Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 10. Đất nước ngàn năm

Giáo án Bài 24. Cùng Bác qua suối

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung và các chi tiết chính của câu chuyện Cùng Bác qua suối, nhận ra Bác luôn nghĩ tới sự an toàn của người đi sau.
  • Giải thích được nghĩa của các từ cảnh vệ, trơn trượt trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Vận dụng được cách tìm ý (xác định nhân vật, tìm chi tiết, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi) để trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong văn bản.
  • Nhận biết được từ ngữ về lễ hội và cách dùng ngoặc kép, gạch ngang đầu dòng khi viết lời đối thoại.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc thành tiếng rõ từng tiếng, ngắt đúng dấu câu; đọc hiểu, nêu được nội dung chính; nói và viết đúng dấu câu trong đối thoại; viết được đoạn 4–5 câu giới thiệu một nhân vật.
  • Năng lực văn học: nhận biết hình tượng Bác Hồ qua hành động cụ thể (nhặt đá, nhắc kê lại đá) và rút ra ý nghĩa về sự quan tâm đến người khác.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc văn bản, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi và tự kiểm tra lại câu trả lời của mình bằng căn cứ trong bài.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm 4, trao đổi, lắng nghe bạn và báo cáo kết quả rõ ràng, lễ phép.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy nghĩ vì sao cần vừa báo nguy hiểm vừa sửa chỗ nguy hiểm, và vận dụng bài học vào việc nhắc bạn bè an toàn khi chơi.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết quan tâm, nhắc nhở người khác tránh nguy hiểm bằng lời nói nhẹ nhàng.
  • Trách nhiệm: nhận nhiệm vụ trong nhóm, hoàn thành phiếu học tập và bài viết của bản thân, tự sửa lỗi sau khi được góp ý.
  • Chăm chỉ: đọc bài đúng yêu cầu, tìm chi tiết trong văn bản và hoàn thành bài tập về nhà đầy đủ.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh họa cảnh suối, hòn đá có rêu và cảnh đi qua suối (vẽ trên bảng hoặc in khổ A3).
  • Bảng phụ ghi văn bản tóm lược “Cùng Bác qua suối”, các từ cảnh vệ, trơn trượt và ví dụ đối thoại.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in cho từng nhóm.
  • Máy tính, máy chiếu để học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-24-cung-bac-qua-suoi).

2. Học sinh

  • SGK Tiếng Việt 3, tập 2.
  • Vở ghi, bút chì, bút màu để gạch chân chi tiết.
  • Bảng con hoặc giấy nháp để ghi đáp án nhanh.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai nhanh hơn: Qua suối an toàn

Mục tiêu

Tạo hứng thú và kết nối trải nghiệm đi qua suối của HS với nội dung bài đọc về sự an toàn.

Nội dung

GV treo tranh cảnh suối có hòn đá trơn, HS trả lời nhanh các câu hỏi về việc cần làm khi đi qua suối.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất 2 việc cần làm để đi qua suối an toàn, làm nền cho bài đọc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh và hỏi: “Khi đi qua suối có nhiều đá trơn, em cần chú ý điều gì để không bị ngã?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh, giơ tay trả lời. Dự kiến: “Phải nhìn kĩ hòn đá có rêu không”; “Đi chậm và bám chắc”; “Nhắc bạn đi sau cẩn thận”.

  2. Giáo viên

    GV khen những câu trả lời đúng và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta cùng đọc câu chuyện về Bác Hồ khi Bác qua suối.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và mở SGK trang bài 24.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm chi tiết trong “Cùng Bác qua suối”

Mục tiêu

HS đọc rõ thành tiếng, giải nghĩa được hai từ khó và nêu được nội dung, chi tiết chính của câu chuyện bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

HS đọc văn bản tóm lược theo nhóm 4 (kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi bạn ghi ý tìm được vào một ô). Nhóm thảo luận để hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm: người chính, chi tiết lần qua suối thứ nhất, chi tiết lần thứ hai, điều câu chuyện cho thấy; giải nghĩa từ cảnh vệ và trơn trượt.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành: nêu được hai chi tiết chính và điều câu chuyện cho thấy; đáp án đúng cho câu hỏi “Vì sao Bác nhặt hòn đá tròn có rêu đặt lên bờ?” là C (Để người sau tránh trượt ngã).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả văn bản, hướng dẫn cách tìm ý gồm 3 bước: xác định người chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. GV nhắc: chỉ kết luận từ điều đã đọc. Sau đó GV giao Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm văn bản tóm lược và gạch chân nhân vật chính, các chi tiết về hòn đá.

  2. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc thành tiếng, cả lớp nhận xét về cách ngắt câu. GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm đang chưa xác định được chi tiết. Hỏi: “Vì sao Bác nhặt hòn đá tròn có rêu đặt lên bờ?”

    Học sinh

    HS đọc, nhóm thảo luận và ghi ý vào phiếu. Dự kiến trả lời: “Vì Bác suýt trượt nên nhặt đá để người đi sau không ngã”, chọn đáp án C.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 nhóm trình bày; hỏi thêm: “Lần thứ hai, Bác làm gì khi thấy chiến sĩ bị ngã?”

    Học sinh

    HS báo cáo. Dự kiến: “Bác hỏi han rồi nhắc anh kê lại đá cho chắc”. Các nhóm khác bổ sung hoặc nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV giải nghĩa: cảnh vệ là người làm nhiệm vụ bảo vệ; trơn trượt là dễ mất chỗ bám, dễ ngã khi bước lên. GV chốt: “Quan tâm tới người khác cần đi cùng hành động phòng tránh nguy hiểm.” Yêu cầu HS ghi nội dung này vào vở.

    Học sinh

    HS nhắc lại nghĩa hai từ, ghi nhớ câu chốt vào vở và hoàn thiện Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Từ về lễ hội và dấu câu trong đối thoại

Mục tiêu

HS nhận biết các thành phần của lễ hội và biết dùng ngoặc kép, gạch ngang đầu dòng khi viết lời đối thoại.

Nội dung

GV dùng bảng phụ có ví dụ đối thoại: “– Bạn biết hội này ở đâu?
– Mình biết qua sách.” HS phân loại các từ về lễ hội đã cho (phần lễ, phần hội, tưởng niệm, rước, trò chơi, biểu diễn) và tìm cách đánh dấu lời nói trực tiếp. Cuối hoạt động, mỗi HS viết một đối thoại ngắn về lễ hội (theo Bài tập 9).

Sản phẩm dự kiến

Bảng phân loại từ về lễ hội đúng; một đoạn đối thoại 2 lượt lời viết đúng cách dùng gạch ngang đầu dòng. Gợi ý chấm: đúng chủ đề (1 điểm), đủ hai lượt lời (1 điểm), dấu câu và cách nói phù hợp (1 điểm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu ví dụ đối thoại trên học liệu NeoEdu và hỏi: “Dấu gạch ngang đầu dòng báo hiệu điều gì?”

    Học sinh

    HS quan sát, trả lời. Dự kiến: “Báo hiệu người nói đổi lượt”.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS phân loại từ theo cặp: phần lễ, phần hội, hoạt động trong lễ hội. Nhắc: không khẳng định mọi lễ hội đều giống nhau.

    Học sinh

    HS làm việc theo cặp, ghi các từ vào nhóm đúng. Dự kiến: phần lễ gồm tưởng niệm, rước; phần hội gồm trò chơi, biểu diễn.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp đọc đối thoại của mình, các bạn nhận xét về dấu câu và nội dung.

    Học sinh

    HS đọc đối thoại, lắng nghe và góp ý một điểm đã đúng, một điểm cần sửa.

  4. Giáo viên

    GV chốt: ngoặc kép hoặc gạch ngang đánh dấu lời trực tiếp; cần nhất quán cách trình bày trong cả bài viết.

    Học sinh

    HS sửa bài của mình theo góp ý và ghi quy tắc vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Đọc hiểu văn bản nguyên bản “Ghi nhớ tên phố”

Mục tiêu

HS đọc độc lập văn bản nguyên bản, trả lời câu hỏi bằng căn cứ và sắp xếp đúng trình tự các việc trong bài.

Nội dung

HS đọc văn bản “Ghi nhớ tên phố”, làm Bài tập 5, 6, 7, 8 (đáp án đã có trong dữ liệu bài). Làm theo cặp đôi, sau đó đối chiếu.

Sản phẩm dự kiến

Bài tập hoàn thành đúng: Bài 5 – bảo tàng; Bài 6 – A (để hiểu lịch sử dựa trên thông tin); Bài 7 – Thư hỏi về tên phố → nhóm đọc thông tin trong bảo tàng → Thư kể lại ở nhà; Bài 8 – A (ngoặc kép hoặc gạch ngang đầu dòng).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: đọc thầm, gạch chân chi tiết trả lời từng câu hỏi, trả lời bằng căn cứ.

    Học sinh

    HS đọc thầm văn bản và gạch chân các chi tiết liên quan.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Thư tới đâu cùng lớp?” và “Vì sao cô nhắc đọc tài liệu thay vì đoán?” Sau đó yêu cầu HS xếp ba việc theo trình tự.

    Học sinh

    HS làm cặp. Dự kiến: “Thư tới bảo tàng”; “Cô nhắc đọc tài liệu để hiểu lịch sử dựa trên thông tin”; trình tự đúng là hỏi về tên phố, đọc thông tin trong bảo tàng, kể lại ở nhà.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày, yêu cầu nêu rõ câu trong bài làm căn cứ.

    Học sinh

    HS trình bày và chỉ đúng câu trong bài. Các nhóm khác nhận xét.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Viết đoạn giới thiệu nhân vật và tự sửa

Mục tiêu

HS viết được đoạn 4–5 câu về một nhân vật, nêu hành động và điều em học được, sau đó tự đọc lại và sửa lỗi.

Nội dung

HS ghi ý theo Bài tập 10: nhân vật, một hành động, điều em học được. Viết 4–5 câu, đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Tham khảo bài mẫu: “Em nhớ hình ảnh Bác trong câu chuyện Cùng Bác qua suối…”. Gợi ý chấm: đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể (1 điểm), sắp xếp hợp lí và câu rõ nghĩa (1 điểm), chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa (1 điểm).

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4–5 câu đúng yêu cầu; HS tự sửa được ít nhất một lỗi và ghi được một điểm cần sửa do bạn góp ý.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu viết và gợi ý: “Hãy chọn nhân vật em thích nhất và viết một hành động cụ thể của nhân vật đó.”

    Học sinh

    HS ghi ý vắn tắt vào vở nháp.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc HS viết câu đủ ý và đọc lại từng câu.

    Học sinh

    HS viết đoạn văn, đọc thầm và kiểm tra dấu câu, chữ hoa.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc đoạn văn; hướng dẫn bạn góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa; người viết tự quyết định cách sửa.

    Học sinh

    HS đọc, bạn góp ý. Dự kiến: “Câu này đã rõ hành động”; “Nên thêm dấu chấm cuối câu”.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Đọc mở rộng: Sơn Tinh và kể cho người thân

Mục tiêu

HS vận dụng cách đọc và tìm ý để đọc một văn bản về nhân vật có công với đất nước và chia sẻ với bạn bè, người thân.

Nội dung

HS đọc văn bản “Sơn Tinh — từ truyện tới suy nghĩ” và điền Phiếu học tập số 2 (Phiếu đọc): tên bài, nguồn, người/vật/việc chính, một chi tiết thú vị và lí do, câu hỏi muốn tìm hiểu thêm. Phân biệt rõ đâu là chi tiết của truyện, đâu là hiện thực.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu đọc Sơn Tinh được điền đủ các mục; HS nói được một ý cho bạn nghe và kể lại bằng 2–3 câu cho người thân nghe ở nhà.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu Phiếu học tập số 2 và nhắc: không chép toàn bài hiện đại vào phiếu.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc văn bản Sơn Tinh.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS đổi phiếu với bạn cùng bàn: mỗi bạn đọc một ý và nghe bạn hỏi để bổ sung.

    Học sinh

    HS điền phiếu và trao đổi cặp đôi. Dự kiến: “Chi tiết nâng núi là tưởng tượng thể hiện ước vọng thắng thiên tai”.

  3. Giáo viên

    GV chốt: khi kể công lao nhân vật cần nói rõ đâu là chi tiết của truyện; đặt yêu cầu về nhà cho HS.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà và lắng nghe.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc văn bản “Cùng Bác qua suối — bản tóm lược” và điền:

  • Nhân vật chính: ……………………
  • Chi tiết lần qua suối thứ nhất (Bác làm gì và vì sao): ……………………
  • Chi tiết lần thứ hai (Bác làm gì khi thấy chiến sĩ ngã): ……………………
  • Câu chuyện cho thấy điều gì: ……………………
  • Giải nghĩa: cảnh vệ là ……………………; trơn trượt là ……………………
  • Khoanh tròn đáp án đúng: Vì sao Bác nhặt hòn đá tròn có rêu đặt lên bờ? A. Để mọi người chọn đúng hòn đá ấy bước; B. Để cả đoàn dừng chuyến đi; C. Để người sau tránh trượt ngã.

Phiếu học tập số 2

Phiếu đọc: “Sơn Tinh — từ truyện tới suy nghĩ”

  • Tên bài: ……………………
  • Tác giả/nguồn: ……………………
  • Ngày đọc: ……………………
  • Người/vật/việc chính: ……………………
  • Một chi tiết thú vị và lí do: ……………………
  • Câu hỏi em muốn tìm hiểu thêm: ……………………
  • Chi tiết của truyện (tưởng tượng) và điều có thể làm ngoài đời: ……………………

Hướng dẫn về nhà

  • Viết lại đoạn 4–5 câu giới thiệu một nhân vật trong câu chuyện, sửa theo góp ý của bạn và đọc cho người thân nghe.
  • Kể lại câu chuyện Cùng Bác qua suối bằng 2–3 câu theo lời của em, không thêm chi tiết không có trong bài.
  • Hỏi bố mẹ xem gần nhà có địa danh lịch sử nào, ghi tên và một điều em biết về địa danh đó vào vở.
  • Đọc thêm văn bản Sơn Tinh và điền Phiếu học tập số 2 vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.