Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 5. Cộng đồng gắn bó

Giáo án Bài 32. Cây bút thần

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung và các chi tiết chính của bài “Cây bút thần”, trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bản tóm lược.
  • Giải thích được nghĩa của các từ “tài năng” và “lòng tham” trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Nhận biết và đặt được câu có so sánh âm thanh, nêu được nét giống nhau giữa hai âm thanh được so sánh.
  • Nêu được cấu trúc một bức thư và cách ghi phong bì (người gửi, người nhận) đúng mẫu bưu chính.
  • Vận dụng được cách tìm ý, đọc lại và tự sửa để hoàn thiện một bức thư ngắn gửi người ở xa.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ, ngắt đúng dấu câu, đọc hiểu và trả lời bằng căn cứ; nghe và nói rõ ý; viết đủ ý thư và ghi phong bì đúng mẫu.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được vẻ đẹp nhân vật Mã Lương biết dùng tài năng vì điều thiện; nhận ra sức mạnh kì ảo làm nổi rõ lựa chọn của nhân vật.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi và tự kiểm tra lại bài viết của mình theo gợi ý.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp, nêu ý kiến rõ ràng, lắng nghe và góp ý bạn bằng một điểm đã rõ và một điểm cần sửa.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn chi tiết phù hợp để so sánh âm thanh và viết nội dung thư gửi bạn ở xa.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết thư và tự sửa bài đến khi đủ ý, đúng chính tả.
  • Trách nhiệm: dùng tài năng và đồ vật một cách có trách nhiệm, không làm hỏng hay bỏ rác đồ chơi như bạn Khôi.
  • Trung thực: trả lời đúng theo nội dung đã đọc, không đoán thêm; khi ghi phong bì chỉ dùng tên và địa chỉ giả hoặc do người lớn cho phép.
  • Nhân ái: quan tâm, chia sẻ với người ở xa và người thiếu thốn qua nội dung bài đọc và bức thư.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bản tóm lược “Cây bút thần” và bài mẫu “Con chim bằng giấy” in khổ A4 hoặc chiếu trên máy chiếu.
  • Bảng phụ ghi câu so sánh “Tiếng nước khe khẽ như lời thì thầm.” và bài mẫu thư “Bạn An thân mến!”.
  • Một phong bì mẫu có ghi sẵn người gửi và người nhận bằng thông tin giả.
  • Thẻ chữ A, B, C để học sinh giơ đáp án trắc nghiệm.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng để củng cố sau tiết học (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-32-cay-but-than).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1; vở bài tập.
  • Bút chì, bút mực, thước kẻ.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in hoặc chép vào vở).
  • Hai thẻ chữ A, B, C (nếu có) hoặc giơ tay theo đáp án.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán âm thanh bí ẩn

Mục tiêu

Gây hứng thú và giúp học sinh làm quen với việc nghe, nhận biết và miêu tả âm thanh bằng lời.

Nội dung

Giáo viên tạo ra ba âm thanh đơn giản (gõ thước xuống bàn, vỗ tay nhẹ, nói “sss” như tiếng gió) và yêu cầu học sinh đoán âm thanh đó giống với âm thanh nào trong cuộc sống.

Sản phẩm dự kiến

Học sinh nêu được ít nhất một âm thanh cụ thể và lí do vì sao em thấy nó giống với âm thanh đã nghe.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Nói: “Cô sẽ tạo ra ba âm thanh, các em nhắm mắt lắng nghe và đoán âm thanh đó giống tiếng gì trong cuộc sống nhé.” Gõ thước, vỗ tay nhẹ, rồi nói “sss” kéo dài.

    Học sinh

    Học sinh nhắm mắt, lắng nghe và giữ im lặng khi giáo viên tạo âm thanh.

  2. Giáo viên

    Hỏi: “Em nghe thấy âm thanh gì? Âm thanh đó nhỏ hay to, nhẹ hay mạnh?”

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Em nghe tiếng gõ như tiếng gõ cửa.” “Tiếng vỗ tay nhẹ như tiếng mưa rơi.” “Tiếng sss giống tiếng gió thổi qua lá.”

  3. Giáo viên

    Khen các ý đúng và dẫn vào bài: “Khi miêu tả âm thanh, ta có thể so sánh nó với âm thanh khác. Hôm nay chúng ta cùng học cách làm việc đó.”

    Học sinh

    Học sinh lắng nghe và nhắc lại tên bài học “Cây bút thần”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm hiểu bài Cây bút thần

Mục tiêu

Học sinh đọc và nêu được nội dung, chi tiết chính của bài “Cây bút thần”; giải nghĩa được hai từ “tài năng”, “lòng tham”; biết tìm ý theo cách đọc và trả lời bằng căn cứ.

Nội dung

Đọc bản tóm lược “Cây bút thần” (xem Phiếu học tập số 1). Học sinh tìm người chính, các chi tiết trả lời câu hỏi, rồi nêu ý nghĩa bài đọc. Giải nghĩa hai từ “tài năng” và “lòng tham”. Kĩ thuật: đọc theo cặp đôi, sau đó tìm ý theo ba bước.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, nêu được: người chính là Mã Lương; các chi tiết chính; ý nghĩa bài đọc; nghĩa hai từ “tài năng” và “lòng tham”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Đọc mẫu cả bản tóm lược với giọng rõ, ngắt đúng dấu câu. Giới thiệu ba bước tìm ý: (1) xác định người/sự vật chính; (2) tìm chi tiết trả lời câu hỏi; (3) nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu các cặp đôi đọc thầm rồi luân phiên đọc từng câu.

    Học sinh

    Học sinh lắng nghe, đọc thầm bản tóm lược, đọc nối tiếp từng câu với bạn trong cặp đôi.

  2. Giáo viên

    Yêu cầu các cặp đôi thảo luận câu hỏi trên phiếu: “Mã Lương yêu thích điều gì? Khi có bút thần, cậu dùng để làm gì? Vì sao em nghĩ cậu không làm theo lòng tham của người giàu?”. Đi quanh lớp, hỗ trợ cặp còn lúng túng bằng cách hỏi lại: “Câu nào trong bài cho em biết điều đó?”

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Mã Lương yêu vẽ và chăm luyện dù hoàn cảnh nghèo.” “Cậu dùng bút thần để làm vật dụng giúp người thiếu thốn.” “Vì trong bài nói cậu không làm theo lòng tham của kẻ giàu có ép buộc.”

  3. Giáo viên

    Mời 2 cặp trình bày. Hỏi thêm: “Từ “tài năng” nghĩa là gì? Từ “lòng tham” nghĩa là gì?” Gọi học sinh giải nghĩa bằng lời của mình, sau đó đối chiếu với nghĩa trong phần từ vựng.

    Học sinh

    Học sinh nêu: “Tài năng là khả năng nổi bật giúp làm tốt một việc.” “Lòng tham là ham muốn quá mức, chỉ nghĩ lợi cho mình.”

  4. Giáo viên

    Chốt: “Tài năng đáng quý khi được dùng có trách nhiệm và vì người khác.” Yêu cầu học sinh tự kể lại nội dung bài bằng 2–3 câu và kiểm tra xem câu nào có thêm điều bài không nói.

    Học sinh

    Học sinh tự kể 2–3 câu, ghi ý nghĩa bài vào Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Tìm hiểu so sánh âm thanh

Mục tiêu

Học sinh nhận biết được câu có so sánh âm thanh và nêu được nét giống nhau giữa hai âm thanh được so sánh.

Nội dung

Phân tích câu “Tiếng nước khe khẽ như lời thì thầm.” Xác định âm thanh được tả, âm thanh dùng để so sánh và nét giống nhau. Học sinh tự đặt một câu so sánh âm thanh khác, chú ý nghe trước khi chọn so sánh.

Sản phẩm dự kiến

Học sinh chỉ ra được: âm thanh được tả là tiếng nước; âm thanh so sánh là lời thì thầm; nét giống là nhỏ nhẹ, khẽ. Đặt được ít nhất một câu so sánh âm thanh đúng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Viết câu “Tiếng nước khe khẽ như lời thì thầm.” lên bảng. Hỏi: “Câu này đang tả âm thanh gì? Âm thanh nào được đem ra so sánh với nó?”

    Học sinh

    Học sinh đọc thầm câu, suy nghĩ và giơ tay phát biểu.

  2. Giáo viên

    Hướng dẫn học sinh tìm nét giống nhau: “Tiếng nước và lời thì thầm giống nhau ở điều gì khi ta nghe?” Gợi ý: “Hãy nghĩ về độ to, nhỏ của hai âm thanh.” Cho cặp đôi bàn và điền vào vở: tiếng được tả, âm thanh so sánh, nét giống.

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Tiếng nước được tả, lời thì thầm được so sánh.” “Nét giống là đều nhỏ nhẹ, khẽ khàng.”

  3. Giáo viên

    Mời 2 cặp trình bày. Nhận xét: “Muốn so sánh âm thanh, em phải nghe kĩ trước rồi chọn âm thanh có nét giống.” Yêu cầu một học sinh đặt câu mới, ví dụ về tiếng mưa hoặc tiếng sấm.

    Học sinh

    Học sinh đặt câu, ví dụ: “Tiếng mưa rơi như tiếng trống nhỏ.” hoặc “Tiếng sấm vang như tiếng trống lớn.”

  4. Giáo viên

    Chốt: “Khi so sánh âm thanh, ta chọn âm thanh có nét giống nhau, không lấy mọi âm to gọi là tiếng sấm.”

    Học sinh

    Học sinh ghi bài học vào vở: cấu trúc “Tiếng A như (giống) tiếng B” và nét giống nhau.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Nhận biết cấu tạo thư và phong bì

Mục tiêu

Học sinh nêu được các phần của một bức thư và cách ghi người gửi, người nhận trên phong bì theo mẫu.

Nội dung

Đọc bài mẫu “Bạn An thân mến!” và phân tích: lời xưng hô, nội dung thư, lời chúc, người gửi. Quan sát phong bì mẫu, xác định vị trí người gửi và người nhận. Lưu ý dùng tên và địa chỉ giả, không công khai địa chỉ thật (xem Phiếu học tập số 2).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: nêu được các phần của thư và vị trí người gửi, người nhận trên phong bì.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Trình chiếu bài mẫu thư và phong bì mẫu. Phát Phiếu học tập số 2. Nói: “Trước khi viết, chúng ta cần biết thư có những phần nào và phong bì ghi ở đâu.”

    Học sinh

    Học sinh đọc thầm bài mẫu và quan sát phong bì.

  2. Giáo viên

    Yêu cầu nhóm 4 học sinh thảo luận: “Thư có lời xưng hô ở đâu? Nội dung thư nói gì? Lời chúc nằm ở đâu? Người gửi và người nhận được ghi ở chỗ nào trên phong bì?”

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Lời xưng hô là Bạn An thân mến!” “Nội dung hỏi bạn đọc sách gì và chia sẻ việc gấp chim.” “Lời chúc là Chúc bạn có kì nghỉ vui.” “Người gửi ghi góc trên bên trái, người nhận ghi ở giữa phong bì.”

  3. Giáo viên

    Mời một nhóm trình bày. Bổ sung: “Khi ghi địa chỉ thật trên mạng là không an toàn, vì vậy chúng ta chỉ dùng thông tin giả hoặc thông tin người lớn cho phép.”

    Học sinh

    Học sinh lắng nghe, nhắc lại quy tắc giữ riêng tư khi luyện ghi phong bì.

  4. Giáo viên

    Chốt: “Thư gồm lời xưng hô, nội dung, lời chúc và người gửi. Phong bì phải ghi đủ người gửi và người nhận.”

    Học sinh

    Học sinh ghi nhớ các phần của thư và phong bì vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Đọc hiểu văn bản Con chim bằng giấy

Mục tiêu

Học sinh đọc độc lập một văn bản nguyên bản, trả lời câu hỏi đọc hiểu bằng căn cứ và sắp xếp đúng trình tự sự việc.

Nội dung

Đọc văn bản “Con chim bằng giấy”. Trả lời bài 5 (vật liệu làm con chim), bài 6 (lí do Khôi tặng trực tiếp) và bài 7 (xếp ba việc theo trình tự).

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 5 – giấy; bài 6 – B. Để món đồ được giữ, không thành rác (căn cứ: “ông nhắc đồ chơi cũng thành rác nếu không có người giữ. Bạn đem tặng trực tiếp cho em”); bài 7 – Khôi gấp sai nếp cánh → Khôi sửa theo hướng dẫn → Khôi tặng con chim cho em.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Yêu cầu học sinh đọc thầm văn bản một lần, sau đó gọi 2 học sinh đọc thành tiếng. Nhắc: “Đọc rõ từng tiếng, ngắt theo dấu câu.”

    Học sinh

    Học sinh đọc thầm, 2 học sinh đọc thành tiếng, cả lớp lắng nghe.

  2. Giáo viên

    Nêu câu hỏi bài 5, bài 6, bài 7. Yêu cầu học sinh tìm câu trong bài làm căn cứ trả lời.

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Khôi làm con chim bằng giấy đã dùng một mặt.” “Em chọn B vì ông nhắc đồ chơi thành rác nếu không có người giữ.” “Trình tự là: gấp sai nếp cánh, sửa theo hướng dẫn, tặng cho em.”

  3. Giáo viên

    Mời học sinh đọc câu căn cứ đã tìm được. Hỏi: “Vì sao em không chọn đáp án A hoặc C?”

    Học sinh

    Học sinh đọc lại câu trong bài và giải thích lựa chọn của mình.

  4. Giáo viên

    Chốt: “Khi trả lời, em phải dựa vào chi tiết trong bài, không đoán thêm.”

    Học sinh

    Học sinh ghi đáp án vào vở bài tập.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập từ, so sánh âm thanh và phong bì

Mục tiêu

Củng cố nghĩa của từ, nhận biết câu có so sánh âm thanh và ghi đúng thông tin trên phong bì.

Nội dung

Bài 3: nối từ “tài năng” và “lòng tham” với nghĩa phù hợp. Bài 8: chọn câu có so sánh âm thanh (A. Tiếng lá xào xạc như lời trò chuyện nhỏ. B. Lá có màu xanh. C. Em nhìn chiếc lá.). Bài 9: chọn thông tin cần ghi rõ trên phong bì để gửi đúng (A. Người nhận và địa chỉ nhận; B. Sở thích của người phát thư; C. Màu giấy yêu thích). Kĩ thuật: giơ thẻ A, B, C.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 3 – tài năng là khả năng nổi bật giúp làm tốt một việc; lòng tham là ham muốn quá mức, chỉ nghĩ lợi cho mình. Bài 8 – A (đối chiếu tiếng lá với tiếng trò chuyện ở nét nhỏ nhẹ). Bài 9 – A (phải đủ thông tin giao nhận theo mẫu).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Trình chiếu bài 3, bài 8, bài 9. Nói: “Khi nghe cô đọc câu hỏi, các em giơ thẻ đáp án A, B hoặc C.”

    Học sinh

    Học sinh chuẩn bị thẻ chữ hoặc sẵn sàng giơ tay.

  2. Giáo viên

    Đọc từng câu hỏi, chờ học sinh giơ thẻ. Với bài 3, mời học sinh lên nối từ với nghĩa trên bảng.

    Học sinh

    Học sinh giơ thẻ, một học sinh lên bảng nối: “tài năng – khả năng nổi bật giúp làm tốt một việc”, “lòng tham – ham muốn quá mức, chỉ nghĩ lợi cho mình”.

  3. Giáo viên

    Hỏi nhanh: “Vì sao câu A ở bài 8 có so sánh âm thanh?” và “Vì sao phong bì phải ghi người nhận?”

    Học sinh

    Trả lời dự kiến: “Vì tiếng lá được so sánh với tiếng trò chuyện nhỏ nhẹ.” “Vì thư phải gửi đúng người nhận.”

  4. Giáo viên

    Nhận xét và chốt đáp án, khuyến khích học sinh kiểm tra thêm trên học liệu số NeoEdu sau giờ học.

    Học sinh

    Học sinh sửa lỗi (nếu có) và ghi đáp án vào vở bài tập.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Viết thư gửi người ở xa và giao nhiệm vụ đọc mở rộng

Mục tiêu

Học sinh hoàn thiện một bức thư ngắn gửi người ở xa, ghi phong bì đúng mẫu bằng thông tin giả hoặc thông tin người lớn cho phép, và biết tự sửa bài.

Nội dung

Hoàn thiện thư theo bài mẫu “Bạn An thân mến!”: ghi ý theo yêu cầu, viết câu đủ ý, đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Ghi phong bì luyện bằng tên và địa chỉ giả. Giao thêm nhiệm vụ đọc mở rộng “Thạch Sanh” và điền Phiếu đọc.

Sản phẩm dự kiến

Một bức thư hoàn chỉnh (khoảng 4–5 câu) và phong bì ghi đủ người gửi, người nhận bằng thông tin giả. Tiêu chí: đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể (1 điểm); sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa (1 điểm); chính tả, chữ hoa, dấu câu và có tự sửa (1 điểm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    Nêu yêu cầu: “Các em viết thư gửi một người bạn hoặc người thân ở xa, kể một việc em đã làm hoặc chia sẻ một điều em thích. Ghi phong bì bằng tên và địa chỉ giả.” Giới thiệu tiêu chí chấm 3 điểm.

    Học sinh

    Học sinh nhận nhiệm vụ, ghi nhanh các ý muốn viết vào vở nháp.

  2. Giáo viên

    Cho học sinh viết khoảng 5 phút. Đi quanh lớp, gợi ý: “Em đã đọc lại thư để kiểm tra dấu câu chưa?”

    Học sinh

    Học sinh viết thư và ghi phong bì; tự đọc lại và sửa lỗi.

  3. Giáo viên

    Mời 2 học sinh đọc thư. Yêu cầu bạn góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa, người viết tự quyết định cách sửa.

    Học sinh

    Học sinh đọc thư, bạn nhận xét: “Phần lời chúc rất rõ ràng.” “Câu này nên thêm dấu chấm.”

  4. Giáo viên

    Giao bài về nhà: hoàn thiện thư và đọc mở rộng “Thạch Sanh”, điền Phiếu đọc (tên bài, nguồn, người chính, một chi tiết thú vị và lí do, câu hỏi muốn tìm hiểu thêm). Nhắc: “Đây là thư luyện tập, không ghi địa chỉ thật của em.”

    Học sinh

    Học sinh ghi nhiệm vụ về nhà vào vở, xác nhận đã hiểu yêu cầu.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Cây bút thần” rồi trả lời:

  • Người chính trong bài là ai?
  • Mã Lương yêu thích điều gì và hoàn cảnh của cậu như thế nào?
  • Khi có bút thần, Mã Lương dùng để làm gì?
  • Vì sao cậu không làm theo lòng tham của kẻ giàu có?
  • Nghĩa của từ “tài năng” là gì? Nghĩa của từ “lòng tham” là gì?
  • Em hiểu ý nghĩa bài đọc là gì? Nêu căn cứ trong bài.
  • Hãy kể lại nội dung bài bằng 2–3 câu.

Phiếu học tập số 2

Đọc bài mẫu thư “Bạn An thân mến!” và quan sát phong bì mẫu rồi điền:

  • Lời xưng hô trong thư: ...
  • Nội dung thư hỏi và kể điều gì: ...
  • Lời chúc trong thư: ...
  • Người gửi thư là ai: ...
  • Trên phong bì, người gửi được ghi ở vị trí nào? ...
  • Trên phong bì, người nhận được ghi ở vị trí nào? ...
  • Vì sao chỉ dùng tên và địa chỉ giả khi luyện ghi phong bì? ...

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bức thư gửi người ở xa theo bài mẫu, đọc lại để kiểm tra chính tả, chữ hoa, dấu câu; tự sửa một lỗi em đã phát hiện.
  • Ghi phong bì luyện tập bằng tên và địa chỉ giả, hoặc thông tin do người lớn cho phép; không ghi địa chỉ thật của em khi chia sẻ trực tuyến.
  • Đọc mở rộng bài “Thạch Sanh” từ sách phù hợp, điền Phiếu đọc (tên bài, nguồn, ngày đọc, người chính, một chi tiết thú vị và lí do, câu hỏi muốn tìm hiểu thêm).
  • Đọc cho người thân nghe một ý trong bài “Cây bút thần” và hỏi lại xem người thân có muốn bổ sung không.
  • Ôn lại câu có so sánh âm thanh; tìm trong nhà một âm thanh và đặt một câu so sánh theo mẫu “Tiếng … như …”.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.