Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 1. Những trải nghiệm thú vị

Giáo án Bài 8. Tạm biệt mùa hè

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung và các chi tiết chính của bản tóm lược “Tạm biệt mùa hè”: Diệu kể về việc cùng mẹ thu hái quả, đi chợ và thăm người quen trong làng.
Giải thích được nghĩa của các từ “bình dị”, “chia sẻ” theo ngữ cảnh trong bài đọc.
Nhận biết được các từ ngữ chỉ thời tiết, cảnh vật, hoạt động về mùa hè; nêu được công dụng của dấu hai chấm báo phần liệt kê hoặc giải thích theo sau.
Đọc được văn bản nguyên bản “Chiếc hộp mùa hè” và trả lời câu hỏi bằng chi tiết có trong bài.
Vận dụng được dấu hai chấm và cách viết 3–4 câu bày tỏ tình cảm với bạn, có gắn với một việc cụ thể.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt đúng dấu câu và cụm có nghĩa; đọc hiểu trả lời bằng căn cứ; viết được đoạn 3–4 câu có đủ ý và dấu câu đúng.
Năng lực văn học: nhận ra điều đáng nhớ có thể nằm trong các sinh hoạt bình dị qua câu chuyện của Diệu và Vy; cảm nhận được tâm trạng vui vẻ khi đón năm học mới.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi, tự đọc lại và sửa đoạn văn của mình theo hướng dẫn.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm đôi và nhóm 4, trao đổi, nhận xét và góp ý cho bạn bằng câu nói lịch sự, rõ ý.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS vận dụng cách tìm ý để trả lời câu hỏi mở, kể điều đáng nhớ của bản thân và chia sẻ với bạn.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: đọc đủ bài, làm đủ phiếu học tập và hoàn thành đoạn văn trong thời gian quy định.
Trách nhiệm: tự đọc lại đoạn văn của mình, sửa lỗi và hoàn thành phiếu đọc mở rộng ở nhà.
Trung thực: trả lời dựa trên chi tiết có trong bài, không thêm điều văn bản không nói đến.
Nhân ái: lắng nghe bạn nói hết ý, góp ý cho bạn một cách tôn trọng và trân trọng câu chuyện của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 3, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống) và bảng phụ ghi sẵn bản tóm lược “Tạm biệt mùa hè”, đoạn “Chiếc hộp mùa hè”, ví dụ về dấu hai chấm.
Bộ thẻ từ: nắng, phượng, bơi, thả diều, và một số thẻ trống để HS tự thêm từ.
Bảng hai cột vẽ sẵn trên bảng lớp: “Chuyến đi xa” và “Việc bình dị”.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2, Phiếu học tập số 3 (in đủ cho từng HS).
Học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-8-tam-biet-mua-he (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác; dùng ở hoạt động luyện tập để HS kiểm tra nhanh đáp án).

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 1; vở ghi, bút chì, bút màu.
Phiếu học tập do GV phát; bút dạ hoặc bút chì để điền phiếu.
Bút và giấy nháp để viết đoạn văn ở hoạt động luyện viết.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Mùa hè của em

Mục tiêu

Gợi nhớ kì nghỉ hè của HS, tạo không khí vui vẻ và dẫn dắt vào bài đọc về kì nghỉ của Diệu.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhớ nhiều hơn”: mỗi HS nhớ và nói một việc đã làm trong kì nghỉ hè. GV ghi nhanh các ý lên bảng, sau đó phân loại thành hai cột “Chuyến đi xa” và “Việc bình dị”.

Sản phẩm dự kiến

Khoảng 5–7 việc HS đã làm trong hè được ghi trên bảng và phân loại vào hai cột; HS nhận ra điều đáng nhớ không nhất thiết là chuyến đi xa.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu: “Các em hãy nhớ lại kì nghỉ hè vừa rồi, việc nào các em nhớ nhất? Hãy nói một việc, không lặp lại bạn trước.” GV khuyến khích HS nói thành câu đầy đủ.
Học sinh
HS suy nghĩ khoảng 30 giây rồi lần lượt nói. Dự kiến: “Em đi bơi ở biển cùng gia đình.”, “Em giúp bà nhặt rau.”, “Em thả diều ở cánh đồng.”
Giáo viên
GV ghi các ý lên bảng và hỏi: “Việc nào là chuyến đi xa, việc nào là sinh hoạt hằng ngày?” GV chỉ vào hai cột đã vẽ sẵn để HS xếp các ý.
Học sinh
HS lên bảng hoặc giơ tay xếp ý. Dự kiến: “Đi biển là chuyến đi xa, còn giúp bà nhặt rau là việc bình dị.”
Giáo viên
GV hỏi: “Theo em, việc giúp bà nhặt rau có đáng nhớ không?”
Học sinh
Dự kiến: “Dạ có ạ, vì em thấy vui khi được giúp bà.”
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn: “Hôm nay chúng ta sẽ đọc câu chuyện về mùa hè của bạn Diệu. Liệu điều đáng nhớ có nhất thiết phải là một chuyến đi xa không?”
Học sinh
HS trả lời: “Dạ không, những việc bình thường cũng có thể đáng nhớ.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc hiểu “Tạm biệt mùa hè”

Mục tiêu

HS đọc hiểu bản tóm lược, nêu được nội dung và các chi tiết chính, biết tìm ý bằng căn cứ và giải nghĩa được từ bình dị, chia sẻ.

Nội dung

HS đọc thầm bản tóm lược “Tạm biệt mùa hè” trong nhóm đôi, sau đó trả lời câu hỏi trên Phiếu học tập số 1. Cách tìm ý gồm: xác định người chính; tìm chi tiết trả lời câu hỏi; nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Lưu ý: đây là bản tóm lược do nhóm biên soạn, không phải nguyên văn tác phẩm.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành. HS nêu được: Diệu chuẩn bị trở lại trường; thay vì kể chuyến đi xa, Diệu kể việc thu hái quả, đi chợ, thăm người quen trong làng; điều đáng nhớ không nhất thiết là một chuyến đi xa. Giải nghĩa: bình dị là đơn giản, quen thuộc trong đời sống; chia sẻ là nói hoặc cùng làm để người khác cùng biết, cùng cảm nhận.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu một lần, nêu cách tìm ý gồm ba bước. GV phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu nhóm đôi đọc thầm, gạch chân chi tiết trả lời câu hỏi. Hỏi: “Người chính trong bài là ai? Diệu chuẩn bị làm gì?”
Học sinh
HS đọc thầm, gạch chân. Dự kiến: “Người chính là Diệu. Diệu chuẩn bị trở lại trường sau kì nghỉ.”
Giáo viên
GV hỏi: “Thay vì kể về chuyến đi xa, Diệu muốn kể việc gì? Em tìm chi tiết ở câu nào?” Tiếp theo: “Vì sao Diệu đón năm học mới với tâm trạng vui vẻ?” Cuối cùng: “Từ bình dị có nghĩa là gì? Em hiểu nhờ câu nào?”
Học sinh
Dự kiến: “Diệu muốn kể việc cùng mẹ thu hái quả, đi chợ và tới thăm người quen trong làng.” “Vì Diệu muốn chia sẻ những kỉ niệm của mình.” “Bình dị là đơn giản, quen thuộc trong đời sống; em hiểu nhờ câu ‘Các sinh hoạt bình dị đều có thể thành kỉ niệm quý’.”
Giáo viên
GV yêu cầu một số cặp đôi kể nội dung bài bằng 2–3 câu. GV hỏi thêm: “Văn bản có nói Diệu đi đâu xa không? Em có đoán thêm điều gì không có trong bài không?”
Học sinh
Dự kiến: “Diệu kể về việc gần nhà, không có chuyến đi xa. Bài không nói Diệu đã làm gì ở lớp, nên em không đoán thêm.”
Giáo viên
GV chốt nội dung bài và ghi nhớ: “Điều đáng nhớ không nhất thiết phải là một chuyến đi xa.” GV nhấn mạnh: chỉ kết luận từ điều đã đọc.
Học sinh
HS ghi nội dung chính vào vở và đọc lại câu ghi nhớ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Vốn từ mùa hè và dấu hai chấm

Mục tiêu

HS nhận biết các từ ngữ về mùa hè theo ba nhóm và nêu được công dụng của dấu hai chấm báo phần liệt kê hoặc giải thích theo sau.

Nội dung

Hoạt động nhóm 4 với bộ thẻ từ: HS phân loại các từ nắng, phượng, bơi, thả diều vào ba nhóm thời tiết, cảnh vật, hoạt động; sau đó thêm ít nhất một từ vào mỗi nhóm. Tiếp theo, HS quan sát ví dụ “Trong túi có ba thứ: sổ, bút, thẻ đánh dấu.” và hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Bảng phân loại đúng: thời tiết – nắng; cảnh vật – phượng; hoạt động – bơi, thả diều (cộng thêm từ HS tự tìm). Dấu hai chấm trong ví dụ báo phần liệt kê; phần sau dấu hai chấm kể rõ ba thứ có trong túi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 4, phát bộ thẻ từ và nêu nhiệm vụ: “Xếp các thẻ vào ba nhóm: thời tiết, cảnh vật, hoạt động. Sau đó thêm một từ vào mỗi nhóm.”
Học sinh
Nhóm nhận thẻ, thảo luận và xếp thẻ lên bàn.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý khi nhóm lúng túng: “Từ nào chỉ thời tiết? Từ nào chỉ một việc em làm?” GV đưa ví dụ lên bảng: “Trong túi có ba thứ: sổ, bút, thẻ đánh dấu.” rồi hỏi: “Phần sau dấu hai chấm kể điều gì?”
Học sinh
Dự kiến: “Nắng là thời tiết; phượng là cảnh vật; bơi và thả diều là hoạt động.” Nhóm thêm từ như “mưa rào” (thời tiết), “hoa” (cảnh vật), “đá bóng” (hoạt động). Dự kiến trả lời: “Phần sau dấu hai chấm kể rõ ba thứ có trong túi.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày bảng phân loại. GV hỏi: “Dấu hai chấm có thể báo phần nào theo sau?”
Học sinh
Dự kiến: “Dấu hai chấm báo phần liệt kê hoặc phần giải thích theo sau.”
Giáo viên
GV chốt: từ về mùa hè có thể chỉ thời tiết, cảnh vật, hoạt động; dấu hai chấm báo phần liệt kê hoặc giải thích; dấu chấm kết thúc một câu kể trọn ý.
Học sinh
HS ghi vào vở hai ý chính và một ví dụ tự đặt có dấu hai chấm.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Đọc nguyên bản “Chiếc hộp mùa hè”

Mục tiêu

HS đọc độc lập một văn bản nguyên bản, trả lời câu hỏi bằng chi tiết trong bài và kiểm tra cách dùng dấu hai chấm.

Nội dung

HS đọc thầm đoạn “Chiếc hộp mùa hè”, làm bài tập 5, 6, 7 (trả lời câu hỏi và sắp xếp trình tự) và bài tập 8, 9 (dấu hai chấm). GV dùng bài tương tác trên trang NeoEdu để HS kiểm tra nhanh sau khi làm bài.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (5) Vy chọn mang vật gì để kể chuyện? Đáp án: bức tranh. (6) Vì sao Vy không mang cả hộp? Đáp án B: Sợ các vật nhỏ bị thất lạc. (7) Trình tự đúng: Vy xếp ba vật vào hộp → Vy chọn bức tranh → Vy tập kể trước gương. (8) Dấu hai chấm trong “Em giữ ba kỉ niệm: vé xe, tranh vẽ, thiệp.” dùng để báo phần liệt kê, đáp án B. (9) Câu dùng dấu đúng: “Em giữ hai vật: vé xe và tấm thiệp.”, đáp án B.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV ghi đoạn “Chiếc hộp mùa hè” lên bảng phụ, nêu yêu cầu: “Đọc thầm, sau đó trả lời câu hỏi bằng chi tiết trong bài.”
Học sinh
HS đọc thầm, gạch chân các từ chỉ vật và việc Vy làm.
Giáo viên
GV hỏi: “Vy chọn mang vật gì để kể chuyện? Vì sao Vy không mang cả hộp?” Sau đó: “Hãy sắp xếp ba việc Vy đã làm theo đúng trình tự.”
Học sinh
Dự kiến: “Vy chọn bức tranh.” “Vì sợ các vật nhỏ bị thất lạc.” “Trình tự: Vy xếp ba vật vào hộp → Vy chọn bức tranh → Vy tập kể trước gương.”
Giáo viên
GV hỏi: “Dấu hai chấm trong câu ‘Em giữ ba kỉ niệm: vé xe, tranh vẽ, thiệp.’ dùng để làm gì? Câu nào dùng dấu đúng?”
Học sinh
Dự kiến: “Dấu hai chấm báo phần liệt kê.” “Câu đúng: Em giữ hai vật: vé xe và tấm thiệp.”
Giáo viên
GV nhận xét, mở học liệu NeoEdu cho cả lớp kiểm tra lại đáp án. Nhấn mạnh: trả lời phải có căn cứ trong bài.
Học sinh
HS đối chiếu đáp án và sửa nếu sai.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Viết đoạn bày tỏ tình cảm với bạn

Mục tiêu

HS viết được 3–4 câu bày tỏ tình cảm với một người bạn, gắn cảm xúc với một việc cụ thể; biết đọc lại và tự sửa.

Nội dung

HS ghi ý theo yêu cầu: chọn một người bạn, một việc bạn đã làm và cảm xúc của mình. Viết 3–4 câu đủ ý; đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Sau đó đổi bài với bạn cùng bàn, góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa. Tham khảo bài mẫu: “Em quý bạn Khánh vì bạn biết lắng nghe. Hôm em kể chuyện về quê, Khánh đợi em nói hết rồi mới hỏi thêm. Em thấy câu chuyện của mình được trân trọng. Em cũng muốn tập lắng nghe bạn như vậy.”

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 3–4 câu bày tỏ tình cảm với bạn, gắn với một việc cụ thể, đạt 3 tiêu chí: (1) đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể; (2) sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa; (3) viết đúng chính tả, chữ hoa, dấu câu và có tự sửa sau góp ý.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu và đọc bài mẫu. GV hỏi: “Bạn Khánh được quý vì điều gì? Việc cụ thể nào làm em thấy được trân trọng?”
Học sinh
Dự kiến: “Bạn Khánh biết lắng nghe. Khánh đợi em nói hết mới hỏi thêm.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS ghi ý ra nháp (bạn là ai, việc gì, cảm xúc gì), sau đó viết đoạn. GV đi quan sát, nhắc HS dùng dấu chấm kết thúc câu kể trọn ý.
Học sinh
HS ghi ý và viết đoạn 3–4 câu. Dự kiến: “Em quý bạn Minh vì bạn luôn giúp em làm bài. Hôm qua bạn chỉ em cách tính nhẩm, em thấy rất vui. Em muốn học tập bạn để giúp đỡ các bạn khác.”
Giáo viên
GV hướng dẫn đổi bài với bạn cùng bàn. Yêu cầu: nêu một điểm đã rõ và một điểm cần sửa; người viết tự quyết định cách sửa.
Học sinh
Dự kiến góp ý: “Đoạn của bạn rõ ý. Câu thứ hai nên thêm dấu phẩy sau ‘hôm qua’.”
Giáo viên
GV chọn 2–3 đoạn đọc trước lớp, nhận xét theo 3 tiêu chí và khen điểm đúng.
Học sinh
HS đọc đoạn văn, lắng nghe nhận xét và sửa bài trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Đọc mở rộng: công việc làm bếp

Mục tiêu

HS vận dụng cách đọc và tìm ý để đọc mở rộng một văn bản về công việc làm bếp, ghi lại thông tin vào phiếu đọc và chia sẻ với bạn.

Nội dung

HS đọc văn bản “Bữa sáng đầu tiên” và điền Phiếu học tập số 3 (Phiếu đọc): tên bài, nguồn, ngày đọc, người/việc chính, một chi tiết thú vị và lí do, câu hỏi muốn tìm hiểu thêm. HS đọc cho bạn nghe một ý và bổ sung khi bạn hỏi. Không chép toàn bài vào phiếu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu đọc được điền đủ các mục; HS kể được một ý từ phiếu cho bạn nghe và nêu được câu hỏi muốn tìm hiểu thêm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu đoạn đầu của “Bữa sáng đầu tiên” và nêu yêu cầu điền Phiếu học tập số 3.
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm văn bản và điền phiếu đọc.
Giáo viên
GV hỏi: “Người chính trong bài là ai? Chi tiết nào em thấy thú vị và vì sao?”
Học sinh
Dự kiến: “Người chính là An. Em thấy thú vị khi An rửa từng quả cà chua dưới vòi nước nhỏ vì bạn làm cẩn thận.”
Giáo viên
GV mời HS đọc cho bạn nghe một ý trong phiếu và lắng nghe bạn hỏi để bổ sung.
Học sinh
HS chia sẻ theo cặp, bạn hỏi thêm và người đọc bổ sung ý của mình.
Giáo viên
GV nhận xét, nhắc HS: phiếu đọc chỉ ghi ý chính, không chép toàn bài. GV giao nhiệm vụ đọc mở rộng ở nhà.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc thầm bản tóm lược “Tạm biệt mùa hè”, trả lời các câu hỏi sau bằng chi tiết trong bài:

Người chính trong bài là ai? Diệu chuẩn bị làm gì?
Thay vì kể về chuyến đi xa, Diệu muốn kể việc gì? Em tìm chi tiết ở câu nào?
Vì sao Diệu đón năm học mới với tâm trạng vui vẻ?
Từ “bình dị” có nghĩa là gì? Em hiểu nhờ câu nào?
Từ “chia sẻ” có nghĩa là gì?
Văn bản có nói Diệu đi đâu xa không? Em có thêm điều gì không có trong bài không? (Chỉ trả lời dựa vào bài đọc.)

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Xếp các từ vào ba nhóm:

Nhóm thời tiết: ...
Nhóm cảnh vật: ...
Nhóm hoạt động: ...
Thêm ít nhất một từ vào mỗi nhóm.

Bài 2. Đọc câu: “Trong túi có ba thứ: sổ, bút, thẻ đánh dấu.”

Dấu hai chấm trong câu báo phần nào?
Phần sau dấu hai chấm kể điều gì?

Bài 3. Chọn đáp án đúng: Câu nào dùng dấu đúng?

A. Mùa hè đến: em được nghỉ. học.
B. Em giữ hai vật: vé xe và tấm thiệp.
C. Em. giữ hai vật: vé xe.

Phiếu học tập số 3

Phiếu đọc: “Bữa sáng đầu tiên”

Tên bài: ...
Tác giả hoặc nguồn: ...
Ngày đọc: ...
Người hoặc việc chính: ...
Một chi tiết thú vị và lí do: ...
Câu hỏi em muốn tìm hiểu thêm: ...

Lưu ý: chỉ ghi ý chính, không chép toàn bài.

Hướng dẫn về nhà

Đọc lại bài “Tạm biệt mùa hè” và kể cho người thân nghe 2–3 câu về nội dung bài.
Hoàn thành Phiếu đọc về văn bản “Bữa sáng đầu tiên” hoặc tìm thêm một bài đọc ngắn về công việc làm bếp, ghi lại các mục theo mẫu.
Hoàn thiện đoạn văn 3–4 câu bày tỏ tình cảm với bạn trong vở, đọc lại và sửa lỗi chính tả, dấu câu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.