Giáo án Bài 79. Ôn tập hình học và đo lường

Huy động kiến thức cũ về độ dài các cạnh và tạo hứng thú vào bài ôn tập hình học và đo lường.

GV chiếu hai hình: hình chữ nhật dài 7 cm, rộng 3 cm và hình vuông cạnh 5 cm. HS đoán hình nào có chu vi lớn hơn, giải thích bằng cách cộng độ dài các cạnh. Đây là trò chơi nhanh, mỗi HS giơ bảng con ghi đáp án.

HS nêu được cách tính chu vi bằng cách cộng độ dài các cạnh; kết quả: hình chữ nhật có chu vi $(7 + 3) \times 2 = 20$ cm, hình vuông có chu vi $5 \times 4 = 20$ cm, hai hình bằng nhau.

Nhắc lại và vận dụng cách tính chu vi tam giác, tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông.

Nhóm 4 HS làm Phiếu học tập số 1, phần A (chu vi). Nhóm đọc công thức trong SGK: tam giác cộng 3 cạnh; tứ giác cộng 4 cạnh; chữ nhật $(\text{dài} + \text{rộng}) \times 2$; hình vuông cạnh $\times 4$. Sau đó tự kiểm tra bằng cách cộng lại các cạnh theo thứ tự khác.

Phiếu học tập số 1 phần A được điền đủ: tam giác 3 cm, 4 cm, 5 cm có chu vi 12 cm; tứ giác 4 cm, 5 cm, 6 cm, 7 cm có chu vi 22 cm; hình vuông cạnh 6 cm có chu vi 24 cm; hình chữ nhật dài 7 cm, rộng 3 cm có chu vi 20 cm.

Hình thành và củng cố khái niệm diện tích; biết đếm ô vuông 1 cm² và tính diện tích hình chữ nhật, hình vuông; phân biệt với chu vi.

GV dùng bộ ô vuông 1 cm phủ hình chữ nhật 2 hàng, mỗi hàng 4 ô, rồi so sánh với cách tính chu vi. Nhóm làm Phiếu học tập số 1, phần B (diện tích), đếm ô và lập công thức: chữ nhật dài 4 cm, rộng 2 cm có 8 ô, diện tích $4 \times 2 = 8$ cm².

Phiếu học tập số 1 phần B được điền: hình 2 hàng, mỗi hàng 4 ô có diện tích 8 cm²; hình 3 hàng, mỗi hàng 4 ô có diện tích 12 cm²; hình vuông cạnh 6 cm có diện tích 36 cm²; chữ nhật dài 8 cm, rộng 3 cm có diện tích 24 cm². HS nêu được: chu vi là đường bao, diện tích là phần mặt trong.

Nhắc lại đơn vị thời gian và cách đọc đồng hồ: 1 giờ = 60 phút, mỗi khoảng 5 phút, một ngày 24 giờ.

GV dùng mô hình đồng hồ có kim quay. HS quan sát vị trí kim phút và kim giờ, đếm các khoảng 5 phút rồi tính số phút đã qua. Nhóm trả lời các câu hỏi về 1 giờ và 1 ngày trong Phiếu học tập số 2, phần A.

HS nêu được: 1 giờ = 60 phút; khoảng giữa hai số liền kề là 5 phút; kim phút chỉ số 4 nghĩa là đã qua $4 \times 5 = 20$ phút; 1 ngày có 24 giờ. HS hoàn thành phần A của Phiếu học tập số 2.

Nhận biết giá trị các tờ tiền; cộng giá các món hàng và tính tiền thừa bằng phép trừ.

GV dùng tiền giấy mô phỏng. HS nhận biết mệnh giá theo số ghi trên tiền, không dựa vào màu. Nhóm làm phần B của Phiếu học tập số 2: tính tiền hai tờ 5000 đồng, mua bút 4000 đồng và tẩy 2000 đồng, tính tiền thừa khi đưa 20000 đồng.

Phiếu học tập số 2 phần B được điền: hai tờ 5000 đồng có 10000 đồng; bút 4000 đồng và tẩy 2000 đồng có tổng 6000 đồng; nếu đưa 20000 đồng để mua bút và tẩy thì tiền thừa là $20000 - 6000 = 14000$ đồng.

Luyện tập tổng hợp chu vi, diện tích, thời gian và tiền qua 10 bài tập; rèn kĩ năng giải độc lập và kiểm tra kết quả.

HS làm việc theo cặp đôi. Mỗi cặp nhận thẻ đề gồm 10 bài. Một bạn đọc đề và giải, bạn kia kiểm tra bằng phép tính ngược hoặc dụng cụ, sau đó đổi vai. Cặp nào làm đúng và nhanh nhất ghi điểm. Đề và đáp án: (1) Tam giác có ba cạnh 3 cm, 4 cm, 5 cm. Chu vi bao nhiêu xăng-ti-mét? Đáp án: 12 cm. (2) Hình gồm 7 ô vuông, mỗi ô 1 cm². Diện tích bao nhiêu? Đáp án: 7 cm². (3) Chữ nhật dài 8 cm, rộng 3 cm. Diện tích bao nhiêu? Đáp án: 24 cm². (4) 1 giờ bằng bao nhiêu phút? Đáp án: 60 phút. (5) Hai tờ 5000 đồng có tổng bao nhiêu? Đáp án: 10000 đồng. (6) Tứ giác có các cạnh 4 cm, 5 cm, 6 cm, 7 cm. Chu vi bao nhiêu? Đáp án: 22 cm. (7) Hình có 3 hàng, mỗi hàng 4 ô 1 cm². Diện tích bao nhiêu? Đáp án: 12 cm². (8) Hình vuông cạnh 6 cm. Diện tích bao nhiêu? Đáp án: 36 cm². (9) Kim phút chỉ số 4, đã qua bao nhiêu phút? Đáp án: 20 phút. (10) Bút 4000 đồng, tẩy 2000 đồng. Tổng bao nhiêu? Đáp án: 6000 đồng.

Mỗi cặp hoàn thành 10 bài với đáp án đúng: 12 cm; 7 cm²; 24 cm²; 60 phút; 10000 đồng; 22 cm; 12 cm²; 36 cm²; 20 phút; 6000 đồng. Cặp ghi kết quả vào bảng điểm của lớp.

Vận dụng chu vi, diện tích, thời gian và tiền vào tình huống thực tế; biết chọn đúng đại lượng và đơn vị.

Nhóm 4 HS đo một tấm bìa hình chữ nhật (hoặc mặt bàn) bằng thước có vạch cm, tính chu vi để tính độ dài dây viền quanh và diện tích bằng cách đếm ô vuông 1 cm² hoặc nhân hai cạnh. Tình huống mua hàng: cả lớp đóng vai người bán và người mua, dùng tiền mô phỏng. Giao về nhà: tính tiền mua 2 quyển vở giá 5000 đồng và 1 cái bút giá 4000 đồng, đưa 20000 đồng thì được thừa bao nhiêu? Đáp án: 14000 đồng... (nhóm tính 2 quyển 10000 đồng, cộng 4000 đồng là 14000 đồng phải trả, tiền thừa 6000 đồng).

Mỗi nhóm có bảng ghi số đo, chu vi, diện tích của tấm bìa, kèm câu đáp có đơn vị. HS đóng vai mua bán tính đúng tiền phải trả và tiền thừa; bài về nhà: tiền phải trả 14000 đồng, tiền thừa 6000 đồng.