Giáo án Tiếng Việt 3
Tiếng ViệtLớp 3Chủ điểm 3. Ôn tập giữa học kì 1

Giáo án Bài 1. Ôn tập giữa học kì 1

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được tên và nội dung chính của các bài đọc trong phạm vi ôn tập, gồm Tập nấu ăn, Lời giải toán đặc biệt, Cô giáo tí hon, Vẽ quê hương và Ngôi trường em mong.
  • Nhận biết được từ chỉ sự vật, hoạt động, đặc điểm và tình cảm; đặt được câu mới đúng ngữ cảnh.
  • Xác định được câu kể, câu hỏi, câu cảm, câu khiến và chọn đúng dấu câu theo chức năng đã học.
  • Vận dụng được kĩ năng nghe, nói, viết để viết đoạn 4–5 câu về một ngày ở trường hoặc tình cảm với một người bạn, có chi tiết thật và trình tự rõ ràng.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc rõ văn bản đã học, nhận biết từ ngữ và dấu câu, nói đúng trình tự, viết đoạn 4–5 câu đủ ý và tự sửa lỗi chính tả, từ, câu.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được tình cảm trong bài thơ “Sân trường vừa thức dậy”, nhận ra hình ảnh gợi liên tưởng và nêu được cảm xúc có lí do sau khi đọc các bài đã học.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc bài, đối chiếu đáp án và tự sửa lỗi trong đoạn viết của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, trao đổi theo trình tự đọc hết, nêu điểm rõ và chỗ cần hỏi thêm, lắng nghe và trả lời đúng điều mình biết.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn từ ngữ, sắp xếp ý và đặt câu mới để hoàn thành nhiệm vụ; nêu lí do khi nói về bài đọc mình thích.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS hoàn thành đầy đủ phiếu bài tập và đoạn viết, sửa bài theo góp ý.
  • Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc nhóm được giao, tự nhận xét một việc đã tiến bộ và một việc cần luyện tiếp.
  • Nhân ái: HS góp ý bạn bằng lời lẽ tôn trọng, nêu một điểm bạn làm tốt trước khi chỉ ra chỗ cần sửa.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • SGK Tiếng Việt 3 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Chủ điểm 3 và các bài trong phạm vi ôn.
  • Sáu thẻ chi tiết mô tả một chi tiết trong các bài đã học để HS đoán tên bài.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi bài thơ “Sân trường vừa thức dậy”, văn bản “Ngôi trường em mong” và bốn câu mẫu.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm hoặc cá nhân).
  • Bảng nhóm khổ A3 hoặc giấy A4 kẻ 4 cột, bút dạ, băng dính nam châm.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/vietnamese/on-tap-giua-hoc-ki-1), dùng để chiếu bài tập trắc nghiệm ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • SGK Tiếng Việt 3, vở ô li, bút chì, bút mực, tẩy.
  • Bảng con và bút dạ để giơ đáp án nhanh.
  • Thẻ hoặc giấy nhỏ ghi chữ cái A, B, C để trả lời trắc nghiệm.
  • Bút màu để đánh dấu từ ngữ trong bài thơ và trên bảng nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 10 phút

Đoán bài qua một chi tiết

Mục tiêu

Giúp HS nhớ lại tên và nội dung các bài đã học trong phạm vi ôn; tạo hứng thú vào giờ ôn tập.

Nội dung

GV đọc lần lượt các thẻ chi tiết, ví dụ: “Bạn nhỏ cùng mẹ làm món ăn theo từng bước” (Tập nấu ăn); “Một bạn giải toán bằng cách diễn đạt thành thơ” (Lời giải toán đặc biệt); “Bé bắt chước cô giáo đóng vai lớp học” (Cô giáo tí hon); “Bạn nhỏ dùng màu vẽ làng, cây, trường” (Vẽ quê hương). HS đoán tên bài, sau đó nói tên bài và kể bằng lời mình một ý chính.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên bài đã đoán; nói được 1–2 câu về nội dung bằng lời của mình; nêu được một bài mình thích và lí do.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi “Đoán bài qua một chi tiết”, nêu luật: nghe chi tiết, giơ bảng con ghi tên bài đoán được. GV đọc thẻ thứ nhất.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, suy nghĩ và ghi tên bài đoán vào bảng con. Dự kiến HS đoán: “Tập nấu ăn”.

  2. Giáo viên

    GV đọc tiếp các thẻ còn lại, mời 2–3 HS giơ bảng và giải thích vì sao đoán như vậy: “Vì sao em nghĩ đây là bài Lời giải toán đặc biệt?”

    Học sinh

    HS giơ bảng và trả lời: “Em đoán bài Lời giải toán đặc biệt vì chi tiết nói bạn diễn đạt lời giải bằng thơ.”

  3. Giáo viên

    GV mời một HS chọn một bài bất kì, nói tên bài và kể nội dung bằng lời mình trong 1–2 câu. GV hỏi: “Em thích bài nào nhất? Vì sao?”

    Học sinh

    HS trả lời, ví dụ: “Em thích bài Vẽ quê hương vì bạn nhỏ vẽ được cảnh quê và thể hiện tình yêu quê hương.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, khen HS đoán đúng và kể rõ ràng; nêu mục tiêu của tiết ôn tập tiếp theo.

    Học sinh

    HS lắng nghe và nhắc lại tên các bài vừa đoán.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Hệ thống bài đọc và từ ngữ theo nhóm

Mục tiêu

HS hệ thống hoá nội dung các bài đọc đã học, phân loại được từ chỉ sự vật, hoạt động, đặc điểm, tình cảm và đặt câu mới đúng ngữ cảnh.

Nội dung

Kĩ thuật khăn trải bàn: chia lớp thành 4 nhóm. Mỗi nhóm nhận Phiếu học tập số 1 gồm bảng 4 cột (sự vật, người; hoạt động; đặc điểm; tình cảm). Nhóm nhớ lại các bài đã học, điền từ ngữ vào bảng, đặt 1 câu mới cho mỗi nhóm từ và nối tên bài với ý chính đúng.

Sản phẩm dự kiến

Bảng 4 cột của nhóm có ít nhất 3 từ ngữ mỗi cột; 2 câu mới đúng ngữ cảnh; nối đúng: Tập nấu ăn – các bước làm món ăn theo đúng thứ tự, học việc hữu ích cùng gia đình; Lời giải toán đặc biệt – cách giải bằng thơ, thể hiện năng khiếu ngôn từ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và bảng nhóm. GV nêu nhiệm vụ: điền từ vào 4 cột, đặt câu mới và nối tên bài với ý chính. GV hướng dẫn: “Mỗi bạn trong nhóm viết ít nhất một từ rồi cùng thống nhất.”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công người ghi, người đọc và người kiểm tra trong nhóm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý: “Từ nào nói về người hoặc vật?”, “Từ nào chỉ việc con người đang làm?”, “Em đặt câu với từ gọn gàng như thế nào?”

    Học sinh

    HS thảo luận và điền. Dự kiến HS điền: sự vật, người – bạn học, cô giáo; hoạt động – sắp xếp, chăm sóc; đặc điểm – gọn gàng, sạch sẽ; tình cảm – yêu thương, tự hào. Dự kiến câu đặt: “Lớp em sắp xếp sách gọn gàng trên giá.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 nhóm trình bày bảng và câu đặt. GV hỏi thêm: “Vì sao từ tự hào thuộc nhóm tình cảm?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; dự kiến trả lời: “Vì từ tự hào nói về cảm xúc của con người với điều mình làm được.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: từ chỉ sự vật, hoạt động, đặc điểm, tình cảm khác nhau; khi đặt câu cần chọn từ đúng ngữ cảnh. GV dán bảng nhóm lên bảng lớp.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và sửa lại bảng nhóm nếu cần.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Thơ, kiểu câu và dấu câu

Mục tiêu

HS đọc đúng nhịp bài thơ, tìm được từ ngữ và hình ảnh; xác định được kiểu câu và chọn đúng dấu câu theo chức năng.

Nội dung

GV đọc mẫu bài thơ “Sân trường vừa thức dậy” (bài thơ do nhóm biên soạn). HS tìm từ chỉ hoạt động (gọi, ngồi, nâng, nghe, chờ), từ chỉ đặc điểm (khe khẽ), một hình ảnh gợi liên tưởng (“Nắng ngồi trên bàn tay”). Sau đó, GV đưa 4 câu mẫu để HS xác định kiểu câu (kể, hỏi, cảm, khiến) và chọn dấu câu phù hợp.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng nhịp thơ; nêu được ít nhất 3 từ chỉ hoạt động hoặc đặc điểm và 1 hình ảnh gợi liên tưởng kèm lí do; xác định đúng kiểu câu và dấu câu cho 4 câu mẫu: Bạn đã làm bài chưa? (câu hỏi, dấu chấm hỏi); Trường mình đẹp quá! (câu cảm, dấu chấm than); Em hãy giữ gìn sách vở! (câu khiến, dấu chấm than); Hôm nay, lớp em trực nhật. (câu kể, dấu chấm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bài thơ, mời HS đọc nối tiếp hai khổ. GV nêu nhiệm vụ: gạch chân từ chỉ hoạt động, khoanh từ chỉ đặc điểm và tìm một hình ảnh em thích.

    Học sinh

    HS đọc thầm, đọc nối tiếp, gạch chân và khoanh từ theo yêu cầu.

  2. Giáo viên

    GV đưa 4 câu mẫu lên bảng và hỏi: “Câu nào dùng để hỏi? Vì sao em biết?”

    Học sinh

    HS trả lời: câu 1 là câu hỏi, có dấu chấm hỏi; câu 2 là câu cảm, dùng dấu chấm than; câu 3 là câu khiến, có ý yêu cầu; câu 4 là câu kể, dùng dấu chấm.

  3. Giáo viên

    GV mời HS nêu hình ảnh em thích và lí do. GV hỏi tiếp: “Vì sao câu khiến có khi dùng dấu chấm than, có khi dùng dấu chấm?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Em thích hình ảnh Nắng ngồi trên bàn tay vì nghe như nắng đang chơi cùng các bạn.” Dự kiến HS nêu: “Câu khiến dùng dấu chấm than khi ra lệnh mạnh, dùng dấu chấm khi nhắc nhẹ nhàng.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: câu kể dùng dấu chấm; câu hỏi dùng dấu chấm hỏi; câu cảm và câu khiến thường dùng dấu chấm than; phẩy, hai chấm, ngoặc kép, gạch ngang dùng theo chức năng đã học. GV yêu cầu HS đọc thuộc một khổ thơ em thích.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và đọc thuộc một khổ thơ.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Đọc hiểu Ngôi trường em mong

Mục tiêu

HS đọc hiểu văn bản Ngôi trường em mong, trả lời đúng theo dữ kiện và nêu cảm xúc có lí do.

Nội dung

GV đọc mẫu hoặc chiếu văn bản Ngôi trường em mong. HS trả lời các câu hỏi: Lâm và Nga muốn gì? Cô hỏi điều gì? Lớp chọn làm việc nào trước? Vì sao Lâm hiểu trường học đáng mơ ước cần sự chăm sóc của mọi người?

Sản phẩm dự kiến

HS trả lời đúng theo dữ kiện: Lâm muốn có ghế mềm, Nga muốn sách được xếp thấp; cô hỏi điều nào có thể thực hiện trước; lớp chọn dán nhãn, kê lại giá và chừa lối đi; trường đáng mơ ước cần mọi người cùng chăm sóc. HS nêu được một cảm xúc kèm lí do.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu văn bản, nhấn giọng ở các câu nói của Lâm và Nga. GV nêu nhiệm vụ: nghe, nhớ chi tiết và trả lời câu hỏi.

    Học sinh

    HS lắng nghe, ghi nhanh từ khóa vào vở.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Cô hỏi điều gì để cả lớp cùng quyết định?” Mời HS trả lời và nhận xét: “Bạn trả lời đúng điều văn bản đã nói.”

    Học sinh

    HS trả lời, dự kiến: “Cô hỏi điều nào có thể thực hiện trước.”

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Em có cảm xúc gì khi đọc đoạn Lâm hiểu về trường học đáng mơ ước? Vì sao?”

    Học sinh

    HS trả lời, ví dụ: “Em thấy vui vì cả lớp cùng giữ gìn góc đọc, ai cũng có phần việc của mình.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: muốn trả lời đúng cần bám vào dữ kiện trong bài; cảm xúc cần kèm lí do.

    Học sinh

    HS ghi nhớ cách trả lời theo dữ kiện và nêu cảm xúc có lí do.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập từ ngữ, dấu câu và chính tả

Mục tiêu

HS củng cố kiến thức về từ ngữ, mục đích câu, đọc hiểu văn bản và chính tả qua các bài tập đã cho.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 hoặc làm bài tập tương tác trên NeoEdu. Bài tập gồm: nối từ với nhóm; chọn đáp án về cách làm góc đọc và lí do trường cần người chăm sóc; chọn câu dùng đúng mục đích hỏi; chọn từ gần nghĩa với chăm chỉ; điền c hoặc k; xếp các bước góp ý và sửa đoạn.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (1) bạn học – sự vật, người; sắp xếp – hoạt động; gọn gàng – đặc điểm. (2) Lớp chọn làm việc trước: A (dán nhãn, kê giá và chừa lối đi). (3) Vì sao trường cần người chăm sóc: B (không gian chung cần được cùng giữ gìn). (4) Câu dùng đúng mục đích hỏi: A (Bạn đọc sách gì?). (5) Từ gần nghĩa với chăm chỉ: A (siêng năng). (6) Điền chính tả: (1) c – cây xanh; (2) k – chiếc kéo. (7) Thứ tự góp ý: đọc hết để hiểu điều bạn kể → nêu một điểm rõ và một chỗ cần hỏi thêm → người viết kiểm tra và tự sửa.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2 hoặc chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu; nêu thời gian 10 phút làm bài cá nhân.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài cá nhân vào phiếu hoặc bảng con.

  2. Giáo viên

    GV đi kiểm tra, nhắc HS đọc kĩ câu hỏi để chọn đúng câu theo mục đích hỏi. Với bài điền chính tả, GV hỏi: “Trước chữ â ta viết c hay k?”

    Học sinh

    HS làm bài và giơ bảng con đáp án; dự kiến trả lời: “Trước â ta viết c; trước e ta viết k.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc đáp án của bài 4 và bài 7; cả lớp đối chiếu. GV hỏi: “Vì sao bạn chọn A ở câu hỏi về mục đích hỏi?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Vì câu này muốn tìm thông tin nên cần dấu chấm hỏi.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh lỗi thường gặp: chọn câu theo hình thức đẹp thay vì theo nội dung và dấu câu; yêu cầu HS sửa phiếu nếu sai.

    Học sinh

    HS sửa lỗi sai vào phiếu và ghi nhớ đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Viết đoạn kể và góp ý nhau

Mục tiêu

HS viết được đoạn 4–5 câu về một ngày ở trường hoặc tình cảm với một người bạn; biết góp ý và tự sửa theo tiêu chí.

Nội dung

HS chọn một trong hai đề: kể 4–5 câu về một ngày ở trường, hoặc nêu tình cảm với một người bạn. Đoạn viết cần có chi tiết thật và cách sắp xếp rõ. Sau khi viết xong, HS đổi bài với bạn cùng bàn theo trình tự: đọc hết; nêu một điểm rõ và một chỗ cần hỏi thêm; người viết tự kiểm tra trình tự, từ, câu, chính tả và tự sửa. Có thể giao phần hoàn thiện đoạn văn về nhà.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn viết 4–5 câu có chi tiết thật và trình tự rõ; HS sửa được ít nhất một lỗi nội dung và một lỗi diễn đạt; ghi một việc đã tiến bộ và một việc sẽ luyện tiếp. Tiêu chí GV dùng để đánh giá: đúng dạng và đủ chi tiết (1 điểm); mạch lạc và có cảm nghĩ hoặc lí do (1 điểm); từ, câu, chính tả và tự sửa (1 điểm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu hai đề và tiêu chí chấm 3 điểm; nhắc HS nhớ các bước góp ý đã học. GV gợi ý: “Em có thể kể việc ở lớp, việc chơi với bạn, và nói vì sao em thấy vui hay cảm động.”

    Học sinh

    HS chọn đề và ghi nhanh ý chính vào nháp.

  2. Giáo viên

    GV cho HS viết khoảng 10 phút; đi quanh lớp kiểm tra và hỏi: “Em đã kể được chi tiết nào thật trong ngày hôm đó?”

    Học sinh

    HS viết đoạn; dự kiến HS trả lời: “Hôm nay em cùng bạn xếp lại sách trên giá và thấy lớp gọn hơn.” Sau đó HS đổi bài và góp ý theo ba bước.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc đoạn văn của mình, cả lớp nhận xét theo tiêu chí. GV nhận xét, nêu một lỗi nội dung và một lỗi diễn đạt để cả lớp cùng sửa.

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn, lắng nghe và nêu góp ý; HS tự sửa một lỗi nội dung và một lỗi diễn đạt trong bài của mình.

  4. Giáo viên

    GV nêu một điểm HS đã tiến bộ và một điểm cần luyện tiếp; giao bài về nhà để hoàn thiện đoạn văn.

    Học sinh

    HS ghi vào vở một việc đã tiến bộ và một việc sẽ luyện tiếp.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Điền từ ngữ đã học vào bảng.

  • Sự vật, người: ……………………
  • Hoạt động: ……………………
  • Đặc điểm: ……………………
  • Tình cảm: ……………………

Nhiệm vụ 2: Đặt 2 câu mới, mỗi câu dùng một nhóm từ trên, đúng ngữ cảnh.

  • Câu 1: ……………………
  • Câu 2: ……………………

Nhiệm vụ 3: Nối tên bài với ý chính đúng.

  • Tập nấu ăn → ……………………
  • Lời giải toán đặc biệt → ……………………

Gợi ý ý chính để đối chiếu (GV đưa ra sau khi nhóm làm xong):

  • Các bước làm món ăn theo đúng thứ tự, học việc hữu ích cùng gia đình.
  • Cách diễn đạt lời giải bằng thơ, thể hiện năng khiếu ngôn từ.

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Nối từ với nhóm.

  • bạn học
  • sắp xếp
  • gọn gàng
    Nhóm: sự vật, người; hoạt động; đặc điểm

Bài 2. Lớp chọn làm việc nào trước?
A. Dán nhãn, kê giá và chừa lối đi
B. Mua ghế mềm trước mọi việc khác
C. Chuyển sách lên giá cao hơn

Bài 3. Vì sao trường đáng mơ ước cần người chăm sóc?
A. Vì cần nhiều đồ mới hơn mọi lớp khác
B. Vì không gian chung cần được cùng giữ gìn
C. Vì chỉ người phụ trách mới có quyền giữ góc đọc

Bài 4. Câu nào dùng đúng mục đích hỏi?
A. Bạn đọc sách gì?
B. Bạn đọc sách gì.
C. Bạn. đọc sách gì

Bài 5. Từ gần nghĩa với chăm chỉ là:
A. siêng năng
B. vội vã
C. chật chội

Bài 6. Điền c hoặc k:

  • {{1}}ây xanh
  • chiếc {{2}}éo

Bài 7. Xếp các bước góp ý và sửa đoạn theo thứ tự đúng:

  • Người viết kiểm tra và tự sửa.
  • Đọc hết để hiểu điều bạn kể.
  • Nêu một điểm rõ và một chỗ cần hỏi thêm.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết hoàn thiện đoạn 4–5 câu về một ngày ở trường hoặc tình cảm với một người bạn, dựa trên bản nháp và góp ý của bạn cùng bàn.
  • Đọc thuộc lòng khổ thơ em thích trong bài “Sân trường vừa thức dậy” và nói cho người thân nghe vì sao em thích khổ thơ đó.
  • Kể lại cho người thân nghe nội dung một bài đọc đã học trong tuần ôn tập, dùng lời của em và nêu một điều em thích.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.