Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 11. Trái Đất của chúng mình

Giáo án Bài 29. Bác sĩ Y-éc-xanh

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bài đọc “Bác sĩ Y-éc-xanh”: ông gắn bó với Việt Nam vì mong muốn chữa bệnh, giúp đỡ con người.
  • Giải thích được nghĩa của các từ “giản dị”, “đồng loại” và đặt được câu với mỗi từ.
  • Đọc được văn bản nguyên bản “Chiếc ghế chờ”, trả lời được câu hỏi về chi tiết và sắp xếp đúng trình tự các việc trong bài.
  • Viết đúng tên riêng Y-éc-xanh theo mẫu đã học trong nghe – viết một đoạn ngắn.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; trả lời câu hỏi bằng căn cứ; nghe – viết đúng tên riêng và đoạn văn mẫu; nói giới thiệu ngắn gọn về một người nổi tiếng.
  • Năng lực văn học: nhận biết chi tiết thể hiện phẩm chất của nhân vật (bác sĩ chăm chú lắng nghe, Khang biết nhường ghế cho cụ già) và rút ra ý nghĩa của câu chuyện: giá trị con người thể hiện qua việc làm và lòng nhân ái.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thành tiếng, tự tìm ý trong văn bản và tự kiểm tra bài làm theo phiếu học tập.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo nhóm, cặp đôi; biết lắng nghe, nhắc lại ý chính của bạn và đặt câu hỏi.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn căn cứ trong bài để trả lời, phân biệt bản tóm lược với nguyên văn tác phẩm.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết quan tâm, nhường nhịn người khác như Khang nhường ghế cho cụ già; thể hiện qua việc đưa ra cách ứng xử trong lớp học.
  • Trung thực: chỉ kết luận từ điều đã đọc, không thêm chi tiết tưởng tượng; khi giới thiệu người nổi tiếng chỉ nêu thông tin có nguồn rõ ràng.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập và phần luyện nói tại nhà, đúng thời hạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ ghi sẵn đoạn “Bản tóm lược” và các từ khó: giản dị, đồng loại.
  • Thẻ từ ghi các việc trong bài “Chiếc ghế chờ” để gắn lên bảng khi sắp xếp trình tự.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm/HS).
  • Bảng nhóm, bút dạ; đồng hồ hoặc chuông hẹn giờ.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-29-bac-si-y-ec-xanh), dùng để HS luyện bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 2.
  • Vở ghi, bút chì, bút mực, thước kẻ.
  • Bảng con và phấn/bút xóa (nếu cần viết nhanh trong nghe – viết).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai là người giúp đỡ mọi người?

Mục tiêu

Tạo tâm thế học bài; gợi nhớ về những người có việc làm giúp ích cho cộng đồng.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn”: HS kể nhanh tên nghề hoặc công việc giúp đỡ người khác mà em biết. Sau đó GV dẫn vào bài bằng câu hỏi: “Vì sao có người làm việc giúp đỡ người khác mà được mọi người quý trọng?”

Sản phẩm dự kiến

Danh sách từ 3 đến 5 nghề hoặc công việc giúp đỡ người khác (ví dụ: bác sĩ, giáo viên, công an, người lái xe cứu thương) và một ý kiến ban đầu về lí do được quý trọng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: lần lượt từng bàn (hoặc từng tổ) nói nhanh tên nghề giúp đỡ người khác, mỗi bạn nói một nghề, không lặp lại; bạn nào chậm hoặc lặp sẽ nhường lượt. Thời gian chơi khoảng 2 phút.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị tinh thần tham gia.

  2. Giáo viên

    GV điều hành trò chơi, ghi nhanh các nghề lên bảng. Hỏi thêm: “Em nghĩ vì sao bác sĩ được mọi người kính trọng?”

    Học sinh

    HS chơi theo luật, nêu tên nghề. Dự kiến trả lời: “Vì bác sĩ chữa bệnh cho mọi người.” “Vì bác sĩ giúp người khỏe mạnh.”

  3. Giáo viên

    GV khen ngợi, chốt: những người làm việc giúp đỡ người khác rất đáng quý. Giới thiệu bài “Bác sĩ Y-éc-xanh”, ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài, mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc bản tóm lược và giải nghĩa từ

Mục tiêu

Đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; giải nghĩa được từ “giản dị”, “đồng loại”; nêu được nội dung chính của bản tóm lược.

Nội dung

Nhóm 4 HS đọc bản tóm lược “Bác sĩ Y-éc-xanh” (đọc nối tiếp từng câu). Gạch chân từ khó, tra nghĩa trong phần Từ vựng của sách. Nhóm thảo luận câu hỏi: “Vì sao người khách muốn hiểu bác sĩ Y-éc-xanh gắn bó với Việt Nam?”. Kĩ thuật sử dụng: đọc nối tiếp và cặp đôi chia sẻ (Think – Pair – Share).

Sản phẩm dự kiến

Nội dung chính được ghi trong vở: Bác sĩ Y-éc-xanh gắn bó với Việt Nam vì ông coi việc chữa bệnh và giúp người là lẽ sống; lối sống ông giản dị. Nghĩa từ: giản dị – không cầu kì, không phô trương; đồng loại – những con người cùng sống trên thế giới. Mỗi từ đặt được một câu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả đoạn, nhấn giọng ở tên riêng và dấu câu. Nêu nhiệm vụ: đọc nhóm, gạch từ khó, tìm nội dung chính. Giao nhóm trưởng điều hành thời gian 5 phút.

    Học sinh

    HS lắng nghe đọc mẫu, nhận nhiệm vụ, mở sách trang bài học.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm đọc chưa đúng và nhắc HS đọc rõ từng tiếng. Hỏi: “Từ giản dị nghĩa là gì? Em có thể đặt câu với từ này không?”

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp, tra nghĩa, thảo luận. Dự kiến trả lời: “Giản dị là không cầu kì, không phô trương.” Câu đặt: “Bạn Lan ăn mặc giản dị khi đi học.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày. Hỏi cả lớp: “Vì sao người khách muốn hiểu về bác sĩ Y-éc-xanh?” và “Bài đọc có nói bác sĩ đã làm gì?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trả lời. Dự kiến: “Vì ông gắn bó với Việt Nam và sống giản dị.” “Ông coi việc chữa bệnh và giúp người là lẽ sống.” Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV chốt nghĩa hai từ, nhấn mạnh: bản tóm lược do nhóm biên soạn viết lại, không phải nguyên văn tác phẩm. Ghi nội dung chính lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi nội dung chính và nghĩa của từ vào vở, đọc lại một lần.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Tìm ý từ chi tiết trong “Chiếc ghế chờ”

Mục tiêu

Đọc độc lập văn bản nguyên bản; tìm được chi tiết trả lời câu hỏi; nêu được cách tìm ý và kiểm tra lại bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

HS đọc thầm văn bản “Chiếc ghế chờ” và làm Phiếu học tập số 1. GV hướng dẫn cách tìm ý: xác định người chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi, chỉ kết luận từ điều đã đọc. Cặp đôi đối chiếu kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành: Khang nhường ghế cho một cụ già; trình tự đúng: Khang thấy bác sĩ lắng nghe → Mẹ giải thích công việc → Khang nhường ghế cho cụ già; kết luận về bạn Khang và cách tìm ý được ghi kèm căn cứ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1, nêu yêu cầu: đọc thầm 1 lần, gạch chân chi tiết cần tìm, làm phiếu trong 6 phút. Nhắc: mỗi câu trả lời phải có căn cứ trong bài.

    Học sinh

    HS đọc thầm, làm phiếu cá nhân.

  2. Giáo viên

    GV mời HS đổi phiếu cùng bàn, đối chiếu và sửa cho nhau. Hỏi: “Bạn Khang nhường ghế cho ai? Em tìm được câu nào trong bài?”

    Học sinh

    HS đối chiếu, trả lời. Dự kiến: “Khang nhường ghế cho một cụ già.” Căn cứ: “Khang ngồi yên chờ lượt và nhường ghế gần cửa cho một cụ già.”

  3. Giáo viên

    GV gọi 2 HS đọc to phần trả lời và trình bày cách tìm ý. Hỏi: “Vì sao em nói Khang là người biết quan tâm người khác?”

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Vì bạn chờ đến lượt mình và nhường ghế gần cửa cho cụ già, khi về còn nhớ cách quan tâm khiến người bệnh yên lòng.”

  4. Giáo viên

    GV gắn thẻ từ lên bảng để HS sắp xếp đúng trình tự ba việc. Chốt cách tìm ý: xác định người chính, tìm chi tiết, nối với điều tác giả muốn gợi, không đoán ngoài bài.

    Học sinh

    HS sắp xếp thẻ từ, nhắc lại ba bước tìm ý và ghi vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện đọc hiểu và nghe – viết tên riêng

Mục tiêu

Củng cố nghĩa từ, đọc hiểu văn bản bằng căn cứ; viết đúng tên riêng Y-éc-xanh và đoạn mẫu bằng hình thức nhớ – viết.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm các câu trắc nghiệm, điền từ, nối từ và sắp xếp. Sau đó luyện nghe – viết: GV đọc cụm “Ở phòng khám, Khang thấy một bác sĩ ngồi nghe bệnh nhân kể rất lâu.”; HS viết, che bài, viết lại và soát theo bản mẫu. Có thể dùng bài tương tác trên NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành, đáp án: Câu 1 – B (Mong muốn giúp đỡ con người); Câu 2 – nối giản dị với không cầu kì, không phô trương; đồng loại với những con người cùng sống trên thế giới; Câu 3 – cụ già; Câu 4 – C (Để hiểu tình trạng và nỗi lo của người bệnh); Câu 5 – trình tự: Khang thấy bác sĩ lắng nghe → Mẹ giải thích công việc → Khang nhường ghế cho cụ già; Câu 6 – điền “xanh”: Bài đọc nói về bác sĩ Y-éc-xanh; Câu 7 – chọn C (Y-éc-xanh). Nhớ – viết đúng cụm mẫu, tên riêng viết đúng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu làm bài trong 8 phút. Sau đó giới thiệu hoạt động nghe – viết: “Cô đọc một cụm, các em nhìn cụm và ghi nhớ, sau đó che lại và viết.”

    Học sinh

    HS làm phiếu cá nhân; chuẩn bị bảng con hoặc vở nháp.

  2. Giáo viên

    GV đọc cụm mẫu 2 lần: lần 1 đọc cả cụm, lần 2 đọc chậm từng cụm. Nhắc HS chú ý viết hoa tên riêng và gạch nối trong Y-éc-xanh. Quan sát HS viết, sửa lỗi cụ thể.

    Học sinh

    HS nghe, viết vào bảng con hoặc vở nháp, sau đó che bài và viết lại. Dự kiến lỗi: viết “Y-Éc-Xanh” hoặc quên dấu gạch nối; GV nhắc HS đối chiếu lại với mẫu.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc đáp án phiếu và cho cả lớp đối chiếu. Hỏi: “Vì sao không viết Y-Éc-Xanh?”

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Vì tên nước ngoài được viết theo mẫu cụ thể, không áp dụng máy móc như tên Việt Nam.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án, nhận xét chung về lỗi thường gặp và khen HS viết đúng, trình bày sạch.

    Học sinh

    HS sửa lỗi trong phiếu và vở, ghi lại các lỗi đã sửa.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Giới thiệu người nổi tiếng

Mục tiêu

Nói được thông tin ngắn gọn về một nhân vật có thật, nêu nguồn và một phẩm chất có căn cứ; biết lắng nghe và nhận xét bạn.

Nội dung

GV nêu mẫu: “Em biết bác sĩ Y-éc-xanh qua bài đọc. Em trân trọng việc ông muốn chữa bệnh, giúp người và sống giản dị. Em muốn học cách quan tâm bằng việc vừa sức.” HS làm việc cặp đôi: chọn một nhân vật có thật (từ sách phù hợp lứa tuổi hoặc tài liệu được người lớn kiểm tra), nói nguồn, một phẩm chất có căn cứ. Người nghe không ngắt lời, sau đó nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được 3 đến 4 câu giới thiệu về một nhân vật có thật, nêu nguồn và một phẩm chất có căn cứ; người nghe nhắc lại ý chính và đặt được một câu hỏi. Người lớn chấm 3 điểm: đúng sự việc hoặc nội dung yêu cầu (1); trình tự rõ, từ ngữ phù hợp (1); nói nghe được, biết lắng nghe và trả lời (1).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu nói, nêu yêu cầu và tiêu chí chấm 3 điểm. Nhắc HS không tự thêm số liệu hay tin đồn nếu chưa biết chắc.

    Học sinh

    HS lắng nghe mẫu, chọn nhân vật và chuẩn bị ý nói trong 3 phút.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức cặp đôi nói – nghe, đi quanh lớp nhắc HS lắng nghe và nhắc lại ý chính. Gọi 2 đến 3 HS nói trước lớp.

    Học sinh

    HS nói theo cặp, bạn nghe nhắc lại ý chính và hỏi một điều. Dự kiến: “Bạn giới thiệu về Bác Hồ qua sách Tiếng Việt, em trân trọng sự giản dị của Bác.” Bạn hỏi: “Bạn đọc thông tin này ở đâu?”

  3. Giáo viên

    GV hỏi cả lớp: “Bạn nào đã nói rõ nguồn thông tin? Bạn nào nêu được phẩm chất có căn cứ?”

    Học sinh

    HS nhận xét bạn theo tiêu chí. Dự kiến: “Bạn nói rõ mình đọc trong sách.” “Bạn nêu việc làm cụ thể của nhân vật để chứng minh phẩm chất.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, khen những bạn nói rõ ràng và biết lắng nghe; nhắc phân biệt bản tóm lược với nguyên văn khi kể lại. Giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhớ tiêu chí nói, lắng nghe và rút kinh nghiệm cho bản thân.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc thầm bài “Chiếc ghế chờ”, trả lời các câu hỏi sau và ghi căn cứ trong bài:

  • Câu 1: Ở phòng khám, Khang thấy điều gì? (Gạch chân câu trả lời trong bài.)
  • Câu 2: Khang nhường ghế cho ai?
  • Câu 3: Vì sao bác sĩ cần lắng nghe bệnh nhân? Chọn đáp án đúng:
    • A. Vì không có việc gì làm.
    • B. Vì ai cũng tự chữa được.
    • C. Để hiểu tình trạng và nỗi lo của người bệnh.
  • Câu 4: Sắp xếp ba việc theo đúng trình tự trong bài:
    • Mẹ giải thích công việc.
    • Khang nhường ghế cho cụ già.
    • Khang thấy bác sĩ lắng nghe.
  • Câu 5: Theo em, cách tìm ý trong bài gồm những bước nào? Ghi ngắn gọn từng bước.
  • Câu 6: Em học được điều gì từ bạn Khang? Nêu bằng một câu, có căn cứ trong bài.

Phiếu học tập số 2

Làm bài tập theo bài đọc “Bác sĩ Y-éc-xanh” và “Chiếc ghế chờ”:

  • Câu 1: Điều gì giúp giải thích việc bác sĩ Y-éc-xanh ở lại Việt Nam?
    • A. Chỉ vì thích đi tham quan.
    • B. Mong muốn giúp đỡ con người.
    • C. Chỉ vì muốn có danh tiếng.
  • Câu 2: Nối từ với nghĩa phù hợp:
    • giản dị ↔ không cầu kì, không phô trương
    • đồng loại ↔ những con người cùng sống trên thế giới
  • Câu 3: Điền vào chỗ trống: Bài đọc nói về bác sĩ Y-éc-______. (Điền từ còn thiếu.)
  • Câu 4: Chọn cách viết tên riêng đúng theo mẫu đã học:
    • A. Y-Éc-Xanh
    • B. y-éc-xanh
    • C. Y-éc-xanh
  • Câu 5: Viết lại cụm sau, sau đó soát lại với bản mẫu: “Ở phòng khám, Khang thấy một bác sĩ ngồi nghe bệnh nhân kể rất lâu.”

Hướng dẫn về nhà

  • Chuẩn bị giới thiệu một người nổi tiếng có thật (từ sách phù hợp lứa tuổi hoặc tài liệu do người lớn kiểm tra): nêu tên, lĩnh vực, một việc được ghi nhận và một cảm nghĩ của em. Không kể tin đồn; nếu chưa biết thành tích cụ thể thì không tự thêm số liệu.
  • Luyện nói trước người thân 2 lần, nhờ người thân nhận xét theo 3 tiêu chí: đúng nội dung, trình tự rõ ràng, nói nghe được.
  • Đọc lại bài “Chiếc ghế chờ” và kể lại trong 2 đến 3 câu, sau đó tự kiểm tra xem câu kể có thêm chi tiết nào không có trong bài không.
  • Chép đẹp đoạn “Ở phòng khám, Khang thấy một bác sĩ ngồi nghe bệnh nhân kể rất lâu.” vào vở, sau đó che lại và viết lại để tự kiểm tra.
  • Sưu tầm thêm một việc làm giúp đỡ người khác của người xung quanh em để chia sẻ trong tiết học sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.