng mẹ ra vườn.
  • Hai người gọi nấm theo hai cách.
    Câu 5. Nối từ gần nghĩa:
  • chăm chỉ – ?
  • vui – ?
  • nhỏ – ?
    (Chọn từ trong nhóm: siêng năng, mừng, bé.)
    Câu 6. Câu hỏi tìm thời gian là:
  • A. Ai quan sát nấm?
  • B. Em quan sát nấm ở đâu?
  • C. Em quan sát nấm khi nào?

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại văn bản “Những cái tên đáng yêu” và đọc thành tiếng cho người thân nghe, ngắt đúng dấu câu.
  • Đọc văn bản “Cuốn lịch của mây”, điền phiếu đọc gồm tên bài, nguồn, ngày đọc, người hoặc vật chính, một chi tiết thú vị và một câu hỏi muốn tìm hiểu thêm; không chép toàn bộ bài.
  • Kể lại cho người thân một hoạt động em đã làm cùng gia đình hoặc bạn bè bằng 4–5 câu, nêu việc đầu, việc tiếp theo và kết quả.
  • Luyện tập thêm các bài tương tác trên trang NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-4-nhung-cai-ten-dang-yeu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.