NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 4. Mái nhà yêu thương

Giáo án Bài 20. Trò chuyện cùng mẹ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, rõ ràng và nêu được nội dung, chi tiết chính của bài “Trò chuyện cùng mẹ”.
  • Giải thích được nghĩa của các từ “thủ thỉ”, “lắng nghe” trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Đọc một văn bản nguyên bản “Chuyện của ông ngày nhỏ” và trả lời câu hỏi bằng căn cứ có trong bài.
  • Nêu được các từ chỉ người thân theo bên nội, bên ngoại và nhận biết công dụng của dấu hai chấm (báo phần liệt kê, phần giải thích).
  • Viết được 3–4 câu tả ngôi nhà hoặc một góc em yêu thích, có đặc điểm và cảm nghĩ; tự đọc lại để sửa lỗi.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; nghe và nói lại nội dung bằng 2–3 câu; dùng dấu hai chấm đúng công dụng; viết đoạn 3–4 câu có đặc điểm và cảm nghĩ.
  • Năng lực văn học: nhận ra tình cảm gia đình qua việc trò chuyện, lắng nghe; cảm nhận được vẻ đẹp của khoảnh khắc sum họp và những kỉ niệm tuổi thơ của ông bà.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc thầm, tự tìm ý theo ba bước và tự kiểm tra lại đoạn văn của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS luyện đọc theo cặp, thảo luận nhóm bàn với khăn trải bàn và góp ý cho bạn bằng một điểm đã rõ, một điểm cần sửa.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn chi tiết trong bài để trả lời, vận dụng kiến thức về dấu hai chấm để viết đoạn văn có đặc điểm và cảm nghĩ.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết lắng nghe, quan tâm và dành thời gian trò chuyện với người thân trong gia đình.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập và phần viết đoạn; tự sửa bài của mình khi phát hiện lỗi.
  • Chăm chỉ: luyện đọc nhiều lượt, ghi chép đầy đủ và tích cực tham gia đọc mở rộng ngoài lớp.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bảng phụ ghi đoạn văn và các câu có dấu hai chấm.
  • Tranh gia đình (ông bà, cha mẹ, con cái trong bữa cơm hoặc bên cửa sổ buổi tối).
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm hoặc chiếu lên bảng).
  • Khăn trải bàn hoặc tờ giấy A3 cho mỗi nhóm bàn; bút dạ, thẻ từ.
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-20-tro-chuyen-cung-me (dùng ở hoạt động luyện tập và củng cố).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1; vở bài tập Tiếng Việt 3.
  • Vở ô li, bút chì, bút mực, bút dạ; sổ tay nhỏ để ghi ý khi đọc mở rộng.
  • Bút màu để trình bày sơ đồ nhóm (khăn trải bàn).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chia sẻ khoảnh khắc bên người thân

Mục tiêu

Gợi nhớ trải nghiệm trò chuyện cùng người thân, tạo tâm thế vào bài.

Nội dung

GV treo tranh gia đình và nêu câu hỏi khởi động. HS nói với bạn cùng bàn trong khoảng 1 phút.

Sản phẩm dự kiến

2–3 HS chia sẻ được một khoảnh khắc trò chuyện với người thân; cả lớp ghi tên bài “Trò chuyện cùng mẹ” vào vở.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh gia đình và hỏi: “Em thường trò chuyện với ai trước khi đi ngủ? Khi đó em thấy thế nào?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh, suy nghĩ và nói với bạn cùng bàn. Dự kiến HS trả lời: “Em nói chuyện với mẹ trước khi ngủ, em thấy vui và được yêu thương.”

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ trước lớp và khen những câu trả lời có chi tiết cụ thể.

    Học sinh

    Đại diện HS trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Bà kể chuyện cho em nghe bên hiên nhà.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét, dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta cùng đọc câu chuyện về hai bạn nhỏ và mẹ trong giờ trước khi ngủ.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS mở sách, ghi tên bài vào vở và sẵn sàng vào học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 30 phút

Đọc và tìm ý bài Trò chuyện cùng mẹ

Mục tiêu

HS đọc đúng, rõ ràng; giải nghĩa được từ “thủ thỉ”, “lắng nghe”; nêu được nội dung và chi tiết chính bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

GV đọc mẫu và hướng dẫn cách ngắt nghỉ theo dấu câu, phân biệt giọng khi đọc lời người nói. HS luyện đọc theo cặp, sau đó làm Phiếu học tập số 1 để tìm ý theo ba bước: xác định người/sự vật chính; tìm chi tiết trả lời câu hỏi; nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi. Chỉ kết luận từ điều đã đọc.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1; nêu được 2–3 câu tự kể nội dung bài; giải thích đúng nghĩa hai từ “thủ thỉ”, “lắng nghe”; nêu được ý nghĩa của bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, sau đó nêu câu hỏi: “Từ nào trong bài có nghĩa là nói nhỏ, thân mật?” Hướng dẫn HS cách tìm ý theo ba bước và giải nghĩa từ “thủ thỉ” (nói nhỏ, thân mật), “lắng nghe” (chú ý nghe để hiểu, không chỉ nghe cho có).

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm bài và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Từ thủ thỉ ạ.” HS nhắc lại cách tìm ý theo ba bước.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS đọc theo cặp, sau đó phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu các cặp thảo luận để điền. GV đi quanh lớp, nhắc HS chỉ dựa vào chi tiết trong bài.

    Học sinh

    HS luyện đọc theo cặp, lần lượt từng câu. Các cặp thảo luận và điền Phiếu học tập số 1. Dự kiến HS trả lời: “Thư và Hân trò chuyện với mẹ trước khi ngủ, mẹ cùng đọc sách và lắng nghe chuyện các con.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày phần tìm ý; hỏi thêm: “Vì sao những lời nhỏ nhẹ lại giúp các bạn cảm thấy được yêu thương?” GV ghi ý chính lên bảng.

    Học sinh

    Đại diện các cặp trình bày, nhận xét bổ sung. Dự kiến HS trả lời: “Vì mẹ chú ý nghe, các bạn được chia sẻ việc trong ngày và cảm thấy mình được quan tâm.”

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung và ý nghĩa bài: lắng nghe và dành thời gian bên nhau là một cách chăm sóc người thân. GV nhắc HS tự kể lại nội dung bằng 2–3 câu và kiểm tra xem có thêm điều bài không nói.

    Học sinh

    HS tự kể nội dung bằng 2–3 câu với bạn, đọc lại câu ghi nhớ và ghi vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ chỉ người thân và công dụng dấu hai chấm

Mục tiêu

HS nêu được các từ chỉ người thân theo bên nội, bên ngoại; nhận biết công dụng của dấu hai chấm trong câu báo phần liệt kê và phần giải thích.

Nội dung

Nhóm bàn 4 HS hoàn thành sơ đồ người thân trên khăn trải bàn: bên nội (gia đình bố), bên ngoại (gia đình mẹ), ghi các từ ông, bà, cô, chú, bác, dì, cậu… Sau đó xét các câu có dấu hai chấm.

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ người thân bên nội, bên ngoại trên khăn trải bàn; kết luận về công dụng của dấu hai chấm kèm ví dụ đúng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu: “Bên nội là phía gia đình bố, bên ngoại là phía gia đình mẹ.” GV phát khăn trải bàn và yêu cầu các nhóm ghi từ chỉ người thân vào hai vùng tương ứng.

    Học sinh

    Nhóm 4 HS thảo luận, ghi từ vào khăn trải bàn. Dự kiến HS ghi: bên nội có ông nội, bà nội, cô, chú, bác; bên ngoại có ông ngoại, bà ngoại, dì, cậu.

  2. Giáo viên

    GV viết lên bảng câu: “Em nhớ ba người: ông, bà và dì.” và câu: “Em thích giờ tối: cả nhà có thời gian trò chuyện.” Hỏi: “Dấu hai chấm trong câu thứ nhất báo gì? Trong câu thứ hai báo gì?”

    Học sinh

    HS quan sát và trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Câu thứ nhất báo phần liệt kê; câu thứ hai báo phần giải thích.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm treo khăn trải bàn lên bảng, các nhóm khác góp ý. GV nhắc HS lưu ý: một số cách xưng hô thay đổi theo vùng, nên hỏi người thân thay vì dùng cứng nhắc.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày sơ đồ, nhóm khác bổ sung. HS đọc lại câu ví dụ có dấu hai chấm.

  4. Giáo viên

    GV chốt: dấu hai chấm có thể báo phần liệt kê hoặc phần giải thích. GV khen những nhóm ghi đúng từ và giải thích đúng công dụng.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: công dụng của dấu hai chấm và các từ chỉ người thân theo bên nội, bên ngoại.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Củng cố đọc hiểu, từ ngữ và dấu hai chấm

Mục tiêu

HS đọc độc lập văn bản nguyên bản “Chuyện của ông ngày nhỏ”, trả lời câu hỏi bằng căn cứ; vận dụng kiến thức về từ ngữ và dấu hai chấm để làm bài tập.

Nội dung

HS đọc thầm văn bản “Chuyện của ông ngày nhỏ”, làm Phiếu học tập số 2 gồm các câu hỏi đọc hiểu, nối từ, từ chỉ người thân và dấu hai chấm. Dùng học liệu số NeoEdu để kiểm tra nhanh sau khi làm xong.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành. Đáp án: nối thủ thỉ – nói nhỏ, thân mật; lắng nghe – chú ý nghe để hiểu, không chỉ nghe cho có; Nam ghi ý vào sổ; Nam muốn ngồi thêm vì thích nghe và hiểu ông bà hơn (B); trình tự đúng: Nam hỏi chuyện ngày nhỏ → ông bà kể trò chơi → Nam muốn nghe thêm; ông ngoại là bố của mẹ (B); dấu hai chấm trong “Em thích giờ ấy: mẹ có thời gian nghe em.” báo giải thích (A).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, yêu cầu HS đọc thầm “Chuyện của ông ngày nhỏ” và làm bài trong 8 phút. GV nhắc HS trả lời bằng chi tiết trong bài.

    Học sinh

    HS đọc thầm, làm bài cá nhân vào phiếu.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS yếu bằng cách gợi ý đoạn có chứa chi tiết cần tìm. GV mở học liệu số NeoEdu để HS kiểm tra thêm bài tập tương tác nếu còn thời gian.

    Học sinh

    HS làm bài, đối chiếu với bạn cùng bàn. Một số HS thao tác bài tập tương tác trên học liệu số NeoEdu.

  3. Giáo viên

    GV mời HS đọc đáp án từng câu, hỏi thêm: “Em căn cứ vào câu nào trong bài để chọn đáp án B ở câu hỏi về Nam?”

    Học sinh

    HS trình bày đáp án và căn cứ. Dự kiến HS trả lời: “Em chọn B vì bài có câu Những điều vừa nghe khiến Nam thấy tuổi thơ của ông bà gần với mình hơn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh việc trả lời phải dựa trên căn cứ trong bài, không đoán thêm.

    Học sinh

    HS chữa bài vào vở, ghi đáp án đúng.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Viết đoạn tả ngôi nhà và tự sửa

Mục tiêu

HS viết được 3–4 câu tả ngôi nhà hoặc một góc em yêu thích, có đặc điểm và cảm nghĩ; biết đọc lại và góp ý cho bạn.

Nội dung

GV đưa bài mẫu “Nhà em có một hiên nhỏ nhìn ra cây khế…” để HS tham khảo. HS ghi ý theo yêu cầu, viết câu đủ ý, đọc lại để kiểm tra nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu. Sau đó HS đổi bài với bạn, góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 3–4 câu tả ngôi nhà hoặc góc em yêu thích có đặc điểm và cảm nghĩ; phiếu góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa. Gợi ý chấm: đúng yêu cầu, đủ ý cụ thể (1 điểm); sắp xếp hợp lí, câu và từ rõ nghĩa (1 điểm); chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa (1 điểm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu viết và đưa câu hỏi gợi ý: “Em muốn tả ngôi nhà hay góc nào? Góc đó có đặc điểm gì? Em cảm thấy thế nào khi ở đó?”

    Học sinh

    HS suy nghĩ, ghi nhanh 3 ý vào nháp. Dự kiến HS trả lời: “Em tả góc bếp, có nồi canh và tiếng củi cháy; em thấy ấm áp.”

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết vào vở khoảng 10 phút. GV đọc bài mẫu, chỉ ra đặc điểm (hiên nhỏ, ánh sáng, chiếc ghế) và cảm nghĩ (thích góc hiên vì nghe bà kể chuyện).

    Học sinh

    HS viết đoạn văn, sau đó đọc lại từng câu để kiểm tra lỗi về chính tả và dấu câu.

  3. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS đổi bài với bạn cùng bàn và góp ý theo mẫu: “Điều em thấy rõ là…; điều em nghĩ bạn nên sửa là…”. GV mời 2 HS đọc đoạn văn trước lớp.

    Học sinh

    HS đổi vở, góp ý và tự quyết định cách sửa. Đại diện HS đọc đoạn văn của mình.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung về nội dung, cách dùng từ và dấu câu; khen những đoạn có chi tiết cụ thể.

    Học sinh

    HS sửa lại đoạn văn của mình và nộp để GV nhận xét.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Trò chuyện cùng người thân và đọc mở rộng

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức bài học vào thực tế: trò chuyện, lắng nghe người thân và đọc thêm một bài về tình cảm gia đình.

Nội dung

HS đọc mở rộng bài “Chuyện của ông ngày nhỏ” hoặc tìm một bài phù hợp về tình cảm gia đình, điền Phiếu đọc (tên bài, nguồn, ngày đọc, người/vật/việc chính, một chi tiết thú vị và lí do, câu hỏi muốn tìm hiểu thêm). Về nhà, HS trò chuyện cùng người thân trong 10 phút và ghi lại 2–3 câu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu đọc hoàn chỉnh (không chép toàn bài); 2–3 câu ghi trong sổ về cuộc trò chuyện với người thân.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu Phiếu đọc và yêu cầu HS điền các mục; nhấn mạnh không chép toàn bài hiện đại vào phiếu. GV nêu nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS nghe hướng dẫn, mở sổ tay và chuẩn bị ghi chép.

  2. Giáo viên

    GV cho HS đọc cho bạn nghe một ý trong phiếu, sau đó bạn hỏi và bổ sung.

    Học sinh

    HS đọc một ý cho bạn, bạn đặt câu hỏi. Dự kiến HS hỏi: “Vì sao chi tiết đó thú vị với em?”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS chia sẻ phiếu đọc trước lớp và hỏi: “Em muốn hỏi người thân điều gì khi về nhà?”

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Em muốn hỏi bà thời bà còn nhỏ đã chơi trò gì.”

  4. Giáo viên

    GV nhắc lại câu ghi nhớ: “Lắng nghe và dành thời gian bên nhau là một cách chăm sóc người thân.” GV dặn HS thực hiện nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS đọc câu ghi nhớ, ghi nhiệm vụ về nhà vào sổ.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài “Trò chuyện cùng mẹ”, làm việc theo cặp:

  • Người chính trong bài là ai?
  • Khoảng thời gian nào Thư và Hân thấy đáng mong?
  • Mẹ làm gì khi ở bên các con?
  • Những lời nhỏ nhẹ giúp các bạn điều gì?
  • Câu nào nói lên ý nghĩa của bài?
  • Từ “thủ thỉ” nghĩa là gì? Từ “lắng nghe” nghĩa là gì?
  • Tự kể nội dung bài bằng 2–3 câu.

Phiếu học tập số 2

Đọc thầm bài “Chuyện của ông ngày nhỏ”, trả lời và khoanh vào đáp án đúng:

  • Nối từ với nghĩa phù hợp: thủ thỉ – ?; lắng nghe – ?
  • Nam ghi các ý vào đâu? (Gợi ý: đọc chi tiết trong bài.)
  • Vì sao Nam vẫn muốn ngồi thêm? A. Vì ánh đèn vẫn chưa sáng trở lại; B. Vì thích nghe và hiểu ông bà hơn; C. Vì chỉ muốn hỏi đủ số câu đã chuẩn bị.
  • Xếp ba việc theo đúng trình tự: (1) Ông bà kể trò chơi. (2) Nam muốn nghe thêm. (3) Nam hỏi chuyện ngày nhỏ.
  • Ông ngoại là: A. Bố của bố; B. Bố của mẹ; C. Anh của em.
  • Dấu hai chấm trong “Em thích giờ ấy: mẹ có thời gian nghe em.” báo: A. Giải thích; B. Câu hỏi; C. Tên sách.

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại bài “Trò chuyện cùng mẹ” và tự kể nội dung bằng 2–3 câu.
  • Trò chuyện cùng người thân trong khoảng 10 phút trước khi đi ngủ, lắng nghe và hỏi người thân một điều về thời còn nhỏ.
  • Ghi lại 2–3 câu về cuộc trò chuyện vào sổ tay, dùng ít nhất một câu có dấu hai chấm.
  • Hoàn thiện đoạn văn tả ngôi nhà hoặc góc em yêu thích theo góp ý của bạn và nộp lại cho GV.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.