Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 11. Trái Đất của chúng mình

Giáo án Bài 30. Một mái nhà chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc đúng, rõ ràng bản tóm lược bài “Một mái nhà chung” và nêu được nội dung, chi tiết chính của bài.
Giải nghĩa được các từ “muôn loài” và “hoà bình” trong ngữ cảnh bài đọc.
Đọc hiểu văn bản “Chiếc ghế chờ” và trả lời được câu hỏi bằng chi tiết có trong bài.
Phân loại được các từ ngữ về chủ điểm Trái Đất theo nhóm: cảnh quan, việc bảo vệ, việc gây hại.
Chuyển được câu kể thành câu cảm, câu khiến phù hợp với nghĩa của câu gốc.
Viết đúng chữ hoa M, N, V kiểu 2 và viết được đoạn văn 4–5 câu tả bức tranh Trái Đất, tự kiểm tra và sửa câu.
Năng lực ngôn ngữ: đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; nghe và nói để trình bày nội dung bài; viết đúng chữ hoa, viết đoạn văn ngắn có ý rõ ràng.
Năng lực văn học: nhận biết hình ảnh “mái nhà chung” gợi tình bạn, hoà bình và trách nhiệm bảo vệ; cảm nhận được thông điệp sống thân thiện với con người và muôn loài.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc lại bài, tự kiểm tra đoạn văn của mình theo gợi ý và tự chọn cách sửa hợp lí.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, nhóm 3 để đọc, phân loại từ và góp ý cho bạn một điểm đã rõ, một điểm cần sửa.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm ý từ chi tiết trong bài, liên hệ việc làm của bản thân để bảo vệ môi trường sống chung.

3. Phẩm chất

Trách nhiệm: nêu được ít nhất một việc làm cụ thể của bản thân để giữ môi trường sống chung.
Nhân ái: thể hiện sự quan tâm, nhường nhịn người khác qua nhân vật Khang trong bài “Chiếc ghế chờ”.
Chăm chỉ: luyện viết chữ hoa và viết đoạn văn đến khi đạt yêu cầu, tự đọc lại bài viết của mình.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh minh hoạ chủ đề Trái Đất (trong bài học hoặc trình chiếu từ học liệu số).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-30-mot-mai-nha-chung) để chiếu bài đọc, bài tập và kiểm tra đáp án.
Bảng phụ hoặc giấy A0 ghi bản tóm lược, bảng phân loại từ và câu mẫu.
Bộ thẻ từ: núi, biển, đồng bằng, trồng cây, tiết kiệm, xả rác, phá rừng.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in sẵn cho mỗi nhóm/cặp.

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 2.
Vở Tập viết 3 (ô li), bút chì, bút mực, bút xoá (nếu cần).
Bút dạ và giấy nhỏ để ghi ý khi làm việc nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Kể tên những sự sống quanh mái nhà chung

Mục tiêu

Gợi hứng thú, kích hoạt vốn hiểu biết của HS về các loài vật, cây cối và cảnh quan trên Trái Đất trước khi đọc bài.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: HS quan sát tranh minh hoạ Trái Đất và kể nhanh tên các sự vật có trong tranh (con vật, cây cối, cảnh thiên nhiên).

Sản phẩm dự kiến

HS kể được từ 3 đến 5 tên sự vật, con vật, cảnh vật có trong tranh; nhận ra các sự sống cùng chung một Trái Đất.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tranh minh hoạ Trái Đất và nêu câu hỏi: “Trong tranh có những gì? Các sự vật ấy cùng sống ở đâu?”. GV hướng dẫn luật chơi: mỗi lượt một HS kể một tên, không được lặp lại.
Học sinh
HS quan sát tranh, lắng nghe luật chơi. Dự kiến HS trả lời: “Có chim, cá, cây, bầu trời, các bạn nhỏ.” Các em cùng sống trên Trái Đất.
Giáo viên
GV điều hành trò chơi, ghi các từ HS nêu lên bảng theo hai cột: “Sự vật” và “Nơi sống”.
Học sinh
HS lần lượt kể tên, bạn khác nhận xét. Dự kiến HS nêu: “cá”, “ốc”, “cây”, “dím”, “núi”, “sông”.
Giáo viên
GV mời 2 HS nhìn bảng nói lại câu: “Ở đâu có sự sống, ở đó các loài cùng chung một mái nhà.”
Học sinh
2 HS đọc lại câu mẫu trước lớp.
Giáo viên
GV nhận xét, khen ngợi và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc bài Một mái nhà chung để hiểu vì sao cả trái đất là mái nhà chung của mọi loài.”
Học sinh
HS mở sách, ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và tìm hiểu bài Một mái nhà chung

Mục tiêu

Đọc đúng bản tóm lược, giải nghĩa từ khó và nêu nội dung, chi tiết chính bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

HS đọc thầm bản tóm lược, sau đó đọc thành tiếng theo cặp. Cả lớp dùng cách tìm ý: xác định người/sự vật chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Hoàn thành Phiếu học tập số 1. Giải nghĩa từ: “muôn loài” là rất nhiều loài sinh vật; “hoà bình” là trạng thái không có chiến tranh, con người sống yên ổn.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đủ: các chỗ ở riêng (chim, cá, dím, ốc, các bạn nhỏ); mái nhà chung là bầu trời xanh; nội dung chính là sự gắn bó của mọi sự sống và trách nhiệm bảo vệ, sống thân thiện với muôn loài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu bản tóm lược, nhấn giọng ở các cụm có nghĩa và chỗ ngắt theo dấu câu. Phát Phiếu học tập số 1 và nêu nhiệm vụ: đọc thầm, gạch chân chi tiết trả lời câu hỏi, sau đó đọc cho bạn cùng cặp nghe.
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm bản tóm lược trong sách hoặc trên bảng phụ, gạch chân các chi tiết về chỗ ở của các loài.
Giáo viên
GV tổ chức cặp đôi: một HS đọc, một HS nghe và góp ý về cách ngắt câu. GV đi quan sát, hỗ trợ cặp còn lúng túng. Sau đó GV hỏi: “Từ nào trong bài có nghĩa là rất nhiều loài sinh vật? Từ nào chỉ trạng thái không có chiến tranh?”.
Học sinh
HS đọc theo cặp, đổi vai. Dự kiến HS trả lời: “Muôn loài là rất nhiều loài sinh vật.” “Hoà bình là không có chiến tranh, con người sống yên ổn.”
Giáo viên
GV mời 3 cặp trình bày kết quả trên Phiếu học tập số 1. GV yêu cầu HS nêu căn cứ: “Em lấy ý này từ câu nào trong bài?”.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. Dự kiến HS nêu: “Bài gọi bầu trời xanh là mái nhà chung.” “Các khác biệt không xoá đi sự gắn bó của mọi sự sống.” Các bạn nhận xét, bổ sung.
Giáo viên
GV chốt nội dung: bài thơ gợi chỗ ở riêng của các loài, gọi bầu trời xanh là mái nhà chung; hình ảnh mái nhà khơi gợi tình bạn, hoà bình và trách nhiệm bảo vệ. GV nhấn mạnh: chỉ kết luận từ điều đã đọc, không đoán thêm.
Học sinh
HS ghi nội dung chính vào vở, đọc lại kết luận của GV.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Vốn từ Trái Đất và câu cảm, câu khiến

Mục tiêu

Phân loại được từ ngữ về chủ điểm Trái Đất và nhận biết cách chuyển câu kể thành câu cảm, câu khiến giữ nguyên nghĩa phù hợp.

Nội dung

Kĩ thuật khăn trải bàn theo nhóm 3: mỗi nhóm nhận bộ thẻ từ, phân loại vào ba nhóm: cảnh quan (núi, biển, đồng bằng), việc bảo vệ (trồng cây, tiết kiệm), việc gây hại (xả rác, phá rừng). Sau đó nhóm thực hiện chuyển câu theo mẫu “Dòng suối sạch.” → “Ôi, dòng suối trong lành quá!” và “Các bạn giữ suối sạch nhé!”. Hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Bảng phân loại đúng: cảnh quan gồm núi, biển, đồng bằng; việc bảo vệ gồm trồng cây, tiết kiệm; việc gây hại gồm xả rác, phá rừng. Mỗi nhóm viết được ít nhất 1 câu cảm và 1 câu khiến từ câu kể “Rừng cây xanh tốt.”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 3, phát bộ thẻ từ và Phiếu học tập số 2. Nêu luật: mỗi HS nhặt một thẻ, đọc to từ, đặt vào nhóm phù hợp trên khăn trải bàn, cả nhóm thống nhất.
Học sinh
HS nhận thẻ, đọc từ, thảo luận và đặt thẻ vào đúng nhóm trên khăn trải bàn.
Giáo viên
GV đi các nhóm, hỏi: “Vì sao em xếp từ ‘tiết kiệm’ vào nhóm việc bảo vệ?”. Sau đó GV đưa ví dụ mẫu lên bảng và hướng dẫn cách đổi câu kể thành câu cảm, câu khiến.
Học sinh
HS giải thích lí do phân loại. Dự kiến HS trả lời: “Tiết kiệm là giữ gìn, không làm hao tổn tài nguyên.” HS viết câu cảm và câu khiến từ câu kể “Rừng cây xanh tốt.”, ví dụ: “Ôi, rừng cây xanh tốt quá!” và “Các bạn cùng giữ rừng xanh nhé!”.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày bảng phân loại và câu vừa viết. GV hỏi thêm: “Câu khiến có dùng để làm gì?”.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Câu khiến dùng để đề nghị, yêu cầu người khác cùng làm một việc.”
Giáo viên
GV chốt: câu cảm bộc lộ cảm xúc, thường có từ “ôi”, “quá”; câu khiến đề nghị hành động, thường có “nhé”, “hãy”. GV yêu cầu HS dán thẻ từ đã phân loại vào vở.
Học sinh
HS ghi nhớ đặc điểm câu cảm, câu khiến và chép bảng phân loại vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Đọc hiểu văn bản Chiếc ghế chờ

Mục tiêu

Đọc đúng văn bản nguyên bản, trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài và sắp xếp đúng trình tự các việc.

Nội dung

HS đọc thầm văn bản “Chiếc ghế chờ”, đọc thành tiếng theo cặp. Làm các bài tập: Khang nhường ghế cho ai? Vì sao bác sĩ cần lắng nghe? Xếp ba việc theo đúng trình tự. Trước khi trả lời, HS tự kể lại nội dung bằng 2–3 câu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Khang nhường ghế cho một cụ già. Vì sao bác sĩ cần lắng nghe: A. Để hiểu tình trạng và nỗi lo của người bệnh. Trình tự: Khang thấy bác sĩ lắng nghe → Mẹ giải thích công việc → Khang nhường ghế cho cụ già.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu văn bản “Chiếc ghế chờ” trên học liệu số hoặc bảng phụ, đọc mẫu. Nêu yêu cầu: đọc thầm, sau đó trả lời ba câu hỏi và sắp xếp trình tự.
Học sinh
HS đọc thầm, gạch chân các chi tiết liên quan đến câu hỏi.
Giáo viên
GV tổ chức cặp đôi đọc nối tiếp hai câu một lần, nhắc HS phân biệt giọng khi đọc lời mẹ. Sau đó GV hỏi từng câu, yêu cầu HS chỉ ra căn cứ trong bài.
Học sinh
HS đọc theo cặp, trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Khang nhường ghế gần cửa cho một cụ già.” “Bác sĩ cần lắng nghe để hiểu người bệnh.” Trình tự đúng là thấy bác sĩ lắng nghe, mẹ giải thích, nhường ghế cho cụ già.
Giáo viên
GV mời 2 HS tự kể lại nội dung bài bằng 2–3 câu, các bạn nhận xét xem có thêm điều bài không nói không.
Học sinh
HS kể lại. Dự kiến: “Khang đi khám cùng mẹ, thấy bác sĩ nghe bệnh nhân kể lâu, Khang nhường ghế cho cụ già.”
Giáo viên
GV chốt đáp án, nhấn mạnh: đọc hiểu phải dựa trên chi tiết có trong bài. Nêu câu hỏi: “Qua việc làm của Khang, em học được điều gì?”.
Học sinh
HS sửa bài vào vở. Dự kiến HS trả lời: “Em học được sự quan tâm, nhường nhịn người già.”

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện câu khiến và viết chữ hoa M, N, V

Mục tiêu

Nhận biết đúng câu khiến trong lời kêu gọi giữ nhà chung và viết đúng chữ hoa M, N, V kiểu 2 theo mẫu.

Nội dung

Bài tập chọn đáp án: Câu khiến phù hợp lời kêu gọi giữ nhà chung là: A. Trái Đất có nhiều loài. B. Các bạn cùng giữ sân trường sạch nhé! C. Ôi, bầu trời đẹp quá! Viết chữ hoa M, N, V cỡ nhỏ trên ô li, rồi viết câu “Mai cùng Nam và Vũ chăm cây.”.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án câu khiến: B (câu đề nghị cùng làm một việc). Vở ô li viết đúng chữ hoa M, N, V kiểu 2, cao 2,5 li, nét không bị cắt ngắn; câu “Mai cùng Nam và Vũ chăm cây.” viết hoa đầu câu và tên riêng, có dấu chấm cuối câu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu ba phương án câu, nêu yêu cầu chọn câu khiến. GV hướng dẫn quan sát mẫu chữ hoa M, N, V kiểu 2 về điểm đặt bút, hướng đi và điểm dừng.
Học sinh
HS đọc ba câu, chọn đáp án, quan sát mẫu chữ hoa trong vở Tập viết.
Giáo viên
GV hướng dẫn viết chậm một chữ để kiểm tra trước khi viết cả dòng. GV đi quan sát, nhắc HS giữ phần kéo xuống của chữ có nét kéo đúng mẫu.
Học sinh
HS viết chữ M, N, V rồi viết câu mẫu. Dự kiến HS trả lời khi được hỏi: “Câu B là câu khiến vì có ‘nhé’ và đề nghị các bạn cùng giữ sân trường sạch.”
Giáo viên
GV chọn 2 bài viết, nhận xét trực tiếp về nét, độ cao 2,5 li, khoảng cách giữa các chữ.
Học sinh
HS đưa vở cho GV xem, lắng nghe nhận xét và sửa chữ nếu cần.
Giáo viên
GV nhắc lại cách viết chữ hoa và yêu cầu viết lại chữ còn chưa đúng.
Học sinh
HS viết lại một dòng chữ hoa và câu mẫu vào cuối trang.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Viết đoạn văn tả bức tranh Trái Đất và tự sửa

Mục tiêu

Viết được đoạn văn 4–5 câu tả bức tranh Trái Đất, nêu cảm xúc và biết tự đọc lại, góp ý cho bạn.

Nội dung

Quan sát bức minh hoạ Trái Đất trong bài, ghi ý theo yêu cầu: những gì thấy được, cảm xúc của em. Viết 4–5 câu đủ ý, đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Đổi vở với bạn: góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa. Lưu ý: tranh là tranh tượng trưng, không phải bản đồ địa lí. Có thể tham khảo bài mẫu: “Ở giữa tranh là hình Trái Đất với màu xanh của nước và đất. Xung quanh có cây, chim, con vật và các bạn nhỏ đang chăm môi trường. Các hình được sắp gần nhau như cùng sống trong một mái nhà. Em thấy bức tranh vui và muốn giữ nơi mình sống sạch hơn. Đây là tranh tượng trưng, không dùng để xác định vị trí các nước.”

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4–5 câu, có câu tả hình ảnh trong tranh và câu nêu cảm xúc; có ít nhất một lời góp ý đã rõ và một lời góp ý cần sửa trên vở của bạn. Người lớn đánh giá theo ba tiêu chí: đúng yêu cầu và đủ ý (1 điểm); sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa (1 điểm); chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa (1 điểm).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bức minh hoạ Trái Đất, nêu yêu cầu viết 4–5 câu và cách làm: ghi ý, viết câu đủ ý, đọc lại, đổi vở góp ý.
Học sinh
HS quan sát tranh, ghi nhanh các ý: hình Trái Đất, cây, chim, con vật, các bạn nhỏ, cảm xúc của em.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS viết đoạn văn, nhắc không đặt tên tranh là bản đồ. GV đi quan sát, hỗ trợ HS yếu bằng câu hỏi gợi mở: “Em nhìn thấy gì đầu tiên? Em cảm thấy thế nào khi xem tranh?”.
Học sinh
HS viết đoạn văn trong vở. Dự kiến HS viết: “Trong tranh có Trái Đất màu xanh. Xung quanh có cây và các bạn nhỏ đang chăm môi trường. Em thấy vui và muốn giữ nơi mình sống sạch hơn.”
Giáo viên
GV mời 3 HS đọc đoạn văn trước lớp, sau đó hướng dẫn cả lớp góp ý theo mẫu: “Em thích câu… vì… ; bạn nên sửa… vì…”.
Học sinh
HS đọc đoạn văn, các bạn góp ý. Dự kiến: “Em thích câu cuối vì nói rõ cảm xúc.” “Bạn nên viết hoa tên riêng để câu rõ hơn.”
Giáo viên
GV nhận xét chung, nhấn mạnh việc tự đọc lại và sửa bài là kĩ năng quan trọng. Giao bài về nhà.
Học sinh
HS tự sửa đoạn văn theo góp ý, ghi nhận những điểm cần rút kinh nghiệm.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Một mái nhà chung” và trả lời các câu hỏi sau. Ghi căn cứ (chi tiết trong bài) cho mỗi câu.

Câu 1: Bài thơ gợi chỗ ở riêng của những sự sống nào?
Câu 2: Bài thơ gọi điều gì là mái nhà chung?
Câu 3: Những khác biệt có xoá đi sự gắn bó của mọi sự sống không?
Câu 4: Hình ảnh mái nhà chung khơi gợi những điều gì?
Câu 5: Từ “muôn loài” có nghĩa là gì? Từ “hoà bình” có nghĩa là gì?
Câu 6: Nội dung chính của bài là gì? Chỉ kết luận từ điều đã đọc.

Bảng cần điền (viết vào vở):

Sự sống | Chỗ ở riêng hoặc nơi sống
Chim, cá, dím, ốc | ...
Các bạn nhỏ | ...
Bầu trời xanh | Mái nhà chung

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ 1: Phân loại các từ sau vào ba nhóm (viết vào vở).

Nhóm cảnh quan: ...
Nhóm việc bảo vệ: ...
Nhóm việc gây hại: ...
Từ cần phân loại: núi, biển, đồng bằng, trồng cây, tiết kiệm, xả rác, phá rừng.

Nhiệm vụ 2: Chuyển câu kể sau thành câu cảm và câu khiến, giữ nghĩa phù hợp.

Câu kể: “Rừng cây xanh tốt.”
Câu cảm: ...
Câu khiến: ...

Nhiệm vụ 3: Nhận xét về câu “Các bạn giữ suối sạch nhé!”: đây là câu cảm hay câu khiến? Vì sao?

Hướng dẫn về nhà

Đọc lại bài Một mái nhà chung và kể cho người thân nghe nội dung bài bằng 2–3 câu.
Hoàn thiện đoạn văn tả bức tranh Trái Đất, đọc lại và sửa lỗi theo góp ý của bạn.
Nêu một việc làm cụ thể ở nhà hoặc ở trường để bảo vệ môi trường sống chung, viết thành một câu khiến để nhắc các bạn cùng làm.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.