Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 7. Những sắc màu thiên nhiên

Giáo án Bài 3. Cóc kiện Trời

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung, chi tiết chính của bài Cóc kiện Trời: hạn hán, Cóc lên hỏi Trời, nhờ phân công và hợp sức mà nhóm vượt thử thách, Trời cho mưa.
  • Giải thích được nghĩa của từ hạn hán và đồng hành trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Đọc và trả lời được câu hỏi về văn bản nguyên bản Chiếc ô cho cây bằng căn cứ có trong bài.
  • Kể được lại câu chuyện Cóc kiện Trời theo bốn ý: lí do lên đường, bạn đồng hành, cách phân công, kết quả.
  • Viết đúng chính tả các tiếng có vần ăt/ăc (mắt, chắc) và giữ đúng dấu thanh.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt nghỉ đúng; nghe và viết đúng đoạn văn ngắn; kể lại câu chuyện có trình tự rõ ràng.
  • Năng lực văn học: nhận ra thông điệp về trí khôn và đoàn kết của truyện dân gian; phân biệt được bản tóm lược với nguyên văn và không thêm chi tiết không có trong bài.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc thầm, tự ghi lại chi tiết vào phiếu học tập và tự soát lỗi chính tả sau khi viết.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc cặp đôi và nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn; lắng nghe bạn kể, nhắc ý chính và đặt câu hỏi.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: tìm căn cứ trong bài để trả lời, đề xuất cách cùng nhau giải quyết một tình huống thiếu nước trong thực tế.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết cùng bạn chia sẻ, giúp đỡ nhau khi làm việc nhóm và khi tìm cách tiết kiệm nước.
  • Trách nhiệm: nhận và hoàn thành đúng phần việc được phân công trong nhóm và trong phiếu học tập.
  • Trung thực: trả lời dựa trên căn cứ đã đọc, không đoán thêm chi tiết; thừa nhận lỗi khi soát bài viết.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 2 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 3 Cóc kiện Trời
  • Tranh tự vẽ hoặc hình minh họa đơn giản: cây khô, ruộng nứt nẻ, chú cóc
  • Bảng phụ viết sẵn đoạn luyện nghe – viết và các từ khó: hạn hán, đồng hành, mắt, chắc
  • Sơ đồ bốn ô (Lí do lên đường – Bạn đồng hành – Cách phân công – Kết quả) vẽ trên bảng hoặc giấy khổ lớn
  • Máy chiếu hoặc bảng tương tác
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-3-coc-kien-troi (dùng ở hoạt động luyện tập)

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, vở ghi, bút chì, bút màu
  • Bảng con và bút viết bảng
  • Giấy khổ A3 hoặc khăn trải bàn giấy cho mỗi nhóm 4 bạn
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (GV phát hoặc HS kẻ trong vở)

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 7 phút

Khi trời nắng hạn

Mục tiêu

Huy động vốn sống của HS về hiện tượng hạn hán; giới thiệu từ hạn hán và tạo hứng thú vào bài đọc.

Nội dung

GV treo tranh cây khô, ruộng nứt nẻ và đặt câu hỏi gợi mở. HS trả lời nhanh, sau đó nhắc lại từ hạn hán.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất hai khó khăn do hạn hán gây ra và nhắc đúng từ hạn hán.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh và hỏi: “Khi trời nắng lâu ngày không mưa, cây cối và con người gặp khó khăn gì?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh, suy nghĩ và giơ tay phát biểu. Dự kiến: cây héo, lá khô; ruộng nứt nẻ; thiếu nước dùng, người và vật nuôi khát.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Khi đó, các loài vật phải làm gì để có nước?” và giới thiệu từ hạn hán: “Thời gian dài thiếu mưa làm đất và cây khô gọi là hạn hán.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc theo GV hai lần và nhắc lại nghĩa của từ. Dự kiến: phải đi tìm nước xa hơn; các loài vật khổ sở, khát nước.

  3. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta sẽ gặp một chú cóc nhỏ bé nhưng dám lên hỏi Trời. Chúng ta cùng khám phá câu chuyện Cóc kiện Trời.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài, mở sách ở trang bài 3.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và tìm ý bản tóm lược Cóc kiện Trời

Mục tiêu

Đọc đúng, đọc rõ bản tóm lược; nêu được nội dung, chi tiết chính; giải nghĩa từ đồng hành; nhận ra bản tóm lược không phải nguyên văn tác phẩm.

Nội dung

Đọc mẫu và luyện đọc theo cặp đôi, tìm ý theo ba bước: xác định nhân vật chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đủ; HS nêu được ý nghĩa: Người nhỏ bé vẫn có thể làm việc lớn nhờ trí tuệ và đoàn kết.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, hướng dẫn cách ngắt nghỉ theo dấu câu, đọc rõ từng tiếng. Sau đó hỏi: “Nhân vật chính của câu chuyện là ai?” và “Từ đồng hành có nghĩa là gì?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, theo dõi trong sách. Dự kiến: nhân vật chính là Cóc; đồng hành là cùng đi, cùng chia sẻ một chặng việc.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức cặp đôi luyện đọc, sau đó phát Phiếu học tập số 1. GV đi quanh lớp hỗ trợ và hỏi: “Vì sao Cóc quyết lên hỏi Trời?” và “Nhóm của Cóc vượt qua thử thách nhờ điều gì?”

    Học sinh

    HS luyện đọc theo cặp, đổi vai người đọc và người nghe; cùng điền phiếu. Dự kiến: Cóc lên hỏi Trời vì hạn hán kéo dài làm các loài khổ sở; nhóm vượt thử thách nhờ phân công và hợp sức.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 cặp trình bày. GV hỏi thêm: “Văn bản có nói Cóc là loài vật to lớn nhất không?”

    Học sinh

    Đại diện cặp đọc đoạn mình chọn và nêu chi tiết tìm được. Dự kiến: Không, văn bản không nói điều đó; bạn khác bổ sung ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung chính và ghi ý nghĩa lên bảng. GV nhấn mạnh: đây là bản tóm lược do nhóm biên soạn, không phải nguyên văn tác phẩm; mọi câu trả lời phải dựa trên điều đã đọc.

    Học sinh

    HS ghi ý nghĩa vào vở, nhắc lại: Người nhỏ bé vẫn có thể làm việc lớn nhờ trí tuệ và đoàn kết.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 18 phút

Đọc hiểu văn bản nguyên bản Chiếc ô cho cây

Mục tiêu

Đọc thầm và đọc hiểu văn bản nguyên bản; tìm được chi tiết trả lời câu hỏi; sắp xếp đúng trình tự sự việc.

Nội dung

HS đọc thầm bài Chiếc ô cho cây, làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn để trả lời các câu hỏi trong Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành; HS nêu được hai cách gọi cây nấm và lí do Bình không hái nấm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: đọc thầm văn bản, tìm chi tiết trả lời câu hỏi và ghi vào ô của mình trên khăn trải bàn. Mỗi bạn ghi một ý vào ô quanh mép giấy, sau đó cả nhóm thống nhất ý chung ở giữa.

    Học sinh

    HS đọc thầm, nhận nhiệm vụ và chia ô trên khăn trải bàn.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh các nhóm, hỏi: “Bình thấy cây nấm mọc dưới gốc cây gì?”, “Bình gọi nấm là gì và mẹ thấy nấm giống vật gì?”, “Vì sao Bình chỉ chụp ảnh rồi để nấm lại?”

    Học sinh

    HS tìm căn cứ trong bài và trả lời. Dự kiến: mít; ô của kiến, mẹ thấy giống chiếc bàn tròn; vì không phải loại nấm nào cũng an toàn để chạm hoặc ăn.

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm treo khăn trải bàn lên bảng và yêu cầu nhóm khác nhận xét: “Câu trả lời của nhóm có căn cứ trong bài không?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Nhóm khác nhận xét và bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV chốt: mỗi người nhìn nấm theo một nét giống nên hai mẹ con có hai cách gọi khác nhau; cả hai cách đều có lí do. GV nhắc HS tôn trọng cách nhìn khác của người khác.

    Học sinh

    HS ghi ý chính vào vở và nêu lại trình tự ba việc: Bình cùng mẹ ra vườn; hai người gọi nấm theo hai cách; Bình chụp ảnh rồi để nấm lại.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Nói và nghe: Kể chuyện Cóc kiện Trời

Mục tiêu

Kể lại câu chuyện theo bốn ý trong sơ đồ; lắng nghe, nhắc ý chính và hỏi lại bạn; phân biệt nội dung truyện với giải thích khoa học.

Nội dung

HS dùng sơ đồ bốn ô để kể theo nhóm 4, mỗi bạn kể một ý, sau đó hai bạn kể trước lớp. Người nghe không ngắt lời, sau mỗi lượt nhắc ý chính và hỏi một điều muốn biết.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS kể được câu chuyện theo bốn ý, đúng nội dung trong tóm lược; người nghe nhắc được ý chính và đặt được một câu hỏi.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo sơ đồ bốn ô và hướng dẫn: kể theo lí do lên đường, bạn đồng hành, cách phân công và kết quả. Nhắc HS không thêm tên bạn hay chi tiết không có trong bài.

    Học sinh

    HS quan sát sơ đồ, nhận thẻ ý và chuẩn bị 1 phút suy nghĩ.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức nhóm kể lần lượt. GV hỏi: “Cóc lên đường vì lí do gì?” và “Nhóm đã phân công thế nào để vượt thử thách?”

    Học sinh

    HS kể theo lượt, người nghe nhắc ý chính và hỏi lại. Dự kiến: Cóc lên đường vì hạn hán làm các loài khổ sở; các bạn cùng đi, mỗi người nhận một việc; kết quả là Trời cho mưa.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS kể trước lớp. Sau mỗi lượt kể, GV hỏi cả lớp: “Bạn kể có đúng với bản tóm lược không?”

    Học sinh

    HS kể trước lớp; cả lớp nhận xét về nội dung và cách nói.

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: truyện đề cao trí khôn và đoàn kết, không phải lời giải khoa học về nguyên nhân mưa. GV khen những HS kể rõ trình tự.

    Học sinh

    HS nhắc lại: truyện đề cao trí khôn và đoàn kết; chúng ta kể nội dung truyện chứ không giải thích khoa học.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập đọc hiểu và từ vựng

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức đã học để trả lời câu hỏi trắc nghiệm, nối từ và sắp xếp trình tự sự việc.

Nội dung

HS làm các bài tập 2, 3, 5, 6, 7 trong bài học. Bài tập 1 và 4 là văn bản đọc để HS đối chiếu. GV dùng bài tập tương tác trên NeoEdu để HS làm và kiểm tra ngay.

Sản phẩm dự kiến

Bài 2: C (Phân công và hợp sức). Bài 3: hạn hán – thời gian dài thiếu mưa làm đất và cây khô; đồng hành – cùng đi, cùng chia sẻ một chặng việc. Bài 5: mít. Bài 6: A (Mỗi người liên tưởng tới một nét giống). Bài 7: 1. Bình cùng mẹ ra vườn; 2. Hai người gọi nấm theo hai cách; 3. Bình chụp ảnh rồi để nấm lại.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV mở bài tập tương tác trên NeoEdu hoặc chiếu đề, nêu yêu cầu từng bài và nhắc HS đọc kĩ đoạn văn trước khi chọn đáp án.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm cá nhân vào vở hoặc bảng con.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn cặp đôi đối chiếu đáp án và chỉ ra căn cứ trong bài. GV hỏi: “Bạn chọn đáp án này vì chi tiết nào trong bài?”

    Học sinh

    HS đối chiếu, nêu căn cứ. Dự kiến: bài 2 chọn C vì bài có câu nhờ phân công và hợp sức; bài 7 xếp theo trình tự ra vườn, gọi tên nấm, chụp ảnh.

  3. Giáo viên

    GV mời HS trình bày đáp án và chữa từng bài trên màn hình, đồng thời ghi nhận các lỗi phổ biến.

    Học sinh

    HS trình bày đáp án, lắng nghe và sửa lỗi nếu có.

  4. Giáo viên

    GV chốt: mọi đáp án đều phải có căn cứ trong bài, không đoán ngoài bài. GV nhắc lại nghĩa hai từ mới.

    Học sinh

    HS ghi đáp án đúng vào vở, nhắc lại nghĩa của hạn hán và đồng hành.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Nghe – viết và phân biệt ăt, ăc

Mục tiêu

Nghe và viết đúng đoạn văn mẫu; phân biệt đúng các tiếng có vần ăt/ăc và giữ đúng dấu thanh.

Nội dung

GV đọc đoạn thực hành nguyên bản Sau một đêm mưa lớn, Bình ra vườn cùng mẹ. Bạn thấy chiếc lá sen giữ nhiều giọt nước, còn cây nấm nhỏ mọc dưới gốc mít trông như chiếc ô. HS viết theo cụm, sau đó soát lại. Với nhớ – viết, HS học cụm Bình ra vườn cùng mẹ, che đi rồi viết lại. Làm bài tập 8 và 9.

Sản phẩm dự kiến

Bài 8: mắt, chắc (đôi mắt, chắc chắn). Bài 9: A (mắt). HS viết đúng chính tả đoạn mẫu và cụm nhớ – viết.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc cả đoạn hai lần, nêu các tiếng dễ lẫn: mắt, chặt, chắc, nhắc; tên riêng Bình. Nhắc tư thế ngồi và cách cầm bút.

    Học sinh

    HS lắng nghe, chuẩn bị vở và bút; nhắc lại các tiếng dễ lẫn.

  2. Giáo viên

    GV đọc từng cụm ngắn để HS viết; sau đó che bảng phụ để HS nhớ và viết lại cụm Bình ra vườn cùng mẹ. Hướng dẫn HS điền bài 8 và 9. GV hỏi: “Tiếng mắt có dấu thanh gì?”

    Học sinh

    HS viết theo cụm, soát bài theo bảng phụ. Dự kiến: mắt có dấu sắc; HS điền mắt, chắc; chọn A (mắt).

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc bài viết hoặc chỉ ra tiếng vừa soát được, rồi nhận xét lỗi phổ biến.

    Học sinh

    HS đọc, đối chiếu với bản mẫu và tự sửa lỗi.

  4. Giáo viên

    GV chốt cách phân biệt: nhớ nghĩa của từ để chọn đúng vần và giữ đúng dấu thanh (đôi mắt, chắc chắn).

    Học sinh

    HS ghi nhớ hai cụm đôi mắt, chắc chắn vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Giữ nước cho bồn hoa của lớp

Mục tiêu

Vận dụng bài học về đoàn kết và phân công để đề xuất cách chăm sóc cây và tiết kiệm nước trong thực tế.

Nội dung

GV nêu tình huống: bồn hoa của lớp bị khô vì nắng lâu ngày. Nhóm HS bàn cách phân công để cả lớp cùng chăm sóc và tiết kiệm nước. Có thể giao tiếp tục ở nhà: kể lại câu chuyện cho người thân.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm đề xuất được ít nhất hai việc cần làm và cách phân công cho các bạn; HS kể lại được Cóc kiện Trời cho người thân bằng 3 đến 4 câu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống: “Bồn hoa của lớp khô vì nắng lâu. Làm sao để cả lớp cùng chăm sóc và tiết kiệm nước?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nêu suy nghĩ ban đầu.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu nhóm bàn bạc, phân công từng bạn một việc. GV gợi ý: “Bạn nào có thể nhắc cả lớp tưới nước? Việc tiết kiệm nước cần làm thế nào?”

    Học sinh

    HS thảo luận nhóm. Dự kiến: tưới cây vào buổi sáng mát; nhắc nhau khóa vòi nước; một bạn ghi lại lịch tưới cây.

  3. Giáo viên

    GV khen ngợi tinh thần đoàn kết, nhắc HS về nhà kể lại Cóc kiện Trời cho người thân và thực hiện việc đã nhận.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ về nhà và ghi vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài: Cóc kiện Trời (bản tóm lược)

  • Câu 1. Nhân vật chính của câu chuyện là ai?
  • Câu 2. Vì sao Cóc quyết lên hỏi Trời?
  • Câu 3. Nhóm của Cóc vượt qua các thử thách nhờ điều gì?
  • Câu 4. Kết quả cuối cùng là gì?
  • Câu 5. Từ đồng hành có nghĩa là gì? Viết lại bằng lời của em.
  • Câu 6. Ý nghĩa của truyện là gì? (Ghi theo căn cứ trong bài, không đoán thêm.)

Phiếu học tập số 2

Bài: Chiếc ô cho cây (văn bản nguyên bản)

  • Câu 1. Bình ra vườn cùng ai sau một đêm mưa lớn?
  • Câu 2. Cây nấm nhỏ mọc dưới gốc cây gì?
  • Câu 3. Bình gọi cây nấm là gì? Mẹ thấy cây nấm giống vật gì?
  • Câu 4. Vì sao Bình chỉ chụp ảnh rồi để nấm ở lại?
  • Câu 5. Sắp xếp ba việc theo đúng trình tự: (a) Hai người gọi nấm theo hai cách. (b) Bình chụp ảnh rồi để nấm lại. (c) Bình cùng mẹ ra vườn.
  • Đáp án tham khảo: Câu 1: mẹ. Câu 2: mít. Câu 3: ô của kiến; chiếc bàn tròn. Câu 4: không phải loại nấm nào cũng an toàn để chạm hoặc ăn. Câu 5: (c) – (a) – (b).

Hướng dẫn về nhà

  • Kể lại câu chuyện Cóc kiện Trời cho người thân nghe bằng 3 đến 4 câu, theo bốn ý: lí do lên đường, bạn đồng hành, cách phân công, kết quả.
  • Đọc lại bài Chiếc ô cho cây và trả lời câu hỏi: Vì sao mẹ và Bình gọi nấm khác nhau?
  • Viết 2 câu có tiếng mắt hoặc chắc, chú ý giữ đúng dấu thanh (ví dụ: đôi mắt, chắc chắn).
  • Nói với người thân một việc nhỏ có thể làm để tiết kiệm nước ở nhà và giải thích lí do.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.