Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 1. Những trải nghiệm thú vị

Giáo án Bài 2. Về thăm quê

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của bài Về thăm quê: chuyến về quê dịp hè, khu vườn và sự chăm sóc của bà khiến những ngày nghỉ đáng nhớ.
  • Giải thích được nghĩa của hai từ “thân tình” và “quê hương” trong ngữ cảnh bài đọc.
  • Trả lời được câu hỏi về bài đọc bằng cách chỉ ra chi tiết trong văn bản làm căn cứ.
  • Nhận biết được từ chỉ sự vật (người, con vật, đồ vật, nơi chốn) và từ chỉ hoạt động trong câu.
  • Vận dụng được cách ghép người/vật với hoạt động để tạo câu nêu hoạt động đủ ý.
  • Viết được tin nhắn ngắn cho người thân, báo nơi đang ở và thời gian về, đúng yêu cầu và có tự sửa lỗi.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc rõ từng tiếng, ngắt đúng dấu câu, đọc hiểu nội dung và chi tiết chính; nhận biết từ chỉ sự vật, hoạt động; viết được tin nhắn ngắn đủ ý, đúng chính tả và dấu câu.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được tình cảm gia đình và vẻ đẹp gần gũi của quê hương qua khu vườn, các câu chuyện với bà và kỉ niệm mùa hè trong bài.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc bài, tự kể lại nội dung bằng 2–3 câu và tự kiểm tra lại đoạn viết của mình theo gợi ý.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp và nhóm, trao đổi, lắng nghe, nhận xét bạn về một điểm đã làm tốt và một điểm cần sửa.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm ý trả lời từ chi tiết trong bài, ghép từ thành câu và sáng tạo nội dung tin nhắn, ghi chép kỉ niệm mùa hè.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: thể hiện tình cảm yêu thương, gần gũi với ông bà, người thân qua việc kể lại và chia sẻ kỉ niệm về quê.
  • Trách nhiệm: viết tin nhắn cho người thân đầy đủ thông tin cần thiết, không ghi thông tin riêng tư để đăng công khai và tự sửa lỗi của mình.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống).
  • Bảng phụ viết sẵn đoạn văn “Về thăm quê — bản tóm lược” và đoạn “Cuốn sổ ngày hè”, có gạch chân các chi tiết trả lời câu hỏi.
  • Tranh vẽ hoặc tranh ảnh về khu vườn, bà và cháu do GV sưu tầm (không dùng ảnh chụp sự kiện thật).
  • Thẻ từ ghi các từ: bà, mèo, cuốn sổ, khu vườn, tưới, đọc, chạy, xanh mát, thân tình, quê hương.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in hoặc chép lên bảng).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/vietnamese/tap-1-bai-2-ve-tham-que; dùng để chiếu phần ví dụ và kiểm tra bài tập trắc nghiệm nối, chọn đáp án.
  • Bảng phụ ghi mẫu tin nhắn và thang đánh giá đơn giản (3 điểm: đúng yêu cầu và đủ ý; sắp xếp hợp lí; chính tả, dấu câu và tự sửa).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 3, tập 1; vở ô li; bút chì, bút mực, tẩy.
  • Bảng con hoặc giấy nháp để ghi nhanh từ và câu.
  • Thẻ từ (khi GV tổ chức trò chơi ghép từ).
  • Phiếu học tập (phát theo nhóm).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chia sẻ kỉ niệm mùa hè

Mục tiêu

Tạo tâm thế vui vẻ, kết nối trải nghiệm của HS với chủ đề về quê và tình cảm gia đình.

Nội dung

HS nghe GV hỏi và chia sẻ nhanh với bạn cùng bàn về một điều thú vị đã làm trong kì nghỉ hè hoặc khi về thăm ông bà.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được ít nhất một câu về kỉ niệm mùa hè của mình; cả lớp có thêm tâm thế đọc bài “Về thăm quê”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu tranh khu vườn có bà và cháu, hỏi: “Các em nhìn thấy gì trong bức tranh? Ai đang làm việc gì?”. Sau đó nêu câu hỏi: “Mùa hè vừa rồi, em đã làm gì thú vị nhất?”.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, trả lời dự kiến: “Bạn nhỏ đang tưới cây”, “Bà đang nhổ rau”. Một số HS nêu kỉ niệm: “Em được về quê thăm ông bà và chơi với bạn”.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS chia sẻ theo cặp trong 1 phút, sau đó mời 2–3 HS kể trước lớp. GV khen ngợi những câu kể có chi tiết cụ thể.

    Học sinh

    HS nói với bạn cùng bàn, lắng nghe bạn; một vài HS kể trước lớp, ví dụ: “Em theo mẹ về quê, em giúp bà nhặt rau.”

  3. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta sẽ đọc bài Về thăm quê, cùng xem một bạn nhỏ đã có những ngày nghỉ hè như thế nào.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài, mở sách Tiếng Việt 3 ở trang bài học.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét: “Kỉ niệm về quê thường gắn với người thân. Chúng ta sẽ tìm hiểu bài đọc để thấy điều đó rõ hơn.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và nhắc lại ý chính: quê hương gắn với người thân.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm ý chính của bài Về thăm quê

Mục tiêu

HS đọc đúng, rõ ràng, hiểu nội dung chính, giải nghĩa được từ khó và trả lời câu hỏi bằng căn cứ trong bài.

Nội dung

Đọc thầm, đọc thành tiếng bản tóm lược “Về thăm quê”; tìm ý bằng cách xác định người/sự vật chính, tìm chi tiết trả lời câu hỏi, nối chi tiết với điều tác giả muốn gợi; giải nghĩa từ “thân tình”, “quê hương”. Hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng và trả lời được: bạn nhỏ theo mẹ về quê dịp hè; khu vườn và sự chăm sóc của bà làm ngày nghỉ đáng nhớ; ý nghĩa là quê hương được cảm nhận qua tình thương của người thân. Phiếu học tập số 1 hoàn thành.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả đoạn một lần, nhấn giọng ở các chi tiết “khu vườn”, “bà”, “thân tình”. Sau đó hướng dẫn cách tìm ý: “Người chính là ai? Chi tiết nào trả lời câu hỏi? Điều tác giả muốn gợi là gì?”. GV phát Phiếu học tập số 1 cho nhóm 4 HS.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm theo; nhóm nhận phiếu và đọc yêu cầu.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS đọc thành tiếng nối tiếp từng câu, sửa lỗi phát âm. Sau đó GV hỏi: “Từ thân tình nghĩa là gì? Em đoán dựa vào đâu?” và “Quê hương được hiểu như thế nào?”. GV gợi ý HS tìm nghĩa trong phần Từ vựng của bài.

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp từng câu. Trả lời dự kiến: “Thân tình là gần gũi và có tình cảm chân thành.” “Quê hương là nơi gắn với nguồn cội, kỉ niệm của mỗi người.” HS đọc lại và trao đổi trong nhóm để hoàn thành phiếu.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm trình bày câu trả lời, các nhóm khác bổ sung. GV hỏi: “Em lấy căn cứ ở chi tiết nào để trả lời?” và yêu cầu HS đọc đúng câu đó trong bài.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trả lời: “Ai cùng bạn nhỏ về quê? Mẹ.” “Chi tiết bà chăm sóc khu vườn làm ngày nghỉ đáng nhớ.” HS đọc câu làm căn cứ, các bạn nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung: “Bài Về thăm quê kể về một chuyến về quê dịp hè. Quê hương không chỉ là cảnh vật mà còn là tình thương của người thân. Chúng ta chỉ kết luận từ điều bài đã nói.” GV yêu cầu HS đọc lại phần Ghi nhớ.

    Học sinh

    HS đọc thầm và nhắc lại: “Niềm vui về quê gắn với tình thân và cảnh sống gần gũi.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Từ chỉ sự vật, hoạt động và câu nêu hoạt động

Mục tiêu

HS nhận biết được từ chỉ sự vật (người, con vật, đồ vật, nơi chốn) và từ chỉ hoạt động; ghép người/vật với hoạt động để tạo câu nêu hoạt động đủ ý.

Nội dung

Trò chơi “Ghép thẻ”: phân loại thẻ từ vào hai nhóm từ chỉ sự vật và từ chỉ hoạt động; ghép thành câu nêu hoạt động. Xem ví dụ “Bà tưới rau.” và phân tích. Hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

HS phân loại đúng các thẻ: bà, mèo, cuốn sổ, khu vườn (sự vật); tưới, đọc, chạy (hoạt động). HS ghép được ít nhất 2 câu đủ ý, ví dụ: “Bà tưới rau.”, “Mèo chạy trong vườn.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu ví dụ “Bà tưới rau.” trên học liệu NeoEdu hoặc bảng phụ, hỏi: “Từ nào chỉ người? Từ nào chỉ việc làm?”. GV giới thiệu luật chơi: mỗi nhóm nhận bộ thẻ từ và phân thành hai cột.

    Học sinh

    HS quan sát, trả lời: “Bà là từ chỉ người, tưới là từ chỉ hoạt động.” Nhóm nhận thẻ và chuẩn bị chơi.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức trò chơi: các nhóm dán thẻ vào hai cột “Sự vật” và “Hoạt động” trong thời gian 2 phút, sau đó chọn một thẻ sự vật và một thẻ hoạt động để nói thành câu đủ ý. GV quan sát và gợi ý: “Câu này đã có ai làm gì chưa?”.

    Học sinh

    HS phân loại: sự vật gồm bà, mèo, cuốn sổ, khu vườn; hoạt động gồm tưới, đọc, chạy. HS ghép câu, ví dụ: “Mèo chạy.” GV gợi ý để HS thêm từ thành “Mèo chạy trong vườn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 nhóm trình bày cách phân loại và câu ghép được. GV hỏi: “Câu nào nêu hoạt động đủ ý? Vì sao?” và cho HS xem lựa chọn: A. Bạn Hà.; B. Bạn Hà tưới rau.; C. Xanh mát.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. HS trả lời: “Đáp án B, vì có người thực hiện và việc làm.” Các nhóm khác nhận xét câu bạn ghép.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Từ chỉ sự vật gọi người, con vật, đồ vật, nơi chốn; từ chỉ hoạt động nói việc làm. Muốn có câu nêu hoạt động đủ ý, ta cần có người/vật thực hiện và việc làm.” GV nhắc HS ghi vào vở ghi nhớ.

    Học sinh

    HS đọc lại ghi nhớ và ghi vào vở một câu ví dụ của mình.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Đọc văn bản mới và trả lời bằng căn cứ

Mục tiêu

HS vận dụng kĩ năng tìm ý, đọc hiểu văn bản nguyên bản “Cuốn sổ ngày hè” và làm bài tập trắc nghiệm, nối từ.

Nội dung

HS đọc độc lập bài “Cuốn sổ ngày hè”, trả lời các câu hỏi và làm bài tập theo đề dưới đây, mỗi câu phải có căn cứ trong bài.

Sản phẩm dự kiến

Đề bài và đáp án đúng: (1) Hà nhờ bà ghi tên ba loại cây chưa biết → đáp án: bà. (2) Vì sao Hà giữ cuốn sổ? A. Để không bao giờ đọc lại; B. Để nhớ và chia sẻ những trải nghiệm; C. Để thay sách học ở trường → đáp án B. (3) Xếp trình tự: Hà dán chiếc lá vào sổ → Hà nhờ bà ghi tên cây → Hà muốn kể chuyện ở lớp. (4) Nối: bà – người; cuốn sổ – đồ vật; tưới – hoạt động. (5) Câu nêu hoạt động đủ ý: B. Bạn Hà tưới rau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi đoạn “Cuốn sổ ngày hè” lên bảng và nêu yêu cầu: “Đọc thầm, tìm chi tiết trả lời từng câu và ghi căn cứ.” GV nhắc HS đọc đúng dấu câu, nghỉ hơi sau dấu chấm.

    Học sinh

    HS đọc thầm đoạn văn, gạch chân chi tiết trả lời.

  2. Giáo viên

    GV đọc các câu hỏi, HS làm việc cá nhân rồi kiểm tra cặp đôi. GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS chưa tìm được căn cứ bằng câu hỏi gợi mở: “Chi tiết này nói về ai?”.

    Học sinh

    HS làm bài và trả lời, ví dụ: “Hà nhờ bà ghi tên ba loại cây.” “Đáp án B vì bạn muốn nhớ và kể cho các bạn.” Các cặp đổi vở kiểm tra.

  3. Giáo viên

    GV chữa nhanh từng câu, yêu cầu HS nêu căn cứ. GV nhấn mạnh: “Hà muốn tới lớp kể cho các bạn về khu vườn ấy” là chi tiết để trả lời câu hỏi về mục đích.

    Học sinh

    HS nêu đáp án và căn cứ, các bạn nhận xét. HS sửa bài nếu sai.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Trả lời câu hỏi đọc hiểu phải dựa vào bài, không đoán thêm. Chúng ta vừa thực hành đọc hiểu và luyện từ, câu.”

    Học sinh

    HS tự đánh giá số câu làm đúng và rút kinh nghiệm.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Viết tin nhắn cho người thân và tự sửa

Mục tiêu

HS viết được tin nhắn ngắn cho người thân, báo nơi đang ở và thời gian về; đọc lại để tự sửa nội dung, trình tự, từ, chữ hoa và dấu câu.

Nội dung

Đề: Viết tin nhắn cho người thân, báo em đang đọc sách ở đâu và khi nào về. Không ghi thông tin riêng để đăng công khai. Cách làm: ghi ý theo yêu cầu; viết câu đủ ý; đọc lại và sửa. Bài mẫu: “Mẹ ơi, con sang phòng đọc của nhà văn hoá cùng chị. Khoảng bốn giờ con về. Mẹ đừng lo ạ! Con: Ngân.”

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS viết được một tin nhắn đủ ba ý: người nhận, nơi đang ở, thời gian về; có tên người gửi; được một bạn góp ý một điểm đã rõ và một điểm cần sửa. Thang chấm: 3 điểm (đúng yêu cầu và đủ ý cụ thể; sắp xếp hợp lí; chính tả, chữ hoa, dấu câu và việc tự sửa).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc đề, chiếu bài mẫu và hỏi: “Tin nhắn có những phần nào? Vì sao không nên ghi số điện thoại hay địa chỉ nhà?”. GV nhắc HS không ghi thông tin riêng tư để đăng công khai.

    Học sinh

    HS trả lời: “Tin nhắn có người nhận, nơi em ở, khi nào về và tên em.” HS nêu: “Vì đó là thông tin riêng.”

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS ghi ý ra nháp, viết câu đủ ý trong vở. Sau đó HS đổi vở với bạn cùng bàn, đọc lại và góp ý theo gợi ý: một điểm đã rõ, một điểm cần sửa. GV đi kiểm tra và nhắc chữ hoa đầu câu, dấu chấm, dấu chấm than.

    Học sinh

    HS viết, ví dụ: “Mẹ ơi, con đang đọc sách ở thư viện. Khoảng năm giờ con về. Con: Lan.” Bạn góp ý: “Câu đã rõ nơi con ở. Cần sửa dấu câu ở cuối câu.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc tin nhắn trước lớp và dùng thang điểm 3 điểm để nhận xét. GV khen những tin nhắn có thời gian cụ thể và câu rõ nghĩa.

    Học sinh

    HS đọc tin nhắn, các bạn nhận xét theo tiêu chí: đúng yêu cầu, rõ ràng, đúng chính tả.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Tin nhắn cần ngắn gọn, đủ ý và lịch sự. Đọc lại là cách tự sửa lỗi hiệu quả nhất.”

    Học sinh

    HS tự sửa lại tin nhắn của mình trên vở và nộp để GV nhận xét.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Ghi kỉ niệm vào Cuốn sổ ngày hè của em

Mục tiêu

HS vận dụng cách viết câu nêu hoạt động và cách kể chi tiết để ghi lại một kỉ niệm thực tế, học tập theo gương Hà.

Nội dung

Mỗi HS làm “Cuốn sổ ngày hè” nhỏ: ghi một ngày, một việc em đã làm cùng người thân hoặc ở quê (nếu có), viết 2 câu nêu hoạt động đủ ý và một chi tiết em thích. Có thể dán lá khô hoặc vẽ hình minh họa.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS có một trang “Cuốn sổ ngày hè” gồm ngày, hai câu nêu hoạt động đủ ý và một chi tiết hoặc hình vẽ minh họa; sẵn sàng chia sẻ trước lớp ở tiết sau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: “Các em hãy làm một trang sổ giống Hà: ghi ngày, kể một việc, dùng câu có người và việc làm.” GV nêu ví dụ: “Sáng nay, em tưới cây cùng bà.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhận giấy hoặc dùng vở để chuẩn bị.

  2. Giáo viên

    GV cho HS làm việc cá nhân khoảng 5 phút trên lớp; HS nào chưa có kỉ niệm thì có thể viết về một việc em muốn làm trong kì nghỉ tới. GV đi kiểm tra cấu trúc câu.

    Học sinh

    HS viết, ví dụ: “Chiều thứ bảy, em đọc sách cùng ông.” “Em tưới luống rau cùng mẹ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ trang sổ của mình trước lớp và khen ngợi câu viết rõ ý.

    Học sinh

    HS chia sẻ, bạn lắng nghe và đặt một câu hỏi nhỏ, ví dụ: “Bạn tưới rau bằng gì?”.

  4. Giáo viên

    GV nhắc HS hoàn thiện trang sổ ở nhà và chuẩn bị chia sẻ ở tiết sau. GV kết thúc bằng câu: “Mỗi kỉ niệm về quê đều là một món quà quý giá.”

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở và lắng nghe.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: …… Thành viên: ……
Đọc bài “Về thăm quê — bản tóm lược” và trả lời:

  • Câu 1. Ai cùng bạn nhỏ về quê?
  • Câu 2. Khu vườn và sự chăm sóc của bà khiến điều gì trở nên đáng nhớ?
  • Câu 3. Chi tiết nào trong bài cho em biết bạn nhỏ gần gũi với bà?
  • Câu 4. Từ “thân tình” nghĩa là gì? Căn cứ để em hiểu là gì?
  • Câu 5. Từ “quê hương” nghĩa là gì?
  • Câu 6. Theo bài, quê hương được cảm nhận bằng điều gì ngoài cảnh vật?
  • Câu 7. Em kết luận nội dung chính của bài là gì? Chỉ kết luận từ điều bài đã nói.

Phiếu học tập số 2

Nhóm: …… Thành viên: ……
Phần A. Phân loại các từ sau vào hai cột:

  • Cột 1: Từ chỉ sự vật (người, con vật, đồ vật, nơi chốn): ……
  • Cột 2: Từ chỉ hoạt động: ……
    Từ cần phân loại: bà, mèo, cuốn sổ, khu vườn, tưới, đọc, chạy.
    Phần B. Ghép một từ chỉ sự vật với một từ chỉ hoạt động để tạo câu đủ ý. Viết ít nhất 2 câu.
  • Câu 1: ……
  • Câu 2: ……
    Phần C. Khoanh tròn câu nêu hoạt động đủ ý: A. Bạn Hà. B. Bạn Hà tưới rau. C. Xanh mát.
    Phần D. Nối từ với nhóm phù hợp: bà – người; cuốn sổ – đồ vật; tưới – hoạt động.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết chữ hoa A, Ă, Â cỡ nhỏ trên ô li, mỗi chữ một dòng; chú ý điểm đặt bút, độ cao 2,5 li và dấu phụ của Ă, Â. Viết thêm các từ An, Ân và câu “An cùng Ân chăm cây.”
  • Kể cho người thân nghe nội dung bài “Về thăm quê” bằng 2–3 câu, sau đó hỏi người thân xem trong bài còn có chi tiết nào mà bài không nói đến hay không.
  • Hoàn thiện trang “Cuốn sổ ngày hè” của em với ngày tháng, hai câu nêu hoạt động và một chi tiết hoặc hình vẽ minh họa. Chuẩn bị chia sẻ với bạn ở tiết học sau.
  • Luyện đọc bài “Cuốn sổ ngày hè” ba lần, đọc rõ tiếng, ngắt đúng dấu câu; sau khi đọc, tự kiểm tra xem câu trả lời có căn cứ trong bài không.
  • Ôn lại cách phân biệt từ chỉ sự vật và từ chỉ hoạt động bằng cách tìm thêm hai từ mỗi loại trong nhà em.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.