Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 10. Đất nước ngàn năm

Giáo án Bài 19. Sông Hương

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt đúng dấu câu và cụm có nghĩa trong bài “Sông Hương”.
  • Nêu được nội dung chính của bài: cảnh sông Hương thay đổi theo mùa và ánh sáng nhưng vẫn giữ nét riêng của Huế.
  • Giải thích được nghĩa của hai từ “sắc độ” và “địa danh” theo ngữ cảnh bài đọc.
  • Đọc văn bản nguyên bản “Một từ bà dạy” và trả lời câu hỏi bằng chi tiết có trong bài.
  • Kể lại được truyện “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh” theo trình tự: kén rể – điều kiện – đến trước, đến sau – cuộc đối đầu.
  • Viết đúng chính tả đoạn văn ngắn, viết hoa đúng tên riêng “Hòn Gai” và chữ đầu câu.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc thành tiếng và đọc hiểu văn bản “Sông Hương”, “Một từ bà dạy”; nói, nghe khi kể chuyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh; nghe – viết đúng đoạn văn ngắn.
  • Năng lực văn học: nhận biết hình ảnh cảnh vật (cây, nước, bầu trời, hoa phượng, ánh trăng) và hình tượng trong truyện dân gian; hiểu ước vọng chống lũ được gửi gắm qua hình tượng Sơn Tinh.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi và tự kiểm tra bài viết theo bản mẫu.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn, cặp đôi khi đọc và kể chuyện; biết lắng nghe, nhắc lại ý chính của bạn trước khi nêu ý kiến.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: giải thích nghĩa từ theo ngữ cảnh, sắp xếp lại trình tự câu chuyện và kể bằng lời của mình.

3. Phẩm chất

  • Yêu nước: tự hào, yêu mến vẻ đẹp quê hương qua cảnh sông Hương và cách nhìn sông Hương thay đổi theo mùa.
  • Trung thực: ghi đúng lời bà giải thích, không sửa lời người khác thành sai; phân biệt bản tóm lược với nguyên văn, không thêm chi tiết không có trong bài.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập, tự soát lại bài viết và thực hiện nhiệm vụ kể chuyện ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi đoạn văn bản “Sông Hương” và “Một từ bà dạy”.
  • Khăn trải bàn (mỗi nhóm một tờ giấy A0 hoặc giấy khổ lớn) đã kẻ sẵn ô trung tâm và bốn ô xung quanh.
  • Thẻ chữ ghi bốn ý của truyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh (kén rể, điều kiện lễ vật, đến trước – đến sau, cuộc đối đầu) để xếp theo trình tự.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in sẵn cho mỗi HS hoặc mỗi nhóm).
  • Bảng phụ ghi đoạn mẫu để nghe – viết và bản mẫu để HS tự soát lại.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-19-song-huong (dùng ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 2; vở ô li, bút chì, bút mực, bút màu.
  • Thẻ đáp án hoặc bảng con để giơ đáp án khi làm trắc nghiệm.
  • Phiếu học tập (nếu GV in riêng cho từng HS).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Nghe từ, nói cảnh”

Mục tiêu

Huy động vốn hiểu biết về cảnh sông nước, thiên nhiên; tạo hứng thú và dẫn dắt HS vào bài “Sông Hương”.

Nội dung

GV đọc lần lượt các từ: “dòng sông”, “hoa phượng”, “ánh trăng”, “bầu trời”, “mùa”. Mỗi từ, một HS nói nhanh một hình ảnh hoặc cảm nhận liên quan đến từ đó. Cuối trò chơi, GV dẫn vào bài đọc “Sông Hương”.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được ít nhất năm hình ảnh về thiên nhiên và biết tên bài học “Sông Hương”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: đọc từ, HS nối tiếp nói một hình ảnh liên quan, không lặp lại ý của bạn trước.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị nói nhanh.

  2. Giáo viên

    GV đọc từ “dòng sông”, “hoa phượng”, “ánh trăng”, “bầu trời”, “mùa”; khích lệ những HS nói đúng và nhanh.

    Học sinh

    HS nối tiếp nói, ví dụ: “Dòng sông lấp lánh dưới nắng”, “Hoa phượng đỏ rực cả con đường”, “Trăng sáng soi trên mặt nước”.

  3. Giáo viên

    GV nhận xét và hỏi: “Các em thấy cảnh nào đẹp nhất? Cảnh ấy có thay đổi theo mùa không?” Sau đó ghi tên bài “Sông Hương”.

    Học sinh

    HS trả lời, ví dụ: “Cảnh hoa phượng nở đẹp nhất”, “Cảnh thay đổi khi trời mưa hoặc khi trăng lên”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc và tìm ý bài “Sông Hương”

Mục tiêu

Đọc thành tiếng đúng, đọc hiểu nội dung chính và chi tiết của bài “Sông Hương”; nắm cách tìm ý từ chi tiết trong bài.

Nội dung

GV đọc mẫu toàn bài, hướng dẫn đọc rõ từng tiếng, ngắt theo dấu câu. HS đọc nối tiếp, sau đó làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: ô trung tâm ghi ý chính; bốn ô xung quanh ghi chi tiết về cây, nước, bầu trời, hoa phượng và ánh trăng. Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1. Cuối cùng, mỗi HS tự kể nội dung bài bằng 2–3 câu và kiểm tra xem có thêm điều gì văn bản không nói.

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn của nhóm có ý chính và các chi tiết đúng; HS đọc thành tiếng đúng, nêu được nội dung chính: cảnh sông Hương thay đổi theo mùa và ánh sáng nhưng vẫn giữ nét riêng của Huế.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bài “Sông Hương”, nêu cách tìm ý: xác định người/sự vật chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Giao nhiệm vụ nhóm và phát khăn trải bàn, Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm theo; nhóm trưởng phân công người đọc, người ghi, người báo cáo.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn đọc nối tiếp, sửa lỗi phát âm và ngắt nghỉ. Đi giúp các nhóm, gợi ý khi nhóm bí: “Trong bài có những sự vật nào? Mùa nào có hoa phượng?”

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp; nhóm thảo luận, ghi các chi tiết vào ô xung quanh khăn trải bàn. Dự kiến HS trả lời: “Sông Hương có sắc độ của cây, nước, bầu trời”; “Mùa hoa phượng và ánh trăng làm dòng sông đổi vẻ”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày; các nhóm khác nhận xét. GV hỏi: “Vì sao nói bài đọc khuyến khích quan sát sự biến đổi chứ không chỉ nhớ tên địa danh?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày ý chính và chi tiết. Dự kiến HS trả lời: “Vì cảnh sông thay đổi theo mùa và ánh sáng, cần quan sát để thấy vẻ đẹp đó.”

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung: cảnh đẹp có thể thay đổi theo mùa và ánh sáng mà vẫn giữ nét riêng. Hướng dẫn HS tự kể nội dung bài bằng 2–3 câu và kiểm tra xem có thêm điều văn bản không nói.

    Học sinh

    HS tự kể 2–3 câu, đối chiếu với bài để nhận ra không thêm chi tiết ngoài bài.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Đọc văn bản nguyên bản “Một từ bà dạy”

Mục tiêu

Đọc độc lập một văn bản nguyên bản, giải nghĩa từ theo ngữ cảnh và trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

HS đọc thầm đoạn văn “Một từ bà dạy”. GV giải thích từ “sắc độ”, “địa danh” bằng cách đặt từ vào câu trong bài. Cặp đôi đọc, thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 2: trả lời câu hỏi và sắp xếp ba việc theo đúng trình tự.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 đúng; HS nêu được cách hiểu từ và trả lời câu hỏi bằng chi tiết trong bài (bà giải thích từ địa phương; My không coi đó là sai).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: đọc thầm đoạn văn, gạch chân chi tiết trả lời câu hỏi. Phát Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS đọc thầm, gạch chân các chi tiết quan trọng.

  2. Giáo viên

    GV giải thích từ “sắc độ” (mức đậm, nhạt và vẻ khác nhau của màu), “địa danh” (tên gọi một nơi chốn). Yêu cầu cặp đôi thảo luận câu trả lời, nhắc HS dẫn chi tiết trong bài làm căn cứ.

    Học sinh

    Cặp đôi thảo luận. Dự kiến HS trả lời: “Bà giải thích đó là cách gọi quen ở quê bà”; “Vì đó là cách dùng của địa phương”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp báo cáo đáp án và chỉ ra căn cứ trong bài. Hỏi: “Vì sao My ghi bên cạnh từ dùng phổ biến hơn mà không sửa lời bà?”

    Học sinh

    HS báo cáo. Dự kiến HS trả lời: “Vì cách gọi của bà không sai, chỉ khác vùng miền; My ghi thêm để hiểu và giữ lời bà.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: tiếng Việt có nhiều cách gọi khác nhau theo địa phương, cần chọn cách nói phù hợp người nghe và hoàn cảnh.

    Học sinh

    HS ghi nhớ ý chính và ghi vào vở một câu nhận xét về bài đọc.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Kể chuyện Sơn Tinh, Thuỷ Tinh

Mục tiêu

Kể lại truyện dân gian bằng lời mới theo đúng trình tự; biết nghe bạn, nhắc lại ý chính và đặt câu hỏi.

Nội dung

GV dùng bốn thẻ chữ để HS sắp xếp trình tự: kén rể – điều kiện lễ vật – Sơn Tinh đến trước, Thuỷ Tinh đến sau – cuộc đối đầu. Nhóm đôi tập kể theo sơ đồ. Quy tắc người nghe: không ngắt lời; sau lượt nói, nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được bốn ý theo đúng trình tự; biết phân biệt chi tiết tưởng tượng với điều con người thật làm để phòng lũ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo bốn thẻ chữ không theo thứ tự, yêu cầu HS xếp lại theo trình tự truyện. Nêu quy tắc người nghe.

    Học sinh

    HS xếp thẻ theo trình tự và đọc lại các ý.

  2. Giáo viên

    GV mời cặp đôi kể lần lượt; bạn nghe không ngắt lời, sau đó nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết. GV đi giúp các cặp.

    Học sinh

    HS kể bằng lời mới. Dự kiến HS trả lời: “Vua Hùng muốn chọn người kết duyên với Mị Nương và đặt điều kiện lễ vật”; “Thuỷ Tinh đến sau, tức giận dâng nước”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS kể trước lớp. Hỏi: “Chi tiết nào là tưởng tượng, chi tiết nào là điều con người thật làm để phòng lũ?”

    Học sinh

    HS kể và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Sơn Tinh nâng núi để chống nước là chi tiết tưởng tượng; việc cả mọi người cùng giữ đất, đắp đê là việc con người thật làm để phòng lũ.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét về trình tự kể, cách dùng từ và cách lắng nghe; chốt ý: truyện dùng hình tượng để nói ước vọng chống lũ.

    Học sinh

    HS lắng nghe và điều chỉnh cách kể.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Nghe – viết “Chợ Hòn Gai”

Mục tiêu

Nghe và viết đúng chính tả đoạn văn ngắn; viết hoa đúng tên riêng và chữ đầu câu.

Nội dung

GV đọc cả đoạn thực hành hoặc cụm ngắn của đoạn mẫu “Đọc truyện, My gặp một từ địa phương chưa hiểu.” GV đọc từng cụm, HS viết; sau đó GV che bảng phụ, HS viết lại cụm vừa học (nhớ – viết) rồi tự soát theo bản mẫu. Chú ý tên riêng “Hòn Gai” và các tiếng dễ lẫn.

Sản phẩm dự kiến

Bài viết đúng chính tả, viết hoa đúng tên riêng và chữ đầu câu; HS tự soát được lỗi của mình.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu nghe – viết, đọc tên “Hòn Gai” và chỉ ra các tiếng cần chú ý. Nhắc cách viết: mỗi tiếng của tên riêng viết hoa chữ đầu.

    Học sinh

    HS mở vở, chuẩn bị bút, lắng nghe.

  2. Giáo viên

    GV đọc từng cụm, mỗi cụm đọc hai lần; sau đó che bảng phụ và yêu cầu HS viết lại cụm vừa nghe.

    Học sinh

    HS viết vào vở. Dự kiến một số lỗi thường gặp: quên viết hoa chữ “G” trong “Gai”, viết sai dấu thanh trong “Hòn”.

  3. Giáo viên

    GV hiện bản mẫu, yêu cầu HS đối chiếu và tự soát. Dùng câu chọn đáp án để kiểm tra việc viết hoa tên riêng (ví dụ: Chọn cách viết đúng: A. hòn gai; B. Hòn Gai; C. Hòn gai).

    Học sinh

    HS đối chiếu, khoanh các lỗi, sửa lại bằng bút khác màu.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nêu lỗi phổ biến và khen những bài viết đúng.

    Học sinh

    HS ghi nhớ quy tắc viết hoa tên riêng và chữ đầu câu.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập đọc hiểu và chính tả qua học liệu số

Mục tiêu

Củng cố nghĩa của từ, chi tiết trong bài và cách viết đúng ch/tr, viết hoa tên riêng.

Nội dung

HS làm các bài tập: (1) Đáp án A cho câu hỏi về thành phố gắn với sông Hương; (2) Nối sắc độ, địa danh với nghĩa; (3) Chọn đáp án B về lí do My không coi cách gọi của bà là sai; (4) Chọn ch hoặc tr điền vào chỗ trống; (5) Chọn cách viết đúng tên riêng Hòn Gai. GV cho HS làm trên học liệu số NeoEdu rồi đối chiếu kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: 1 – A (Huế); 2 – sắc độ là mức đậm, nhạt và vẻ khác nhau của màu; địa danh là tên gọi một nơi chốn; 3 – B (vì đó là cách dùng của địa phương); 4 – ch, ch (chợ, chơi); 5 – B (Hòn Gai).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS vào trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-19-song-huong) hoặc làm bài trên phiếu, yêu cầu làm nhanh và đúng.

    Học sinh

    HS mở học liệu hoặc phiếu, đọc từng câu hỏi.

  2. Giáo viên

    GV theo dõi, hỗ trợ HS gặp khó khăn. Với câu 4, nhắc HS dựa vào nghĩa của tiếng để chọn: chợ là nơi mua bán, chơi là hoạt động vui chơi.

    Học sinh

    HS làm bài; khi chưa chắc chắn, HS ghi lại để hỏi bạn hoặc GV.

  3. Giáo viên

    GV mời HS giơ thẻ đáp án câu 1–5, đối chiếu và chốt đáp án đúng.

    Học sinh

    HS giơ thẻ, đối chiếu và sửa câu làm sai.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, nhấn mạnh: đọc hiểu cần dựa vào chi tiết có trong bài; viết hoa tên riêng cần giữ đúng mẫu.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và tự đánh giá kết quả của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Kể lại truyện cho người thân

Mục tiêu

Vận dụng kĩ năng kể chuyện và đọc hiểu vào thực tế; biết chọn cách nói phù hợp người nghe.

Nội dung

HS về nhà kể lại truyện “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh” cho người thân nghe, theo bốn ý: kén rể, điều kiện lễ vật, đến trước – đến sau, cuộc đối đầu. Khi kể, HS nói rõ chi tiết nào là tưởng tượng, chi tiết nào là việc con người thật làm để phòng lũ. Người thân nghe xong nêu một điều muốn biết để HS trả lời.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được truyện theo bốn ý; biết phân biệt chi tiết tưởng tượng và điều thực tế; ghi được một câu nhận xét về cách kể của mình.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giao nhiệm vụ về nhà, nhắc HS dùng bốn ý làm dàn bài và ghi nhớ quy tắc người nghe.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS kể thử trước lớp (kể ngắn, 1 phút), các bạn nghe và hỏi lại một điều.

    Học sinh

    HS kể thử; bạn nghe nhắc lại ý chính và đặt câu hỏi, ví dụ: “Vì sao Thuỷ Tinh tức giận?”

  3. Giáo viên

    GV hỏi HS: “Khi kể cho người thân, em sẽ chọn cách nói thế nào để họ dễ hiểu?”

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Em sẽ kể chậm, dùng từ dễ hiểu và nói rõ đâu là truyện, đâu là việc thật.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi và nhắc HS ghi lại điều đã học trong bài vào vở.

    Học sinh

    HS ghi một câu nhận xét về bài học hôm nay vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài “Sông Hương”, điền vào khăn trải bàn hoặc phiếu:

  • Ý chính của bài: ……………………………………………
  • Chi tiết về cây, nước, bầu trời: ……………………………………………
  • Chi tiết về mùa hoa phượng và ánh trăng: ……………………………………………
  • Vì sao nói bài đọc khuyến khích quan sát sự biến đổi chứ không chỉ nhớ tên địa danh?
  • Em tự kể nội dung bài bằng 2–3 câu:
  • Điều em đoán nhưng văn bản không nói (nếu có):

Phiếu học tập số 2

Đọc văn bản “Một từ bà dạy” và trả lời:

  • Đọc truyện, My gặp một từ như thế nào?
  • Ai giải thích từ địa phương cho My trước?
  • Vì sao My không coi cách gọi của bà là sai? Khoanh vào đáp án đúng: A. Vì mọi từ đều giống nhau; B. Vì đó là cách dùng của địa phương; C. Vì không cần hiểu người nghe.
  • Sắp xếp ba việc theo đúng trình tự: (a) My hỏi cô và tìm thêm ví dụ; (b) My gặp từ chưa hiểu; (c) Bà giải thích cách gọi ở quê.
  • Nối từ với nghĩa: sắc độ – ……………………; địa danh – ……………………
  • Theo bài, vì sao cần chọn cách nói phù hợp người nghe và hoàn cảnh?

Hướng dẫn về nhà

  • Kể lại truyện “Sơn Tinh, Thuỷ Tinh” cho người thân nghe theo bốn ý: kén rể – điều kiện lễ vật – Sơn Tinh đến trước, Thuỷ Tinh đến sau – cuộc đối đầu.
  • Khi kể, nói rõ chi tiết nào là tưởng tượng và chi tiết nào là việc con người thật làm để phòng lũ.
  • Đọc lại bài “Sông Hương” và “Một từ bà dạy”, gạch chân hai từ mới và viết câu có từ đó.
  • Tự soát lại bài nghe – viết “Chợ Hòn Gai” (phần đã làm trên lớp), chú ý viết hoa tên riêng và dấu thanh.
  • Có thể làm thêm bài tập tương tác trên học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-19-song-huong.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.