NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 1. Những trải nghiệm thú vị

Giáo án Bài 4. Lần đầu ra biển

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung và các chi tiết chính của bài “Lần đầu ra biển”: Thắng lần đầu ngắm biển, gặp Hải và có thêm tình bạn.
  • Giải thích được nghĩa của từ mênh mông và tò mò dựa trên ngữ cảnh trong bài đọc.
  • Nhận biết được từ chỉ đặc điểm về màu sắc, hình dáng/kích thước và hương vị, và chọn được từ phù hợp với sự vật.
  • Viết được đoạn văn 3–4 câu kể một lần khám phá thiên nhiên hoặc hoạt động hè có thật, nêu được một chi tiết quan sát.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc rõ ràng, ngắt theo dấu câu; tìm ý và kể lại nội dung bằng 2–3 câu; dùng từ chỉ đặc điểm; viết đoạn 3–4 câu đủ ý, đúng chính tả.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh biển, sự tò mò của nhân vật Thắng và ý nghĩa của chuyến khám phá mang lại tình bạn, hiểu biết mới.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS đọc thầm, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi, tự kiểm tra lại đáp án bằng căn cứ trong bài và tự sửa đoạn văn của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi và nhóm, trao đổi ý kiến, lắng nghe bạn và góp ý lịch sự về một điểm đã rõ và một điểm cần sửa.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lựa chọn từ chỉ đặc điểm phù hợp với sự vật và liên hệ trải nghiệm của bản thân để viết đoạn văn sinh động.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực luyện đọc, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và đoạn văn ở nhà.
  • Trách nhiệm: HS biết quan sát thiên nhiên mà không làm hại con vật, như nhân vật Phong trong bài đọc thêm.
  • Nhân ái: HS biết lắng nghe, góp ý chân thành và động viên bạn khi chia sẻ bài viết.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 4 “Lần đầu ra biển”.
  • Tranh hoặc ảnh bãi biển, con còng, đàn cá trên slide hoặc bảng phụ.
  • Bảng phụ ghi đoạn tóm lược, bài mẫu viết đoạn và bảng ba cột phân loại từ chỉ đặc điểm.
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (đã in hoặc chép sẵn).
  • Học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-4-lan-dau-ra-bien (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác để chiếu hoặc HS luyện thêm ở nhà).

2. Học sinh

  • SGK Tiếng Việt 3, tập 1, vở ghi, bút chì, bút mực.
  • Bút dạ và giấy nháp để ghi từ vào nhóm.
  • Thẻ từ hoặc phiếu nhỏ để bốc thăm ghép từ với nhóm đặc điểm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khám phá biển qua hình ảnh

Mục tiêu

Kích thích sự tò mò, huy động vốn trải nghiệm của HS về biển và dẫn vào bài học.

Nội dung

GV chiếu tranh bãi biển, con còng và đàn cá; HS quan sát và trả lời câu hỏi gợi mở về điều các em đã thấy hoặc muốn biết về biển.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được 2–3 điều các em biết hoặc tưởng tượng về biển; HS nắm được tựa bài “Lần đầu ra biển”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu tranh biển và hỏi: “Các em đã được đi biển bao giờ chưa? Khi nhìn biển, em thấy điều gì đầu tiên?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh và suy nghĩ, trả lời theo ý mình.

  2. Giáo viên

    GV chiếu con còng và hỏi: “Con vật nhỏ này sống ở đâu? Nếu gặp nó trên bãi cát, em sẽ làm gì?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Con còng sống trên bãi cát. Em sẽ đứng xa nhìn cho nó khỏi sợ.” HS có thể nói thêm ý kiến khác có lí do.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ ngắn gọn trước lớp, khen những câu trả lời có lí do.

    Học sinh

    2–3 HS trình bày ý kiến của mình trước lớp; các bạn khác lắng nghe và nhận xét bằng một câu.

  4. Giáo viên

    GV ghi tựa bài “Lần đầu ra biển” lên bảng và nói: “Hôm nay chúng ta cùng đi theo bạn Thắng trong chuyến đi biển đầu tiên của bạn.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tựa bài và mở SGK ở trang 45 (hoặc trang bài học theo sách).

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu bản tóm lược “Lần đầu ra biển”

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc hiểu, nêu được nội dung và các chi tiết chính của bài bằng căn cứ trong văn bản; biết cách tìm ý và tự kể lại nội dung bằng 2–3 câu.

Nội dung

HS đọc thầm bản tóm lược, sau đó đọc thành tiếng theo cặp đôi, chú ý ngắt theo dấu câu và cụm có nghĩa. Nhóm đôi trả lời các câu hỏi trong Phiếu học tập số 1, tìm chi tiết trong bài để làm căn cứ. Nhiệm vụ cuối là kể lại bài bằng 2–3 câu và kiểm tra xem có thêm điều văn bản không nói không.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; HS kể được nội dung bài bằng 2–3 câu, trong đó có ít nhất một chi tiết đúng và có căn cứ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu nhiệm vụ: “Đọc thầm bản tóm lược, tìm chi tiết trả lời từng câu hỏi và ghi lại. Mỗi ý phải có căn cứ trong bài.” GV đọc mẫu một đoạn, hướng dẫn cách ngắt câu “Cảnh nước rộng, bãi cát và con vật nhỏ chạy trên cát đều khiến cậu tò mò.”

    Học sinh

    HS đọc thầm bài, lắng nghe GV đọc mẫu và nhận phiếu học tập.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Thắng lần đầu được làm gì? Điều gì khiến cậu tò mò? Thắng gặp ai ở bờ biển? Chuyến đi có gì vừa đẹp vừa ý nghĩa?” GV đi quanh lớp, nhắc HS chỉ ghi điều có trong bài.

    Học sinh

    HS làm việc theo cặp đôi, trao đổi và ghi đáp án. Dự kiến: “Thắng lần đầu được tận mắt ngắm biển.” “Cảnh nước rộng, bãi cát và con vật nhỏ chạy trên cát khiến cậu tò mò.” “Thắng gặp Hải.” “Chuyến đi có cảnh đẹp và tình bạn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày; yêu cầu HS đọc câu trong bài làm căn cứ. GV hỏi thêm: “Ý nghĩa của bài có thể là gì? Căn cứ vào đâu?”

    Học sinh

    HS đọc câu văn làm căn cứ và trả lời: “Một chuyến khám phá có thể mở ra hiểu biết và tình bạn mới, vì Thắng biết thêm vùng biển và kết bạn với Hải.” Các cặp khác nhận xét, bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: nội dung chính là chuyến đi biển đầu tiên của Thắng, có cảnh đẹp và tình bạn mới. GV nhắc HS: kết luận phải dựa trên điều đã đọc, không thêm điều mình đoán. Mời 1 HS kể lại bài trong 2–3 câu.

    Học sinh

    HS kể lại: “Thắng lần đầu ra biển và thấy biển rất rộng. Ở bờ biển, cậu gặp bạn Hải và cùng chơi. Chuyến đi có cảnh đẹp và tình bạn.” HS ghi nhớ ý nghĩa bài.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ chỉ đặc điểm và cách chọn từ phù hợp

Mục tiêu

HS nhận biết từ chỉ đặc điểm về màu sắc, hình dáng/kích thước, hương vị và biết chọn từ phù hợp với sự vật, không ghép máy móc.

Nội dung

GV dùng kĩ thuật phân loại: ba nhóm “Màu sắc”, “Hình dáng, kích thước”, “Hương vị”. HS nhóm 4 bốc thăm thẻ từ (xanh biếc, thon dài, thơm dịu, vàng nhạt, nhỏ xíu, đỏ thắm, ngọt dịu) và dán vào nhóm đúng. Sau đó HS ghép từ với sự vật để xét xem ghép có hợp lí không, theo Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 được điền đúng: xanh biếc, vàng nhạt, đỏ thắm thuộc nhóm màu sắc; thon dài, nhỏ xíu thuộc nhóm hình dáng, kích thước; thơm dịu, ngọt dịu thuộc nhóm hương vị. HS nêu được một cách ghép hợp lí và một cách ghép chưa hợp lí.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo bảng ba cột “Màu sắc – Hình dáng, kích thước – Hương vị” và phát Phiếu học tập số 2. GV nói: “Từ chỉ đặc điểm cho biết sự vật có màu gì, dáng thế nào, mùi vị ra sao.”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, chuẩn bị bút và thẻ từ.

  2. Giáo viên

    GV đưa ví dụ “Bãi cát vàng nhạt” (nêu màu) và “Con còng nhỏ xíu” (nêu kích thước). Hỏi: “Nếu nói ‘nước thơm dịu’ hoặc ‘bãi cát thon dài’, câu có hợp lí không? Vì sao?” Các nhóm bốc thẻ và phân loại.

    Học sinh

    HS quan sát ví dụ, trả lời: “Bãi cát thon dài không hợp lí vì cát không có dáng thon dài.” Nhóm 4 bốc thẻ, dán vào đúng cột và ghi kết quả vào phiếu.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm trình bày cột của nhóm mình và giải thích vì sao chọn nhóm đó. GV ghi nhận các ý đúng lên bảng phụ.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày, ví dụ: “Thơm dịu là mùi nên thuộc nhóm hương vị.” Các nhóm khác góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt: từ chỉ đặc điểm gồm màu sắc, hình dáng/kích thước và hương vị; khi dùng phải chọn từ phù hợp với sự vật. GV nhấn mạnh bằng bảng phụ: “Chọn đặc điểm thật phù hợp sự vật, không ghép máy móc.”

    Học sinh

    HS đọc lại kết luận và ghi vào vở: ba nhóm từ chỉ đặc điểm và lưu ý khi chọn từ.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập giải nghĩa từ và chọn từ chỉ đặc điểm

Mục tiêu

HS giải nghĩa được từ trong bài, nối từ với nghĩa đúng và chọn được từ chỉ đặc điểm phù hợp với ngữ cảnh.

Nội dung

HS làm các bài tập 2, 3, 8, 9 trong SGK theo nhóm đôi và tự kiểm tra đáp án bằng căn cứ trong bài tóm lược. Nội dung gồm: trắc nghiệm về Hải, nối từ mênh mông và tò mò với nghĩa, nối từ chỉ đặc điểm với nhóm, chọn từ phù hợp để điền vào câu “Mặt biển trải rộng …”.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (2) C. Hải. (3) mênh mông – rộng đến khó thấy giới hạn; tò mò – muốn biết điều chưa hiểu. (8) đỏ thắm – màu sắc; thon dài – hình dáng; ngọt dịu – hương vị. (9) A. mênh mông, vì từ này diễn tả không gian rộng, không phải vị hoặc mùi. HS hoàn thành đúng ít nhất 3/4 bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu bài tập 2, 3, 8, 9 và nêu yêu cầu: “Làm cặp đôi, tìm căn cứ trong bài trước khi chọn đáp án.”

    Học sinh

    HS đọc đề, chọn cặp đôi và đọc lại bản tóm lược để tìm căn cứ.

  2. Giáo viên

    GV hỏi nhanh: “Người bạn mới của Thắng tên là gì? Vì sao em chọn đáp án đó?” và “Mênh mông có nghĩa là gì?” GV quan sát, hỗ trợ các cặp còn lúng túng.

    Học sinh

    HS làm bài theo cặp. Dự kiến: “Người bạn mới là Hải, chọn C vì trong bài có câu Thắng gặp Hải.” “Mênh mông là rộng đến khó thấy giới hạn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày đáp án của bài 8 và bài 9; các cặp khác đối chiếu và nêu căn cứ.

    Học sinh

    HS trình bày: “Đỏ thắm chỉ màu sắc, thon dài chỉ hình dáng, ngọt dịu chỉ hương vị.” “Mặt biển trải rộng mênh mông vì từ này chỉ không gian rộng.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: từ mênh mông và tò mò là từ quan trọng để hiểu bài; từ chỉ đặc điểm phải đúng nhóm và phù hợp sự vật.

    Học sinh

    HS sửa lại bài chưa đúng và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Đọc nguyên bản “Dấu chân trên cát” và tìm ý

Mục tiêu

HS đọc độc lập một văn bản nguyên bản, tìm được chi tiết trả lời câu hỏi và sắp xếp đúng trình tự sự việc.

Nội dung

HS đọc thầm văn bản “Dấu chân trên cát”, làm bài tập 5, 6, 7 trong SGK và điền Phiếu học tập số 3 (phiếu đọc) theo gợi ý: tên bài, người/vật/việc chính, một chi tiết thú vị và lí do, một câu hỏi muốn tìm hiểu thêm.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (5) Phong vẽ dấu chân vào sổ. (6) A. Vì muốn để con vật sống yên. (7) Trình tự: Phong thấy dấu chân nhỏ → Phong im lặng nhìn còng → Phong vẽ dấu chân vào sổ. Phiếu học tập số 3 được điền đủ các mục, không chép toàn bộ bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu văn bản “Dấu chân trên cát” và phát Phiếu học tập số 3. Nêu yêu cầu: “Đọc thầm, trả lời bài 5, 6, 7 và điền phiếu đọc bằng ý của em, không chép cả bài.”

    Học sinh

    HS đọc thầm văn bản và nhận phiếu.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Phong vẽ gì vào sổ? Vì sao Phong không đào hang?” và yêu cầu HS xếp lại ba việc theo trình tự. GV nhắc HS dùng câu trong bài làm căn cứ.

    Học sinh

    HS làm bài độc lập rồi đổi chéo kiểm tra. Dự kiến: “Phong vẽ dấu chân vào sổ.” “Phong không đào hang vì muốn con vật sống yên.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc phần “một chi tiết thú vị và lí do” trong phiếu của mình và hỏi: “Bạn nào muốn hỏi thêm điều gì?”

    Học sinh

    HS đọc ý kiến của mình, ví dụ: “Chi tiết thú vị là Phong chỉ vẽ dấu chân vào sổ vì không muốn làm hại con vật.” HS khác đặt câu hỏi, ví dụ: “Con còng sống ở đâu?”

  4. Giáo viên

    GV chốt: quan sát một con vật không nhất thiết phải đem nó ra khỏi nơi sống; ta cần tôn trọng sự sống của thiên nhiên.

    Học sinh

    HS ghi nhớ ý chính và hoàn thiện phiếu đọc.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Viết đoạn kể về một lần khám phá và tự sửa

Mục tiêu

HS viết được đoạn văn 3–4 câu kể một lần khám phá thiên nhiên hoặc hoạt động hè có thật, nêu được một chi tiết quan sát và biết tự sửa, góp ý cho bạn.

Nội dung

HS ghi ý theo yêu cầu: lần khám phá hoặc hoạt động hè của em, nơi và thời gian, một chi tiết quan sát được. Viết 3–4 câu, đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Đổi bài với bạn, góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa; người viết tự quyết định cách sửa. GV tham khảo bài mẫu: “Chiều hè, em theo bố ra bờ hồ. Em đứng sau lan can nhìn đàn cá bơi thành vòng.”

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 3–4 câu có đủ ý, đúng trình tự, có ít nhất một từ chỉ đặc điểm và một chi tiết quan sát; HS có ít nhất một lời góp ý cho bạn và tự sửa được một lỗi.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu viết và đọc bài mẫu. Nhắc HS: “Kể việc đã trải qua theo thứ tự lúc bắt đầu, việc chính và cảm xúc cuối; đừng quên một chi tiết em quan sát được.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, chọn một trải nghiệm của mình và ghi ý ra nháp.

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết 3–4 câu vào vở, đi quanh lớp hỗ trợ. Sau đó yêu cầu HS đổi bài với bạn bên cạnh và góp ý theo mẫu: “Điểm em thấy rõ là…; điểm em nghĩ nên sửa là…”

    Học sinh

    HS viết đoạn, đọc lại và đổi vở với bạn. Dự kiến góp ý: “Đoạn của bạn có chi tiết đàn cá rất rõ. Bạn nên thêm từ chỉ màu nước để đoạn văn sinh động hơn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc đoạn văn của mình; GV nhận xét theo tiêu chí: đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể; sắp xếp hợp lí, câu rõ nghĩa; chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa.

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn trước lớp và lắng nghe nhận xét, sau đó tự sửa phần còn lại.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết tiết học, nhắc lại ý nghĩa: một chuyến khám phá có thể mở ra hiểu biết và tình bạn mới. GV giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhớ “Ghi nhớ” của bài và nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc thầm bản tóm lược “Lần đầu ra biển” và trả lời các câu hỏi, ghi căn cứ trong bài:

  • Lần đầu tiên, Thắng được làm gì?
  • Những điều nào khiến cậu tò mò?
  • Ở bờ biển, Thắng gặp ai? Người đó giúp cậu điều gì?
  • Chuyến đi có điều gì vừa đẹp vừa ý nghĩa?
  • Căn cứ (câu văn trong bài):
    Kể lại bài bằng 2–3 câu:
  • Câu 1:
  • Câu 2:
  • Câu 3:
    Kiểm tra: em có thêm điều gì văn bản không nói không? (Nếu có, gạch bỏ.)

Phiếu học tập số 2

Phân loại các từ chỉ đặc điểm vào bảng ba nhóm:

  • Màu sắc: ………
  • Hình dáng, kích thước: ………
  • Hương vị: ………
    Từ gợi ý để phân loại: xanh biếc, thon dài, thơm dịu, vàng nhạt, nhỏ xíu, đỏ thắm, ngọt dịu.
    Ghép từ với sự vật và nhận xét:
  • Bãi cát vàng nhạt: hợp lí / chưa hợp lí, vì:
  • Con còng nhỏ xíu: hợp lí / chưa hợp lí, vì:
  • Một cách ghép chưa hợp lí em tìm được và lí do:

Phiếu học tập số 3

Phiếu đọc: “Dấu chân trên cát”

  • Tên bài:
  • Người/vật/việc chính:
  • Một chi tiết thú vị và lí do:
  • Câu hỏi em muốn tìm hiểu thêm:
    Trả lời bài tập:
  • Phong vẽ điều gì vào sổ?
  • Vì sao Phong không đào hang? (A. Vì muốn để con vật sống yên; B. Vì muốn đợi để bắt còng vào hôm sau; C. Vì chỉ cần giữ lại hang để lấy cát)
  • Sắp xếp theo đúng trình tự: (a) Phong vẽ dấu chân vào sổ. (b) Phong thấy dấu chân nhỏ. (c) Phong im lặng nhìn còng.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện đoạn văn 3–4 câu kể về một lần em khám phá thiên nhiên hoặc một hoạt động hè có thật; nhớ nêu một chi tiết em quan sát được và tự đọc lại để sửa chữ, dấu câu.
  • Đọc cho người thân nghe đoạn văn của em và kể lại bài “Lần đầu ra biển” bằng 2–3 câu; hỏi người thân xem có điều gì em kể thêm mà bài không có không.
  • Chọn thêm một bài đọc ngắn về hoạt động của trẻ em, điền Phiếu đọc (tên bài, người/vật/việc chính, một chi tiết thú vị và lí do, câu hỏi muốn tìm hiểu thêm); không chép toàn bộ bài vào phiếu.
  • Luyện thêm các bài tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-4-lan-dau-ra-bien.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.