Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 7. Những sắc màu thiên nhiên

Giáo án Bài 1. Bầu trời

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung và các chi tiết chính của bài Bầu trời: bầu trời thay đổi theo thời điểm, thời tiết; con người và muôn loài gắn với bầu trời; giữ không khí trong lành là cách chăm sóc bầu trời.
Giải thích được nghĩa của các từ trong lành, quan sát và đặt được câu với từ đó.
Trả lời được câu hỏi về bài đọc bằng căn cứ lấy từ văn bản, không đoán ngoài bài.
Phân biệt được nghĩa và cách viết đúng của thuyền, truyền; viết đúng các tiếng có ch/tr trong đoạn nghe – viết.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; nghe – viết đúng chính tả; nói rõ ràng về một lần quan sát bầu trời và lắng nghe bạn.
Năng lực văn học: nhận biết chi tiết miêu tả bầu trời trong bài và cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên, từ đó hiểu thông điệp cần bảo vệ môi trường sống.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự kiểm tra đáp án bằng cách đối chiếu với đoạn văn và tự sửa lỗi chính tả của mình.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, lắng nghe bạn nói, không ngắt lời, nhắc lại ý chính và hỏi lại một điều muốn biết.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn hai chi tiết bầu trời để vẽ và giải thích lí do lựa chọn bằng lời của mình.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: tích cực đọc, luyện viết và hoàn thành đủ các phiếu học tập, bài tập về nhà.
Trách nhiệm: nêu được việc làm cụ thể để giữ không khí trong lành, chăm sóc bầu trời chung; quan sát bầu trời từ chỗ an toàn, không nhìn trực tiếp mặt trời.
Trung thực: chỉ kết luận từ điều đã đọc; khi nói hoặc viết không thêm chi tiết rồi nhận là có trong bài.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh hoặc ảnh bầu trời buổi sáng, buổi chiều, có mây, có sao để khởi động.
Bảng phụ ghi đoạn “Bầu trời — bản tóm lược” và đoạn “Cuốn lịch của mây”.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in sẵn cho từng nhóm/cặp).
Máy chiếu hoặc bảng tương tác để trình chiếu bài tập; học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-1-bau-troi (dùng ở hoạt động luyện tập để HS tự kiểm tra đáp án).
Thẻ từ ghi các từ trong lành, quan sát, thuyền, truyền để gắn lên bảng.

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 2.
Vở ô li, bút chì, bút mực, bút màu.
Bảng con và bút dạ để viết nháp (nếu có).
Một tờ giấy nháp để vẽ nhanh hai chi tiết bầu trời trong hoạt động nói và nghe.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Bầu trời trong tranh

Mục tiêu

Kích hoạt vốn hiểu biết của HS về bầu trời và dẫn dắt vào bài đọc.

Nội dung

GV treo tranh bầu trời buổi sáng và buổi chiều; HS quan sát và kể tên những thứ nhìn thấy trên bầu trời (mây, mặt trời, sao, cầu vồng, chim bay...). Trò chơi “Ai nhanh hơn”: mỗi nhóm 3 em cử đại diện, lần lượt nêu một chi tiết, nhóm nào nêu đúng và nhiều hơn thắng.

Sản phẩm dự kiến

Danh sách 3–4 chi tiết về bầu trời mà HS nêu được; HS nhận ra bầu trời khác nhau ở các thời điểm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo hai tranh (sáng và chiều), hỏi: “Hai bức tranh này có gì giống và khác nhau? Các em nhìn thấy gì trên bầu trời?”
Học sinh
HS quan sát tranh, suy nghĩ và giơ tay phát biểu. Dự kiến HS trả lời: “Buổi sáng có mặt trời, trời xanh; buổi chiều có mây đỏ, trời tối hơn.”
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn”, nhắc luật chơi: mỗi lượt chỉ nêu một chi tiết, không lặp lại chi tiết của bạn.
Học sinh
Các nhóm cử đại diện thi kể tên chi tiết trên bầu trời. Dự kiến HS nêu: mây, sao, mặt trời, cầu vồng, mưa, gió.
Giáo viên
GV tuyên dương nhóm nhiều chi tiết và hỏi: “Bầu trời có thay đổi không? Thay đổi theo điều gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Bầu trời thay đổi theo buổi trong ngày và theo thời tiết.”
Giáo viên
GV dẫn dắt: “Hôm nay chúng ta đọc bài Bầu trời để tìm hiểu kĩ hơn những điều thú vị ấy.” GV ghi tựa bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài và mở sách Tiếng Việt 3, tập 2 ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc văn bản và giải nghĩa từ

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc rõ ràng văn bản “Bầu trời — bản tóm lược” và giải nghĩa được các từ khó.

Nội dung

GV đọc mẫu toàn bài, sau đó hướng dẫn cách đọc: đọc rõ từng tiếng, ngắt theo dấu câu và các cụm có nghĩa. HS luyện đọc nối tiếp theo câu, rồi đọc theo đoạn trong nhóm. Từ khó cần giải thích: trong lành (sạch, dễ chịu, ít ô nhiễm) và quan sát (nhìn kĩ có mục đích để nhận ra đặc điểm). HS đặt câu với hai từ này.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng và rõ ràng bài tóm lược; giải nghĩa được trong lành và quan sát; đặt được ít nhất một câu có mỗi từ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu toàn bài, sau đó nêu yêu cầu: “Các em đọc thầm, gạch chân những từ em chưa hiểu nghĩa.”
Học sinh
HS nghe GV đọc, sau đó đọc thầm và gạch chân từ chưa hiểu. Dự kiến HS gạch: trong lành, quan sát, tóm lược.
Giáo viên
GV hướng dẫn luyện đọc: “Các em đọc rõ từng tiếng, dừng đúng chỗ có dấu phẩy, dấu chấm.” GV tổ chức đọc nối tiếp từng câu. Sau đó GV hỏi: “Từ quan sát trong bài có nghĩa là gì?”
Học sinh
HS đọc nối tiếp theo câu, bạn nhận xét. Dự kiến HS trả lời: “Quan sát là nhìn kĩ, có mục đích để nhận ra đặc điểm của sự vật.” Nhóm đọc theo đoạn, luyện đọc lại các câu dài.
Giáo viên
GV hỏi: “Trong lành nghĩa là thế nào? Em hãy đặt một câu với từ trong lành.” GV ghi các câu đặt đúng lên bảng.
Học sinh
HS giải nghĩa: “Trong lành là sạch, dễ chịu, ít ô nhiễm.” HS đặt câu, ví dụ: “Sau cơn mưa, không khí trong lành và mát mẻ.”
Giáo viên
GV chốt nghĩa hai từ, nhấn mạnh: khi đọc, cần đoán nghĩa từ theo ngữ cảnh rồi kiểm tra bằng từ điển hoặc chú giải.
Học sinh
HS ghi nghĩa hai từ vào vở, nhắc lại cách đọc đúng.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Tìm ý và trả lời bằng căn cứ

Mục tiêu

HS xác định được ý chính của bài, trả lời câu hỏi bằng chi tiết trong văn bản và kể lại nội dung bằng 2–3 câu.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo Phiếu học tập số 1: tìm người/sự vật chính, chi tiết trả lời câu hỏi và điều tác giả muốn gợi. Cách tìm ý: xác định người/sự vật chính; tìm chi tiết trả lời câu hỏi; nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi; chỉ kết luận từ điều đã đọc. Sau đó mỗi em tự kể lại nội dung bài bằng 2–3 câu và kiểm tra xem có thêm điều văn bản không nói.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành đầy đủ; mỗi HS kể được nội dung bài bằng 2–3 câu, có căn cứ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, hướng dẫn cách tìm ý và yêu cầu nhóm thảo luận 5 phút.
Học sinh
Các nhóm nhận phiếu, đọc lại đoạn văn và thảo luận để tìm chi tiết trả lời từng câu hỏi.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý: “Chi tiết nào trong bài cho biết điều đó? Em hãy chỉ cho bạn thấy trong bài.”
Học sinh
HS chỉ vào văn bản, tìm câu trả lời. Dự kiến HS trả lời: bầu trời thay đổi theo thời điểm, thời tiết; người đọc nhận ra mây, sao, mặt trời; giữ không khí trong lành là cách chăm sóc bầu trời chung.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày kết quả và hỏi: “Ý nào là ý chính của bài? Có ý nào các em đoán thêm mà bài không nói không?”
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến HS trả lời: ý chính là bầu trời đẹp và gắn với sự sống, cần giữ gìn; không có ý nào được đoán thêm ngoài bài.
Giáo viên
GV chốt: “Quan sát vẻ đẹp cần đi cùng ý thức bảo vệ môi trường sống.” GV mời 2 HS kể lại nội dung bài bằng 2–3 câu.
Học sinh
HS kể lại nội dung bài và ghi câu ghi nhớ vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập đọc hiểu và chính tả

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để trả lời đúng các câu hỏi đọc hiểu, phân biệt thuyền – truyền và viết đúng đoạn nghe – viết.

Nội dung

Phiếu học tập số 2 gồm: câu 2 (chọn đáp án về lí do giữ không khí trong lành), câu 5–7 về bài “Cuốn lịch của mây”, câu 8–9 về thuyền – truyền. Sau đó GV đọc cho HS nghe – viết cụm: “Mỗi chiều, Vân đứng ở hiên vài phút để ghi bầu trời vào sổ. Hôm đầu trời xanh, mây mỏng.” HS tự kiểm tra bằng học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: câu 2 là A; câu 5 là sổ; câu 6 là B; câu 7 là Vân vẽ ngày trời xanh → Vân ghi ngày mây tối → Cô gợi ý thêm ngày và giờ; câu 8 là thuyền, truyền; câu 9 là A (thuyền là phương tiện đi trên nước). Đoạn nghe – viết đúng chính tả, các tiếng có ch/tr viết đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 và nêu yêu cầu: “Các em đọc kĩ đoạn Cuốn lịch của mây, sau đó làm lần lượt từng câu.”
Học sinh
HS đọc thầm đoạn “Cuốn lịch của mây”, nhận phiếu và làm bài cá nhân.
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Với câu 6, các em tìm chi tiết cô gợi ý thêm ngày và giờ để làm gì.” Với câu 8, GV nhắc: thuyền là phương tiện đi trên nước, truyền là chuyển thông tin hoặc trao lại. GV đọc từng cụm: “Mỗi chiều, Vân đứng ở hiên…” và yêu cầu HS nghe – viết.
Học sinh
HS làm bài, đối chiếu với đoạn văn. Dự kiến HS chọn: câu 6 là B; câu 9 là A. HS viết đoạn nghe – viết vào vở, chú ý các tiếng có ch/tr trong bài như trăng, trời, chiếc.
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc đáp án câu 7 và câu 8, đồng thời hướng dẫn các em kiểm tra bài bằng học liệu số NeoEdu (trang bài học, phần bài tập tương tác).
Học sinh
HS đọc đáp án, đối chiếu với bài làm của mình và sửa lỗi nếu sai. HS dùng máy hoặc bảng tương tác để kiểm tra lại bài tập.
Giáo viên
GV nhận xét chung, nhấn mạnh các lỗi thường gặp về ch/tr và cách chọn đáp án bằng căn cứ trong bài.
Học sinh
HS sửa lỗi vào vở, ghi lại từ viết sai để ghi nhớ.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Bầu trời trong mắt em

Mục tiêu

HS nói được về một lần quan sát bầu trời từ chỗ an toàn, chọn hai chi tiết để vẽ và giải thích lựa chọn; biết lắng nghe và nhận xét bạn.

Nội dung

GV đọc mẫu nói: “Em thích bầu trời sau mưa vì mây đã mỏng và ánh sáng dịu hơn. Nếu vẽ, em sẽ để khoảng trời rộng, một đám mây nhỏ và hàng cây bên dưới.” Sau đó HS nói theo cặp về một lần quan sát bầu trời từ chỗ an toàn, vẽ nhanh hai chi tiết và giải thích. Người nghe không ngắt lời; sau lượt nói, nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết. Lưu ý không nhìn trực tiếp mặt trời.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được 3–4 câu về một lần quan sát bầu trời, vẽ được hai chi tiết và giải thích được lí do; mỗi HS nghe bạn và đặt được một câu hỏi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu nói và hỏi: “Bạn ấy chọn những chi tiết nào để vẽ? Vì sao?”
Học sinh
HS lắng nghe và trả lời. Dự kiến HS trả lời: bạn chọn khoảng trời rộng, đám mây nhỏ và hàng cây; bạn thích vì ánh sáng dịu và mây mỏng.
Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Các em kể cho bạn nghe về một lần quan sát bầu trời từ chỗ an toàn, vẽ hai chi tiết và giải thích. Người nghe không ngắt lời, sau đó nhắc lại ý chính và hỏi một điều.” GV đi quan sát các cặp.
Học sinh
HS làm việc theo cặp: một bạn nói, một bạn nghe; sau đó đổi vai. Dự kiến HS nói: “Em quan sát bầu trời vào buổi sáng từ cửa sổ, em vẽ mặt trời và đám mây vì hai hình ấy nổi bật nhất.”
Giáo viên
GV mời 2–3 cặp trình bày trước lớp, nhắc HS nhận xét theo tiêu chí: nói đúng nội dung yêu cầu, trình tự rõ ràng, lắng nghe và trả lời được câu hỏi.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày, bạn trong lớp nhận xét và hỏi thêm một điều. Dự kiến câu hỏi: “Bạn quan sát bầu trời lúc mấy giờ?”
Giáo viên
GV chốt: “Bầu trời đẹp và gắn với sự sống. Giữ không khí trong lành là cách chúng ta chăm sóc bầu trời chung.” GV giao bài về nhà.
Học sinh
HS nhắc lại câu ghi nhớ của bài và ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài “Bầu trời — bản tóm lược” và trả lời các câu hỏi bằng chi tiết trong bài.

Câu 1: Bầu trời thay đổi theo điều gì?
Câu 2: Người đọc có thể nhận ra những gì khi chú ý quan sát bầu trời?
Câu 3: Không gian bầu trời gắn với điều gì?
Câu 4: Vì sao cần giữ không khí trong lành?
Câu 5: Em tìm chi tiết nào trong bài để trả lời câu 4? Ghi lại chi tiết đó.
Câu 6: Kể lại nội dung bài bằng 2–3 câu. Em có thêm điều gì mà bài không nói không?

Phiếu học tập số 2

Đọc bài “Cuốn lịch của mây” và làm các bài tập sau.

Câu 1: Vì sao cần giữ không khí trong lành? A. Để góp phần bảo vệ sự sống của con người và muôn loài; B. Chỉ ngắm trời mà không thay đổi cách sống; C. Đốt lá để sân nhanh sạch.
Câu 2: Vân ghi bầu trời vào đâu? (Điền một từ)
Câu 3: Vì sao cô gợi ý thêm ngày, giờ? A. Để không cần viết chi tiết thời tiết nữa; B. Để hiểu thời điểm quan sát; C. Để thay mọi nhận xét bằng một con số.
Câu 4: Xếp ba việc theo đúng trình tự: (a) Cô gợi ý thêm ngày và giờ; (b) Vân ghi ngày mây tối; (c) Vân vẽ ngày trời xanh.
Câu 5: Con … trên sông; … tin bằng lời. Điền thuyền hoặc truyền.
Câu 6: Chọn cách hoàn thành đúng nghĩa: Con … trên sông. A. thuyền; B. truyền.

Hướng dẫn về nhà

Đọc lại bài Bầu trời và bài Cuốn lịch của mây, tự kể lại nội dung mỗi bài bằng 2–3 câu.
Quan sát bầu trời một lần vào buổi chiều từ chỗ an toàn (ví dụ từ hiên nhà hoặc cửa sổ), không nhìn trực tiếp mặt trời. Ghi vào sổ ngày, giờ và điều em thấy, sau đó vẽ hai chi tiết em thích.
Viết 3–4 câu nói về lần quan sát đó, giải thích vì sao em chọn hai chi tiết để vẽ. Chuẩn bị để kể lại trước lớp vào tiết sau.
Nói với người thân một việc làm giúp giữ không khí trong lành ở nhà, ví dụ không đốt rác, giữ nhà cửa thoáng sạch.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.