Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 5. Cộng đồng gắn bó

Giáo án Bài 30. Những ngọn hải đăng

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bài đọc “Những ngọn hải đăng”: hải đăng giúp tàu thuyền nhận biết hướng và vùng nguy hiểm, người giữ đèn làm việc thầm lặng để bảo vệ người đi biển.
  • Giải thích được nghĩa của các từ “hải đăng”, “thầm lặng” và dùng từ đúng trong câu.
  • Nhận biết được từ chỉ sự vật (người, đồ vật, nơi chốn) và từ chỉ hoạt động (việc làm) trong câu.
  • Đặt được câu hỏi “Ai?”, “Làm gì?”, “Ở đâu?” để tìm sự vật, hoạt động, nơi chốn trong câu.
  • Nêu được bố cục của bức thư (nơi viết, ngày viết, lời chào, hỏi thăm, nội dung, lời chúc, tên người gửi) và viết được bức thư ngắn gửi người thân.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc rõ ràng, ngắt nghỉ đúng dấu câu; trả lời câu hỏi bằng chi tiết trong bài; viết đúng chữ hoa M, N và viết bức thư ngắn có đủ bố cục.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được sự trân trọng đối với những người lao động thầm lặng bảo vệ an toàn cho người khác và liên hệ với những người lao động quanh em.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm ý theo cách tìm ý đã hướng dẫn, tự kiểm tra và sửa bài viết của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc cặp đôi, nhóm để thống nhất ý trả lời; trình bày ý kiến và góp ý cho bạn bằng lời lẽ lịch sự.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài đọc; viết thư chia sẻ điều quan sát thật của bản thân.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: nhận và hoàn thành đầy đủ phần việc của cá nhân và nhóm trong các hoạt động; tự sửa bài viết của mình.
  • Nhân ái: biết trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn đối với người lao động âm thầm phục vụ cộng đồng, thể hiện qua lời viết trong bức thư.
  • Chăm chỉ: luyện viết chữ hoa, viết đoạn văn cẩn thận, hoàn thiện bức thư ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 30.
  • Tranh hoặc ảnh minh họa một ngọn hải đăng và tàu thuyền trên biển (ảnh minh họa, không phải ảnh sự kiện).
  • Bảng phụ ghi bài đọc “Những ngọn hải đăng”, các từ khó: hải đăng, thiết bị, thầm lặng.
  • Thẻ từ ghi các câu: “Người giữ đèn kiểm tra thiết bị.”, “Tàu thuyền đi biển.”, “Bến thuyền đông người.”
  • Bảng phụ mẫu chữ hoa M, N cỡ lớn và bài mẫu bức thư “Huế, ngày 5 tháng 6”.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in sẵn hoặc chép lên bảng).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-30-nhung-ngon-hai-dang (GV dùng để đối chiếu đáp án và cho HS luyện thêm khi có thiết bị).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1; vở Tập viết 3 (ô li) và bút chì, bút mực.
  • Bút chì, tẩy, thước kẻ.
  • Phiếu học tập số 1, số 2 (nếu được phát).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 10 phút

Đoán ngọn đèn biển

Mục tiêu

Tạo hứng thú và gợi nhớ hiểu biết ban đầu của HS về ngọn hải đăng trước khi đọc bài.

Nội dung

GV đưa tranh ngọn hải đăng và tàu thuyền trên biển, đặt câu hỏi gợi mở: ngọn đèn này nằm ở đâu, em nghĩ nó dùng để làm gì, ai là người chăm sóc đèn. HS trao đổi nhanh theo cặp đôi, sau đó chia sẻ trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ý kiến ban đầu về công dụng của ngọn hải đăng và đặt câu hỏi cần tìm hiểu trong bài đọc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh, nêu câu hỏi: “Đây là gì? Ngọn đèn này dùng để làm gì? Ai là người giữ cho đèn sáng?” GV yêu cầu HS trao đổi nhanh với bạn cùng bàn trong 1 phút.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, trao đổi theo cặp đôi.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, lắng nghe và gợi ý khi HS lúng túng bằng câu hỏi: “Em thấy tàu thuyền ngoài biển có cần biết đường đi không?”

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Đây là ngọn hải đăng.” “Đèn để báo cho tàu thuyền biết đường.” “Có lẽ có người canh đèn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp chia sẻ, ghi nhanh các ý lên bảng dưới đề “Điều em biết về hải đăng”.

    Học sinh

    Đại diện cặp đôi trình bày ý kiến trước lớp.

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi các ý kiến và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc bài Những ngọn hải đăng để tìm hiểu thêm về công việc của những người giữ đèn.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, mở sách Tiếng Việt 3 ở trang bài 30.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và tìm ý chính bài Những ngọn hải đăng

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc rõ ràng bài Những ngọn hải đăng; giải nghĩa từ khó; nêu nội dung chính và chi tiết làm căn cứ.

Nội dung

GV đọc mẫu toàn bài, hướng dẫn cách đọc: đọc rõ từng tiếng, ngắt theo dấu câu và các cụm có nghĩa. HS luyện đọc từ khó (hải đăng, thiết bị, thầm lặng) và đọc nối tiếp đoạn. Sau đó, nhóm 4 HS thực hiện Phiếu học tập số 1 theo ba bước tìm ý: xác định người/sự vật chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành; HS nêu được nội dung chính của bài và giải thích được nghĩa hai từ khó.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, nêu lưu ý: “Đọc rõ từng tiếng, ngắt câu đúng chỗ, dừng sau dấu chấm.” GV ghi bảng các từ khó, hướng dẫn đọc lại 2–3 lần. Sau đó phát Phiếu học tập số 1 cho nhóm.

    Học sinh

    HS nghe đọc mẫu, đọc thầm theo; đọc thành tiếng các từ khó theo hướng dẫn của GV.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức đọc nối tiếp từng đoạn và hướng dẫn nhóm hoàn thành phiếu. GV hỏi: “Người hay vật nào là nhân vật chính của bài?” “Hải đăng giúp ai?” “Vì sao công việc của người giữ đèn được gọi là thầm lặng?”

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp, giải nghĩa từ theo ngữ cảnh. Dự kiến trả lời: “Người chính là ngọn hải đăng và người canh giữ.” “Hải đăng giúp tàu thuyền nhận biết hướng và vùng nguy hiểm.” “Vì họ làm việc âm thầm, ít ai nhìn thấy nhưng vẫn bền bỉ.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm trình bày phần tìm ý, các nhóm khác góp ý. GV yêu cầu HS chỉ rõ câu trong bài làm căn cứ cho ý kiến của mình.

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc câu căn cứ trong bài, ví dụ: “Hải đăng phát ánh sáng giúp tàu thuyền nhận biết hướng và vùng nguy hiểm trên biển.”

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung chính: Hải đăng giúp tàu thuyền nhận biết hướng và vùng nguy hiểm; người giữ đèn làm việc thầm lặng để bảo vệ người đi biển. GV nhắc HS: chỉ kết luận từ điều đã đọc, không thêm điều tưởng tượng.

    Học sinh

    HS nhắc lại nội dung chính bằng 2–3 câu, tự kiểm tra xem có thêm điều bài không nói không.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ chỉ sự vật, từ chỉ hoạt động và câu hỏi Ai? Làm gì? Ở đâu?

Mục tiêu

HS nhận biết từ chỉ sự vật, từ chỉ hoạt động trong câu và biết đặt câu hỏi để tìm hai loại từ này.

Nội dung

GV dùng ví dụ “Người giữ đèn kiểm tra thiết bị.” để phân tích: ai? (người giữ đèn), làm gì? (kiểm tra thiết bị). HS chơi trò “Ghép thẻ” theo cặp: ghép thẻ câu với câu hỏi phù hợp (Ai? – Làm gì? – Ở đâu?) và gạch chân từ chỉ sự vật, từ chỉ hoạt động.

Sản phẩm dự kiến

HS xác định được từ chỉ sự vật và từ chỉ hoạt động trong câu; ghép đúng câu hỏi với thành phần câu cần tìm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết ví dụ lên bảng và hỏi: “Người giữ đèn là ai, hay là cái gì? Kiểm tra thiết bị là làm gì?” GV giải thích ngắn: từ chỉ sự vật gọi người, đồ vật, nơi; từ chỉ hoạt động nêu việc làm.

    Học sinh

    HS quan sát ví dụ, trả lời theo hướng dẫn. Dự kiến: “Người giữ đèn là ai.” “Kiểm tra thiết bị là làm gì.”

  2. Giáo viên

    GV phát thẻ từ cho các cặp đôi, hướng dẫn trò chơi: ghép thẻ câu với thẻ câu hỏi (Ai? / Làm gì? / Ở đâu?), sau đó gạch chân từ chỉ sự vật bằng bút chì xanh, từ chỉ hoạt động bằng bút chì đỏ. GV đi quanh lớp hỗ trợ.

    Học sinh

    HS làm việc cặp đôi, ghép thẻ và gạch chân. Dự kiến: “Tàu thuyền đi biển” – từ chỉ sự vật là tàu thuyền, từ chỉ hoạt động là đi.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày, sửa lỗi nếu có. GV nêu thêm câu: “Bến thuyền đông người.” và hỏi: “Ở đâu đông người?”

    Học sinh

    HS trình bày kết quả. Dự kiến trả lời: “Ở bến thuyền đông người.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: Hỏi “Ai? / Cái gì?” để tìm sự vật; hỏi “Làm gì?” để tìm hoạt động; hỏi “Ở đâu?” để tìm nơi chốn.

    Học sinh

    HS đọc lại quy tắc đặt câu hỏi và ghi vào vở một ví dụ.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Bố cục bức thư

Mục tiêu

HS nêu được các phần của một bức thư ngắn và sắp xếp đúng trình tự.

Nội dung

GV treo bài mẫu thư “Huế, ngày 5 tháng 6 ... Cháu của bà: Minh.” và hướng dẫn HS nhận biết từng phần: nơi và ngày viết, lời chào, hỏi thăm, kể chuyện, lời chúc, tên người gửi. HS xếp lại các phần bị đảo lộn trên phiếu nhỏ.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng bố cục bức thư và xếp đúng trình tự các phần.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc bài mẫu thư, yêu cầu HS xác định từng phần: “Phần nào cho biết viết thư ở đâu, khi nào?” “Phần nào là lời chúc?”

    Học sinh

    HS đọc thầm bài mẫu, theo dõi các phần của bức thư.

  2. Giáo viên

    GV phát các thẻ phần thư bị xáo trộn cho nhóm và hướng dẫn xếp lại theo trình tự: mở thư, nội dung, kết thư.

    Học sinh

    HS xếp thẻ theo nhóm. Dự kiến: “Huế, ngày 5 tháng 6 – Bà kính yêu! – Nội dung hỏi thăm và kể chuyện – Cháu chúc bà luôn vui khoẻ – Cháu của bà: Minh.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm trình bày, các nhóm nhận xét.

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc trình tự các phần.

  4. Giáo viên

    GV chốt bố cục: nơi, ngày viết và lời chào; hỏi thăm, kể việc muốn chia sẻ; lời chúc và tên người gửi.

    Học sinh

    HS ghi bố cục bức thư vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Đọc hiểu văn bản “Ánh sáng cuối bến”

Mục tiêu

HS đọc độc lập một văn bản nguyên bản, trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài và xếp đúng trình tự sự việc.

Nội dung

HS đọc thầm văn bản “Ánh sáng cuối bến” trong sách hoặc trên bảng phụ, sau đó làm ba câu hỏi: (1) Kiên tới đâu cùng bố? (2) Vì sao Kiên muốn gửi lời cảm ơn? (3) Xếp ba việc theo đúng trình tự.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) Bến thuyền. (2) Đáp án B. Vì biết có người giữ an toàn cho người đi biển. (3) Kiên thấy đèn báo hiệu → Bố giải thích công việc giữ đèn → Kiên viết lời cảm ơn. Bài tập 2 (đáp án B: Tàu thuyền đi biển) và bài tập 3 (hải đăng – công trình có đèn báo hiệu cho tàu thuyền; thầm lặng – không ồn ào, ít được chú ý nhưng vẫn bền bỉ làm việc) được hoàn thành.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Đọc thầm văn bản, tìm câu trả lời trong bài, không đoán thêm.” GV nhắc: sau khi đọc cần tự kể lại nội dung bằng 2–3 câu.

    Học sinh

    HS đọc thầm văn bản Ánh sáng cuối bến.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS làm việc cá nhân, sau đó đổi vở cho bạn cùng bàn kiểm tra. GV hỏi thêm: “Câu nào trong bài cho em biết điều đó?”

    Học sinh

    HS trả lời và chỉ ra câu căn cứ. Dự kiến: “Kiên tới bến thuyền.” “Vì biết có người giữ cho chuyến đi của nhiều gia đình được an toàn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS trình bày, GV đối chiếu đáp án và tổng hợp bài tập 2, 3.

    Học sinh

    HS trình bày kết quả và đọc câu căn cứ trong bài.

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: câu trả lời phải dựa vào chi tiết có trong bài; nếu không có căn cứ thì không kết luận. GV có thể giao HS luyện thêm bài tương tác trên trang NeoEdu.

    Học sinh

    HS tự kiểm tra và sửa đáp án của mình nếu cần.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Luyện viết chữ hoa M, N và câu ứng dụng

Mục tiêu

HS viết đúng, đẹp chữ hoa M, N cỡ nhỏ và viết đúng từ, câu ứng dụng trên ô li.

Nội dung

GV viết mẫu chữ hoa M, N trên bảng, chỉ điểm đặt bút, hướng đi và điểm dừng. HS viết chữ M, N, từ “Minh”, “Ngân” và câu “Minh và Ngân xếp sách ngay ngắn.” trên vở ô li. Phần thân chữ hoa cao 2,5 li; viết chậm một chữ để kiểm tra trước khi viết cả dòng.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đủ một dòng chữ M, N, một dòng từ “Minh, Ngân” và một dòng câu ứng dụng; nét, độ cao, khoảng cách đúng mẫu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu M, N, chỉ cách theo dõi thứ tự đi lên, đi xuống để không thêm hoặc bớt nét. Nêu yêu cầu: giữ dấu phụ, dấu thanh tách rõ, viết hoa tên riêng và đầu câu.

    Học sinh

    HS quan sát mẫu, nêu lại cách viết chữ M.

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết vào vở, đi kiểm tra và chỉnh tư thế, cách cầm bút. GV đánh giá trực tiếp nét, độ cao và khoảng cách.

    Học sinh

    HS viết vào vở ô li, viết chậm từng chữ rồi viết cả dòng.

  3. Giáo viên

    GV chọn 2–3 bài để nhận xét trước lớp: một điểm viết đẹp, một điểm cần sửa.

    Học sinh

    HS đối chiếu bài của mình với bài được chọn.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết lỗi thường gặp (thừa, thiếu nét, sai độ cao) và yêu cầu HS sửa ngay một dòng.

    Học sinh

    HS sửa một dòng chữ theo góp ý.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Viết bức thư gửi người thân

Mục tiêu

HS viết được bức thư ngắn gửi người thân hoặc bạn ở xa, đủ lời chào, hỏi thăm, một chuyện và lời chúc; biết tự sửa và góp ý cho bạn.

Nội dung

GV nêu yêu cầu: viết một bức thư ngắn gửi người thân hoặc bạn ở xa, chọn một việc thật em đã quan sát hoặc đã làm để kể. Cách làm: ghi ý theo yêu cầu, viết câu đủ ý, đọc lại kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Đổi bài cho bạn góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa; người viết tự quyết định cách sửa hợp lí.

Sản phẩm dự kiến

Một bức thư ngắn có đủ bố cục, nội dung thật và được tự sửa sau khi góp ý. Tiêu chí đánh giá: đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể; sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa; chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu và tiêu chí đánh giá, nhắc HS chọn thông tin thật cần chia sẻ và lời hỏi thăm phù hợp với người nhận. GV gợi ý: “Em có thể kể về bài đọc hôm nay, về một lần đi biển hoặc một việc em đang tập làm.”

    Học sinh

    HS ghi ý vào nháp: nơi, ngày viết; người nhận; một chuyện; lời chúc.

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết thư vào vở, sau đó đổi bài cho bạn cùng bàn. GV nhắc bạn góp ý một điểm đã rõ, một điểm cần sửa.

    Học sinh

    HS viết thư, đọc lại và góp ý cho bạn. Dự kiến góp ý: “Phần chuyện em kể rất rõ.” “Em nên thêm lời chúc cuối thư.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc một đoạn thư của mình, nhận xét về bố cục và cách dùng lời hỏi thăm.

    Học sinh

    HS đọc đoạn thư, lắng nghe nhận xét và tự quyết định sửa.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nhấn mạnh việc đọc lại và tự sửa, khen ngợi những bức thư có nội dung chân thực và tình cảm.

    Học sinh

    HS hoàn thiện bức thư và cất vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài “Những ngọn hải đăng”, thực hiện ba bước tìm ý.

  • Bước 1: Người hoặc sự vật chính trong bài là: ........................
  • Bước 2: Tìm chi tiết trả lời câu hỏi “Hải đăng giúp ai và giúp như thế nào?”: ........................
  • Bước 2 (tiếp): Tìm chi tiết trả lời câu hỏi “Vì sao công việc của người giữ đèn là thầm lặng?”: ........................
  • Bước 3: Nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi: ........................
  • Nghĩa của từ “hải đăng”: ........................
  • Nghĩa của từ “thầm lặng”: ........................
  • Nội dung chính của bài (2–3 câu, chỉ dựa vào bài đọc): ........................

Phiếu học tập số 2

Phần A. Ghép câu với câu hỏi phù hợp.

  • Người giữ đèn kiểm tra thiết bị. – Ai?
  • Người giữ đèn kiểm tra thiết bị. – Làm gì?
  • Bến thuyền đông người. – Ở đâu?

Phần B. Gạch chân từ chỉ sự vật bằng bút chì xanh, từ chỉ hoạt động bằng bút chì đỏ.

  • Tàu thuyền đi biển.
  • Bố dẫn Kiên tới bến thuyền.

Phần C. Xếp lại các phần của bức thư theo đúng trình tự.

  • Lời chúc và tên người gửi
  • Huế, ngày 5 tháng 6
  • Hỏi thăm và kể chuyện
  • Bà kính yêu!

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bức thư gửi người thân hoặc bạn ở xa theo bố cục đã học; đọc lại và tự sửa lỗi chính tả, dấu câu.
  • Đọc cho người thân nghe bài “Những ngọn hải đăng” và kể lại nội dung chính bằng 2–3 câu.
  • Luyện viết chữ hoa M, N và câu “Minh và Ngân xếp sách ngay ngắn.” vào vở Tập viết; có thể luyện thêm bài tương tác trên trang bài học NeoEdu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.