Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 4. Mái nhà yêu thương

Giáo án Bài 21. Tia nắng bé nhỏ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của bài Tia nắng bé nhỏ: Na muốn mang ánh nắng về cho bà, và điều sưởi ấm bà là tình cảm, sự quan tâm của cháu.
Giải thích được nghĩa của các từ “xúc động” và “quan tâm” trong ngữ cảnh bài đọc.
Đọc được văn bản nguyên bản “Bước chậm bên ông” và trả lời đúng các câu hỏi bằng chi tiết trong bài.
Kể lại được ý chính của câu chuyện Tia nắng bé nhỏ bằng lời của mình, theo trình tự sự việc.
Viết đúng chính tả đoạn văn ngắn, phân biệt được các tiếng dễ lẫn như “xôi” và “sôi”.
Năng lực ngôn ngữ: Đọc rõ thành tiếng, ngắt nghỉ đúng dấu câu; nói rõ ràng khi kể chuyện; nghe–viết đúng đoạn văn ngắn.
Năng lực văn học: Nhận biết được tình cảm của nhân vật Na và bà qua hành động, lời nói; hiểu thông điệp về tình thương trong gia đình.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Chủ động đọc lại đoạn văn, tự kiểm tra câu trả lời bằng cách đối chiếu với chi tiết trong bài.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc theo cặp, lắng nghe bạn kể chuyện, nhắc lại ý chính và đặt một câu hỏi về điều mình muốn biết.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Tìm căn cứ trong bài để trả lời câu hỏi và nêu được cách thể hiện tình thương trong gia đình.

3. Phẩm chất

Nhân ái: Thể hiện sự quan tâm, yêu thương ông bà, người thân qua việc nêu cách chăm sóc người lớn tuổi trong gia đình.
Chăm chỉ: Đọc và viết đầy đủ các bài tập, luyện đọc lại đến khi trôi chảy.
Trách nhiệm: Hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và phần bài tập về nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ ghi đoạn tóm lược “Tia nắng bé nhỏ” và đoạn “Bước chậm bên ông”
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2
Tranh minh hoạ bà và cháu bên cửa sổ có ánh nắng (tranh vẽ đơn giản, không phải ảnh chụp sự kiện)
Thẻ từ ghi nghĩa và từ: xúc động, quan tâm
Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 21 “Tia nắng bé nhỏ” (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-21-tia-nang-be-nho) để chiếu bài tập tương tác khi luyện tập

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 3, tập 1
Vở bài tập, bút chì, bút mực
Bảng con và bút dạ
Thẻ đồng ý – chưa đồng ý (hoặc giơ tay) để tham gia trò chơi

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Ai đoán đúng?”

Mục tiêu

Tạo không khí lớp học vui tươi, gợi nhớ hình ảnh ánh nắng và tình cảm gia đình để dẫn vào bài đọc.

Nội dung

Lớp chơi trò chơi đoán nhanh: GV đọc câu đố ngắn về ánh nắng và hỏi HS đoán vật, hiện tượng; sau đó HS nêu điều em thích khi ở bên ông bà.

Sản phẩm dự kiến

HS hào hứng tham gia, nêu được một điều em thích khi ở bên ông bà hoặc người thân, làm nền cho bài đọc.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Giới thiệu trò chơi “Ai đoán đúng?”. GV đọc câu đố: “Tôi màu vàng, đi qua cửa sổ vào buổi sáng, làm ấm căn phòng. Tôi là gì?” (Gợi ý đáp án: ánh nắng.)
Học sinh
Lắng nghe luật chơi; giơ tay xin trả lời, đoán “ánh nắng”.
Giáo viên
Đưa thêm một câu đố về bà hoặc ông và mời HS nói về người thân mình thích ở bên.
Học sinh
Trả lời: “Em thích ở bên bà nghe bà kể chuyện”; “Em thích cùng ông đi dạo”.
Giáo viên
Mời 2–3 HS chia sẻ. Khen ngợi những câu nói có tình cảm.
Học sinh
Trình bày ngắn gọn trước lớp.
Giáo viên
Dẫn vào bài: “Hôm nay cô trò mình cùng đọc câu chuyện về một cô bé rất yêu bà.” Ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
Mở sách Tiếng Việt 3 trang bài 21, nhìn tên bài “Tia nắng bé nhỏ”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm ý chính câu chuyện

Mục tiêu

Đọc đúng và nêu được nội dung, chi tiết chính của bài Tia nắng bé nhỏ; biết cách tìm ý bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

HS đọc thầm bản tóm lược, sau đó đọc thành tiếng và thực hiện Phiếu học tập số 1 theo cặp: tìm người chính, sự việc, chi tiết trả lời câu hỏi và điều bài muốn gợi.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thiện; HS nêu được nội dung chính: Na muốn mang ánh nắng về cho bà; điều sưởi ấm bà là lòng quan tâm và sự có mặt của cháu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Chiếu bản tóm lược lên bảng phụ. Hướng dẫn cách tìm ý: xác định người chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Phát Phiếu học tập số 1.
Học sinh
Đọc thầm bản tóm lược, đánh dấu những câu nói về Na và bà.
Giáo viên
Hướng dẫn HS đọc thành tiếng: ngắt đúng dấu phẩy, dấu chấm. Hỏi: “Người chính trong bài là ai?” “Na muốn làm gì cho bà?”
Học sinh
Đọc nối tiếp từng câu. Trả lời dự kiến: “Người chính là Na và bà.” “Na muốn gom ánh sáng trong nếp áo để mang về cho bà.”
Giáo viên
Yêu cầu các cặp đối chiếu Phiếu học tập và trình bày. Hỏi: “Điều gì làm bà xúc động?” “Theo em, điều gì sưởi ấm bà?”
Học sinh
Trả lời dự kiến: “Việc làm ngây thơ của Na làm bà xúc động.” “Điều sưởi ấm bà là lòng quan tâm và sự có mặt của cháu.”
Giáo viên
Chốt nội dung chính và nhấn mạnh: mọi ý kiến phải có căn cứ trong bài, không đoán thêm.
Học sinh
Ghi nội dung chính vào vở: Na muốn mang ánh nắng về cho bà; tình cảm của cháu làm bà ấm lòng.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Giải nghĩa từ và rút ra điều bài muốn gợi

Mục tiêu

Giải thích được nghĩa của từ “xúc động”, “quan tâm” và nêu được điều bài muốn gợi: tình thương là làm người khác vui và bớt cô đơn.

Nội dung

Trò chơi “Ghép thẻ”: HS ghép thẻ từ với thẻ nghĩa; sau đó tìm câu trong bài làm căn cứ và rút ra ghi nhớ.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng: xúc động – có tình cảm dâng lên mạnh trước một việc; quan tâm – để ý và chăm lo đến người khác; nêu đúng ghi nhớ của bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Phát thẻ từ và thẻ nghĩa cho các nhóm 4 người. Nêu luật: ghép nhanh và đúng, sau đó tìm câu trong bài làm căn cứ.
Học sinh
Nhận thẻ, thảo luận nhóm để ghép.
Giáo viên
Quan sát, hỗ trợ nhóm còn lúng túng. Hỏi: “Câu nào trong bài cho thấy bà có tình cảm dâng lên?”
Học sinh
Trả lời dự kiến: “Câu ‘Việc làm ngây thơ ấy khiến bà xúc động’ cho thấy bà có tình cảm dâng lên mạnh.”
Giáo viên
Mời đại diện một nhóm trình bày cách ghép và căn cứ. Hỏi: “Tình thương thể hiện như thế nào?”
Học sinh
Trả lời dự kiến: “Tình thương thể hiện ở mong muốn làm người khác vui và bớt cô đơn.”
Giáo viên
Đọc to phần Ghi nhớ, yêu cầu cả lớp đọc theo. Chốt nghĩa hai từ.
Học sinh
Đọc đồng thanh phần ghi nhớ; ghi nghĩa từ vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Kể lại câu chuyện Tia nắng bé nhỏ

Mục tiêu

Kể được ý chính của câu chuyện bằng lời của mình; biết lắng nghe, không ngắt lời và nhắc lại ý chính của bạn.

Nội dung

HS kể theo cặp: người nói kể lại ý chính, làm rõ điều Na muốn, việc Na làm và cảm xúc của bà; không nói Na có thể gói ánh nắng như đồ vật. Người nghe nhắc lại ý chính và đặt một câu hỏi.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS kể được 2–3 câu đúng sự việc theo trình tự; người nghe nhắc lại được ý chính và đặt được một câu hỏi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Nêu yêu cầu kể chuyện và luật lắng nghe: không ngắt lời; sau lượt nói, nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết. Nhắc: không thêm chi tiết không có trong bài.
Học sinh
Lắng nghe yêu cầu; nhớ lại nội dung bản tóm lược.
Giáo viên
Cho HS kể theo cặp, GV đi quanh lớp nghe và nhắc nhở. Gợi ý: “Na biết điều gì về bà? Na đã làm gì? Bà cảm thấy thế nào?”
Học sinh
Kể dự kiến: “Na biết bà thích nắng nhưng phòng bà ít nắng. Na nghĩ mang ánh sáng về trong nếp áo. Bà rất xúc động.” Người nghe hỏi: “Điều gì khiến bà ấm lòng nhất?”
Giáo viên
Mời 2–3 HS kể trước lớp. Nhận xét về đúng sự việc, trình tự rõ ràng, lời nói tự nhiên.
Học sinh
Kể trước lớp; các bạn nhắc lại ý chính.
Giáo viên
Khen những HS biết lắng nghe và đặt câu hỏi hay. Nhắc phân biệt bản tóm lược với nguyên văn tác phẩm.
Học sinh
Lắng nghe nhận xét và rút kinh nghiệm.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Đọc bài nguyên bản “Bước chậm bên ông”

Mục tiêu

Đọc được văn bản nguyên bản, trả lời đúng câu hỏi bằng chi tiết trong bài và sắp xếp đúng trình tự sự việc.

Nội dung

HS đọc thầm đoạn “Bước chậm bên ông”, làm Phiếu học tập số 2 (bài tập 4–7). GV chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu để HS đối chiếu.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: Bài 5: Hạnh và ông chọn lối đi bằng phẳng. Bài 6: Đáp án C – vì chú ý tới sức khoẻ của ông. Bài 7: Trình tự đúng: Hạnh đi nhanh về phía trò chơi → Hạnh thấy ông ở xa phía sau → Hai ông cháu cùng đi chậm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Phát Phiếu học tập số 2. Yêu cầu đọc thầm đoạn văn, gạch chân chi tiết trả lời câu hỏi.
Học sinh
Đọc thầm, gạch chân các chi tiết về Hạnh và ông.
Giáo viên
Hỏi: “Hạnh và ông chọn lối đi như thế nào?” Sau đó: “Vì sao Hạnh thay đổi cách đi?” Hướng dẫn HS dựa vào chi tiết trong bài.
Học sinh
Trả lời: “Hạnh và ông chọn lối bằng phẳng.” “Hạnh thay đổi vì chú ý tới sức khoẻ của ông.”
Giáo viên
Yêu cầu HS xếp ba việc theo trình tự, mời HS trình bày và giải thích căn cứ.
Học sinh
Trình bày: “Đầu tiên Hạnh đi nhanh về phía trò chơi, sau đó thấy ông ở xa, cuối cùng hai ông cháu cùng đi chậm.”
Giáo viên
Chốt đáp án và nhắc: trả lời phải dựa vào chi tiết có trong bài, không đoán thêm.
Học sinh
Đối chiếu đáp án, sửa bài.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Phân biệt tiếng dễ lẫn và nghe – viết

Mục tiêu

Viết đúng chính tả, phân biệt được “xôi” và “sôi”; nghe và viết đúng cụm từ trong đoạn mẫu “Bước chậm bên ông”.

Nội dung

Bài tập 8–9: điền “xôi” và chọn đáp án đúng nghĩa. Nghe – viết: GV đọc hai câu đầu của đoạn mẫu, HS viết rồi tự soát theo bản mẫu.

Sản phẩm dự kiến

Đề: Mẹ nấu {{1}} đậu. Đáp án: xôi (xôi là món ăn; sôi là trạng thái nước được đun đủ nóng). Bài 9: Đáp án A – xôi. Nghe – viết đúng hai câu: “Ở công viên, Hạnh thường đi nhanh tới khu trò chơi. Hôm nay ông cùng đi, thỉnh thoảng dừng nghỉ bên ghế đá.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Viết lên bảng: “Mẹ nấu … đậu.” Hỏi HS chọn từ xôi hay sôi để điền, giải thích nghĩa.
Học sinh
Suy nghĩ, giơ bảng con: “xôi”.
Giáo viên
Đọc to hai câu đầu của đoạn mẫu, chú ý tên riêng Hạnh và các tiếng dễ lẫn. Đọc từng cụm để HS viết.
Học sinh
Viết vào vở. Dự kiến lỗi: viết nhầm “công viên” thành “công viên”, bỏ dấu hỏi ở “nghỉ”.
Giáo viên
Đọc lại đoạn mẫu, HS tự soát và đổi bài với bạn bên cạnh.
Học sinh
Soát lỗi theo bản mẫu, sửa lỗi bằng bút khác màu.
Giáo viên
Nhận xét chung, nhắc lại quy tắc: từ có âm gần nhau vẫn khác nghĩa, cần giữ đúng dấu thanh.
Học sinh
Ghi nhớ: “xôi” là món ăn, “sôi” là trạng thái nước được đun đủ nóng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Thể hiện tình thương trong gia đình

Mục tiêu

Liên hệ nội dung bài với cuộc sống: nêu được một việc làm thể hiện sự quan tâm đến ông bà, người thân.

Nội dung

Mỗi HS nghĩ một việc nhỏ có thể làm cho ông bà (mở cửa sổ đón nắng, kể chuyện, cùng đi dạo...) và chia sẻ với bạn cùng bàn. Về nhà thực hiện một việc và kể lại cho người thân.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nêu được ít nhất một việc làm cụ thể thể hiện tình thương với ông bà và kể lại được cho người thân nghe.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Nêu câu hỏi: “Em có thể làm gì nhỏ để ông bà thấy ấm lòng?” Gợi ý: mở cửa sổ đón nắng, kể chuyện, cùng đi dạo chậm rãi.
Học sinh
Suy nghĩ cá nhân trong 1 phút.
Giáo viên
Yêu cầu HS chia sẻ theo cặp bàn.
Học sinh
Trả lời dự kiến: “Em sẽ mở cửa sổ cho bà đón nắng buổi sáng.” “Em sẽ cùng ông đi dạo và nghe ông kể chuyện.”
Giáo viên
Mời 2–3 HS chia sẻ trước lớp. Khen những ý tưởng thiết thực.
Học sinh
Trình bày trước lớp.
Giáo viên
Chốt: tình thương thể hiện ở mong muốn làm người khác vui và bớt cô đơn. Giao bài về nhà.
Học sinh
Ghi việc sẽ làm vào vở bài tập.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Tia nắng bé nhỏ”, điền vào chỗ trống:

Người chính trong bài là: ………………………
Na muốn làm gì cho bà? ………………………
Việc làm của Na khiến bà có cảm xúc gì? ………………………
Điều gì sưởi ấm bà? ………………………
Căn cứ (câu trong bài): ………………………
Tự kiểm tra: Em có thêm điều bài không nói không? (Có / Không)

Phiếu học tập số 2

Đọc đoạn “Bước chậm bên ông” và làm bài:

Bài 5: Hạnh và ông chọn lối đi như thế nào? ………………………
Bài 6: Vì sao Hạnh thay đổi cách đi?
A. Vì muốn tới khu trò chơi trước ông
B. Vì nghĩ ông chỉ muốn tìm một lối ngắn hơn
C. Vì chú ý tới sức khoẻ của ông
Bài 7: Xếp theo trình tự:
( ) Hạnh đi nhanh về phía trò chơi.
( ) Hai ông cháu cùng đi chậm.
( ) Hạnh thấy ông ở xa phía sau.

Hướng dẫn về nhà

Luyện đọc lại bài Tia nắng bé nhỏ và đoạn Bước chậm bên ông, ngắt nghỉ đúng dấu câu; tự kể lại nội dung bằng 2–3 câu.
Thực hiện một việc nhỏ thể hiện sự quan tâm đến ông bà hoặc người thân (ví dụ: mở cửa sổ đón nắng cho bà, cùng ông đi dạo chậm rãi).
Kể lại việc đã làm cho người thân nghe và hỏi người thân một điều họ muốn chia sẻ.
Ghi lại vào vở chính tả: xôi, sôi và nghĩa của từng từ; viết lại hai câu nghe – viết trong bài.
Có thể làm thêm các bài tương tác trên trang bài học NeoEdu Bài 21 để củng cố kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.