Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 4. Mái nhà yêu thương

Giáo án Bài 19. Khi cả nhà bé tí

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của bài: bạn nhỏ tưởng tượng và tìm hiểu tuổi thơ của người thân trong gia đình.
Giải thích được nghĩa của từ “thế hệ” và “hồn nhiên” theo ngữ cảnh bài đọc.
Đọc và nêu được chi tiết chính trong văn bản “Chuyện của ông ngày nhỏ”, trả lời các câu hỏi bằng căn cứ lấy từ bài đọc.
Vận dụng được cách hỏi–đáp, lắng nghe và nhắc lại ý chính khi trò chuyện với người thân.
Viết đúng các tiếng có vần iu/ưu (dịu dàng, lưu giữ) và dấu hỏi trong câu hỏi qua hoạt động nghe–viết.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): Đọc rõ ràng, ngắt đúng dấu câu; nghe–viết đúng chính tả đoạn văn; nói được lời hỏi–đáp có lời chào và lời cảm ơn.
Năng lực văn học: Cảm nhận được tình cảm gắn bó giữa các thế hệ qua câu chuyện tuổi thơ của ông bà, bố mẹ; nhận ra điều bài thơ gợi lên về sự gần gũi giữa các thế hệ.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc thầm, tìm chi tiết trả lời câu hỏi và tự kiểm tra lại đáp án bằng căn cứ trong bài.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc cặp đôi, nhóm 4; đóng vai hỏi–đáp với bạn; lắng nghe, nhắc lại ý chính của bạn trước khi hỏi tiếp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Xác định người, chi tiết chính và liên hệ với trải nghiệm gia đình để trả lời câu hỏi mở và đặt câu hỏi mới về tuổi thơ của người thân.

3. Phẩm chất

Nhân ái: Thể hiện sự quan tâm, trân trọng với ông bà, bố mẹ qua việc lắng nghe và tìm hiểu chuyện ngày xưa của người thân.
Chăm chỉ: Đọc, viết và hoàn thành phiếu học tập đầy đủ, cẩn thận; hoàn thành nhiệm vụ phỏng vấn người thân ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 3, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 19.
Bảng phụ hoặc slide ghi văn bản tóm lược, văn bản “Chuyện của ông ngày nhỏ” và đoạn nhớ–viết.
Thẻ câu hỏi khởi động (mỗi thẻ ghi một câu hỏi về trò chơi ngày xưa).
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm/cặp).
Thẻ đáp án A, B, C (bảng con hoặc thẻ giấy) cho trò chơi.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-19-khi-ca-nha-be-ti); dùng để chiếu bài tập tương tác khi củng cố.

2. Học sinh

SGK Tiếng Việt 3, tập 1.
Vở ghi, bút chì, bút mực, bút chì màu (nếu cần gạch chân).
Bảng con và bút dạ (hoặc giấy nháp) để giơ đáp án.
Sổ tay nhỏ hoặc tờ giấy để ghi ý khi phỏng vấn người thân.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai nhớ chuyện ngày xưa?

Mục tiêu

Tạo tâm thế vui vẻ, gợi sự tò mò về tuổi thơ của ông bà, bố mẹ và kết nối với chủ đề “Mái nhà yêu thương”.

Nội dung

Trò chơi “Hỏi nhanh – đáp gọn”: GV rút thẻ câu hỏi và đọc to, HS giơ tay trả lời nhanh trong 20 giây. Các câu hỏi mẫu: “Ông bà hồi nhỏ thường chơi trò gì?”, “Bố mẹ có thích đi học không?”, “Em đoán ngày xưa đồ chơi của trẻ em có gì?”.

Sản phẩm dự kiến

Khoảng 3–4 HS nêu được một trò chơi hoặc sở thích mà người thân từng có khi còn nhỏ (hoặc dự đoán hợp lí).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu tuổi thơ của những người trong gia đình. Các em đoán xem, ông bà, bố mẹ hồi nhỏ thường chơi trò gì?” GV rút thẻ, đọc câu hỏi và bấm giờ 20 giây.
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ và chuẩn bị giơ tay trả lời.
Giáo viên
GV mời 3–4 HS trả lời nhanh, khuyến khích HS trả lời bằng câu đầy đủ. Ví dụ: “Bà em hồi nhỏ thường chơi nhảy dây.”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Ông em hồi nhỏ thích thả diều.” “Mẹ em hồi nhỏ thích chơi nhảy dây với bạn.” “Em đoán ngày xưa các bạn chơi đá cầu.”
Giáo viên
GV khen các câu trả lời và dẫn vào bài: “Các em vừa đoán về tuổi thơ của người thân. Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta biết thêm điều đó.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên bài “Khi cả nhà bé tí”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc bản tóm lược và tìm ý chính

Mục tiêu

Nêu được nội dung chính của bài thơ; giải nghĩa từ “thế hệ”, “hồn nhiên”; biết cách tìm ý bằng chi tiết trong bài. (Tiết 1)

Nội dung

GV đọc mẫu bản tóm lược “Khi cả nhà bé tí”, nhấn mạnh đây là bản do nhóm biên soạn viết lại, không phải nguyên văn tác phẩm. HS đọc thầm, làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1 để xác định người/sự vật chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi và giải nghĩa từ. GV hướng dẫn cách tìm ý: xác định người chính, tìm chi tiết, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi, chỉ kết luận từ điều đã đọc.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành: nêu đúng nội dung chính, giải nghĩa hai từ “thế hệ” và “hồn nhiên”, kèm căn cứ là một câu trong bản tóm lược.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu bản tóm lược, nhắc HS theo dõi người chính và các chi tiết. GV nêu câu hỏi: “Bạn nhỏ trong bài đang tưởng tượng về điều gì?”; “Từ nào trong bài chỉ những người cùng khoảng tuổi hoặc cùng một lớp trong gia đình?”
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm bản tóm lược và ghi chú vào vở các chi tiết chính.
Giáo viên
GV chia lớp thành cặp đôi, phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu hoàn thành trong 7 phút. GV đi quan sát, gợi ý cho cặp chưa xác định được căn cứ: “Em hãy tìm câu nào nhắc đến tuổi thơ của người thân?”
Học sinh
HS làm việc theo cặp: xác định nội dung chính, tìm nghĩa từ trong bài. Trả lời dự kiến: “Bạn nhỏ tưởng tượng về tuổi thơ của ông bà, bố mẹ.” “Thế hệ là những người cùng khoảng tuổi hoặc cùng một lớp trong gia đình.” “Hồn nhiên là tự nhiên, trong sáng, chưa tính toán.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả; hỏi thêm: “Vì sao em nói bài thơ mời người đọc yêu thêm người thân?”
Học sinh
Đại diện cặp trình bày, lắng nghe và bổ sung. Trả lời dự kiến: “Vì bài nói ông bà, bố mẹ từng là trẻ nhỏ, có trò chơi riêng, nên ta hiểu họ hơn.”
Giáo viên
GV chốt: nội dung chính là tuổi thơ của người thân; từ “thế hệ”, “hồn nhiên” được hiểu theo ngữ cảnh; cần kết luận từ điều đã đọc. GV nhấn mạnh ghi nhớ: “Lắng nghe câu chuyện tuổi thơ giúp hiểu hơn về các thế hệ trong nhà.”
Học sinh
HS ghi vở nội dung chính, nghĩa hai từ và câu ghi nhớ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Đọc văn bản nguyên bản và trả lời bằng căn cứ

Mục tiêu

Đọc thành tiếng văn bản nguyên bản “Chuyện của ông ngày nhỏ”, nêu được chi tiết chính và trình tự sự việc bằng căn cứ trong bài. (Tiết 1, phần cuối)

Nội dung

HS đọc thành tiếng từng câu theo nhóm 4 (mỗi bạn đọc một câu), chú ý ngắt đúng dấu câu và phân biệt lời nói. Sau đó làm Phiếu học tập số 2: trả lời câu hỏi về nhân vật, chi tiết và trình tự các việc trong bài. Mỗi đáp án phải có căn cứ là câu trong bài.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành; HS nêu được: Nam hỏi ông chuyện ngày bé; ông kể chuyện làm chong chóng; bà nhớ nhảy dây; Nam vẫn muốn ngồi thêm vì thấy ông bà gần gũi.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Các nhóm đọc lần lượt từng câu của bài “Chuyện của ông ngày nhỏ”, sau đó trả lời phiếu, nhớ ghi căn cứ.” GV nêu mẫu: “Ông kể chuyện làm chong chóng bằng lá.” (căn cứ là câu này)
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công người đọc và người ghi.
Giáo viên
GV đi quan sát nhóm, hỏi: “Ai là người được Nam hỏi?”; “Điều gì khiến Nam thấy tuổi thơ của ông bà gần với mình hơn?”
Học sinh
HS đọc, thảo luận và trả lời dự kiến: “Nam hỏi ông.” “Vì Nam nghe ông bà kể chuyện nên thấy gần gũi hơn.”
Giáo viên
GV mời 1–2 nhóm trình bày trình tự sự việc và căn cứ, yêu cầu các nhóm khác nhận xét.
Học sinh
HS trình bày: “Đầu tiên Nam hỏi chuyện ngày bé, sau đó ông kể trò chơi, rồi Nam muốn nghe thêm.”
Giáo viên
GV chốt: đọc kĩ để tìm chi tiết, trả lời bằng căn cứ; phân biệt ý trong bài với điều mình đoán. Nhắc HS: bài này là văn bản nguyên bản dùng để luyện đọc.
Học sinh
HS sửa lại phiếu nếu cần, ghi nhận cách trả lời có căn cứ.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Trò chơi “Chọn đúng – giơ nhanh”

Mục tiêu

Củng cố từ vựng và chi tiết trong hai văn bản; rèn kĩ năng chọn đáp án có căn cứ. (Tiết 2)

Nội dung

GV chiếu hoặc đọc lần lượt các câu hỏi trắc nghiệm và ghép nối; HS giơ bảng con hoặc thẻ A, B, C. Đề gồm: (1) Điều bạn nhỏ muốn khám phá là gì? A. Nghề hiện tại của mọi người; B. Kế hoạch hè của cả nhà; C. Tuổi thơ của người thân. (2) Vì sao Nam vẫn muốn ngồi thêm? A. Vì thích nghe và hiểu ông bà hơn; B. Vì ánh đèn vẫn chưa sáng trở lại; C. Vì chỉ muốn hỏi đủ số câu đã chuẩn bị. (3) Nam ghi các ý vào đâu? Đáp án: sổ. (4) Ghép: thế hệ – những người cùng khoảng tuổi hoặc cùng một lớp trong gia đình; hồn nhiên – tự nhiên, trong sáng, chưa tính toán. (5) Sắp xếp theo đúng trình tự: Nam hỏi chuyện ngày nhỏ → Ông bà kể trò chơi → Nam muốn nghe thêm.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: (1) C; (2) A; (3) sổ; (4) thế hệ – những người cùng khoảng tuổi hoặc cùng một lớp trong gia đình; hồn nhiên – tự nhiên, trong sáng, chưa tính toán; (5) Nam hỏi chuyện ngày nhỏ → Ông bà kể trò chơi → Nam muốn nghe thêm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu luật chơi: đọc câu hỏi, suy nghĩ, giơ đáp án đồng thời; đúng được một điểm, phải nêu căn cứ.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và thẻ A, B, C.
Giáo viên
GV đọc từng câu hỏi, yêu cầu HS giơ đáp án và giải thích ngắn. Ví dụ: “Em chọn C vì bài nói Bạn nhỏ tưởng tượng về tuổi thơ của những người trong gia đình.”
Học sinh
HS giơ đáp án, trả lời dự kiến: “Em chọn C vì bài nói về tuổi thơ của người thân.” “Em chọn A vì Nam thích nghe ông bà kể chuyện.”
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh căn cứ trong bài và chốt đáp án.
Học sinh
HS sửa sai (nếu có), ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Nghe – viết và phân biệt iu/ưu

Mục tiêu

Viết đúng chính tả đoạn văn mẫu; phân biệt iu/ưu trong dịu dàng, lưu giữ; viết đúng dấu hỏi ở câu hỏi. (Tiết 2)

Nội dung

Nghe–viết: GV đọc đoạn mẫu “Tối mất điện, cả nhà ngồi bên cửa sổ đón gió. Nam hỏi ông ngày bé thích chơi gì.” GV đọc từng cụm ngắn, HS viết; sau đó che đoạn mẫu và viết lại (nhớ–viết). Chú ý các tiếng dễ lẫn: dịu, lưu, gió, chơi, ông. Bài tập điền từ: “Mẹ nói {{1}} dàng; em {{2}} giữ tấm ảnh.” Chọn đáp án: “Mẹ nói … dàng: A. dịu; B. dựu.”

Sản phẩm dự kiến

Đoạn nhớ–viết đúng chính tả. Đáp án: dịu, lưu; “Mẹ nói dịu dàng; em lưu giữ tấm ảnh.”; câu chọn đúng là A. dịu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc cả đoạn một lần, nêu tên riêng “Nam” và các tiếng dễ lẫn; nhắc: “Đọc theo nghĩa từ, không biến âm đúng thành từ mất dấu.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhẩm đọc thầm đoạn văn.
Giáo viên
GV đọc từng cụm (“Tối mất điện, cả nhà ngồi bên cửa sổ đón gió.”), HS viết. Sau đó GV yêu cầu che đoạn, HS viết lại từ trí nhớ. Cuối cùng GV đưa bài tập điền từ và chọn đáp án.
Học sinh
HS viết vào vở, tự soát lại theo bản mẫu. Trả lời dự kiến cho bài điền: “dịu” và “lưu”; chọn “A. dịu”.
Giáo viên
GV mời 2–3 HS đọc bài viết của mình và nêu từ dễ viết sai; GV chỉ ra lỗi chung (nếu có) và nhắc cách sửa.
Học sinh
HS đọc, nhận xét, sửa lỗi.
Giáo viên
GV nhắc lại quy tắc: iu/ưu phân biệt theo nghĩa từ; câu hỏi phải có dấu hỏi ở cuối câu.
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc và chỉnh sửa vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Hỏi – đáp cùng người thân

Mục tiêu

Vận dụng cách hỏi–đáp, lắng nghe và nhắc lại ý chính để trò chuyện với người thân; phân biệt bản tóm lược và nguyên văn khi kể lại. Giao về nhà thực hiện.

Nội dung

Đóng vai cặp đôi: một bạn hỏi, một bạn trả lời theo khung gợi ý: lời chào, hai câu hỏi về việc người thân thích làm, lời cảm ơn. Có thể dùng nhân vật tưởng tượng nếu không muốn kể chuyện riêng. Ví dụ mẫu: “Bà thích trồng cây vì có thể theo dõi từng chiếc lá mới. Em hỏi bà hồi nhỏ có thích việc ấy không. Bà kể ngày trước thường phụ mẹ chăm vườn. Em cảm thấy gần bà hơn.” Người nghe không ngắt lời; sau lượt nói, nhắc lại ý chính và hỏi một điều muốn biết. Tiêu chí đánh giá (3 điểm): đúng nội dung yêu cầu (1); trình tự rõ, từ phù hợp (1); nói nghe được, biết lắng nghe và trả lời (1).

Sản phẩm dự kiến

Đoạn hội thoại 3–4 lượt đúng cấu trúc; HS đạt tối thiểu 2/3 điểm theo tiêu chí; cam kết thực hiện phỏng vấn người thân ở nhà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống, đưa khung gợi ý trên bảng và mẫu hội thoại. GV nhắc: “Người nghe không ngắt lời; nhắc lại ý chính trước khi hỏi tiếp.”
Học sinh
HS đọc khung gợi ý, chuẩn bị 2 câu hỏi.
Giáo viên
GV mời 2–3 cặp lên đóng vai; các cặp còn lại lắng nghe và chấm theo tiêu chí. GV hỏi người nghe: “Bạn vừa nói ý chính là gì?”
Học sinh
HS đóng vai. Trả lời dự kiến: “Bạn ấy thích nấu ăn, hồi nhỏ thường giúp bà làm bánh.” “Ý chính là bố thích đá bóng từ bé.”
Giáo viên
GV nhận xét theo tiêu chí, khen cách lắng nghe và cách nhắc lại ý chính; nhắc HS phân biệt điều bài nói với điều mình nghĩ thêm.
Học sinh
HS lắng nghe nhận xét, tự đánh giá phần trình bày của mình.
Giáo viên
GV giao nhiệm vụ về nhà: hỏi một người thân về việc họ thích làm hồi nhỏ, ghi lại 2–3 ý và kể lại cho cả lớp hoặc người nhà nghe.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào sổ tay, nêu cam kết thực hiện.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bản tóm lược “Khi cả nhà bé tí” và hoàn thành:

Người chính trong bài là ai? Bạn nhỏ tưởng tượng về điều gì?
Chi tiết nào cho thấy ông bà, bố mẹ từng là trẻ nhỏ? (Ghi lại một câu làm căn cứ.)
Nghĩa của từ “thế hệ” là gì? (Chọn trong bài.)
Nghĩa của từ “hồn nhiên” là gì? (Chọn trong bài.)
Theo bài, điều gì giúp khoảng cách giữa các thế hệ gần lại?
Em nhận ra điều gì từ bài thơ? (Trả lời bằng một câu, có căn cứ.)

Phiếu học tập số 2

Đọc văn bản “Chuyện của ông ngày nhỏ” và trả lời:

Tối hôm đó cả nhà ngồi ở đâu? Vì sao?
Nam hỏi ông điều gì? Ông kể chuyện gì?
Bà nhớ lại trò chơi nào?
Nam ghi các ý vào đâu? Nam đợi ông bà làm gì trước khi hỏi tiếp?
Vì sao Nam vẫn muốn ngồi thêm? (Khoanh A, B hoặc C và ghi căn cứ.)
Sắp xếp các việc theo đúng trình tự: (a) Ông bà kể trò chơi. (b) Nam muốn nghe thêm. (c) Nam hỏi chuyện ngày nhỏ.

Hướng dẫn về nhà

Hỏi một người thân (ông, bà, bố, mẹ) về một trò chơi hoặc việc họ thích làm khi còn nhỏ; lắng nghe, ghi lại 2–3 ý vào sổ tay.
Kể lại cho người thân hoặc bạn nghe 2–3 câu về điều vừa biết, nói rõ đó là điều người thân kể, không thêm chi tiết mình tưởng tượng.
Đọc lại văn bản “Chuyện của ông ngày nhỏ” hai lần, luyện đọc rõ từng tiếng, ngắt đúng dấu câu.
Viết lại đoạn “Tối mất điện, cả nhà ngồi bên cửa sổ đón gió. Nam hỏi ông ngày bé thích chơi gì.” bằng cách che bản mẫu, sau đó soát lại.
Truy cập học liệu số NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-19-khi-ca-nha-be-ti) để làm thêm bài tập tương tác về từ “thế hệ”, “hồn nhiên” và phân biệt iu/ưu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.