ToánLớp 3Chủ đề 16. Ôn tập cuối năm

Giáo án Bài 78. Ôn tập phép nhân, phép chia trong phạm vi 100000

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Thực hiện được phép nhân số có nhiều chữ số (trong phạm vi 100000) với số có một chữ số, đặt tính thẳng hàng và nhân từ phải sang trái, nhớ đúng số chục sang hàng kế tiếp.
Thực hiện được phép chia số có nhiều chữ số cho số có một chữ số, chia từ trái sang phải theo các bước chia, nhân, trừ, hạ; viết 0 vào thương khi chưa đủ chia.
Giải thích được cách làm và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược: thương × số chia + số dư = số bị chia.
Vận dụng được phép nhân, phép chia để giải bài toán thực tế về nhóm bằng nhau.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao phải nhân từ phải sang trái, chia từ trái sang phải và vì sao số dư phải bé hơn số chia.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển bài toán về nhóm bằng nhau thành phép nhân (số trong một nhóm × số nhóm) hoặc phép chia (tổng chia đều).
Giải quyết vấn đề toán học: HS đọc kĩ điều đã biết, điều phải tìm, chọn phép tính, thực hiện và kiểm tra kết quả.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng thuật ngữ (số bị chia, số chia, thương, số dư, tích, số nhớ) khi trình bày và nhận xét.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bảng con, giấy nháp kẻ ô và học liệu số NeoEdu để luyện tập và tự kiểm tra.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự nhắc lại cách làm, tự giải bài tập không nhìn đáp án và tự kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, giải thích cho bạn từng bước đặt tính, kiểm tra chéo kết quả và nhận xét bài của bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn đúng phép tính cho bài toán thực tế, lập luận vì sao dùng phép nhân hoặc phép chia và kiểm tra tính hợp lí của kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các bài luyện tập, không bỏ qua bước kiểm tra kết quả.
Trung thực: HS tự làm bài không nhìn đáp án, nhận xét đúng kết quả của bản thân và của bạn.
Trách nhiệm: HS cẩn thận khi đặt tính, ghi đúng đơn vị tiền đồng trong bài toán thực tế.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc máy chiếu ghi các phép tính khởi động và đề bài tập.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi).
Bảng hệ thống hoá hai dạng: nhân số có nhiều chữ số với số một chữ số và chia số có nhiều chữ số cho số một chữ số.
Học liệu số NeoEdu, trang bài học: neoedu.vn/learn/3/math/bai-78-on-tap-phep-nhan-phep-chia-trong-pham-vi-100000 (phần bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác để kiểm tra nhanh).
Thẻ số và thẻ dấu phép tính để tổ chức trò chơi ghép phép tính (nếu cần).

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Giấy nháp kẻ ô li, bút chì, bút màu.
Sách Toán 3, vở ghi.
Thiết bị truy cập học liệu số (nếu lớp có điều kiện).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đố bạn tính nhanh

Mục tiêu

Huy động kiến thức nền về nhân và chia số có nhiều chữ số với số một chữ số; tạo tâm thế học tập.

Nội dung

GV chiếu lần lượt bốn phép tính: $2314 \times 3$ , $8442 : 2$ , $1203 \times 4$ , $6824 : 4$ . HS viết kết quả ra bảng con. Sau đó HS nêu cách làm nhanh của mình.

Sản phẩm dự kiến

Kết quả đúng trên bảng con: $2314 \times 3 = 6942$ ; $8442 : 2 = 4221$ ; $1203 \times 4 = 4812$ ; $6824 : 4 = 1706$ . HS nêu được ý tưởng nhân từ phải sang trái và chia từ trái sang phải.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Hôm nay chúng ta cùng ôn lại phép nhân, phép chia số có nhiều chữ số. Các em làm nhanh bốn phép tính trên bảng con nhé!” GV chiếu đề.
Học sinh
HS lắng nghe, nhận nhiệm vụ và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV quan sát HS làm bài, nhắc HS đặt tính thẳng hàng. Hỏi: “Khi nhân $2314 \times 3$ , em bắt đầu tính từ hàng nào?”
Học sinh
HS làm bài trên bảng con. Dự kiến trả lời: “Em bắt đầu từ hàng đơn vị, tức là từ phải sang trái.”
Giáo viên
GV gọi 2 HS giơ bảng và đọc kết quả. Hỏi: “Khi chia $8442 : 2$ , em làm thế nào để tìm được chữ số đầu tiên của thương?”
Học sinh
HS giơ bảng, đọc kết quả. Dự kiến trả lời: “Em lấy 8 chia 2 được 4, viết 4 vào thương, rồi tiếp tục với chữ số 4.”
Giáo viên
GV chốt: “Nhân thì làm từ phải sang trái, chia thì làm từ trái sang phải. Hôm nay ta sẽ hệ thống lại hai cách làm này.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài: Ôn tập phép nhân, phép chia trong phạm vi 100000.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Hệ thống hoá cách nhân số có nhiều chữ số với số một chữ số

Mục tiêu

HS nhắc lại đúng cách đặt tính và thực hiện phép nhân, nêu được vai trò của số nhớ.

Nội dung

Thực hiện theo cặp đôi, dùng Phiếu học tập số 1. Lượt 1: nhắc lại cách làm và đơn vị (đặt tính thẳng hàng, nhân từ phải sang trái, nhớ số chục). Lượt 2: làm ví dụ $12345 \times 3$ không nhìn bài mẫu. Lượt 3: kiểm tra bằng cách tách $12345 = 12000 + 345$ rồi nhân từng phần và cộng lại.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 (phần A) được điền đầy đủ; kết quả $12345 \times 3 = 37035$ được kiểm tra bằng hai cách.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu nhiệm vụ ba lượt ôn tập. Hỏi: “Khi đặt tính nhân, các chữ số phải thẳng hàng nào?”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc nhiệm vụ. Dự kiến trả lời: “Các chữ số phải thẳng hàng đơn vị với đơn vị, chục với chục.”
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hướng dẫn cặp đôi thực hiện lượt 1 và 2. Gợi ý: “Ở hàng đơn vị, $5 \times 3 = 15$ , em viết gì và nhớ gì?”
Học sinh
HS thảo luận, thực hiện $12345 \times 3$ . Dự kiến trả lời: “Em viết 5, nhớ 1 sang hàng chục.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày bài làm trên bảng phụ. Hỏi: “Vì sao phải cộng số nhớ trước khi viết ở mỗi hàng?”
Học sinh
HS trình bày và giải thích. Dự kiến trả lời: “Vì số nhớ là số chục đã sang từ hàng trước, nếu bỏ sẽ tính sai kết quả.”
Giáo viên
GV chốt cách nhân và kiểm tra bằng cách tách số theo hàng: $12345 \times 3 = 37035$ . GV yêu cầu HS ghi kết quả vào phần A của phiếu.
Học sinh
HS ghi kết quả đúng vào phiếu, nhắc lại quy tắc nhân từ phải sang trái.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Hệ thống hoá cách chia số có nhiều chữ số cho số một chữ số

Mục tiêu

HS nhắc lại đúng các bước chia (chia, nhân, trừ, hạ), biết viết 0 vào thương và kiểm tra bằng phép tính ngược.

Nội dung

Thực hiện theo cặp đôi với phần B của Phiếu học tập số 1. Lượt 1: nhắc lại các bước của một lượt chia. Lượt 2: làm $84624 : 4$ không nhìn bài mẫu. Lượt 3: kiểm tra bằng $thương \times số\ chia + số\ dư = số\ bị\ chia$ và xác nhận $21156 \times 4 = 84624$ .

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 (phần B) được điền đầy đủ; kết quả $84624 : 4 = 21156$ được kiểm tra bằng phép tính ngược $21156 \times 4 = 84624$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ phần B. Hỏi: “Trong một lượt chia, em cần làm những việc gì theo thứ tự?”
Học sinh
HS đọc phần B. Dự kiến trả lời: “Chia, nhân, trừ, rồi hạ chữ số tiếp theo.”
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi thực hiện $84624 : 4$ . Nhắc: “Nếu hạ xuống mà chưa đủ chia thì phải viết gì vào thương?”
Học sinh
HS thực hiện phép chia. Dự kiến trả lời: “Phải viết 0 vào thương ở hàng đó.”
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày và yêu cầu cả lớp kiểm tra bằng phép tính ngược. Hỏi: “Vì sao số dư phải bé hơn số chia?”
Học sinh
HS trình bày, cả lớp tính $21156 \times 4$ . Dự kiến trả lời: “Vì nếu số dư lớn hơn hoặc bằng số chia thì vẫn còn đủ để chia tiếp.”
Giáo viên
GV chốt: “Chia từ trái sang phải; kết quả đúng khi thương nhân số chia cộng số dư bằng số bị chia.” GV dùng học liệu số NeoEdu để trình chiếu phần ví dụ nếu cần.
Học sinh
HS ghi kết quả vào phiếu và nhắc lại cách kiểm tra.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Luyện tập: Thi đua tính đúng

Mục tiêu

HS vận dụng cách nhân và chia để làm bài tập, tự kiểm tra và giải thích kết quả.

Nội dung

Cặp đôi làm lần lượt các bài trong Phiếu học tập số 1 (phần C), không nhìn đáp án. Sau đó đổi phiếu, đối chiếu với đáp án GV đưa lên và kiểm tra chéo. Đề bài: (1) Tính $12345 \times 3$ . (2) Tính $84624 : 4$ . (3) Tính $12346 \times 3$ . (4) Tính $84628 : 4$ . (5) Tính $12347 \times 3$ . (6) Tính $84632 : 4$ . (7) Kết quả của $12348 \times 3$ là: A. 37045; B. 37044; C. 37043. (8) Kết quả của $84636 : 4$ là: A. 21160; B. 21159; C. 21158. (9) $12349 \times 3 =$ ? (10) $84640 : 4 =$ ?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 37035; (2) 21156; (3) 37038; (4) 21157; (5) 37041; (6) 21158; (7) B, 37044; (8) B, 21159; (9) 37047; (10) 21160. HS tự chấm và sửa các lỗi sai, ghi được lí do sai (bỏ số nhớ, viết thiếu 0 vào thương).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đề luyện tập và nêu luật: “Làm xong không nhìn đáp án, sau đó đổi phiếu với bạn để kiểm tra.”
Học sinh
HS nhận đề, làm bài trên phiếu hoặc giấy nháp.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ cặp đôi làm bài 7 và 8 (câu trắc nghiệm). Hỏi: “Nếu bạn chọn đáp án A, em nghĩ bạn đã tính sai ở đâu?”
Học sinh
HS làm bài, đổi phiếu kiểm tra chéo. Dự kiến trả lời: “Bạn chọn A vì cộng thiếu số nhớ, hoặc tính sai ở hàng chục.”
Giáo viên
GV chiếu đáp án, mời 2 HS nêu cách làm bài 3 và bài 4 và giải thích vì sao đáp án là 37038 và 21157.
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến trả lời: “Em tính $12346 \times 3$ : 6 nhân 3 được 18, viết 8 nhớ 1; ...”
Giáo viên
GV nhận xét, nhắc HS: “Khi tính xong, luôn kiểm tra bằng phép tính ngược.” GV có thể mở học liệu số NeoEdu để HS làm thêm bài tập tương tác nếu còn thời gian.
Học sinh
HS sửa lỗi sai trên phiếu và ghi chú lí do sai.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Vận dụng: Quyên góp cho lớp

Mục tiêu

HS chuyển bài toán thực tế về nhóm bằng nhau thành phép nhân hoặc phép chia và giải thích cách chọn phép tính.

Nội dung

Bài toán: Mỗi tổ của lớp 3A quyên góp 12345 đồng, có 3 tổ đều quyên góp như nhau. Hỏi cả ba tổ quyên góp bao nhiêu tiền? Thách thức: Cô giáo có 84624 đồng chia đều vào 4 quỹ nhỏ. Hỏi mỗi quỹ có bao nhiêu tiền?

Sản phẩm dự kiến

Đáp số bài toán 1: 37035 đồng (phép nhân $12345 \times 3$ ). Đáp số bài toán 2: 21156 đồng (phép chia $84624 : 4$ ). HS giải thích được vì sao chọn phép nhân ở bài 1 và phép chia ở bài 2.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài toán, hỏi: “Bài toán cho biết gì? Bài toán yêu cầu tìm gì?”
Học sinh
HS đọc đề, trả lời. Dự kiến trả lời: “Cho biết mỗi tổ quyên góp 12345 đồng, có 3 tổ như nhau. Yêu cầu tìm số tiền của cả ba tổ.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS chọn phép tính: “Số tiền của nhiều nhóm bằng nhau thì làm phép tính gì?” Yêu cầu HS làm bài trên bảng con.
Học sinh
HS thảo luận, chọn phép nhân và tính $12345 \times 3 = 37035$ . Với bài thách thức, HS chọn phép chia và tính $84624 : 4 = 21156$ .
Giáo viên
GV mời HS giơ bảng và giải thích: “Vì sao em dùng phép nhân ở bài 1 và phép chia ở bài 2?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến trả lời: “Bài 1 có 3 tổ bằng nhau nên lấy 12345 nhân 3. Bài 2 chia đều số tiền thành 4 phần nên lấy chia cho 4.”
Giáo viên
GV chốt: “Muốn chọn đúng phép tính, em đọc kĩ đề, xác định điều đã biết và điều phải tìm. Kết quả phải không vượt phạm vi 100000.” GV giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi lời chốt vào vở và nhắc lại cách chọn phép tính.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Họ và tên: .......................... Lớp: 3A
A. Nhân số có nhiều chữ số với số một chữ số

Tính: $12345 \times 3$ (đặt tính, nhân từ phải sang trái, ghi số nhớ).
Kiểm tra: tách $12345 = 12000 + 345$ , tính từng phần rồi cộng lại. Kết quả: ..........
B. Chia số có nhiều chữ số cho số một chữ số
Tính: $84624 : 4$ (chia từ trái sang phải; ghi rõ các bước chia, nhân, trừ, hạ).
Kiểm tra: thương × số chia + số dư = số bị chia. Kết quả: ..........
C. Luyện tập
Tính: $12346 \times 3$ ; $84628 : 4$ ; $12347 \times 3$ ; $84632 : 4$ .
Khoanh vào chữ cái đúng: Kết quả của $12348 \times 3$ là: A. 37045; B. 37044; C. 37043.
Khoanh vào chữ cái đúng: Kết quả của $84636 : 4$ là: A. 21160; B. 21159; C. 21158.
Điền số: $12349 \times 3 =$ ..........; $84640 : 4 =$ ..........
D. Tự đánh giá: Em làm đúng bao nhiêu bài? .......... Em cần ôn lại phần nào? ...........

Hướng dẫn về nhà

Ôn lại cách nhân số có nhiều chữ số với số một chữ số và cách chia số có nhiều chữ số cho số một chữ số theo ba lượt: nhắc lại cách làm, làm không nhìn đáp án, kiểm tra bằng phép tính ngược.
Làm lại các bài trong Phiếu học tập số 1 (phần C), ghi lại bài làm sai và lí do sai vào vở.
Tìm trong gia đình một tình huống có nhiều nhóm bằng nhau (ví dụ số tiền, số kẹo, số quyển vở chia đều), viết một bài toán và giải bằng phép nhân hoặc phép chia; kiểm tra kết quả không vượt quá 100000.
Truy cập học liệu số NeoEdu theo đường dẫn neoedu.vn/learn/3/math/bai-78-on-tap-phep-nhan-phep-chia-trong-pham-vi-100000 để làm thêm bài tập tương tác.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.