Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 1. Những trải nghiệm thú vị

Giáo án Bài 5. Nhật kí tập bơi

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bài Nhật kí tập bơi: bạn nhỏ học bơi theo từng ngày, được cô giáo hướng dẫn và mẹ động viên, kiên trì luyện tập và tiến bộ dần.
  • Giải thích được nghĩa của các từ kiên trì và phối hợp trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Trả lời được câu hỏi đọc hiểu bằng chi tiết có trong văn bản Bữa sáng đầu tiên, không đoán ngoài bài.
  • Vận dụng được quy tắc chính tả ngh, ng (ngh đứng trước e, ê, i; ng đứng trước các nguyên âm còn lại) để điền đúng và viết đúng các cụm từ trong đoạn nghe – viết.
  • Phân biệt được bản tóm lược với nguyên văn tác phẩm khi kể lại nội dung bài đọc.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt nghỉ đúng dấu câu; đọc hiểu văn bản tóm lược và văn bản nguyên bản; nghe – viết đúng chính tả ngh, ng; nói kể một buổi tập có trình tự, các bạn nghe và nhận xét được ý chính.
  • Năng lực văn học: cảm nhận niềm vui khi công sức có kết quả; nhận ra vai trò động viên của người thân và người hướng dẫn trong quá trình học tập, rèn luyện của nhân vật.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi trong bài và tự soát lại bài viết của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc cặp đôi và nhóm mảnh ghép, kể chuyện theo trình tự, lắng nghe bạn không ngắt lời và nhắc lại ý chính.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: tìm ý theo ba bước, dựa vào căn cứ trong bài để trả lời và nêu cách cố gắng của bản thân khi gặp khó khăn.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: kiên trì luyện tập điều mình chưa làm giỏi, không bỏ cuộc khi gặp khó khăn như bạn nhỏ trong bài.
  • Trách nhiệm: nhận và hoàn thành phần việc được giao trong nhóm; biết giúp đỡ gia đình bằng việc nhỏ phù hợp với sức mình.
  • Nhân ái: biết động viên, chia sẻ và lắng nghe bạn khi bạn kể về khó khăn trong luyện tập.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi đoạn “Nhật kí tập bơi — bản tóm lược” và đoạn “Bữa sáng đầu tiên”; ghi rõ nguồn: bản tóm lược do nhóm biên soạn, không phải nguyên văn tác phẩm.
  • Tranh minh họa một buổi học bơi và một bữa sáng gia đình để khởi động.
  • Thẻ từ ghi “kiên trì”, “phối hợp” và nghĩa tương ứng; thẻ “ngh”, “ng” để gắn lên bảng.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in sẵn, phát theo nhóm.
  • Máy chiếu hoặc bảng tương tác truy cập học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-5-nhat-ki-tap-boi (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng trong hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1.
  • Vở ô li, bút chì, bút mực, bảng con và bút viết bảng.
  • Bút màu hoặc bút dạ để gạch chân chi tiết trong bài (tùy chọn).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán việc em đã kiên trì luyện tập

Mục tiêu

Tạo hứng thú và dẫn HS vào bài bằng trải nghiệm gần gũi về sự kiên trì.

Nội dung

Trò chơi “Đoán tên việc”: GV đưa gợi ý từng bước để HS đoán việc cần luyện tập đều đặn (ví dụ: đi xe đạp, nhảy dây, múa). Sau đó HS trả lời câu hỏi: Em đã từng tập việc gì mà lúc đầu thấy khó?

Sản phẩm dự kiến

HS nói được 1–2 câu về một việc đã luyện tập và cảm xúc của mình; nhận ra từ khóa của bài: kiên trì.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Cô đưa ra gợi ý, các em đoán nhanh việc gì nhé. Gợi ý 1: việc này cần đôi chân và sự luyện tập đều đặn, thường làm ở sân trường.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và giơ tay đoán. Dự kiến: “Đi xe đạp.” “Nhảy dây.”

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Lúc mới tập, việc đó có khó không? Em đã làm gì khi thấy khó?”

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Lúc đầu em bị ngã, nhưng em tập tiếp và thấy đỡ dần.” “Em nhờ bố mẹ chỉ cho cách làm.”

  3. Giáo viên

    GV ghi bảng từ kiên trì và nói: “Hôm nay các em đọc bài Nhật kí tập bơi để xem bạn nhỏ học bơi như thế nào và vì sao bạn tiến bộ.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và từ khóa kiên trì.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm ý bài Nhật kí tập bơi

Mục tiêu

Đọc đúng, đọc rõ bản tóm lược; nêu được nội dung và các chi tiết chính; giải nghĩa được hai từ khó.

Nội dung

GV đọc mẫu bài tóm lược, HS luyện đọc theo cặp đôi. Hướng dẫn tìm ý theo ba bước: xác định người chính trong bài; tìm chi tiết trả lời câu hỏi; nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. HS hoàn thành Phiếu học tập số 1, giải nghĩa từ kiên trì và phối hợp. Nhấn mạnh: đây là bản tóm lược, không phải nguyên văn tác phẩm.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành; HS nêu được nội dung chính và ít nhất 3 chi tiết chính kèm căn cứ; giải nghĩa đúng hai từ kiên trì, phối hợp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả bài tóm lược, giọng kể chậm, ngắt đúng dấu câu. GV nói: “Các em theo dõi xem bài nói về ai và bạn nhỏ đã làm gì qua từng ngày.” Sau đó GV hướng dẫn luyện đọc cặp đôi, đọc rõ các từ bơi ếch, phối hợp.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm theo; luyện đọc theo cặp đôi, đổi lượt đọc từng câu.

  2. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1, hướng dẫn HS trả lời từng câu. GV hỏi: “Bạn nhỏ học bơi theo cách nào? Ai hướng dẫn và động viên bạn?”

    Học sinh

    HS làm việc cặp đôi. Dự kiến: “Bạn nhỏ ghi lại quá trình học bơi theo từng ngày.” “Cô giáo hướng dẫn tập thở và bơi ếch; mẹ động viên khi bạn sợ nước.” GV hỏi tiếp: “Lúc đầu bạn gặp khó khăn gì và bạn đã làm gì?” HS trả lời: “Bạn khó làm quen với nước và phối hợp động tác, nhưng bạn tiếp tục luyện tập thay vì bỏ cuộc.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày. GV yêu cầu: “Mỗi ý các em nói phải chỉ ra được câu nào trong bài làm căn cứ.”

    Học sinh

    Đại diện trình bày nội dung chính và chỉ đúng câu văn làm căn cứ. Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV hỏi: “Kiên trì nghĩa là gì? Phối hợp nghĩa là gì?” GV gắn thẻ từ tương ứng và chốt: kiên trì là cố gắng đều đặn, không bỏ dở khi gặp khó; phối hợp là kết hợp các động tác cho nhịp nhàng. GV nhắc: bài này là bản tóm lược do nhóm biên soạn.

    Học sinh

    HS giải thích nghĩa của hai từ bằng lời của mình và ghép đúng thẻ từ. HS nhắc lại: “Đây là bản tóm lược, không phải nguyên văn.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Tìm ý trong văn bản nguyên bản Bữa sáng đầu tiên

Mục tiêu

Đọc và tìm ý văn bản nguyên bản bằng kĩ thuật mảnh ghép; nêu được việc làm của nhân vật bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

Kĩ thuật mảnh ghép: lớp chia thành 3 nhóm chuyên gia, mỗi nhóm đọc và tìm ý một đoạn của văn bản Bữa sáng đầu tiên (đoạn 1: từ “Chủ nhật” đến “do mẹ làm”; đoạn 2: từ “An rửa tay” đến “gọi cả nhà”; đoạn 3: từ “Bữa sáng không có món mới lạ” đến hết). Sau đó các em ghép thành nhóm mảnh ghép gồm mỗi chuyên gia một người, chia sẻ và hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành; mỗi HS tóm tắt đúng đoạn mình phụ trách và trả lời đúng câu hỏi về người dùng dao sắc, bếp nóng và việc An đã làm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành 3 nhóm chuyên gia, giao đoạn đọc cho từng nhóm và phát Phiếu học tập số 2. GV nói: “Các em đọc thầm đoạn của nhóm mình, gạch chân việc làm của An và việc làm của mẹ.”

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, đọc thầm và gạch chân từ khóa. Dự kiến từ khó: vòi nước nhỏ, xếp rau, dao sắc.

  2. Giáo viên

    GV đi hỗ trợ từng nhóm, hỏi: “Trong đoạn của nhóm em có những ai? Mỗi người làm việc gì?”

    Học sinh

    Nhóm thảo luận. Dự kiến: “Đoạn 1 có An và mẹ. An rửa cà chua và xếp rau; mẹ làm phần dao sắc và bếp nóng.” “Đoạn 2: An rửa tay, rửa từng quả cà chua dưới vòi nước nhỏ, lau bàn, mang đĩa rau ra và gọi cả nhà.”

  3. Giáo viên

    GV tổ chức nhóm mảnh ghép. GV yêu cầu: “Mỗi bạn kể lại đoạn mình phụ trách bằng 1–2 câu, các bạn còn lại lắng nghe và bổ sung.” GV hỏi: “Ai là người dùng dao sắc và bếp nóng?”

    Học sinh

    HS luân phiên kể đoạn của mình, các bạn bổ sung. Dự kiến trả lời: “Mẹ dùng dao sắc và bếp nóng.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: khi trả lời câu hỏi đọc hiểu, phải dựa vào chi tiết có trong bài, không đoán thêm điều bài không nói.

    Học sinh

    HS nêu lại cách tìm ý đã dùng và khẳng định câu trả lời của mình có căn cứ trong bài.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Quy tắc chính tả ngh, ng

Mục tiêu

Nêu được quy tắc viết ngh, ng và vận dụng để điền đúng vào chỗ trống.

Nội dung

GV nêu quy tắc: ngh đứng trước e, ê, i; ng thường đứng trước các nguyên âm còn lại. Không bỏ h trong nghe, nghỉ. GV đọc các cụm “…he nhạc” và “…ồi nghỉ”, HS điền ngh hoặc ng vào chỗ trống trên bảng con. Sau đó GV hướng dẫn HS đọc thầm đoạn mẫu nguyên bản “Chủ nhật, An xin phụ mẹ chuẩn bị bữa sáng…” để tìm các chữ ngh, ng.

Sản phẩm dự kiến

Bài tập 8 hoàn thành: {{1}} ngh he nhạc; {{2}} ng ồi nghỉ, tức ngh (nghe nhạc) và ng (ngồi nghỉ); HS nêu đúng quy tắc chính tả.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết hai cụm “…he nhạc” và “…ồi nghỉ” lên bảng, nói: “Các em nhớ quy tắc: ngh đứng trước e, ê, i; ng đứng trước các chữ còn lại.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và nhắc lại quy tắc.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Chữ nào đứng trước e trong nghe? Chữ nào đứng trước ô trong ngồi?”

    Học sinh

    HS điền trên bảng con. Dự kiến: “ngh” cho nghe nhạc; “ng” cho ngồi nghỉ.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc kết quả và giải thích vì sao chọn ngh hoặc ng.

    Học sinh

    HS đọc, giải thích theo quy tắc. Các bạn nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt quy tắc và lưu ý không bỏ h trong nghe, nghỉ.

    Học sinh

    HS nhắc lại quy tắc và ghi vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Luyện tập đọc hiểu, từ ngữ và chính tả

Mục tiêu

Vận dụng cách tìm ý để trả lời câu hỏi đọc hiểu, nối đúng từ với nghĩa, sắp xếp đúng trình tự việc làm và chọn đúng chính tả.

Nội dung

Thực hiện các bài tập 2, 3, 5, 6, 7, 9 của phần Bài tập (kèm đáp án). GV chiếu bài tập tương tác trên học liệu số NeoEdu. HS làm theo cặp đôi, giơ bảng con hoặc chọn đáp án trên màn hình.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (2) Đáp án A: nhờ luyện đều và có hướng dẫn. (3) kiên trì – cố gắng đều đặn, không bỏ dở khi gặp khó; phối hợp – kết hợp các động tác cho nhịp nhàng. (5) mẹ. (6) Đáp án B: vì đã góp sức chuẩn bị bữa ăn. (7) An rửa tay → An rửa cà chua → An mang đĩa rau ra bàn. (9) Đáp án A: ngh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu bài 2 trên NeoEdu và đọc to các đáp án. GV nói: “Các em đọc lại bản tóm lược và chọn đáp án có căn cứ trong bài.”

    Học sinh

    HS đọc thầm, chọn đáp án và giơ bảng con ghi A, B hoặc C.

  2. Giáo viên

    GV chiếu bài 3, 5, 6, 7, 9 và hướng dẫn cặp đôi kiểm tra chéo kết quả, yêu cầu chỉ ra câu văn làm căn cứ.

    Học sinh

    HS làm việc cặp đôi, nối từ, trả lời câu hỏi, sắp xếp trình tự và chọn chính tả đúng.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện trình bày đáp án và đối chiếu với đáp án trên màn hình.

    Học sinh

    Đại diện đọc đáp án và căn cứ. Các bạn nhận xét, sửa lỗi nếu có.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung và nhấn mạnh: trả lời phải có căn cứ trong bài.

    Học sinh

    HS ghi nhận và sửa lại bài làm của mình nếu sai.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Nói về một buổi tập luyện

Mục tiêu

Kể được một buổi tập thật có trình tự; nêu người hướng dẫn, điều khó, cách cố gắng và cảm xúc; biết lắng nghe và nhận xét bạn.

Nội dung

HS kể một buổi tập thật theo gợi ý: người hướng dẫn, điều khó, cách cố gắng, cảm xúc. Không thực hiện vận động nguy hiểm để làm bài. Người nghe không ngắt lời; sau lượt nói, nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết. Mẫu nói tham khảo: “Chiều thứ tư, em tập ném bóng cùng chị ở sân bằng phẳng…” Phần nghe – viết đoạn “Mặt trời nhỏ” được luyện ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS kể được 3–4 câu có trình tự về một buổi tập; nêu được người hướng dẫn, điều khó và cảm xúc; người nghe nhắc được ý chính. Bài viết nghe – viết ở nhà được người lớn nhận xét.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu và gợi ý bốn ý: người hướng dẫn, điều khó, cách cố gắng, cảm xúc. GV nói: “Người nghe không được ngắt lời, sau đó nhắc lại ý chính và hỏi một điều các em muốn biết.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, suy nghĩ 1 phút và chọn một buổi tập của mình.

  2. Giáo viên

    GV mời 3 HS kể theo cặp, sau đó mời một số HS kể trước lớp.

    Học sinh

    HS kể. Dự kiến: “Em tập bơi cùng bố ở bể nhỏ. Lúc đầu em sợ nước nên bố nắm tay, em tập thở. Em vui vì đã nổi được một lúc.”

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Bạn đã nêu được những ý nào? Bạn hỏi điều gì để biết thêm?”

    Học sinh

    Người nghe nhắc lại ý chính và đặt câu hỏi. Dự kiến: “Bạn nói bạn sợ nước, vậy bạn đã làm gì để vượt qua?”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và giao nhiệm vụ về nhà: luyện nghe – viết đoạn “Mặt trời nhỏ” theo đoạn mẫu nguyên bản.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở, nhắc lại yêu cầu.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài Nhật kí tập bơi (bản tóm lược) và trả lời:

  • Bài đọc nói về ai?
  • Bạn nhỏ ghi lại điều gì qua từng ngày?
  • Ai hướng dẫn tập thở và bơi ếch? Ai động viên khi bạn sợ nước?
  • Lúc đầu bạn gặp khó khăn gì? Bạn đã làm gì?
  • Khi bơi được, bạn cảm thấy thế nào? Vì sao?
  • Giải nghĩa: kiên trì; phối hợp.
  • Ghi câu văn làm căn cứ cho mỗi ý trên.

Phiếu học tập số 2

Đọc đoạn văn được giao trong văn bản Bữa sáng đầu tiên và trả lời:

  • Đoạn của nhóm em có những nhân vật nào?
  • Mỗi nhân vật làm việc gì? Gạch chân từ khóa.
  • Ai dùng dao sắc và bếp nóng?
  • An đã làm những việc gì trong đoạn này? Viết theo thứ tự.
  • Tóm tắt đoạn của em trong 1–2 câu.

Hướng dẫn về nhà

  • Kể cho người thân nghe một buổi tập luyện của em theo 4 ý: người hướng dẫn, điều khó, cách cố gắng, cảm xúc. Nhờ người thân nhận xét theo 3 tiêu chí: đúng nội dung, trình tự rõ, nói rõ ràng và lắng nghe.
  • Luyện viết đoạn “Mặt trời nhỏ” theo đoạn mẫu: Chủ nhật, An xin phụ mẹ chuẩn bị bữa sáng. Mẹ giao cho bạn rửa cà chua và xếp rau vào đĩa; phần dao sắc và bếp nóng do mẹ làm. Đọc, che đi, viết lại từng cụm rồi soát bài theo bản mẫu; nhờ người lớn nhận xét chữ viết và chính tả ngh, ng.
  • Tự tìm một việc em đang luyện tập đều đặn và viết 2–3 câu về cách em kiên trì khi gặp khó khăn.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.