Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 11. Trái Đất của chúng mình

Giáo án Bài 28. Những điều nhỏ tớ làm cho Trái Đất

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung và các chi tiết chính của bản tóm lược “Những điều nhỏ tớ làm cho Trái Đất” và văn bản “Bảng tin chiếc bình nước”.
  • Giải thích được nghĩa của từ duy trì, sáng kiến trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Nhận biết được công dụng của dấu hai chấm, dấu ngoặc kép, dấu gạch ngang và nhận ra câu khiến qua mục đích nói.
  • Vận dụng được cấu trúc nguyên nhân – hành động – kết quả để viết 4–5 câu kể một việc góp phần bảo vệ môi trường.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt đúng theo dấu câu; đọc hiểu và trả lời bằng căn cứ trong bài; viết đoạn 4–5 câu có ý rõ ràng, đúng dấu câu.
  • Năng lực văn học: nhận ra thông điệp “việc nhỏ có ý nghĩa lớn khi nhiều người cùng duy trì” và cảm nhận tinh thần chung tay bảo vệ Trái Đất qua các hành động cụ thể.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm văn bản, gạch chân từ khó, tự tìm căn cứ trong bài để trả lời câu hỏi và tự sửa đoạn văn của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp và nhóm, nghe bạn hỏi rồi bổ sung ý, góp ý cho bạn một điểm đã rõ và một điểm cần sửa.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: đề xuất việc nhỏ có thể làm để giảm rác thải và viết cam kết thực hiện bằng thói quen cụ thể.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: nêu được ít nhất một việc nhỏ mà bản thân sẽ thực hiện ở lớp hoặc ở nhà để bảo vệ môi trường và ghi vào thẻ cam kết.
  • Chăm chỉ: hoàn thành phiếu học tập, viết đoạn văn và sửa bài theo góp ý của bạn với thái độ nghiêm túc.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ ghi bản tóm lược “Những điều nhỏ tớ làm cho Trái Đất” và văn bản “Bảng tin chiếc bình nước”.
  • Bộ thẻ câu (mỗi nhóm 4 HS khoảng 8 thẻ) ghi các câu dùng dấu hai chấm, dấu ngoặc kép, dấu gạch ngang và câu khiến.
  • Thẻ tín hiệu “Giúp Trái Đất” và “Chưa giúp” (mỗi HS một bộ hoặc giơ bảng con).
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (in sẵn hoặc chép lên bảng).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, địa chỉ neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-28-nhung-dieu-nho-to-lam-cho-trai-dat; dùng ở hoạt động Luyện tập để HS kiểm tra đáp án tương tác.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 2 (Kết nối tri thức với cuộc sống).
  • Vở bài tập Tiếng Việt, bút chì, bút màu.
  • Thẻ giấy màu (khoảng 10 × 15 cm) để viết cam kết; băng dính hoặc keo dán.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đố bạn: việc nhỏ, ý nghĩa lớn

Mục tiêu

Kích hoạt hiểu biết của HS về những việc nhỏ có thể làm để bảo vệ môi trường, tạo tâm thế vào bài.

Nội dung

Trò chơi “Giúp Trái Đất hay chưa?”: GV đọc lần lượt 5–6 việc (ví dụ: tắt điện khi ra khỏi lớp, nhặt rác bỏ vào thùng, dùng bình nước cá nhân, xả nước lãng phí, vứt rác bừa bãi, dùng túi vải thay túi ni lông). HS giơ thẻ “Giúp Trái Đất” hoặc “Chưa giúp” và giải thích ngắn gọn.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất 3 việc nhỏ có ích cho môi trường và nói được lí do ngắn gọn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: đọc từng việc, HS giơ thẻ đúng với ý kiến của mình. GV hỏi: “Theo em, việc nhỏ nào giúp Trái Đất sạch hơn?”

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị thẻ tín hiệu.

  2. Giáo viên

    GV đọc từng việc, khuyến khích HS giải thích. Ví dụ GV hỏi: “Vì sao nhặt một mẩu rác lại có ích?”

    Học sinh

    HS giơ thẻ và trả lời dự kiến: “Vì rác không bay ra đường, không làm bẩn đất và nước.” / “Vì tắt điện là tiết kiệm năng lượng.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS nêu việc nhỏ mà các em đã làm ở nhà hoặc ở lớp, ghi nhanh lên bảng.

    Học sinh

    HS trình bày: “Em nhặt rác ở sân trường.” / “Em tắt quạt khi ra khỏi lớp.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và dẫn vào bài: “Những việc nhỏ như vậy sẽ thành kết quả lớn khi nhiều người cùng làm. Hôm nay chúng ta tìm hiểu bài Những điều nhỏ tớ làm cho Trái Đất.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài học và mở sách.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm ý bản tóm lược

Mục tiêu

Nêu được nội dung và các chi tiết chính của bản tóm lược; giải thích được nghĩa của hai từ duy trì, sáng kiến.

Nội dung

Đọc thầm bản tóm lược “Những điều nhỏ tớ làm cho Trái Đất”, gạch chân từ khó. Thực hiện kĩ thuật “Đọc – Hỏi – Đáp” theo cặp đôi, dùng các bước cách tìm ý: xác định việc chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; HS nêu được ý chính của bản tóm lược và giải thích được nghĩa của duy trì, sáng kiến bằng lời của mình.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo bản tóm lược trên bảng phụ, yêu cầu HS đọc thầm một lần và gạch chân từ khó. GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu câu hỏi: “Bản tóm lược nói về điều gì?”

    Học sinh

    HS đọc thầm, gạch chân các từ như duy trì, sáng kiến, nhận nhiệm vụ trong phiếu.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn cặp đôi: một bạn hỏi (“Vì sao việc nhỏ vẫn có ý nghĩa?”), một bạn chỉ chi tiết trong bài để trả lời. GV đi quanh lớp, nhắc HS chỉ kết luận từ điều đã đọc.

    Học sinh

    HS đọc chi tiết và trả lời dự kiến: “Vì khi nhiều người cùng duy trì thì kết quả sẽ lớn hơn.” / “Bài mời người đọc bổ sung sáng kiến và bắt đầu thực hiện.” Sau đó đổi vai và tiếp tục.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp trình bày. GV hỏi: “Từ duy trì có nghĩa là gì? Em hiểu sáng kiến như thế nào?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Duy trì là giữ cho việc tiếp tục đều đặn.” / “Sáng kiến là ý nghĩ về cách làm mới có ích.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Cam kết cần được kiểm chứng bằng thói quen, không chỉ lời hứa.” GV yêu cầu HS nhắc lại ý chính của bản tóm lược bằng 2 câu.

    Học sinh

    HS nhắc lại ý chính, ghi kết quả vào Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Ôn dấu câu và nhận kiểu câu

Mục tiêu

Nhận biết được công dụng của dấu hai chấm, dấu ngoặc kép, dấu gạch ngang và nhận ra câu khiến qua mục đích nói.

Nội dung

Trò chơi “Phân loại thẻ câu” theo nhóm 4. Mỗi nhóm nhận bộ thẻ câu, sắp xếp thẻ vào 2 nhóm: câu có dấu hai chấm báo phần sau và câu có dấu ngoặc kép giữ lời nói trực tiếp; sau đó xác định câu khiến. Ví dụ thẻ: “Em chuẩn bị hai thứ: bình và khăn.”; “Em hỏi: “Bạn khoẻ không?””; “Bạn hãy phân loại giấy nhé.”

Sản phẩm dự kiến

Nhóm HS phân loại đúng các thẻ câu; HS giải thích được vai trò của dấu hai chấm, ngoặc kép và nhận ra câu khiến trong “Bạn hãy phân loại giấy nhé.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát bộ thẻ câu cho mỗi nhóm, nêu nhiệm vụ: sắp xếp thẻ theo dấu câu và xác định mục đích nói của từng câu.

    Học sinh

    Nhóm nhận thẻ, đọc thầm từng câu và thảo luận.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Dấu hai chấm trong câu này báo hiệu điều gì?” và “Vì sao hãy và nhé trong câu này cho biết đây là câu khiến?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Dấu hai chấm báo phần sau là danh sách hai thứ.” / “Hãy và nhé thể hiện lời đề nghị bạn làm việc, nên là câu khiến.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm trình bày cách phân loại. GV hướng dẫn cả lớp nhận xét và sửa khi chưa đúng.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác bổ sung bằng lí do.

  4. Giáo viên

    GV tóm tắt: dấu hai chấm báo phần sau, ngoặc kép giữ lời trực tiếp, gạch ngang đầu dòng phân lượt nói; câu khiến dùng để đề nghị, yêu cầu người khác làm việc.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và nhắc lại công dụng của từng dấu câu.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Đọc hiểu bảng tin và làm bài tập dấu câu

Mục tiêu

Đọc được văn bản “Bảng tin chiếc bình nước”, trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài và làm đúng bài tập về dấu câu, kiểu câu.

Nội dung

HS đọc thầm văn bản nguyên bản “Bảng tin chiếc bình nước”, sau đó làm Phiếu học tập số 2 (câu 4–9). HS có thể kiểm tra đáp án trên trang bài học NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành. Đáp án: câu 4 – bình cá nhân; câu 5 – để trách ai?, đáp án B (để cùng cải thiện thay vì làm bạn xấu hổ); câu 6 – trình tự: Lớp nhận ra nhiều cốc bỏ đi → Các bạn mang bình cá nhân → Nhóm trực ghi kết quả một tuần; câu 7 – đáp án A (Em mang hai thứ: bình nước và khăn.); câu 8 – đáp án B (câu khiến: đề nghị thực hiện hành động).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, yêu cầu HS đọc thầm văn bản và đọc các câu hỏi, khoanh vào đáp án đúng, ghi căn cứ trong bài.

    Học sinh

    HS đọc thầm văn bản, gạch dưới chi tiết cần tìm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS yếu bằng câu hỏi gợi mở: “Lớp đề nghị mang vật gì?”, “Bảng tin ghi số liệu để làm gì?”

    Học sinh

    HS làm cá nhân, trả lời dự kiến: “Lớp đề nghị mang bình cá nhân.” / “Nhóm trực không nêu tên để cùng cải thiện, không làm bạn xấu hổ.”

  3. Giáo viên

    GV cho HS đối chiếu theo cặp, sau đó mời 2 HS đọc đáp án. Với câu 7, GV nhắc: “Em đọc lại xem câu nào có hai chấm báo phần sau?”

    Học sinh

    HS đối chiếu đáp án với bạn, đọc đáp án và căn cứ: “Phần sau của câu nêu hai đồ vật là bình nước và khăn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: mọi nhận định phải có căn cứ trong bài; câu khiến có hãy, nhé để thể hiện đề nghị. GV có thể cho HS kiểm tra thêm trên học liệu số NeoEdu.

    Học sinh

    HS sửa lại đáp án sai (nếu có) và ghi căn cứ vào phiếu.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Viết đoạn kể việc bảo vệ môi trường và tự sửa

Mục tiêu

Viết được đoạn 4–5 câu kể một việc góp phần bảo vệ môi trường đã tham gia hoặc chứng kiến, nêu được kết quả quan sát thật.

Nội dung

Đề bài: Viết 4–5 câu kể một việc góp phần bảo vệ môi trường em đã tham gia hoặc chứng kiến; nêu kết quả quan sát thật. Cách làm: ghi ý theo nguyên nhân – hành động – kết quả; viết câu đủ ý; đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Bài mẫu: “Tuần trước, lớp em thử mang bình nước cá nhân. Em rửa bình theo hướng dẫn của mẹ và chuẩn bị từ tối. Bạn nào quên được mượn cốc sạch, không bị chê. Cuối tuần, em thấy thùng rác có ít cốc dùng một lần hơn. Cả lớp muốn giữ thói quen ấy và tiếp tục ghi chép.”

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4–5 câu đúng yêu cầu, có ít nhất một kết quả quan sát được; HS nêu được một điểm đã rõ và một điểm cần sửa trong bài bạn. Thang chấm tham khảo: đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể (1 điểm); sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa (1 điểm); chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa (1 điểm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc đề bài, ghi lên bảng, nhắc HS: “Hãy nói rõ việc em làm, cách làm và kết quả em thấy.” GV đọc bài mẫu một lần.

    Học sinh

    HS lắng nghe, chọn một việc đã làm hoặc đã chứng kiến.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết nháp 6–7 phút, sau đó đọc lại và sửa lỗi. GV đi quanh lớp nhắc HS dùng dấu chấm kết thúc câu.

    Học sinh

    HS viết đoạn, tự kiểm tra; một số HS có thể viết: “Hôm qua, em nhặt rác ở sân trường. Em bỏ rác vào thùng đúng nơi quy định. Sân trường sạch hơn hẳn.”

  3. Giáo viên

    GV hướng dẫn cặp đôi đổi bài: mỗi bạn nêu một điểm đã rõ và một điểm cần sửa, bạn viết quyết định cách sửa.

    Học sinh

    HS góp ý: “Bạn viết rõ việc làm và kết quả, nhưng câu thứ hai nên thêm chủ ngữ.” Người viết tự quyết định sửa.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung một số bài tiêu biểu, nhấn mạnh việc kể cần nguyên nhân, hành động, kết quả, không chỉ khẩu hiệu.

    Học sinh

    HS sửa bài lần cuối và nộp bài cho GV.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Cam kết Trái Đất xanh và đọc mở rộng

Mục tiêu

Vận dụng bài học vào thực tế: HS đưa ra cam kết một thói quen bảo vệ môi trường và biết tìm đọc thêm văn bản về đồ vật thông minh hỗ trợ con người.

Nội dung

Mỗi HS viết một cam kết ngắn lên thẻ giấy màu theo mẫu: “Em sẽ ……… mỗi ngày trong một tuần.” Các thẻ được dán lên “Cây cam kết” ở góc lớp. Sau đó, HS hoàn thành Phiếu học tập số 3 (Phiếu đọc) với văn bản “Một trợ thủ dọn sàn” để chuẩn bị cho phần đọc mở rộng ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS có 1 thẻ cam kết dán trên “Cây cam kết” của lớp; HS nêu được ít nhất một điều cần biết khi dùng đồ vật thông minh và có Phiếu học tập số 3 được hoàn thành một phần.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: viết một cam kết bảo vệ môi trường có thể thực hiện trong một tuần, và gợi ý: “Hãy viết việc cụ thể, làm được bằng thói quen.”

    Học sinh

    HS viết cam kết lên thẻ, ví dụ: “Em sẽ mang bình nước đến trường mỗi ngày trong một tuần.”

  2. Giáo viên

    GV mời HS đọc to cam kết trong nhóm 4, các bạn trong nhóm nhận xét xem cam kết có cụ thể không. Sau đó GV hướng dẫn đọc văn bản “Một trợ thủ dọn sàn” và điền Phiếu học tập số 3.

    Học sinh

    HS đọc cam kết, góp ý: “Bạn nên ghi rõ thời gian thực hiện.” HS đọc văn bản và trả lời: “Người dùng vẫn cần dọn dây và đặt vùng hoạt động phù hợp.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc cam kết, dán thẻ lên “Cây cam kết”. GV hỏi: “Vì sao đồ vật thông minh vẫn cần con người hiểu rõ giới hạn của chúng?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Vì máy không tự biết mọi điều trong nhà, người lớn vẫn phải quyết định việc sử dụng.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Cam kết cần được kiểm chứng bằng thói quen. Bảo vệ môi trường có thể bắt đầu từ những hành động vừa sức, bền bỉ.” GV giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS nhắc lại câu ghi nhớ và ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Những điều nhỏ tớ làm cho Trái Đất” và trả lời:

  • Câu 1. Bản tóm lược nói về điều gì? (Viết 1–2 câu bằng lời của em.)
  • Câu 2. Vì sao việc nhỏ vẫn có ý nghĩa? Khoanh vào chữ cái trước đáp án đúng: A. Nhiều người cùng làm sẽ tạo kết quả lớn; B. Việc nhỏ chỉ có ý nghĩa khi được khen; C. Chỉ việc thật khó mới nên duy trì.
  • Câu 3. Giải nghĩa và nối từ với nghĩa phù hợp:
    • duy trì – ?
    • sáng kiến – ?
  • Câu 4. Căn cứ để em trả lời câu 2 là câu nào trong bài?
  • Câu 5. Em muốn tìm hiểu thêm điều gì về các việc nhỏ bảo vệ môi trường?

Phiếu học tập số 2

Đọc văn bản “Bảng tin chiếc bình nước”:
Lớp 3C nhận thấy mỗi buổi có nhiều cốc dùng một lần bị bỏ đi. Các bạn đề nghị mang bình cá nhân, nhờ cô và gia đình hướng dẫn vệ sinh bình. Một tuần sau, nhóm trực ghi số cốc còn dùng vào bảng tin, không nêu tên để trách ai. Lớp thấy lượng rác giảm nhưng vẫn cần duy trì. Bạn nào quên bình được mượn cốc sạch, rồi nhớ chuẩn bị cho hôm sau.

Làm bài:

  • Câu 4. Lớp đề nghị mang vật gì để giảm cốc dùng một lần?
  • Câu 5. Vì sao bảng tin không nêu tên để trách bạn? A. Vì không theo dõi được gì; B. Để cùng cải thiện thay vì làm bạn xấu hổ; C. Vì muốn che giấu số liệu.
  • Câu 6. Xếp ba việc theo đúng trình tự:
    • Các bạn mang bình cá nhân.
    • Nhóm trực ghi kết quả một tuần.
    • Lớp nhận ra nhiều cốc bỏ đi.
  • Câu 7. Câu dùng dấu hai chấm để liệt kê là: A. Em mang hai thứ: bình nước và khăn. B. Em hỏi: “Bạn khoẻ không?” C. Em vui: việc đã xong.
  • Câu 8. Câu “Bạn hãy khoá vòi nước sau khi dùng nhé.” là: A. Câu hỏi; B. Câu khiến; C. Câu chỉ tên.
  • Câu 9. Em tìm căn cứ trong bài cho câu 5 và câu 8 (ghi lại chi tiết hoặc từ chỉ mục đích).

Phiếu học tập số 3 (Phiếu đọc)

Đọc văn bản “Một trợ thủ dọn sàn” và điền vào phiếu:

  • Tên bài:
  • Tác giả/nguồn:
  • Ngày đọc:
  • Người, vật hoặc việc chính:
  • Một chi tiết thú vị và lí do em thấy thú vị:
  • Câu hỏi em muốn tìm hiểu thêm:

Lưu ý: không chép toàn bài vào phiếu; đọc cho bạn nghe một ý, nghe bạn hỏi rồi bổ sung.

Hướng dẫn về nhà

  • Thực hiện cam kết đã viết trên thẻ trong 7 ngày; mỗi ngày ghi một dòng nhận xét vào vở “Nhật kí Trái Đất xanh” (ví dụ: “Hôm nay em mang bình nước đi học.”).
  • Hoàn thành Phiếu học tập số 3 bằng cách đọc văn bản “Một trợ thủ dọn sàn”, sau đó đọc cho người thân nghe một ý và nghe người thân hỏi để bổ sung.
  • Tìm đọc thêm một bài ngắn về đồ vật thông minh hỗ trợ con người (nhờ người lớn chọn nguồn đọc phù hợp), viết 2–3 câu tóm tắt nội dung bằng lời của em và nói lại cho người thân nghe trong buổi tối.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.