Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 5. Cộng đồng gắn bó

Giáo án Bài 29. Ngôi nhà trong cỏ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung và các chi tiết chính của bài "Ngôi nhà trong cỏ": dế than hát, cào cào, nhái bén và chuồn chuồn đến làm quen, các bạn cùng góp sức giúp ngôi nhà hoàn thành.
Giải thích được nghĩa của các từ "láng giềng", "góp sức" và đặt được câu với từ đó.
Đọc được văn bản nguyên bản "Ánh sáng cuối bến" và trả lời câu hỏi bằng chi tiết có trong bài.
Kể lại được câu chuyện "Hàng xóm của tắc kè" theo trình tự thắc mắc – giải thích – thay đổi.
Viết đúng chính tả đoạn văn có tiếng chứa s/x và ao/au, phân biệt được "sao" và "sau".
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): Đọc đúng, ngắt nghỉ đúng dấu câu; nghe và kể lại được câu chuyện; nghe – viết đúng chính tả.
Năng lực văn học: Nhận ra điều tác phẩm gợi ra qua chi tiết (âm nhạc và lòng tốt nối những người hàng xóm lại với nhau).

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc thầm, tự tìm chi tiết trả lời câu hỏi và tự soát lại bài viết theo bản mẫu.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm đôi, lắng nghe bạn kể, nhắc lại ý chính của bạn trước khi nêu ý kiến.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Suy luận từ chi tiết trong bài để giải thích vì sao hàng xóm thay đổi thái độ, không đoán ngoài bài.

3. Phẩm chất

Nhân ái: Biết chia sẻ, giúp đỡ hàng xóm, bạn bè như các nhân vật trong bài.
Trách nhiệm: Hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và phần luyện viết ở nhà.
Trung thực: Không kết luận xấu về người khác khi chỉ nghe một mẩu thông tin; nói đúng nội dung có trong bài.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 3, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 29.
Bảng phụ hoặc slide ghi bản tóm lược, văn bản "Ánh sáng cuối bến", đoạn mẫu nghe – viết.
Tranh minh họa dế than, cào cào, nhái bén, chuồn chuồn, tắc kè, cụ cóc (có thể dùng hình vẽ đơn giản).
Phiếu học tập số 1, số 2 in cho các nhóm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-29-ngoi-nha-trong-co), dùng ở hoạt động luyện tập để HS kiểm tra nhanh đáp án.

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 1; vở ô li, bút chì, bút mực.
Bảng con, bút dạ để trình bày nhanh ý kiến.
Thẻ từ hoặc phiếu đánh dấu để trả lời trắc nghiệm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Hàng xóm của em

Mục tiêu

Tạo tâm thế vui vẻ và gợi nhớ kinh nghiệm sống với hàng xóm, dẫn vào chủ điểm "Cộng đồng gắn bó".

Nội dung

GV tổ chức trò chơi "Ai nhớ nhất?": HS nói tên một người hàng xóm và một việc tốt họ đã làm (hoặc việc em muốn giúp hàng xóm).

Sản phẩm dự kiến

Khoảng 5 đến 7 lượt phát biểu; HS nói được ít nhất một việc giúp đỡ hàng xóm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: lần lượt từng bạn nói một câu "Hàng xóm của em là… Em đã giúp…" hoặc "Em muốn giúp…". GV mở đầu bằng ví dụ của mình.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, quan sát ví dụ của GV.
Giáo viên
GV mời HS chơi, nhắc bạn nói to, rõ và không lặp lại ý của bạn trước.
Học sinh
HS lần lượt nói. Ví dụ: "Hàng xóm của em là bác bán hàng đầu ngõ. Em đã giúp bác xếp rau."
Giáo viên
GV dẫn: "Hàng xóm gần gũi, biết giúp đỡ nhau sẽ tạo nên tình láng giềng. Hôm nay chúng ta đọc bài Ngôi nhà trong cỏ." Ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài và mở sách ở trang bài 29.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và tìm hiểu "Ngôi nhà trong cỏ"

Mục tiêu

Đọc hiểu bản tóm lược, giải nghĩa từ khó và nêu được nội dung, chi tiết chính của bài bằng căn cứ trong văn bản.

Nội dung

Nhiệm vụ 1: Đọc thầm bản tóm lược "Ngôi nhà trong cỏ". Nhiệm vụ 2: Tìm chi tiết trả lời: Điều gì giúp các bạn tìm tới dế than? Nhiệm vụ 3: Giải nghĩa từ "láng giềng", "góp sức" và đặt một câu với mỗi từ. Nhiệm vụ 4: Tự kể nội dung bằng 2 đến 3 câu rồi kiểm tra xem có điều gì bài không nói tới. Kĩ thuật: Khăn trải bàn (nhóm 4), mỗi nhóm ghi ý kiến vào ô của mình.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành; đáp án: Điều giúp các bạn tìm tới dế than là tiếng hát (A). Nội dung chính: nhờ tiếng hát và lòng tốt, các bạn hàng xóm gắn bó, cùng giúp ngôi nhà hoàn thành. Từ "láng giềng": những người sống ở gần nhà nhau; "góp sức": cùng bỏ công để giúp hoàn thành việc chung.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu một lượt, hướng dẫn cách ngắt nghỉ theo dấu câu. Chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ như phần nội dung.
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm bản tóm lược, nhận nhiệm vụ trong nhóm.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý: "Bạn nào đã nói về việc gì khiến các bạn đến làm quen?" Hỗ trợ nhóm đang tìm nghĩa từ bằng cách đưa ngữ cảnh câu trong bài.
Học sinh
HS thảo luận, tìm chi tiết. Dự kiến HS trả lời: "Dế than cất tiếng hát nên cào cào, nhái bén và chuồn chuồn tìm tới làm quen." "Góp sức là cùng nhau làm để ngôi nhà mau xong."
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét. GV hỏi thêm: "Vì sao bài nói âm nhạc và lòng tốt nối những người hàng xóm lại với nhau?"
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến trả lời: "Vì nhờ tiếng hát, các bạn làm quen và cùng giúp dế than làm nhà."
Giáo viên
GV chốt: nội dung là sự cởi mở và giúp đỡ tạo nên tình láng giềng. Yêu cầu HS nhắc lại câu ghi nhớ và phân biệt điều bài nói với điều mình đoán.
Học sinh
HS đọc câu ghi nhớ: "Sự cởi mở và giúp đỡ biến nơi ở gần nhau thành tình láng giềng." Ghi vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Nói và nghe: Kể chuyện Hàng xóm của tắc kè

Mục tiêu

Nghe và kể lại được câu chuyện theo trình tự thắc mắc – giải thích – thay đổi; rút kinh nghiệm không kết luận xấu về người khác khi chỉ nghe một mẩu thông tin.

Nội dung

GV kể tóm lược nguyên bản truyện Trần Đức Tiến: Hàng xóm ít gặp tắc kè nên thắc mắc về tiếng kêu khi bác trở về; họ đoán khi chưa hiểu rõ; cụ cóc giải thích bác làm công việc dự báo thời tiết ở xa và tiếng kêu thể hiện niềm vui được về nhà; mọi người hiểu hơn và muốn tới thăm bác. Kĩ thuật: Cặp đôi, một bạn kể, một bạn lắng nghe rồi nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS kể được 3 phần: thắc mắc, giải thích, thay đổi; người nghe nhắc lại được ý chính và đặt được một câu hỏi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV kể câu chuyện một lần, gợi ý dùng từ nối "lúc đầu", "sau đó", "cuối cùng". Nêu quy tắc: người nghe không ngắt lời; sau lượt nói phải nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.
Học sinh
HS lắng nghe, ghi nhanh từ khóa vào bảng con.
Giáo viên
GV mời HS kể theo cặp, đi giám sát và nhắc các cặp giữ đúng quy tắc người nghe.
Học sinh
HS kể. Dự kiến: "Lúc đầu, hàng xóm thắc mắc vì sao tiếng kêu của bác tắc kè lạ. Cụ cóc giải thích bác làm việc dự báo thời tiết ở xa. Cuối cùng mọi người muốn tới thăm bác."
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS kể trước lớp; hỏi: "Bạn đã phân biệt phần tóm lược với nguyên văn chưa? Có thêm chi tiết nào không có trong truyện không?"
Học sinh
HS kể trước lớp, trả lời câu hỏi kiểm tra. Dự kiến: "Em chỉ kể những gì có trong truyện, không thêm chi tiết."
Giáo viên
GV chốt bài học: Khi chưa hiểu rõ, không nên kết luận xấu về người khác; hiểu nhau hơn thì hàng xóm trở nên thân tình.
Học sinh
HS nêu một việc mình sẽ làm để không vội kết luận về người khác.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Đọc văn bản nguyên bản và làm bài tập

Mục tiêu

Đọc độc lập văn bản "Ánh sáng cuối bến", trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài và xếp đúng trình tự sự việc.

Nội dung

Đọc thầm văn bản "Ánh sáng cuối bến". Làm bài tập: (1) Kiên tới đâu cùng bố? (2) Vì sao Kiên muốn gửi lời cảm ơn? A. Vì muốn ngọn đèn chỉ làm chỗ ngắm cảnh; B. Vì biết có người giữ an toàn cho người đi biển; C. Vì nghĩ mọi tàu chỉ theo cùng một loại đèn. (3) Xếp theo đúng trình tự: Kiên viết lời cảm ơn; Kiên thấy đèn báo hiệu; Bố giải thích công việc giữ đèn. Kĩ thuật: Trạm (3 trạm, mỗi nhóm luân phiên làm một câu). Có thể kiểm tra nhanh trên học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 đã hoàn thành. Đáp án: (1) bến thuyền; (2) B; (3) Kiên thấy đèn báo hiệu → Bố giải thích công việc giữ đèn → Kiên viết lời cảm ơn. Từ đó, HS biết căn cứ trả lời vào chi tiết trong bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu, hướng dẫn HS đọc thầm. Giới thiệu 3 trạm và luật luân phiên sau mỗi 5 phút.
Học sinh
HS đọc thầm văn bản, nhận phiếu và nhận trạm đầu tiên.
Giáo viên
GV quan sát các trạm, nhắc HS gạch chân chi tiết trong bài trước khi chọn đáp án. Nhắc: không chọn đáp án theo đoán mò.
Học sinh
HS luân phiên làm bài. Dự kiến: "Kiên tới bến thuyền." "Em chọn B vì bài nói bố giải thích người giữ đèn giúp các gia đình đi thuyền an toàn."
Giáo viên
GV mời đại diện từng trạm trình bày đáp án và căn cứ. Chữa nhanh các câu sai.
Học sinh
Đại diện trạm trình bày, các nhóm đối chiếu với đáp án.
Giáo viên
GV chốt: Muốn trả lời đúng cần tìm chi tiết trong bài, không đoán ngoài bài. Tuyên dương nhóm làm đúng và nhanh.
Học sinh
HS tự đánh giá kết quả của nhóm mình.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Nghe – viết: Gió và phân biệt s/x, ao/au

Mục tiêu

Nghe – viết đúng đoạn văn có tiếng dễ lẫn; phân biệt "sao" và "sau" qua ngữ cảnh câu.

Nội dung

Luyện nghe – viết đoạn thực hành mới: GV đọc cả đoạn, chú ý tên riêng và tiếng dễ lẫn (s/x, ao/au). HS viết từng cụm rồi soát lại theo bản mẫu. Với nhớ – viết: HS học một cụm ngắn trong đoạn nguyên bản "Chiều muộn, bố dẫn Kiên tới bến thuyền. Một ngọn đèn báo hiệu ở xa bắt đầu sáng.", che đi rồi viết lại. Bài tập: Điền "sao" hoặc "sau" vào câu "Vì … bạn đến muộn?" và "Sau giờ học, em xếp …".

Sản phẩm dự kiến

Bài nghe – viết đúng chính tả, không quá 2 lỗi; Phiếu học tập số 2 hoàn thành. Đáp án: câu 1 điền "sao" (Vì sao bạn đến muộn?); câu 2 điền "sách" (Sau giờ học, em xếp sách). Phân biệt: "sao" và "sau" khác vần và khác nghĩa.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu mục tiêu, đọc cả đoạn một lượt. Hướng dẫn HS nhìn bảng con để nhận diện s/x và ao/au trong từ.
Học sinh
HS lắng nghe, mở vở ô li, chuẩn bị bút.
Giáo viên
GV đọc từng cụm ngắn (mỗi cụm 4 đến 6 tiếng), để HS viết. Sau đó đọc lại cả câu để HS soát. Với bài tập điền từ, GV đọc cả câu rồi yêu cầu HS chọn từ.
Học sinh
HS viết vở, soát lỗi theo bản mẫu. Dự kiến: "Vì sao bạn đến muộn?" – HS chọn "sao" vì vần "ao" không đi với "sau" trong câu hỏi này.
Giáo viên
GV chiếu bản mẫu, mời HS đổi vở soát chéo và nêu lỗi thường gặp.
Học sinh
HS đổi vở, soát lỗi, báo cáo số lỗi.
Giáo viên
GV nhắc: đọc cả câu để chọn từ, không ghép ngẫu nhiên; chốt lại phân biệt "sao" và "sau".
Học sinh
HS ghi vào vở: "sao" (vì sao), "sau" (sau giờ học).

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Vận dụng: Lời cảm ơn người hàng xóm

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức bài học để viết và nói lời cảm ơn người xung quanh, thể hiện thái độ nhân ái và trách nhiệm.

Nội dung

HS chọn một người trong cộng đồng (bác bảo vệ, cô bán hàng, người hàng xóm) đã giúp mình hoặc gia đình. Viết 2 đến 3 câu cảm ơn, rồi nói trước nhóm. Bài tập về nhà: viết lại lời cảm ơn vào vở, đọc cho người thân nghe.

Sản phẩm dự kiến

Một lời cảm ơn 2 đến 3 câu, nói trước nhóm rõ ràng; HS nêu được điều học được từ bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống: "Em muốn cảm ơn một người đã giúp đỡ mình. Em sẽ nói gì?" GV làm mẫu một lời cảm ơn.
Học sinh
HS lắng nghe, chọn người để cảm ơn.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS viết câu ngắn, dùng từ đúng nghĩa (láng giềng, góp sức).
Học sinh
HS viết và nói trong nhóm. Dự kiến: "Cháu cảm ơn bác đã cho cháu mượn ô hôm trời mưa. Cháu sẽ giữ gìn cẩn thận."
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS nói trước lớp, các bạn nhận xét về nội dung và cách nói.
Học sinh
HS trình bày, các bạn nhận xét.
Giáo viên
GV tổng kết: Cộng đồng gắn bó khi mọi người biết cảm ơn và giúp đỡ nhau. Dặn HS hoàn thành bài về nhà.
Học sinh
HS nhắc lại câu ghi nhớ của bài và nêu một điều mình học được.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược "Ngôi nhà trong cỏ" và trả lời:

Điều gì giúp các bạn tìm tới dế than? A. Tiếng hát; B. Lời mời tới xem nhà; C. Tiếng dụng cụ xây nhà.
Giải nghĩa từ: láng giềng; góp sức.
Đặt một câu với từ "láng giềng".
Kể nội dung bài bằng 2 đến 3 câu. Bài có thêm điều gì mà văn bản không nói không?

Phiếu học tập số 2

Đọc văn bản "Ánh sáng cuối bến" và làm bài:

Kiên tới đâu cùng bố?
Vì sao Kiên muốn gửi lời cảm ơn? A. Vì muốn ngọn đèn chỉ làm chỗ ngắm cảnh; B. Vì biết có người giữ an toàn cho người đi biển; C. Vì nghĩ mọi tàu chỉ theo cùng một loại đèn.
Xếp theo đúng trình tự: Kiên viết lời cảm ơn; Kiên thấy đèn báo hiệu; Bố giải thích công việc giữ đèn.
Điền "sao" hoặc "sau": Vì … bạn đến muộn? Sau giờ học, em xếp …

Hướng dẫn về nhà

Viết lại lời cảm ơn người hàng xóm (2 đến 3 câu) vào vở, đọc cho người thân nghe.
Luyện kể lại câu chuyện "Hàng xóm của tắc kè" theo trình tự thắc mắc – giải thích – thay đổi.
Luyện đọc bài "Ngôi nhà trong cỏ" và đọc thuộc câu ghi nhớ: "Sự cởi mở và giúp đỡ biến nơi ở gần nhau thành tình láng giềng."
Có thể làm thêm bài tương tác trên trang NeoEdu của bài 29 để kiểm tra lại kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.