Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 10. Đất nước ngàn năm

Giáo án Bài 18. Núi quê tôi

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính và các chi tiết giác quan trong bản tóm lược bài Núi quê tôi, như mắt, tai, cảm giác nhớ thương, mùi chè, khói bếp.
Giải thích được nghĩa của từ khứu giác và quê nhà; phân biệt được sắc thái của nhóm từ gần nghĩa rộng lớn, bao la và yên tĩnh, lặng lẽ.
Nhận biết được câu so sánh dựa trên nét giống, ví dụ dòng sông uốn như dải lụa.
Vận dụng được cách tìm ý, trả lời câu hỏi bằng căn cứ từ văn bản đã đọc; viết được đoạn 4–5 câu có chi tiết giác quan và tự sửa được bài viết.
Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ, ngắt đúng dấu câu; nghe và nói rõ ý kiến; viết đoạn văn đủ ý, đúng chính tả, viết hoa đúng chữ V, X.
Năng lực văn học: cảm nhận cảnh quê qua nhiều giác quan và cảm xúc; nhận ra vẻ đẹp của so sánh và từ gợi hình trong bài.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm chi tiết trong văn bản, tự kiểm tra lại câu trả lời và bài viết theo tiêu chí đã nêu.
Giao tiếp và hợp tác: thảo luận nhóm khăn trải bàn và cặp đôi, trình bày ý kiến, nhận góp ý và lắng nghe bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn từ gần nghĩa phù hợp đối tượng và cảm xúc; sáng tạo câu so sánh và chi tiết riêng khi viết về quê.

3. Phẩm chất

Yêu nước: thể hiện tình yêu quê hương qua những chi tiết gần gũi, cụ thể mà HS nêu được khi kể về quê mình.
Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập, bài viết và tự sửa bài theo yêu cầu; góp ý bạn một cách thiện chí.
Chăm chỉ: luyện viết chữ hoa V, X đều nét, đúng độ cao và khoảng cách trên ô li.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy tính, máy chiếu hoặc bảng phụ ghi văn bản tóm lược Núi quê tôi và văn bản Quê trong lời kể.
Tranh minh hoạ cánh đồng, núi rừng, con mương, bếp lửa, cầu gỗ để khởi động.
Khăn trải bàn (tờ giấy A0 chia 4 ô) cho các nhóm.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2; mẫu chữ hoa V, X trên bảng.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng trong phần luyện tập: neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-2-bai-18-nui-que-toi

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 2.
Vở Luyện viết 3 có ô li, bút chì, bút mực, bút chì màu để làm khăn trải bàn.
Bút, thước kẻ và giấy nháp để ghi ý.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi: Giác quan và quê hương

Mục tiêu

Huy động vốn sống, kích hoạt cảm nhận về quê qua giác quan và dẫn HS vào bài đọc.

Nội dung

GV đưa ra bốn nhóm gợi ý về âm thanh, mùi, hình ảnh và cảm giác; HS đoán sự vật, cảnh quê tương ứng. Ví dụ: tiếng nước chảy ở mương, mùi rơm sau mùa gặt, màu xanh của núi, gió mát trên đồi.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi được ít nhất ba cảnh quê gắn với giác quan và nêu được tên bài Núi quê tôi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh minh hoạ, nêu luật chơi: GV đọc gợi ý, HS giơ tay đoán nhanh cảnh quê.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi và quan sát tranh.
Giáo viên
GV đọc lần lượt các gợi ý: “Âm thanh róc rách từ dưới mương” hay “Mùi thơm dịu của rơm mới sau mùa gặt”. GV hỏi: “Đây là cảnh gì ở quê?”
Học sinh
HS giơ tay trả lời. Dự kiến: tiếng nước ở mương; mùi rơm; màu xanh của núi rừng; cây cầu đi học.
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nói câu hoàn chỉnh về cảnh em vừa đoán, ví dụ: “Em nhớ tiếng nước chảy ở mương quê em”.
Học sinh
HS nêu câu hoàn chỉnh; các bạn nhận xét ngắn gọn.
Giáo viên
GV nhận xét: Những cảnh quê gắn với giác quan sẽ làm người đọc gần gũi hơn. GV giới thiệu bài Núi quê tôi và yêu cầu HS mở SGK.
Học sinh
HS mở sách, theo dõi tên bài và chuẩn bị đọc.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu bản tóm lược Núi quê tôi

Mục tiêu

Nêu được nội dung, chi tiết chính của bài; giải thích được nghĩa từ khứu giác, quê nhà; trả lời câu hỏi bằng căn cứ từ văn bản.

Nội dung

HS đọc thầm bản tóm lược, luyện đọc thành tiếng theo cách đọc đã nêu: đọc rõ từng tiếng, ngắt theo dấu câu. Cả lớp thực hiện ba bước tìm ý: xác định người và sự vật chính; tìm chi tiết trả lời câu hỏi; nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, trong đó HS nêu được: người kể cảm nhận quê bằng mắt, tai và cảm giác nhớ thương; dáng núi, dòng nước, mùi chè, khói bếp gợi sự gần gũi; cảnh gắn với đời sống con người; bài thể hiện tình yêu quê nhà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu rõ đây là bản tóm lược do nhóm biên soạn, không phải nguyên văn tác phẩm. GV phát Phiếu học tập số 1 và hướng dẫn ba bước tìm ý.
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại ba bước tìm ý và nhận phiếu.
Giáo viên
GV đọc mẫu một lần. Mời 3 HS đọc tiếp nối từng câu. GV hỏi: “Người kể nhìn thấy núi rừng bằng những gì?” Dự kiến: bằng mắt, tai và cảm giác nhớ thương. GV hỏi tiếp: “Dáng núi, dòng nước, mùi chè, khói bếp gợi điều gì?” Dự kiến: sự gần gũi. Cặp đôi thảo luận phần còn lại của phiếu, ví dụ “Vì sao cảnh không đứng yên như một bức ảnh?” Dự kiến: vì cảnh gắn với đời sống con người.
Học sinh
HS đọc tiếp nối, trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài, ghi kết quả vào phiếu. Dự kiến: Vì cảnh gắn với đời sống của con người, có người làm việc, có khói bếp, có mùi chè.
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày nội dung chính và chi tiết chính. Yêu cầu các cặp khác bổ sung hoặc phản biện bằng căn cứ trong bài.
Học sinh
HS trình bày, các bạn nhận xét. Dự kiến: Nội dung chính là cảm nhận về quê nhà qua nhiều giác quan và tình cảm yêu quê.
Giáo viên
GV chốt: Tả cảnh sinh động thường kết hợp nhiều giác quan với cảm xúc. GV hỏi: “Khứu giác nghĩa là gì? Quê nhà nghĩa là gì?” Dự kiến: khứu giác là khả năng nhận biết mùi; quê nhà là quê hương thân thiết của mình. GV nhắc HS chỉ kết luận từ điều đã đọc, không đoán thêm.
Học sinh
HS giải thích nghĩa của từ, ghi nhớ ghi nhớ của bài và sửa phiếu nếu cần.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ gần nghĩa và so sánh cảnh vật

Mục tiêu

Phân biệt được sắc thái của các từ gần nghĩa; nhận biết và tạo được câu so sánh dựa trên nét giống.

Nội dung

Hoạt động khăn trải bàn theo nhóm 4 HS. Mỗi ô trên khăn có một nhiệm vụ: (1) so sánh sắc thái của rộng lớn và bao la; (2) so sánh sắc thái của yên tĩnh và lặng lẽ; (3) tìm nét giống trong câu so sánh dòng sông uốn như dải lụa; (4) viết thêm một câu so sánh dựa trên nét giống. Nhóm ghi kết quả vào Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn của nhóm và Phiếu học tập số 2 gồm: giải thích sắc thái của từng cặp từ; ví dụ câu so sánh đúng, chẳng hạn cánh đồng rộng như tấm thảm; kết luận về cách chọn từ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 4, phát khăn trải bàn và Phiếu học tập số 2. GV nêu nhiệm vụ từng ô và thời gian thảo luận 8 phút.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công người ghi, người trình bày, người kiểm tra.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý khi nhóm bế tắc: “Từ nào nói về kích thước? Từ nào gợi không gian không có giới hạn?”
Học sinh
HS thảo luận. Dự kiến: rộng lớn thiên về kích thước; bao la gợi không gian rộng, không giới hạn; yên tĩnh gợi trạng thái không có tiếng động; lặng lẽ gợi vẻ yên vắng, ít người qua lại.
Giáo viên
GV mời đại diện 2 nhóm trình bày khăn trải bàn. Các nhóm khác nhận xét câu so sánh có đúng nét giống hay không.
Học sinh
HS trình bày, nhận xét. Dự kiến: Dòng sông uốn như dải lụa vì cùng có nét dài, mềm và uốn lượn.
Giáo viên
GV chốt: Chọn từ hợp đối tượng và cảm xúc; so sánh cần dựa vào nét giống; từ đẹp phải phục vụ ý, không chất nhiều lời khen rỗng.
Học sinh
HS ghi nhớ cách chọn từ và cách tạo so sánh vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Đọc văn bản nguyên bản Quê trong lời kể

Mục tiêu

Đọc độc lập một văn bản nguyên bản; trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

HS đọc thầm văn bản Quê trong lời kể, sau đó làm các bài tập 5, 6 và 7 trong mục Bài tập. Có thể dùng bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

HS làm đúng các bài tập. Đề và đáp án: Bài 5. Bà gợi Linh nhớ mùi gì? Đáp án: rơm (mùi rơm sau gặt). Bài 6. Vì sao cảnh quen vẫn khiến các bạn muốn hỏi thêm? A. Vì Linh kể chi tiết từ trải nghiệm; B. Vì ai cũng đã ở quê Linh; C. Vì cảnh không có thật. Đáp án: A. Bài 7. Xếp ba việc theo đúng trình tự. Đáp án: (1) Linh thấy khó giới thiệu quê; (2) Bà gợi những chi tiết gần gũi; (3) Các bạn hỏi thêm về mùa gặt.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu đọc thầm trong 3 phút, gạch chân chi tiết liên quan đến câu hỏi. GV nhắc HS trả lời bằng căn cứ trong bài.
Học sinh
HS đọc thầm và gạch chân các chi tiết quan trọng.
Giáo viên
GV hỏi: “Bà gợi Linh nhớ những gì?” Dự kiến: tiếng nước ở mương, mùi rơm sau gặt và chiếc cầu đi học. Sau đó HS làm bài 5, 6, 7 vào vở.
Học sinh
HS trả lời và làm bài. Dự kiến: Bài 5 là rơm; bài 6 là A; bài 7 là Linh thấy khó giới thiệu quê, Bà gợi chi tiết, các bạn hỏi về mùa gặt.
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu đáp án kèm căn cứ, ví dụ: “Em chọn A vì đoạn văn có câu Linh ghi từng chi tiết...”.
Học sinh
HS đọc câu văn làm căn cứ và các bạn nhận xét.
Giáo viên
GV nhấn mạnh: Cảnh quen vẫn mới mẻ với người khác nếu được kể bằng trải nghiệm thật.
Học sinh
HS ghi nhớ ý chính của đoạn văn.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện từ, so sánh và viết chữ hoa V, X

Mục tiêu

Chọn đúng từ gần nghĩa và câu so sánh hợp lí; viết đúng chữ hoa V, X và câu luyện viết.

Nội dung

HS làm bài 8 và 9 trong mục Bài tập. Sau đó HS viết chữ hoa V, X trên ô li theo mẫu và viết câu luyện Vân cùng Xuân đi dạo. GV quan sát điểm đặt bút, hướng đi và điểm dừng.

Sản phẩm dự kiến

HS làm đúng các bài tập và viết được chữ hoa đúng mẫu. Đề và đáp án: Bài 8. Từ gần nghĩa với bao la trong cánh đồng bao la là: A. rộng lớn; B. chật hẹp; C. gấp gáp. Đáp án: A (bao la nói không gian rộng). Bài 9. Câu so sánh hợp lí là: A. Dòng sông uốn như dải lụa; B. Dòng sông cao như ngọn núi; C. Dòng sông đứng thẳng như thân cau. Đáp án: A (cùng có nét dài, mềm và uốn lượn). Viết: chữ V, X đều nét, câu Vân cùng Xuân đi dạo viết hoa đầu câu và tên riêng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu bài 8 và 9. Sau đó GV viết mẫu chữ V, X lên bảng, phân tích hướng mở của V và hai nét lượn giao nhau của X.
Học sinh
HS quan sát mẫu và làm bài tập vào vở.
Giáo viên
GV yêu cầu HS viết chậm một chữ V, kiểm tra rồi viết cả dòng. HS viết tiếp chữ X và câu luyện. GV đi quan sát, nhắc HS giữ phần kéo đúng mẫu.
Học sinh
HS làm bài 8, 9 và viết chữ hoa, câu luyện vào vở ô li. Dự kiến: Bài 8 là A; bài 9 là A.
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc đáp án và giơ vở để cả lớp nhận xét về nét, độ cao, khoảng cách.
Học sinh
HS đọc đáp án, giơ vở; các bạn góp ý một điểm đã tốt và một điểm cần sửa.
Giáo viên
GV nhận xét chung về chữ viết và nhắc HS viết hoa đầu câu và tên riêng, giữ dấu phụ và dấu thanh tách rõ.
Học sinh
HS sửa lại một chữ đã viết chưa đẹp trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 25 phút

Viết đoạn nêu tình cảm với cảnh quê

Mục tiêu

Viết được đoạn 4–5 câu nêu tình cảm với một cảnh quê, có chi tiết giác quan và một so sánh phù hợp; tự sửa được bài viết.

Nội dung

HS chọn một cảnh quê, ghi ý theo yêu cầu, viết câu đủ ý, đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Cặp đôi đổi bài, góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa. Người viết tự quyết định cách sửa hợp lí. Có thể tham khảo bài mẫu: Em nhớ cánh đồng sau mùa gặt. Mùi rơm mới thơm dịu trong gió chiều. Con mương nhỏ uốn như một nét vẽ bên bờ ruộng. Cảnh ấy làm em nghĩ tới công sức của người làm đồng. Em yêu quê không chỉ vì đẹp mà còn vì những người sống ở đó.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4–5 câu trong vở, có chi tiết giác quan và một so sánh phù hợp; bản tự sửa có ghi một điểm đã làm tốt và một điểm đã sửa. Tiêu chí chấm: đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể (1 điểm); sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa (1 điểm); chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa (1 điểm).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu viết, đưa ba tiêu chí chấm và hướng dẫn cách ghi ý ra giấy nháp: chọn cảnh, chọn chi tiết giác quan, chọn một so sánh.
Học sinh
HS lắng nghe, chọn một cảnh quê của mình hoặc cảnh trong bài đọc để viết.
Giáo viên
GV cho HS viết 10 phút. GV đi quan sát, hỏi HS: “Em đã dùng giác quan nào? So sánh của em dựa trên nét giống nào?”
Học sinh
HS viết đoạn và tự đọc lại. Dự kiến: HS nêu mùi rơm, tiếng nước mương, bóng cây trưa và dùng so sánh như dải lụa, như tấm thảm.
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi đổi bài, góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa. Mời 2 HS đọc đoạn văn trước lớp.
Học sinh
HS đọc bài, bạn góp ý. Dự kiến: Điểm rõ là có chi tiết mùi rơm; điểm cần sửa là câu thiếu chủ ngữ hoặc dấu chấm câu.
Giáo viên
GV nhận xét chung, nhấn mạnh tình cảm với quê cần chi tiết riêng. GV giao HS hoàn thiện bài ở nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ nội dung góp ý và chuẩn bị hoàn thiện đoạn văn.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Núi quê tôi” và trả lời câu hỏi:

Người kể nhìn thấy núi rừng bằng những gì?
Dáng núi, dòng nước, mùi chè, khói bếp gợi điều gì?
Vì sao cảnh không đứng yên như một bức ảnh?
Nội dung chính của bài là gì?
Khứu giác nghĩa là gì? Quê nhà nghĩa là gì?
Ghi căn cứ: câu nào trong bài giúp em trả lời?

Phiếu học tập số 2

Nhóm hoàn thành các nhiệm vụ sau:

Sắc thái của rộng lớn và bao la khác nhau thế nào?
Sắc thái của yên tĩnh và lặng lẽ khác nhau thế nào?
Nét giống trong câu so sánh dòng sông uốn như dải lụa là gì?
Viết thêm một câu so sánh dựa trên nét giống, ví dụ: Cánh đồng rộng như tấm thảm.
Kết luận: Khi chọn từ gần nghĩa và so sánh, em cần dựa vào điều gì?

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thiện đoạn văn 4–5 câu nêu tình cảm với một cảnh quê, có chi tiết giác quan và một so sánh; đọc lại và sửa một lỗi chính tả hoặc dấu câu.
Luyện đọc thành tiếng bài Núi quê tôi và bài Quê trong lời kể; tự kể lại nội dung mỗi bài bằng 2–3 câu.
Hỏi người thân về một cảnh quê mà họ nhớ nhất, ghi lại hai chi tiết giác quan để chuẩn bị cho tiết học sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.