NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 5. Cộng đồng gắn bó

Giáo án Bài 26. Đi tìm mặt trời

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung và các chi tiết chính của bản tóm lược “Đi tìm mặt trời”: gõ kiến nhờ người đi gọi mặt trời, gà trống nhận nhiệm vụ, vượt qua vất vả và cất tiếng gọi.
  • Giải thích được nghĩa của từ “nhiệm vụ” và “dõng dạc” trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Nhận biết được cặp từ trái nghĩa (sáng – tối, cao – thấp, rộng – hẹp) và nêu được ví dụ cặp từ trái nghĩa khác.
  • Nhận biết được câu khiến dùng để rủ, nhờ, khuyên và thực hiện được yêu cầu viết đoạn 3–4 câu về một nhân vật, nêu việc làm và lí do.
  • Vận dụng được cách đọc rõ ràng, ngắt theo dấu câu khi đọc bài “Lối nhỏ sau mưa” và viết đúng chữ hoa L.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc thành tiếng rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; đọc hiểu và trả lời bằng căn cứ trong bài; nói và viết đoạn 3–4 câu đủ ý, đúng yêu cầu; viết chữ hoa L đúng mẫu.
  • Năng lực văn học: nhận ra thông điệp câu chuyện dân gian ca ngợi người dám nhận việc có ích cho mọi người; nêu được ý kiến về nhân vật gà trống kèm lí do.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc bài, tự tìm ý trả lời câu hỏi bằng chi tiết trong bài và tự kiểm tra lại đoạn văn của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm 4, lắng nghe bạn nói, trình bày ý kiến rõ ràng và góp ý lịch sự cho bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: liên hệ việc nhận phần việc phù hợp trong cộng đồng và đưa ra cách làm việc chung của bản thân.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết chữ hoa L và hoàn thành đoạn văn ở nhà đầy đủ, cẩn thận.
  • Trách nhiệm: nhận và làm tốt phần việc được giao trong nhóm và trong việc chung của lớp, của xóm.
  • Trung thực: trả lời câu hỏi dựa đúng vào nội dung bài đọc, không thêm chi tiết tưởng tượng; tự nhận xét đúng về bài viết của mình.
  • Nhân ái: quan tâm, giúp đỡ bạn khi bạn còn lúng túng trong nhóm; biết ghi nhận đóng góp của người khác.
  • Yêu nước: hiểu tinh thần chung tay vì cộng đồng, sẵn sàng tham gia việc chung của lớp và nơi em ở.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh họa khu rừng, gõ kiến và gà trống (vẽ trên bảng hoặc tranh in khổ lớn).
  • Bảng phụ ghi bản tóm lược “Đi tìm mặt trời” và đoạn văn “Lối nhỏ sau mưa”.
  • Bộ thẻ từ: sáng, tối, cao, thấp, rộng, hẹp, nhanh, chậm và thẻ ghi câu khiến mẫu.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 đã in cho mỗi nhóm.
  • Bảng phụ mẫu chữ viết hoa L và câu luyện viết “Lan lắng nghe bà kể chuyện.”
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-26-di-tim-mat-troi), dùng để chiếu phần ví dụ và kiểm tra nhanh bài tập 2, 8, 9.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1.
  • Vở Tập viết 3 (ô li) và bút chì, bút mực.
  • Bộ thẻ từ trái nghĩa do nhóm chuẩn bị (nếu GV yêu cầu).
  • Bút màu để gạch chân chi tiết trong bài đọc.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai dám nhận việc chung?

Mục tiêu

Gợi nhớ kinh nghiệm sống của HS về việc nhận phần việc chung, tạo tâm thế vào bài đọc “Đi tìm mặt trời”.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh tay”: GV đặt câu hỏi nhanh, HS giơ tay trả lời bằng một câu ngắn.
Câu hỏi gợi ý: “Khi lớp cần kê lại bàn ghế, em thường làm gì?”; “Khi trong xóm có việc chung cần làm, người lớn thường nhờ ai?”.

Sản phẩm dự kiến

Từ 2 đến 3 ý kiến của HS về việc nhận phần việc chung; HS nêu được tên bài đọc sắp học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh gà trống và gõ kiến, hỏi: “Bức tranh vẽ những con vật nào? Em đoán các bạn ấy đang làm gì?” GV giới thiệu tên bài “Đi tìm mặt trời”.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, trả lời: “Gà trống và gõ kiến. Có lẽ gà đang đi tìm mặt trời.”

  2. Giáo viên

    GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh tay” với câu hỏi về việc nhận phần việc chung, mời 2 đến 3 HS trả lời.

    Học sinh

    HS giơ tay, trả lời dự kiến: “Em sẽ xếp bàn ghế giúp cô.” “Người lớn thường nhờ bác tổ trưởng cùng dọn sân.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét nhanh và dẫn: “Trong bài hôm nay, có con vật nhận việc khó cho cả rừng. Chúng ta sẽ tìm hiểu bạn ấy là ai.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhắc lại tên bài “Đi tìm mặt trời”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 22 phút

Đọc và tìm ý bài Đi tìm mặt trời

Mục tiêu

Đọc bản tóm lược “Đi tìm mặt trời”, giải nghĩa được từ “nhiệm vụ”, “dõng dạc” và trả lời câu hỏi bằng chi tiết trong bài.

Nội dung

Kĩ thuật “Khăn trải bàn” theo nhóm 4 với Phiếu học tập số 1.
Bước 1: GV đọc mẫu bản tóm lược, nhấn giọng ở các câu có lời nhân vật (nếu có) và ngắt đúng dấu phẩy, dấu chấm.
Bước 2: HS đọc thầm, gạch chân các chi tiết trả lời câu hỏi.
Bước 3: Nhóm thảo luận, ghi kết quả vào ô tương ứng trên khăn trải bàn.
Bước 4: Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác bổ sung.
Lưu ý: Đây là bản tóm lược do nhóm biên soạn, không phải nguyên văn tác phẩm; HS chỉ trả lời theo điều bài đọc nói, không thêm chi tiết tưởng tượng.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành trên khăn trải bàn của nhóm: nêu đúng con vật nhận nhiệm vụ (gà trống), nghĩa của “nhiệm vụ”, “dõng dạc” và ý nghĩa của câu chuyện.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bản tóm lược, sau đó hướng dẫn HS đọc thầm. Phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ cho nhóm 4 trên khăn trải bàn.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm bản tóm lược và gạch chân các chi tiết trả lời câu hỏi.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Con vật nào nhận đi tìm mặt trời? Căn cứ vào câu nào trong bài?”; “Trong bài, từ ‘nhiệm vụ’ nghĩa là gì?”; “Bạn gà trống đã làm gì để gọi mặt trời?”. GV đi quan sát, gợi ý nhóm còn lúng túng.

    Học sinh

    HS thảo luận và ghi kết quả. Dự kiến: “Con vật nhận đi tìm mặt trời là gà trống, vì câu ‘còn gà trống nhận nhiệm vụ’.” “Nhiệm vụ là việc được giao hoặc tự nhận cần hoàn thành.” “Gà leo tới vị trí cao và cất tiếng gọi.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày. Hỏi thêm: “Từ ‘dõng dạc’ có nghĩa là gì? Vì sao gà có thể ‘dõng dạc’ gọi mặt trời?”

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Dõng dạc là rõ, to, tự tin khi nói. Gà cất tiếng gọi rõ và to nên mặt trời nghe thấy.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Câu chuyện ca ngợi người dám nhận việc có ích cho mọi người. Dám nhận việc chung và không bỏ cuộc là điều đáng quý.” GV yêu cầu HS nói lại nội dung bài bằng 2 đến 3 câu.

    Học sinh

    HS nhắc lại ghi nhớ và nói 2 đến 3 câu tóm tắt bài đọc.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 18 phút

Khám phá từ trái nghĩa và câu khiến

Mục tiêu

Nhận biết được cặp từ trái nghĩa trong cùng một phương diện và nhận biết câu khiến dùng để rủ, nhờ, khuyên.

Nội dung

Trò chơi “Ghép đôi” với bộ thẻ từ. Mỗi nhóm nhận một bộ thẻ, ghép thành cặp đối lập: sáng – tối, cao – thấp, rộng – hẹp, nhanh – chậm.
Sau đó HS tìm hiểu ví dụ câu khiến: “Bạn hãy cùng mình bật đèn ở góc tối nhé.” là lời đề nghị.
HS nhận xét: đây là câu dùng để rủ, nhờ hay khuyên?

Sản phẩm dự kiến

Các cặp từ trái nghĩa được ghép đúng (sáng – tối; cao – thấp; rộng – hẹp; nhanh – chậm); HS nêu được câu khiến mẫu là lời đề nghị (rủ bạn cùng làm việc).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát bộ thẻ từ cho các nhóm, nêu luật chơi: ghép hai từ có nghĩa đối lập trong cùng một phương diện thành một cặp.

    Học sinh

    HS nhận thẻ từ, bàn bạc trong nhóm để ghép cặp.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, hỏi: “Vì sao ‘sáng – tối’ là cặp trái nghĩa, còn hai từ ‘sáng – cao’ thì không?” GV chiếu ví dụ câu khiến trên học liệu số NeoEdu, đọc mẫu câu “Bạn hãy cùng mình bật đèn ở góc tối nhé.”

    Học sinh

    HS ghép cặp và giải thích. Dự kiến: “Sáng và tối cùng nói về độ sáng của ánh đèn, đối lập nhau nên là cặp trái nghĩa.” Với câu khiến: “Đây là lời đề nghị, bạn ấy rủ mình cùng bật đèn.”

  3. Giáo viên

    GV mời một số nhóm đọc cặp từ đã ghép, đặt thêm 1 câu có từ trái nghĩa vừa tìm.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến đặt câu: “Trời sáng rồi, mình cùng dậy học bài nhé.” (nhấn mạnh từ trái nghĩa đã học).

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Từ trái nghĩa đối lập nhau trong cùng một phương diện. Câu khiến dùng để rủ, nhờ, khuyên. Khi nêu ý kiến về nhân vật, cần chỉ ra việc cụ thể và giải thích lí do.”

    Học sinh

    HS ghi nhớ và ghi cặp từ trái nghĩa vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 18 phút

Đọc hiểu bài Lối nhỏ sau mưa

Mục tiêu

Đọc văn bản nguyên bản “Lối nhỏ sau mưa”, trả lời câu hỏi bằng căn cứ và xếp đúng trình tự các việc trong bài.

Nội dung

Làm việc cá nhân và cặp đôi với Phiếu học tập số 2, phần đọc hiểu văn bản “Lối nhỏ sau mưa”.
Câu hỏi:

  1. Ai báo với người lớn trong xóm để cùng sửa lối đi?
  2. Vì sao trẻ nhỏ chỉ nhặt lá ở phần sân khô?
  3. Xếp đúng trình tự ba việc: Lối đi được sửa xong; Mưa làm lối có hố bùn; Mọi người nhận phần phù hợp với mình.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành. Đáp án: 1. Bác tổ trưởng. 2. Để góp sức trong phần việc an toàn (không đứng cạnh dụng cụ nặng). 3. Mưa làm lối có hố bùn → Mọi người nhận phần phù hợp → Lối đi được sửa xong.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu đoạn văn, nhắc HS đọc rõ từng tiếng, ngắt theo dấu câu. Giao Phiếu học tập số 2 cho cặp đôi.

    Học sinh

    HS đọc thầm văn bản, gạch chân chi tiết trả lời câu hỏi.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Căn cứ vào câu nào mà em biết điều đó?” Gợi ý HS chỉ đúng câu trong bài.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Bác tổ trưởng báo với người lớn trong xóm để cùng sửa.” “Vì trẻ nhỏ được giao nhặt lá ở phần sân khô, không đứng cạnh dụng cụ nặng.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp đọc kết quả, các cặp khác nhận xét. GV hỏi thêm: “Thu ghi lại điều gì trong bảng tin?”

    Học sinh

    HS trình bày, nhận xét. Dự kiến: “Thu ghi lại: việc chung sẽ nhẹ hơn nếu mọi người biết nhận phần phù hợp với mình.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: “Mỗi người nhận phần việc phù hợp thì việc chung sẽ nhẹ hơn.”

    Học sinh

    HS đối chiếu đáp án, sửa bài nếu cần.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 22 phút

Luyện viết chữ hoa L và đoạn văn ngắn

Mục tiêu

Viết đúng chữ hoa L và câu ứng dụng; nói rồi viết 3–4 câu về một nhân vật em thích, nêu việc làm và lí do.

Nội dung

Luyện viết chữ hoa L cỡ nhỏ trên vở ô li, viết câu ứng dụng “Lan lắng nghe bà kể chuyện.”
Nói rồi viết: chọn một nhân vật em thích hoặc chưa đồng tình trong truyện Đi tìm mặt trời hoặc văn bản Lối nhỏ sau mưa, nêu việc làm và lí do.
Tiêu chí tự kiểm tra: đúng yêu cầu, đủ ý cụ thể; câu và từ rõ nghĩa; chữ hoa, dấu câu đúng.

Sản phẩm dự kiến

Vở tập viết có chữ hoa L và câu ứng dụng đúng mẫu. Đoạn văn 3–4 câu đủ ý, ví dụ: “Em thích gà trống trong truyện Đi tìm mặt trời vì bạn nhận một việc khó cho cả rừng. Dù vất vả, bạn vẫn tìm cách gọi ánh sáng. Em học được rằng có thể bắt đầu giúp việc chung bằng một việc vừa sức.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hướng dẫn quan sát mẫu chữ hoa L trên bảng phụ: điểm đặt bút, hướng đi, điểm dừng. Nêu yêu cầu viết chậm một chữ để kiểm tra trước khi viết cả dòng.

    Học sinh

    HS quan sát mẫu, viết chữ L trên không rồi viết vào vở.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, nhắc HS giữ độ cao 2,5 li của phần thân chữ hoa, khoảng cách giữa các chữ. Sau đó GV yêu cầu HS nói ý kiến về một nhân vật rồi viết đoạn văn.

    Học sinh

    HS viết câu ứng dụng, sau đó nói với bạn: “Em thích gà trống vì bạn nhận việc khó cho cả rừng.” Rồi viết 3–4 câu vào vở.

  3. Giáo viên

    GV chọn 2 đến 3 bài để nhận xét: một điểm đã đúng và một điểm cần sửa, để người viết tự quyết định cách sửa.

    Học sinh

    HS đổi vở cho bạn, góp ý một điểm đã tốt và một điểm cần sửa.

  4. Giáo viên

    GV nhắc HS đọc lại bài viết, kiểm tra nội dung, trình tự, chữ hoa và dấu câu trước khi nộp.

    Học sinh

    HS tự sửa lỗi và hoàn thiện bài viết.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Việc chung trong lớp và xóm em

Mục tiêu

Vận dụng câu khiến để rủ, nhờ, khuyên trong tình huống thực tế; nêu cách nhận phần việc phù hợp với bản thân khi tham gia việc chung.

Nội dung

Đóng vai theo cặp: một bạn nhờ, một bạn đồng ý hoặc từ chối lịch sự.
Tình huống: lớp cần dọn vệ sinh góc học tập; xóm cần nhặt rác ở sân nhà văn hoá.
Yêu cầu: dùng ít nhất một câu khiến (rủ, nhờ hoặc khuyên) và nêu một việc em có thể làm.
Giao về nhà: viết 3–4 câu về việc chung em đã tham gia, nêu việc làm và lí do.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp trình bày một đoạn hội thoại 4–6 câu có câu khiến đúng ngữ cảnh; HS nêu được một việc phù hợp với khả năng của mình kèm lí do.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu hai tình huống, mời HS chọn một. Nhắc cách nói lịch sự, rõ yêu cầu.

    Học sinh

    HS chọn tình huống, bàn bạc vai và lời thoại trong 2 phút.

  2. Giáo viên

    GV mời 2 cặp lên đóng vai. Hỏi: “Bạn nhờ dùng câu khiến nào? Bạn đồng ý có nêu lí do không?”

    Học sinh

    HS đóng vai. Dự kiến: “Bạn giúp mình nhặt rác ở sân nhé.” “Được, mình sẽ nhặt phần sân khô giúp bạn.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét về cách dùng câu khiến và sự lịch sự; mời HS nêu một việc chung phù hợp với mình.

    Học sinh

    HS nêu. Dự kiến: “Em sẽ nhặt lá ở sân, vì việc đó em làm được và an toàn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Mỗi người nhận phần việc vừa sức thì việc chung sẽ nhẹ hơn. Dám nhận việc chung là điều đáng quý.” Giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Đi tìm mặt trời” và trả lời các câu hỏi sau:

  • Con vật nào nhận đi tìm mặt trời? Em căn cứ vào câu nào?
  • Từ “nhiệm vụ” nghĩa là gì?
  • Gà trống đã làm gì để gọi mặt trời?
  • Từ “dõng dạc” nghĩa là gì?
  • Câu chuyện ca ngợi điều gì? (Nêu bằng 1 câu.)
    Lưu ý: Trả lời theo đúng điều bài đọc nói, không thêm chi tiết tưởng tượng.

Phiếu học tập số 2

Đọc văn bản “Lối nhỏ sau mưa” và thực hiện:

  • Ai báo với người lớn trong xóm để cùng sửa lối đi?
  • Vì sao trẻ nhỏ chỉ nhặt lá ở phần sân khô?
  • Xếp đúng trình tự ba việc:
    • Lối đi được sửa xong.
    • Mưa làm lối có hố bùn.
    • Mọi người nhận phần phù hợp với mình.
  • Ghép cặp từ trái nghĩa: sáng – ?; cao – ?; rộng – ?
  • Câu nào là lời nhờ bạn giúp phù hợp? A. Làm ngay, không được hỏi! B. Bạn giúp mình xếp sách nhé. C. Bạn là cái bàn.

Hướng dẫn về nhà

  • Luyện đọc bài “Đi tìm mặt trời” và bài “Lối nhỏ sau mưa”, đọc rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; tự kể lại nội dung mỗi bài bằng 2 đến 3 câu.
  • Viết vào vở 3–4 câu về một nhân vật em thích hoặc chưa đồng tình, nêu việc làm và lí do; đọc lại để tự sửa lỗi chính tả, chữ hoa và dấu câu.
  • Hoàn thành câu ứng dụng “Lan lắng nghe bà kể chuyện.” bằng chữ hoa L trong vở Tập viết.
  • Tìm thêm hai cặp từ trái nghĩa và đặt mỗi cặp một câu; viết một câu khiến để rủ hoặc nhờ người thân giúp việc nhà.
  • Tham khảo bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác trên trang NeoEdu để ôn lại kiến thức bài học.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.