Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 5. Cộng đồng gắn bó

Giáo án Bài 25. Những bậc đá chạm mây

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của bài “Những bậc đá chạm mây”: Cố Đương ghép đá thành các bậc để mở đường, con đường hoàn thành gắn với lợi ích lâu dài của cộng đồng.
Giải thích được nghĩa của hai từ “cộng đồng” và “bền bỉ” trong ngữ cảnh bài đọc.
Vận dụng được cách tìm ý: xác định người chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi và trả lời bằng căn cứ trong bài.
Kể lại được câu chuyện theo năm chặng: khó khăn – ý định – cố gắng – hợp sức – kết quả.
Viết đúng đoạn nghe – viết mẫu; điền đúng tr vào hai chỗ trống để có cụm “con trăn”, “ánh trăng” và giải thích được bằng nghĩa của từ.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc rõ ràng, ngắt nghỉ đúng dấu câu; nêu nội dung và chi tiết chính; kể lại câu chuyện theo trình tự; nghe – viết đúng chính tả các cụm có ch/tr và ăn/ăng.
Năng lực văn học: nhận biết ý nghĩa của câu chuyện về ý chí bền bỉ của một người và sức mạnh của sự hợp sức; liên hệ với việc chung ở lớp và nơi em ở.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự kiểm tra bài làm bằng bản mẫu, phân biệt điều văn bản nói với điều em tự thêm vào.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi và nhóm, lắng nghe bạn kể, nhắc lại ý chính và đặt câu hỏi cho bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy nghĩ về cách nhận phần việc phù hợp trong việc chung và viết bảng tin cho lớp.

3. Phẩm chất

Trách nhiệm: nhận phần việc phù hợp với khả năng khi tham gia công việc chung ở lớp hoặc nơi ở.
Nhân ái: quan tâm đến lợi ích chung của cộng đồng, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè và người xung quanh.
Chăm chỉ: kiên trì luyện đọc, luyện viết và hoàn thành phiếu học tập đến cùng.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bài giảng hoặc bảng phụ ghi sẵn bản tóm lược “Những bậc đá chạm mây” và đoạn nghe – viết mẫu.
Thẻ chữ ghi “cộng đồng”, “bền bỉ” và thẻ nghĩa tương ứng; năm thẻ ghi các chặng: khó khăn, ý định, cố gắng, hợp sức, kết quả.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in đủ cho từng nhóm).
Trang bài học số NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-25-nhung-bac-da-cham-may) có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác; chiếu để HS kiểm tra nhanh phần ghép từ và phần đọc hiểu.

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống).
Vở ô li, bút chì, bút mực, bảng con và bút dạ.
Bút chì hoặc bút màu khác để sửa lỗi khi soát bài.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Việc chung ở lớp”

Mục tiêu

Tạo hứng thú, huy động kinh nghiệm của HS về việc làm chung và dẫn dắt vào chủ điểm “Cộng đồng gắn bó”.

Nội dung

GV đưa ra bốn tình huống việc chung ở lớp hoặc nơi ở, ví dụ: dọn vệ sinh sân trường, khiêng bàn ghế, trực nhật, nhặt rác ở ngõ.
HS giơ thẻ “Cần nhiều người cùng làm” hoặc “Làm một mình cũng được” cho từng việc và nói lí do ngắn gọn.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất một việc chung và lí do việc đó cần sự chung tay của nhiều người.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu câu hỏi: “Khi cả lớp hoặc cả xóm cùng làm một việc to, điều gì giúp việc đó thành công?” và hướng dẫn cách giơ thẻ.
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ và chuẩn bị giơ thẻ. Dự kiến trả lời: “Phải có nhiều người cùng làm.” “Cần có người đứng ra rủ mọi người.”
Giáo viên
GV lần lượt đưa bốn tình huống, mời HS giơ thẻ và giải thích. GV khen những câu trả lời có lí do rõ ràng.
Học sinh
HS giơ thẻ và nói lí do. Dự kiến: “Khiêng bàn ghế cần hai bạn trở lên vì bàn nặng.”
Giáo viên
GV chốt: việc chung cần sự chung tay của mọi người. GV giới thiệu bài “Những bậc đá chạm mây” và ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài, mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm nội dung chính của bài

Mục tiêu

HS đọc hiểu bản tóm lược, nêu được nội dung và chi tiết chính, biết tìm ý và trả lời bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

Nhắc ba bước tìm ý: xác định người hoặc sự vật chính; tìm chi tiết trả lời câu hỏi; nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi.
HS làm cặp đôi, đọc thầm bản tóm lược rồi hoàn thành Phiếu học tập số 1.
Sau khi hoàn thành, HS tự kể nội dung bằng 2 đến 3 câu và kiểm tra xem có điều nào bài không nói đến.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; mỗi HS viết được 2 đến 3 câu tóm tắt nội dung bài, có căn cứ từ bản tóm lược.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu ba bước tìm ý, phát Phiếu học tập số 1 và giải thích: mỗi câu trả lời phải có chi tiết trong bài.
Học sinh
HS nhắc lại ba bước tìm ý, nhận phiếu và chuẩn bị đọc thầm.
Giáo viên
GV đọc mẫu một lần, hướng dẫn ngắt nghỉ theo dấu câu và cụm có nghĩa. Mời HS đọc thầm, theo dõi cặp đôi và gợi ý khi cần. Hỏi gợi mở: “Ai là người muốn làm đường? Vì sao dân làng cần con đường?”
Học sinh
HS đọc thầm, thảo luận cặp đôi để trả lời phiếu. Dự kiến trả lời: “Người chính là Cố Đương.” “Dân làng đi lại khó khăn.” “Cố Đương quyết ghép đá thành các bậc để mở đường.” “Lúc đầu ý định có vẻ quá lớn, nhưng mọi người cùng góp sức.”
Giáo viên
GV mời hai cặp trình bày kết quả và yêu cầu nêu căn cứ. GV ghi các ý chính lên bảng, hỏi thêm: “Vì sao con đường lại gắn với tên ông?”
Học sinh
HS trình bày và chỉ ra câu văn làm căn cứ. Dự kiến trả lời: “Vì con đường mang lại lợi ích lâu dài cho cộng đồng nên gắn với tên ông.”
Giáo viên
GV chốt nội dung chính: người có ý chí bền bỉ khởi đầu việc lớn, nhờ hợp sức mà việc được hoàn thành. Nhắc HS chỉ kết luận từ điều đã đọc. Đọc câu ghi nhớ của bài.
Học sinh
HS tự kể nội dung bằng 2 đến 3 câu, nêu điều bài không nói đến (nếu có) và đọc theo câu ghi nhớ: “Việc chung lớn có thể bắt đầu từ ý chí một người và được hoàn thành bằng hợp sức.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Giải nghĩa từ và luyện đọc thành tiếng

Mục tiêu

HS giải thích được nghĩa của hai từ khó trong ngữ cảnh và đọc thành tiếng rõ ràng, đúng ngắt nghỉ.

Nội dung

Trò chơi ghép thẻ: ghép thẻ từ với thẻ nghĩa “cộng đồng” và “bền bỉ”.
Luyện đọc theo cặp: một HS đọc, một HS nghe và nhận xét; sau đó đọc nối tiếp từng câu.
Đặt một câu với từ “bền bỉ”.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng hai cặp từ – nghĩa; đọc được bản tóm lược với ngắt nghỉ đúng; đặt được một câu có từ mới.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết hai từ “cộng đồng” và “bền bỉ” lên bảng, hỏi: “Em đoán nghĩa hai từ này qua câu nào trong bài?”
Học sinh
HS suy đoán nghĩa dựa vào câu có từ đó. Dự kiến trả lời: “Cộng đồng là nhiều người cùng sống hoặc cùng lợi ích.” “Bền bỉ là cố gắng lâu dài, không bỏ cuộc.”
Giáo viên
GV phát thẻ từ và thẻ nghĩa cho nhóm đôi, yêu cầu ghép. Sau đó hướng dẫn luyện đọc: đọc rõ từng tiếng, ngắt ở dấu phẩy, dấu chấm; không hét khi đọc lời nói của nhân vật.
Học sinh
HS ghép thẻ, đối chiếu với sách. HS đọc theo cặp, đọc nối tiếp từng câu và nhận xét cho bạn.
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc trước lớp, mời HS khác nhận xét về tốc độ và ngắt nghỉ. Yêu cầu một HS đặt câu có từ “bền bỉ”.
Học sinh
HS đọc trước lớp, bạn nhận xét. Dự kiến câu đặt: “Bạn Lan bền bỉ luyện đọc mỗi ngày.”
Giáo viên
GV chốt nghĩa hai từ: “cộng đồng” là nhóm người gắn bó vì cùng nơi ở hoặc lợi ích chung; “bền bỉ” là duy trì cố gắng lâu dài.
Học sinh
HS ghi nghĩa hai từ vào vở và nhắc lại.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Nói và nghe: Kể chuyện Những bậc đá chạm mây

Mục tiêu

HS kể lại được câu chuyện theo năm chặng, nêu điều em học được và biết lắng nghe, nhắc lại ý chính của bạn.

Nội dung

Năm thẻ chặng: khó khăn – ý định – cố gắng – hợp sức – kết quả.
Nhóm ba HS: mỗi em kể một hoặc hai chặng nối tiếp.
Quy tắc nghe: không ngắt lời; sau khi bạn kể, nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết.
Không thêm chi tiết rồi nói là có trong truyện.

Sản phẩm dự kiến

Nhóm kể đủ năm chặng theo đúng trình tự; mỗi HS nêu được một điều học được từ câu chuyện.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo năm thẻ chặng lên bảng, nêu quy tắc nghe – nói. Nhắc HS phân biệt bản tóm lược với nguyên văn tác phẩm.
Học sinh
HS đọc các thẻ, nhắc lại quy tắc nghe và nói.
Giáo viên
GV chia nhóm ba, phát thẻ chặng. GV đi quan sát, lắng nghe và gợi ý khi HS bí ý.
Học sinh
HS kể nối tiếp các chặng. Dự kiến: “Cuộc sống trên núi khiến dân làng đi lại khó khăn.” “Cố Đương quyết ghép đá thành các bậc để mở đường.”
Giáo viên
GV mời một nhóm kể trước lớp, yêu cầu người nghe nhắc lại ý chính và hỏi một câu. Hỏi thêm: “Em học được điều gì từ Cố Đương?”
Học sinh
Người nghe nhắc lại ý chính và đặt câu hỏi. Dự kiến: “Vì sao lúc đầu ý định có vẻ quá lớn?” Dự kiến trả lời: “Vì làm đường trên núi cần nhiều công sức, nên ban đầu mọi người thấy khó.”
Giáo viên
GV nhận xét về trình tự kể, cách nghe và việc không thêm chi tiết ngoài truyện. Khen những nhóm kể đủ năm chặng.
Học sinh
HS rút kinh nghiệm và tự đánh giá xem bạn kể đã đủ năm chặng chưa.

Hoạt động 2.4: Khám phá · 8 phút

Nghe – viết và phân biệt ch/tr, ăn/ăng

Mục tiêu

HS viết đúng chính tả đoạn nghe – viết mẫu; phân biệt ch/tr qua nghĩa của từ và nhận biết cụm từ đúng.

Nội dung

Đoạn nghe – viết mẫu: “Nước mưa làm lối vào nhà văn hoá có một hố bùn. Bác tổ trưởng báo với người lớn trong xóm để cùng sửa.”
Điền tr hoặc ch vào chỗ trống: con {{1}}ăn; ánh {{2}}ăng. Sau khi điền, đọc cả cụm “con trăn”, “ánh trăng”.
Nhớ – viết: GV che một cụm ngắn, HS viết lại từ trí nhớ.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng đoạn mẫu; điền đúng tr vào hai chỗ trống để có cụm “con trăn”, “ánh trăng”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đoạn mẫu hai lần, mỗi lần chậm rãi. Nhắc HS chú ý tên riêng, từ dễ lẫn như “tổ trưởng”, “nhà văn hoá”.
Học sinh
HS nghe, chuẩn bị vở và bút, nhận biết các từ dễ viết sai.
Giáo viên
GV đọc từng cụm ngắn, HS viết vào vở. Sau đó GV che bảng, mời HS viết lại một cụm từ trí nhớ. Hướng dẫn điền: con {{1}}ăn; ánh {{2}}ăng.
Học sinh
HS viết đoạn vào vở, điền chữ tr vào hai chỗ trống. Dự kiến trả lời: “Con trăn, ánh trăng dùng chữ tr vì đúng nghĩa của từ.”
Giáo viên
GV đưa bản mẫu lên màn hình, HS đổi vở soát theo bản mẫu. GV nhắc phân biệt ch/tr qua nghĩa của từ và ăn/ăng có phụ âm cuối khác nhau.
Học sinh
HS đổi vở cho bạn soát, sửa lỗi bằng bút khác màu và tự đọc lại cả cụm.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Đọc văn bản nguyên bản “Lối nhỏ sau mưa”

Mục tiêu

HS đọc độc lập một văn bản mới, trả lời câu hỏi và nêu căn cứ từ bài đọc.

Nội dung

HS đọc thầm đoạn “Lối nhỏ sau mưa”, gạch chân chi tiết liên quan, sau đó làm Phiếu học tập số 2 (ba câu hỏi).
Đáp án: Câu 5: bác tổ trưởng báo việc cần sửa cho người lớn trong xóm. Câu 6: đáp án A, trẻ nhỏ làm ở sân khô để góp sức trong phần việc an toàn. Câu 7: đúng trình tự là mưa làm lối có hố bùn → mọi người nhận phần phù hợp → lối đi được sửa xong.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 được hoàn thành với đáp án: Câu 5 bác tổ trưởng; Câu 6 đáp án A; Câu 7 đúng trình tự như trên; kèm căn cứ là chi tiết trong đoạn văn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: đọc thầm đoạn văn, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, không đoán thêm ngoài bài. Phát Phiếu học tập số 2.
Học sinh
HS đọc thầm đoạn văn, gạch chân chi tiết liên quan đến câu hỏi.
Giáo viên
GV theo dõi, nhắc HS chỉ ra câu văn làm căn cứ. Có thể mở bài tương tác trên NeoEdu để HS tự kiểm tra.
Học sinh
HS trả lời phiếu. Dự kiến trả lời: “Bác tổ trưởng báo việc cần sửa.” “Trẻ nhỏ làm ở sân khô vì đó là phần việc an toàn.”
Giáo viên
GV mời HS trình bày đáp án, yêu cầu nêu câu văn làm căn cứ. Cùng HS kiểm tra thứ tự ba việc.
Học sinh
HS trình bày, nêu căn cứ và nhận xét bạn.
Giáo viên
GV chốt: trả lời bằng căn cứ trong bài; việc chung nhẹ hơn khi mọi người biết nhận phần phù hợp với mình.
Học sinh
HS ghi đáp án đúng vào phiếu và vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Viết bảng tin “Việc chung của chúng em”

Mục tiêu

HS vận dụng ý nghĩa của sự hợp sức vào tình huống thực tế ở lớp hoặc nơi ở.

Nội dung

Tình huống: sân lớp có vài chỗ bị rác, cần cả lớp cùng dọn.
Mỗi HS viết 2 đến 3 câu cho bảng tin, nêu một việc chung và phần việc phù hợp với mình.
Về nhà: kể lại câu chuyện Cố Đương cho người thân theo năm chặng và viết 3 đến 4 câu về một việc chung ở nơi em ở.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS có 2 đến 3 câu bảng tin; về nhà kể được câu chuyện theo năm chặng cho người thân.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống và yêu cầu: nêu việc chung, nhận phần việc phù hợp với mình và viết vào bảng tin.
Học sinh
HS suy nghĩ về phần việc mình có thể làm.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý khi HS bí ý. Ví dụ gợi ý: “Em có thể nhặt rác ở phần sân nào để không ảnh hưởng đến bạn khác?”
Học sinh
HS viết 2 đến 3 câu. Dự kiến: “Cả lớp cùng dọn sân. Em sẽ nhặt rác ở phần sân gần cổng.”
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc bảng tin trước lớp, các bạn nhận xét về sự phù hợp của phần việc đã nhận.
Học sinh
HS đọc bảng tin và nhận xét bạn.
Giáo viên
GV chốt: việc chung lớn được hoàn thành khi mỗi người nhận đúng phần việc của mình. GV giao bài về nhà và dán bảng tin lên bảng lớp.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở và nhắc lại câu ghi nhớ của bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc thầm bản tóm lược “Những bậc đá chạm mây” rồi trả lời các câu hỏi sau. Mỗi câu trả lời phải có chi tiết trong bài.

Câu 1: Người chính trong bài là ai?
Câu 2: Dân làng gặp khó khăn gì khi đi lại trên núi?
Câu 3: Cố Đương làm gì để mở đường?
Câu 4: Lúc đầu ý định của ông được mọi người nhìn nhận như thế nào, và về sau mọi người làm gì?
Câu 5: Con đường hoàn thành mang lại điều gì cho cộng đồng?
Câu 6: Viết 2 đến 3 câu tóm tắt nội dung bài. Chỉ kết luận từ điều đã đọc.

Phiếu học tập số 2

Đọc thầm bài “Lối nhỏ sau mưa” rồi trả lời các câu hỏi sau. Ghi rõ căn cứ là câu văn trong bài.

Câu 5: Ai báo việc cần sửa cho người lớn trong xóm?
Câu 6: Vì sao trẻ nhỏ chỉ làm ở phần sân khô?
A. Để góp sức trong phần việc an toàn
B. Để trẻ tự dùng dụng cụ nặng ở chỗ khác
C. Để hoàn thành nhanh phần việc của người lớn
Câu 7: Xếp ba việc theo đúng trình tự:
(a) Lối đi được sửa xong.
(b) Mưa làm lối có hố bùn.
(c) Mọi người nhận phần việc phù hợp với mình.
Trình tự đúng: ……………………………

Hướng dẫn về nhà

Kể lại câu chuyện “Những bậc đá chạm mây” cho người thân theo năm chặng: khó khăn – ý định – cố gắng – hợp sức – kết quả. Chỉ kể điều có trong bài.
Viết 3 đến 4 câu về một việc chung ở nơi em ở (lớp học, khu phố, thôn xóm) và nêu phần việc em có thể làm.
Luyện đọc lại đoạn “Nước mưa làm lối vào nhà văn hoá có một hố bùn. Bác tổ trưởng báo với người lớn trong xóm để cùng sửa.” và viết lại cụm “con trăn”, “ánh trăng” vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.