Giáo án Bài 17. Đất nước là gì?

Gợi nhớ vốn hiểu biết và hình ảnh quen thuộc của HS về đất nước, tạo hứng thú và dẫn vào bài học.

GV đưa tranh hoặc ảnh cảnh vật quê hương và nêu câu hỏi: Khi nghe từ “đất nước”, em nghĩ đến điều gì? HS nêu nhanh các hình ảnh, âm thanh, con người gắn với đất nước mình biết.

Khoảng 4–6 hình ảnh hoặc từ ngữ HS nêu được (ví dụ: cánh đồng, dòng sông, lá cờ, tiếng nói, ông bà, người thân), được GV ghi lên bảng hai cột “cảnh vật” và “con người”.

Đọc thành tiếng rõ ràng, đọc hiểu và nêu được nội dung chính của bản tóm lược bài “Đất nước là gì?”; biết tìm ý bằng chi tiết và không kết luận ngoài bài.

Hướng dẫn cách tìm ý gồm 3 bước: (1) xác định người hoặc sự vật chính; (2) tìm chi tiết trả lời câu hỏi; (3) nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Cả lớp đọc bản tóm lược do nhóm biên soạn (GV nói rõ đây không phải nguyên văn tác phẩm). Hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Phiếu học tập số 1 có: nội dung chính; 3 chi tiết (câu hỏi, cảnh vật–ngôn ngữ–con người, hình vẽ hay số đo); một câu HS tự kể lại bằng 2–3 câu; và một ý nói rằng văn bản không nói điều chưa có trong bài.

Đọc hiểu văn bản nguyên bản, giải nghĩa được từ ngữ và trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài; nhận ra cảnh quen gần gũi vẫn có thể hấp dẫn khi được kể bằng trải nghiệm thật.

HS đọc văn bản “Quê trong lời kể” theo nhóm 4 bằng kĩ thuật “khăn trải bàn”: mỗi HS ghi một ý vào ô của mình, sau đó thống nhất ý chung. Giải nghĩa hai từ “đất nước” và “thân thuộc”. Sắp xếp ba việc theo trình tự. Hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Phiếu học tập số 2 gồm: nghĩa của hai từ; ba chi tiết Bà gợi Linh nhớ (tiếng nước ở mương, mùi rơm sau gặt, chiếc cầu đi học); trình tự ba việc; và một câu nêu lí do các bạn muốn hỏi thêm.

Nắm được cách giới thiệu một cảnh đẹp mạch lạc; biết phân biệt điều biết qua ảnh với điều đã trực tiếp thấy; biết lắng nghe và hỏi lại bạn.

GV đọc đoạn mẫu giới thiệu hồ Gươm, phân tích cấu trúc: tên cảnh, vị trí khái quát, hai nét, cảm xúc và lời nhắc khi giới thiệu cho bạn. Quy tắc nghe: không ngắt lời; sau lượt nói nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.

Mỗi cặp hoàn thành một lượt nói và một lượt nghe; HS nắm được khung 5 ý khi giới thiệu cảnh đẹp và biết nói rõ nguồn biết (qua ảnh hay đã đến).

Viết đúng chính tả các tiếng có phụ âm đầu ch/tr và viết hoa đầu câu; biết học thuộc một cụm ngắn rồi viết lại, không chép nhìn.

GV đọc đoạn mẫu nguyên bản “Lớp yêu cầu mỗi bạn giới thiệu một nét quê mình. Linh nghĩ quê chỉ có cánh đồng nên không biết kể gì.” HS nghe, viết từng cụm, sau đó soát lại. Luyện nhớ–viết: học cụm “Lớp yêu cầu mỗi bạn giới thiệu một nét quê mình”, che đi và viết lại. Làm bài tập điền ch/tr.

Bài viết nghe – viết đoạn mẫu (không mắc lỗi ch/tr và viết hoa đầu câu); đáp án bài tập điền: Bầu trời; bàn chân (tr, ch).

Trả lời đúng câu hỏi đọc hiểu bằng chi tiết trong văn bản; biết đối chiếu đáp án với bài đọc.

Làm các câu hỏi về bản tóm lược và văn bản “Quê trong lời kể”, có thể trình chiếu qua học liệu số NeoEdu. Mỗi câu HS phải nêu căn cứ trong bài.

Đáp án: Câu 1: B (Cảnh vật, tiếng nói và con người); câu 2: rơm (mùi rơm sau gặt); câu 3: C (Vì Linh kể chi tiết từ trải nghiệm); câu 4: “Linh thấy khó giới thiệu quê” → “Bà gợi những chi tiết gần gũi” → “Các bạn hỏi thêm về mùa gặt”; câu 5: ghép đúng nghĩa đất nước – lãnh thổ và cộng đồng con người cùng lịch sử, văn hoá; thân thuộc – quen biết và có tình cảm gắn bó.

Vận dụng khung nói 5 ý để giới thiệu một cảnh đẹp của quê hương, đất nước; thể hiện tình yêu quê hương và thái độ trung thực khi nói.

Chia nhóm 4, mỗi HS chọn một cảnh đẹp mình biết (qua ảnh, sách hoặc đã đi qua). Mỗi bạn nói 1 phút theo khung: tên cảnh, vị trí khái quát, hai nét nổi bật, cảm xúc, và nói rõ biết qua ảnh hay đã trực tiếp thấy. Người nghe không ngắt lời, nhắc ý chính và hỏi một điều. Người lớn đánh giá theo 3 tiêu chí: đúng nội dung yêu cầu (1 điểm); trình tự rõ, từ phù hợp (1 điểm); nói nghe được, biết lắng nghe và trả lời (1 điểm).

Mỗi HS có một lượt nói 1 phút giới thiệu cảnh đẹp; nhóm nhận xét theo 3 tiêu chí; mỗi HS đạt tối đa 3 điểm theo rubric.