Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 7. Những sắc màu thiên nhiên

Giáo án Bài 2. Mưa

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bản tóm lược bài Mưa: cơn mưa được gợi qua bầu trời, âm thanh và hoạt động quanh nhà, cùng phản ứng của người thân và con vật.
  • Giải thích được nghĩa của từ rào rào và thời tiết; nêu được nghĩa của mưa phùn, mưa rào, gió nhẹ.
  • Trả lời được câu hỏi về bài Cuốn lịch của mây dựa trên chi tiết trong bài, không đoán thêm ngoài bài.
  • Phân biệt được câu kể, câu hỏi, câu cảm, câu khiến theo mục đích nói.
  • Viết đúng chữ hoa O, Ô, Ơ và các từ, câu luyện viết; viết được đoạn 4–5 câu kể một hoạt động ngoài trời có thời gian, nơi chốn và kết quả.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ, ngắt nghỉ đúng dấu câu khi đọc bài Mưa và bài Cuốn lịch của mây; nghe bạn kể và nhận xét; viết đoạn văn kể hoạt động ngoài trời đủ ý, đúng chính tả.
  • Năng lực văn học: nhận biết các chi tiết âm thanh, hoạt động làm bức tranh thời tiết sống động; cảm nhận không khí gần gũi, có sức sống của thiên nhiên và sinh hoạt gia đình trong bài Mưa.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc lại văn bản, tự kiểm tra đáp án bằng chi tiết trong bài và tự sửa đoạn văn của mình theo gợi ý.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp và nhóm để thống nhất câu trả lời, nêu căn cứ khi trình bày ý kiến trước lớp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: tìm ý từ chi tiết âm thanh, hoạt động trong bài và đặt câu hỏi để kiểm tra ý kiến của bạn.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: đọc lại bài, luyện viết chữ hoa và hoàn thiện đoạn văn ở nhà đến khi đủ ý, đúng yêu cầu.
  • Trung thực: trả lời dựa trên điều đã đọc, không thêm chi tiết tưởng tượng; nhận xét đúng về bài viết của bạn.
  • Nhân ái: quan sát thiên nhiên một cách an toàn, không làm con vật hoảng sợ, biết yêu quý môi trường xung quanh.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi bản tóm lược bài Mưa, đoạn Cuốn lịch của mây và bài mẫu viết đoạn.
  • Tranh minh họa cơn mưa, bầu trời, mái hiên, chim (có thể dùng ảnh trong sách hoặc tranh vẽ tay).
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in hoặc chép lên bảng).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-2-mua (dùng ở hoạt động luyện tập).
  • Chuông hoặc nhạc tiếng mưa nhẹ (nếu có) để khởi động.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập hai; Vở bài tập Tiếng Việt 3.
  • Vở Tập viết 3, tập hai; bút chì, bút mực, bảng con, phấn hoặc bút viết bảng.
  • Bút màu để gạch chân chi tiết và đánh dấu câu trong đoạn văn.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Nghe âm thanh và đoán thời tiết

Mục tiêu

Tạo hứng thú và kết nối trải nghiệm của HS về cơn mưa, làm quen với các từ chỉ hiện tượng tự nhiên.

Nội dung

GV bật tiếng mưa nhẹ hoặc đọc to từ rào rào, sấm, chớp; HS nghe và đoán hiện tượng. HS kể nhanh một lần em thấy trời mưa và em làm gì lúc đó.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được 3–4 từ chỉ hiện tượng tự nhiên và một trải nghiệm về cơn mưa.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Cô sẽ bật tiếng mưa. Các em nghe kĩ và cho cô biết đó là hiện tượng gì nhé.” GV đưa ra từ mưa, gió, sấm, chớp trên bảng phụ.

    Học sinh

    HS lắng nghe, giơ tay xung phong đoán.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Khi trời mưa, em thấy những gì quanh nhà?” Gợi ý: bầu trời, tiếng mưa trên mái, người lớn làm gì.

    Học sinh

    HS trả lời, ví dụ: “Em thấy trời tối, nghe tiếng mưa rào rào trên mái tôn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ, khen những câu có chi tiết cụ thể.

    Học sinh

    HS chia sẻ trước lớp.

  4. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc bài Mưa để xem tác giả gợi cơn mưa bằng những chi tiết nào.”

    Học sinh

    HS mở sách, theo dõi tên bài.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu bản tóm lược Mưa và cách tìm ý

Mục tiêu

HS đọc bản tóm lược Mưa, nêu nội dung chính và các chi tiết gợi cơn mưa; hiểu cách tìm ý từ chi tiết trong bài.

Nội dung

GV đọc mẫu, HS luyện đọc nhóm đôi. Nhóm thực hiện Phiếu học tập số 1 (phần A): tìm người, sự vật chính; tìm chi tiết âm thanh, hoạt động; nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Sau đó HS tự kể nội dung bằng 2–3 câu. Kĩ thuật: khăn trải bàn nhóm 4, mỗi người viết một chi tiết vào ô của mình.

Sản phẩm dự kiến

Bảng khăn trải bàn ghi chi tiết về bầu trời, âm thanh, hoạt động quanh nhà, phản ứng của người thân và con vật; 2–3 câu tự kể nội dung bài Mưa.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu bản tóm lược Mưa và đọc mẫu, nhấn giọng ở chi tiết âm thanh. GV nêu cách tìm ý: xác định người/sự vật chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. GV phát Phiếu học tập số 1 (phần A).

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm theo; ghi nhớ ba bước tìm ý.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức nhóm 4 theo khăn trải bàn. GV hỏi: “Trong bài có những chi tiết nào về âm thanh?” Dự kiến HS trả lời: tiếng mưa, tiếng gió, tiếng sấm. GV hỏi tiếp: “Người thân làm gì khi mưa đến?” Dự kiến: người thân thu quần áo, mang đồ vào nhà. GV hỏi: “Con vật phản ứng ra sao?” GV nhắc HS chỉ kết luận từ điều đã đọc.

    Học sinh

    HS đọc thầm, mỗi em viết một chi tiết vào ô của mình rồi trao đổi trong nhóm. Dự kiến HS trả lời: “Bài có tiếng mưa và hoạt động của người thân.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày, yêu cầu nêu kèm căn cứ (chỉ vào câu văn). GV hỏi: “Vì sao bài này làm em thấy không khí trước và trong mưa?” Dự kiến HS: vì bài có nhịp cảnh chuyển động từ bầu trời đến nhà cửa, con vật.

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc chi tiết và nêu lí do; các nhóm khác bổ sung hoặc đặt câu hỏi.

  4. Giáo viên

    GV tóm tắt: cơn mưa được gợi qua bầu trời, âm thanh, hoạt động; bài có sức sống nhờ các chi tiết này. GV yêu cầu mỗi HS tự kể lại bài Mưa bằng 2–3 câu, rồi kiểm tra xem có thêm điều bài không nói.

    Học sinh

    HS tự kể 2–3 câu; bạn bên cạnh kiểm tra, ví dụ: “Bạn có nói thêm điều bài không có không?”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Đọc nguyên bản Cuốn lịch của mây

Mục tiêu

HS đọc độc lập một văn bản nguyên bản, tìm chi tiết và trả lời bằng căn cứ; biết trình tự sự việc trong bài.

Nội dung

HS đọc thầm đoạn Cuốn lịch của mây, gạch chân chi tiết về thời gian, nơi chốn, việc Vân làm. Nhóm đôi trao đổi và điền Phiếu học tập số 1 (phần B). Chú ý từ thời tiết và cách đọc rõ từng tiếng, ngắt theo dấu câu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng cho các câu: Vân ghi bầu trời vào sổ; Vân đứng ở hiên vài phút mỗi chiều; cô gợi ý ghi thêm ngày và giờ để hiểu thời điểm quan sát; trình tự: Vân vẽ ngày trời xanh → Vân ghi ngày mây tối → Cô gợi ý thêm ngày và giờ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 (phần B) và nêu yêu cầu: đọc thầm, gạch chân chi tiết trả lời câu hỏi, không đoán ngoài bài.

    Học sinh

    HS đọc thầm đoạn văn, gạch chân các chi tiết liên quan.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Vân ghi bầu trời vào đâu?” Dự kiến HS: vào sổ. GV hỏi: “Vì sao cô gợi ý thêm ngày và giờ?” Dự kiến HS: để hiểu cảnh được quan sát vào lúc nào. GV hướng dẫn HS sắp xếp ba việc theo đúng trình tự.

    Học sinh

    HS làm việc theo cặp, chỉ vào câu văn làm căn cứ, sắp xếp ba việc theo trình tự.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày, yêu cầu đọc câu văn làm căn cứ. GV sửa lỗi đọc, nhắc ngắt nghỉ đúng dấu phẩy, dấu chấm.

    Học sinh

    Đại diện cặp đọc câu căn cứ và đáp án; các HS khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: trả lời phải dựa vào chi tiết trong bài; việc ghi ngày, giờ giúp hiểu thời điểm quan sát.

    Học sinh

    HS sửa đáp án trong vở nếu cần.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Từ thiên nhiên và các kiểu câu

Mục tiêu

HS giải nghĩa được từ chỉ hiện tượng tự nhiên và từ kết hợp tạo sắc thái; phân biệt câu kể, câu hỏi, câu cảm, câu khiến theo mục đích.

Nội dung

GV dạy từ rào rào (âm thanh mạnh, liên tiếp như mưa nhiều), thời tiết (trạng thái nắng, mưa, nóng, lạnh ở một lúc và một nơi). Kết hợp: mưa rào, mưa phùn, gió nhẹ. Nhóm 4 hoàn thành Phiếu học tập số 2 (phân loại câu theo mục đích, không chỉ dựa một từ riêng lẻ).

Sản phẩm dự kiến

HS ghi được nghĩa của rào rào và thời tiết; nối được mưa phùn, mưa rào, gió nhẹ với nghĩa tương ứng; phân loại được các câu trong phiếu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa từ rào rào và thời tiết lên bảng, đọc mẫu và nêu nghĩa. GV giải thích: từ kết hợp với từ khác để tạo sắc thái, như mưa rào, mưa phùn.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhắc lại nghĩa hai từ.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Câu Bạn quan sát mây ở đâu? thuộc kiểu câu nào?” Dự kiến HS: câu hỏi, vì có từ để hỏi và có dấu chấm hỏi. GV hướng dẫn nhóm phân loại các câu trong Phiếu học tập số 2 theo mục đích nói.

    Học sinh

    Nhóm thảo luận, phân loại câu kể, câu hỏi, câu cảm, câu khiến và ghi kết quả vào phiếu.

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm trình bày, các nhóm khác góp ý nếu phân loại chưa đúng mục đích nói.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt: câu được xác định theo mục đích nói (hỏi, kể, bộc lộ cảm xúc, yêu cầu), không chỉ dựa vào một từ riêng lẻ.

    Học sinh

    HS ghi nhớ kiến thức vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập trả lời và nối từ với nghĩa

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về nội dung bài, từ ngữ và kiểu câu để làm bài tập; tự kiểm tra đáp án.

Nội dung

HS làm các bài tập: (1) Nêu nội dung bản tóm lược Mưa; (2) Chọn đáp án đúng về nội dung bài Mưa; (3) Nối rào rào, thời tiết với nghĩa; (4) Chọn đáp án đúng về việc cô gợi ý ghi ngày, giờ; (5) Vân ghi bầu trời vào đâu; (6) Xếp trình tự ba việc; (7) Nối mưa phùn, mưa rào, gió nhẹ với nghĩa; (8) Phân loại câu Bạn quan sát mây ở đâu?. HS có thể làm trên trang tương tác NeoEdu. Đề và đáp án ghi trong product.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (2) B. Sinh hoạt của người thân và con vật. (3) rào rào – âm thanh mạnh, liên tiếp như mưa nhiều; thời tiết – trạng thái nắng, mưa, nóng, lạnh ở một lúc và một nơi. (5) sổ. (6) C. Để hiểu thời điểm quan sát. (7) Vân vẽ ngày trời xanh → Vân ghi ngày mây tối → Cô gợi ý thêm ngày và giờ. (8) mưa phùn – mưa hạt nhỏ, nhẹ; mưa rào – mưa hạt lớn, thường nhanh; gió nhẹ – gió có sức yếu, dễ chịu. (9) B. Câu hỏi, vì câu muốn tìm địa điểm. Câu (1) đáp án: bản tóm lược nêu cơn mưa được gợi qua bầu trời, âm thanh, hoạt động quanh nhà, và phản ứng của người thân, con vật.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hướng dẫn cách làm: đọc kĩ đề, chọn đáp án theo căn cứ trong bài; mở học liệu NeoEdu nếu có. GV nêu thời gian làm bài là 15 phút.

    Học sinh

    HS mở bài tập trong sách hoặc trên thiết bị, đọc đề.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS yếu. GV hỏi nhỏ để gợi ý: “Căn cứ vào câu nào trong bài để chọn đáp án này?”

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân, sau đó kiểm tra chéo với bạn cùng bàn.

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS đọc đáp án và căn cứ, tổ chức chữa bài chung. GV chiếu đáp án để HS đối chiếu.

    Học sinh

    HS đọc đáp án và căn cứ; sửa lỗi nếu có.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, khen HS trả lời có căn cứ. GV nhắc: trả lời phải dựa vào bài, không đoán ngoài bài.

    Học sinh

    HS ghi lại các đáp án sai và sửa lại trong vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Viết chữ hoa O, Ô, Ơ và từ, câu luyện viết

Mục tiêu

HS viết đúng, đẹp chữ hoa O, Ô, Ơ và các từ, câu luyện viết; giữ đúng điểm đặt bút, hướng đi và độ cao chữ.

Nội dung

GV hướng dẫn quy trình viết: O có nét cong kín; Ô thêm mũ, Ơ thêm dấu móc, dấu phụ không làm thay đổi kích thước thân chữ. HS viết chữ hoa cỡ nhỏ trên ô li, viết từ Oanh, Ôn, Ơn và câu Oanh đọc sách cho ông. Ông mỉm cười. Ơn của cha mẹ thật lớn lao. Viết chậm một chữ để kiểm tra trước khi viết cả dòng.

Sản phẩm dự kiến

Vở Tập viết có chữ O, Ô, Ơ đúng mẫu; các từ Oanh, Ôn, Ơn và câu luyện viết viết đúng độ cao, khoảng cách, viết hoa đầu câu và tên riêng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu chữ O, Ô, Ơ trên bảng, vừa viết vừa nói điểm đặt bút, hướng đi, điểm dừng. GV nhắc phần thân chữ hoa thông thường cao 2,5 li.

    Học sinh

    HS quan sát, nhắc lại quy trình, lấy vở và bảng con.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết chữ O, Ô, Ơ vào bảng con, sau đó viết vào vở. GV hỏi: “Chữ Ô khác chữ O ở điểm nào?” Dự kiến HS: có thêm mũ.

    Học sinh

    HS viết bảng con, rồi viết vở; giơ bảng cho GV xem.

  3. Giáo viên

    GV đi kiểm tra một số vở, chỉ ra một lỗi và một điểm làm tốt cho từng HS được xem.

    Học sinh

    HS nhận xét bạn ngồi cạnh theo tiêu chí nét, độ cao, khoảng cách.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, dặn HS luyện viết thêm ở nhà các từ và câu đã học.

    Học sinh

    HS sửa lại một chữ viết chưa đẹp trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Viết đoạn kể hoạt động ngoài trời

Mục tiêu

HS viết được 4–5 câu kể một hoạt động ngoài trời đã tham gia hoặc chứng kiến, có thời gian, nơi và kết quả; biết tự sửa và góp ý.

Nội dung

HS lập ý theo yêu cầu: ai, khi nào, ở đâu, làm gì, kết quả ra sao. Viết 4–5 câu, đọc lại kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Tham khảo bài mẫu Sáng chủ nhật, em cùng bố quan sát chim ở công viên… Góp ý với bạn về một điểm đã rõ và một điểm cần sửa. Phần còn lại hoàn thiện ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4–5 câu có thời gian, nơi chốn và kết quả; mỗi HS có một điểm tự sửa và một góp ý cho bạn. Tiêu chí chấm: đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể; sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa; chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu và tiêu chí, đọc bài mẫu. GV hỏi: “Đoạn văn này có những thông tin nào về thời gian, nơi chốn, kết quả?” Dự kiến HS: Sáng chủ nhật; ở công viên; em vẽ lại một con chim có ngực vàng.

    Học sinh

    HS lắng nghe, chỉ ra thông tin trong bài mẫu.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết nháp 4–5 câu trong 5 phút; nhắc HS viết đúng thứ tự thời gian và nêu kết quả cuối cùng.

    Học sinh

    HS viết đoạn văn vào vở; đọc lại và đổi vở với bạn để góp ý.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc đoạn văn, yêu cầu bạn nêu một điểm đã rõ và một điểm cần sửa. Người viết tự quyết định cách sửa.

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn; bạn nhận xét, ví dụ: “Bạn viết rõ nơi chốn, còn câu kết quả chưa rõ.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung về nội dung, trình tự, chữ viết và dấu câu. GV giao hoàn thiện đoạn văn ở nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhớ điểm cần sửa và hoàn thiện đoạn văn.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần A. Đọc bản tóm lược bài Mưa và tìm ý:

  • Người hoặc sự vật chính trong cơn mưa: ……
  • Chi tiết về bầu trời: ……
  • Chi tiết về âm thanh: ……
  • Hoạt động quanh nhà: ……
  • Phản ứng của người thân và con vật: ……
  • Hãy tự kể nội dung bài Mưa bằng 2–3 câu.

Phần B. Đọc Cuốn lịch của mây và trả lời:

  • Vân ghi bầu trời vào đâu? ……
  • Vì sao cô gợi ý thêm ngày và giờ? A. Để không cần viết chi tiết thời tiết nữa. B. Để thay mọi nhận xét bằng một con số. C. Để hiểu thời điểm quan sát.
  • Sắp xếp ba việc theo đúng trình tự:
    • Cô gợi ý thêm ngày và giờ.
    • Vân vẽ ngày trời xanh.
    • Vân ghi ngày mây tối.
      Trình tự đúng: ……

Phiếu học tập số 2

Phần A. Nối từ với nghĩa:

  • rào rào ……… âm thanh mạnh, liên tiếp như mưa nhiều
  • thời tiết ……… trạng thái nắng, mưa, nóng, lạnh ở một lúc và một nơi
  • mưa phùn ……… mưa hạt nhỏ, nhẹ
  • mưa rào ……… mưa hạt lớn, thường nhanh
  • gió nhẹ ……… gió có sức yếu, dễ chịu

Phần B. Phân loại câu theo mục đích nói:

  • Sáng chủ nhật, em cùng bố quan sát chim ở công viên. ……
  • Bạn quan sát mây ở đâu? ……
  • Bầu trời hôm nay đẹp quá! ……
  • Bạn hãy mang sổ ghi chép ra đây. ……
    Chọn một trong bốn kiểu: câu kể, câu hỏi, câu cảm, câu khiến.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện đoạn văn 4–5 câu kể một hoạt động ngoài trời em đã tham gia hoặc chứng kiến, có thời gian, nơi chốn và kết quả; đọc lại và sửa một điểm theo góp ý của bạn.
  • Luyện viết chữ hoa O, Ô, Ơ và các từ Oanh, Ôn, Ơn; viết câu Oanh đọc sách cho ông. Ông mỉm cười. ít nhất một dòng mỗi chữ.
  • Quan sát bầu trời một buổi chiều, ghi lại vào sổ 2–3 câu về thời tiết (mây, gió, âm thanh) và ghi rõ ngày, giờ. Đọc lại cho người thân nghe và hỏi xem có điều gì em chưa nói rõ không.
  • Vào trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-2-mua) làm lại các bài tập tương tác để kiểm tra kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.