Giáo án Bài 1. Ôn tập giữa học kì 2

Giúp HS nhớ lại tên bài, nhân vật và nội dung chính của các bài đã học trong phạm vi ôn tập; tạo không khí hứng khởi trước khi ôn.

GV đưa lần lượt bốn chi tiết ngắn về các bài đã học, ví dụ: “Một chú cóc quyết lên thiên đình hỏi Trời vì hạn hán kéo dài”; “Những lá cọ được gọi là những mặt trời màu xanh”; “Một bông hoa bằng lăng được giữ lại cho bé Thơ”; “Một bạn nhỏ nhận ra gió qua cành lá, diều và chong chóng”. HS đoán tên bài, nói lại nội dung bằng lời mình và chọn một bài yêu thích, nêu lí do.

• Danh sách tên bài đoán đúng (ít nhất bốn bài).
• Mỗi HS nói được một câu nêu điều thích trong một bài, có lí do rõ ràng.

HS hệ thống lại nội dung các bài “Đường về”, “Gió”, “Chú sẻ và bông hoa bằng lăng”; nhận biết chi tiết làm căn cứ để trả lời câu hỏi; ôn từ chỉ sự vật, hoạt động, đặc điểm, tình cảm.

Kĩ thuật mảnh ghép. Nhóm chuyên gia (mỗi nhóm đọc một bản tóm lược bằng lời mới: “Đường về”, “Gió”, “Chú sẻ và bông hoa bằng lăng”) tìm ý chính, chi tiết tiêu biểu và điền Phiếu học tập số 1. Sau đó, nhóm mảnh ghép gồm chuyên gia của ba bài; mỗi bạn kể lại một bài cho nhóm nghe và cùng tìm từ chỉ sự vật, hoạt động, đặc điểm, tình cảm trong bài của mình; đặt một câu mới đúng ngữ cảnh với mỗi từ.

• Phiếu học tập số 1 hoàn thành: ba chặng nội dung của “Đường về”, các chi tiết tiêu biểu của “Gió”, lí do sẻ đậu lên cành trong “Chú sẻ và bông hoa bằng lăng”.
• Danh sách ít nhất 6 từ đúng nhóm và một câu mới cho mỗi nhóm từ.

HS đọc thuộc và cảm nhận bài thơ mới; nhận biết từ chỉ đặc điểm, hoạt động; xác định kiểu câu và chọn dấu câu theo chức năng.

GV đọc bài thơ mới của nhóm biên soạn (hai khổ đầu: “Có làn gió rất nhẹ / Đẩy chiếc lá qua sân / Em không nhìn thấy gió / Chỉ nghe cây nói gần” và “Mây đi qua ô cửa / Mang màu trời trong veo / Em ghi ngày quan sát / Chuyện thiên nhiên cùng theo”). HS tìm từ chỉ đặc điểm, hoạt động; xác định kiểu câu; ôn cặp gần nghĩa, trái nghĩa theo ngữ cảnh; chọn dấu câu cho một đoạn ngắn trên bảng.

• Bảng phân loại từ trong bài thơ: từ chỉ đặc điểm (nhẹ, trong veo); từ chỉ hoạt động (đẩy, đi, mang, ghi, quan sát).
• Xác định “Em không nhìn thấy gió.” là câu kể và nêu được chức năng của dấu chấm.
• Một cặp từ trái nghĩa đúng ngữ cảnh (ví dụ: “nhẹ” – “nặng”).

HS đọc văn bản “Nhánh hoa bên cửa”, sắp xếp đúng thứ tự sự việc, kể lại bằng lời mình và đặt tên phù hợp cho câu chuyện.

HS đọc văn bản “Nhánh hoa bên cửa”: Yến nghỉ ốm và nhìn qua cửa sổ; Minh muốn mang chậu hoa lớn nhưng mẹ nói cửa hẹp; Minh hỏi Yến thích màu gì rồi vẽ nhành hoa nhỏ và ghi lời chúc; Yến cảm ơn; Minh hiểu không phải luôn làm điều lớn nhất mình nghĩ ra. HS sắp xếp thẻ sự việc, kể lại bằng lời mình, đặt tên cho câu chuyện và nêu một bài học.

• Thứ tự năm sự việc đúng: 1 – 2 – 3 – 4 – 5.
• Một tên phù hợp (ví dụ: “Nhánh hoa bên cửa”, “Món quà vừa đủ”).
• Lời kể bằng lời của HS, đủ năm sự việc theo trình tự.

HS vận dụng kiến thức đã học để làm bài tập đọc hiểu, nối từ với nhóm, chọn đúng dấu câu và điền đúng chính tả; tự đối chiếu đáp án.

HS làm bài theo Phiếu học tập số 2 và học liệu số NeoEdu. Các nhiệm vụ: (1) Trả lời câu 4, 5 về văn bản “Nhánh hoa bên cửa” (đọc có căn cứ); (2) Chọn câu có dấu hỏi đúng mục đích (câu 6); (3) Chọn từ gần nghĩa với chăm chỉ (câu 7); (4) Điền c hoặc k (câu 8); (5) Nối tên bài “Cóc kiện Trời” và “Mặt trời xanh của tôi” với nhận xét phù hợp (câu 2); (6) Nối từ với nhóm (câu 3); (7) Sắp xếp các bước góp ý và sửa đoạn (câu 9).

• Phiếu học tập số 2 hoàn thành, đáp án đúng:
  Câu 4: C. Vẽ nhành hoa đặt chỗ Yến dễ thấy.
  Câu 5: A. Minh muốn hiểu nhu cầu của bạn.
  Câu 6: A. Bạn đọc sách gì?
  Câu 7: A. siêng năng.
  Câu 8: c, k (cây xanh; chiếc kéo).
  Câu 2: “Cóc kiện Trời” là truyện dân gian đề cao trí khôn và đoàn kết, không phải lời giải khoa học về nguyên nhân mưa; “Mặt trời xanh của tôi” dùng cách liên tưởng làm hình ảnh quen trở nên mới mẻ.
  Câu 3: bạn học – sự vật/người; sắp xếp – hoạt động; gọn gàng – đặc điểm.
  Câu 9: Đọc hết để hiểu điều bạn kể → Nêu một điểm rõ và một chỗ cần hỏi thêm → Người viết kiểm tra và tự sửa.

HS viết 4–5 câu nêu cảm xúc về một cảnh hoặc lí do thích một nhân vật đã đọc, dùng một chi tiết làm căn cứ; tự kiểm tra và nhận góp ý để sửa bài.

HS chọn một cảnh hoặc một nhân vật đã học, viết 4–5 câu nêu cảm xúc và có một chi tiết làm căn cứ. Sau khi viết, HS đổi bài với bạn theo tiêu chí ba mức: (1) đúng dạng và đủ chi tiết; (2) mạch lạc, có cảm nghĩ hoặc lí do; (3) từ, câu, chính tả và tự sửa. HS sửa một lỗi nội dung và một lỗi diễn đạt, ghi một việc đã tiến bộ và một việc sẽ luyện tiếp.

• Đoạn văn 4–5 câu có cảm xúc, lí do và một chi tiết làm căn cứ.
• Bài đã sửa theo góp ý, có ghi chú một lỗi nội dung đã sửa và một lỗi diễn đạt đã sửa.
• Hai câu tự nhận xét: một việc đã tiến bộ, một việc sẽ luyện tiếp.
• Mẫu tham khảo: “Em thích hàng cây gần thư viện. Sau mưa, những chiếc lá xanh rung nhẹ trong gió. Tiếng chim làm góc sân thêm vui. Nhìn cảnh ấy, em thấy bình yên và muốn giữ sân trường sạch.”