ToánLớp 3Chủ đề 16. Ôn tập cuối năm

Giáo án Bài 77. Ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 100000

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đặt tính và tính phép cộng, phép trừ trong phạm vi 100000: các chữ số cùng hàng thẳng cột, tính từ phải sang trái.
Giải thích được khi nào phải nhớ 1 sang hàng bên trái trong phép cộng và khi nào phải đổi 1 đơn vị ở hàng bên trái thành 10 đơn vị trong phép trừ.
Vận dụng được phép tính ngược để kiểm tra kết quả phép cộng và phép trừ đã thực hiện.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao phải tính từ phải sang trái và vì sao phải nhớ hoặc đổi số khi cần.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển được tình huống thực tế về đúng phép cộng hoặc phép trừ trong phạm vi 100000.
Giải quyết vấn đề toán học: HS lựa chọn cách đặt tính, thực hiện và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược khi gặp bài toán có nhiều bước nhớ hoặc đổi.
Giao tiếp toán học: HS đọc, viết đúng các phép tính có số lớn, dùng đúng thuật ngữ số hạng, tổng, số bị trừ, số trừ, hiệu khi trình bày.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bảng con, bộ thẻ chữ số và học liệu số NeoEdu để luyện đặt tính và kiểm tra đáp án.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự nhắc lại cách làm, tự giải bài tập không nhìn đáp án, rồi tự kiểm tra lại bằng phép tính ngược.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo nhóm 4 về cách đặt tính, nêu rõ lí do nhớ hoặc đổi số và trình bày kết quả trước lớp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm trong tình huống thực tế, chọn phép tính phù hợp và kiểm tra kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS luyện tính đủ các bài tập, kiên trì làm lại khi kết quả kiểm tra chưa khớp.
Trung thực: HS tự kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược và nói thật khi chưa chắc chắn, không nhìn đáp án khi làm bài độc lập.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc của mình trong nhóm và giúp bạn cùng kiểm tra kết quả.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc bảng trình chiếu ghi các phép tính của bài ôn tập.
Bộ thẻ chữ số và thẻ hàng (đơn vị, chục, trăm, nghìn, chục nghìn) để minh hoạ đặt tính thẳng cột.
Phiếu học tập số 1 (in cho từng nhóm).
Thẻ giơ đáp án A, B, C cho trò chơi trắc nghiệm.
Học liệu số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/math/bai-77-on-tap-phep-cong-phep-tru-trong-pham-vi-100000 (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác).

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Vở ô li, bút chì, thước kẻ.
Bộ thẻ chữ số (nếu có) để sắp xếp các hàng khi đặt tính.
Thiết bị kết nối để truy cập học liệu số NeoEdu (nếu lớp có điều kiện).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đặt tính nhanh trên bảng con

Mục tiêu

Gợi lại cách đặt tính thẳng cột và thứ tự tính từ phải sang trái để HS sẵn sàng ôn tập.

Nội dung

GV đọc lần lượt các phép tính: 3425 + 1278; 6000 - 2536; 4815 + 3197. HS đặt tính trên bảng con, tính nhanh rồi giơ bảng. Ai tính đúng và nhanh được một điểm cho nhóm.

Sản phẩm dự kiến

Bảng con ghi đúng cách đặt tính và kết quả: $3425 + 1278 = 4703$ ; $6000 - 2536 = 3464$ ; $4815 + 3197 = 8012$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu: "Hôm nay chúng ta ôn lại cách cộng, trừ các số đến 100000. Trước hết, các em đặt tính và tính nhanh ba phép tính trên bảng con." GV đọc: 3425 + 1278; 6000 - 2536; 4815 + 3197.
Học sinh
HS lắng nghe, lấy bảng con, bút và khăn lau sẵn sàng.
Giáo viên
GV quan sát, nhắc HS đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột, bắt đầu tính từ hàng đơn vị. Với phép trừ 6000 - 2536, GV hỏi: "Hàng đơn vị 0 không đủ trừ 6, em phải làm thế nào?"
Học sinh
HS đặt tính và tính. Dự kiến HS trả lời: "Em phải đổi 1 chục thành 10 đơn vị, rồi đổi tiếp để có đủ 10 đơn vị ở hàng đơn vị."
Giáo viên
GV gọi 2 đến 3 HS giơ bảng và đọc kết quả. GV đặt câu hỏi: "Em làm phép cộng 4815 + 3197 có nhớ số nào không?"
Học sinh
HS giơ bảng, đọc kết quả. Dự kiến HS trả lời: "Em nhớ 1 ở hàng đơn vị sang hàng chục, và nhớ thêm 1 sang hàng trăm, hàng nghìn."
Giáo viên
GV nhận xét, khen nhóm tính nhanh và đúng, chốt: "Muốn tính đúng, các em phải đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột và tính từ phải sang trái."
Học sinh
HS lắng nghe, tự sửa lỗi nếu bảng của mình chưa đúng.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 6 phút

Hệ thống hoá cách cộng trong phạm vi 100000

Mục tiêu

HS nhắc lại đơn vị hàng, cách đặt tính và quy tắc nhớ 1 sang hàng bên trái trong phép cộng.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1, phần A: hoàn thành bảng quy tắc cộng và thực hiện phép tính 24678 + 13256 theo ba lượt (nhắc lại cách làm; giải độc lập; kiểm tra bằng phép tính ngược).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 (phần A) đã điền đầy đủ: cách đặt tính, quy tắc nhớ và kết quả $24678 + 13256 = 37934$ ; phép tính ngược $37934 - 13256 = 24678$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho từng cặp, hướng dẫn: "Bạn thứ nhất đọc quy tắc, bạn thứ hai thực hiện phép tính, sau đó đổi vai."
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và phân công vai trong cặp.
Giáo viên
GV dùng bộ thẻ chữ số minh hoạ trên bảng: đặt 24678 và 13256 thẳng cột, hỏi: "Vì sao hàng đơn vị 8 + 6 = 14 thì ta viết 4 và nhớ 1?"
Học sinh
HS quan sát, trao đổi trong cặp. Dự kiến HS trả lời: "Vì 14 đơn vị bằng 1 chục và 4 đơn vị, nên ta viết 4 ở hàng đơn vị và nhớ 1 chục sang hàng chục."
Giáo viên
GV mời 1 cặp trình bày kết quả và cách kiểm tra bằng phép tính ngược. GV hỏi: "Nếu quên số nhớ thì kết quả sẽ thế nào?"
Học sinh
HS trình bày kết quả 37934 và phép tính ngược. Dự kiến HS trả lời: "Nếu quên nhớ thì kết quả sẽ bé hơn đúng, và khi làm phép tính ngược sẽ không ra số hạng ban đầu."
Giáo viên
GV chốt quy tắc: đủ 10 đơn vị thì đổi thành 1 chục, viết phần đơn vị và nhớ 1 sang hàng bên trái; cộng các hàng từ phải sang trái.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào phần A của phiếu và vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Hệ thống hoá cách trừ và kiểm tra bằng phép tính ngược

Mục tiêu

HS nhắc lại quy tắc đổi số trong phép trừ và biết dùng phép cộng để kiểm tra phép trừ.

Nội dung

Theo nhóm 4 (kĩ thuật khăn trải bàn): mỗi HS ghi cách làm phép tính 70042 - 25318 vào một ô của khăn trải bàn, sau đó cả nhóm thống nhất cách làm và kiểm tra bằng phép tính ngược. Các nhóm hoàn thành phần B của Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Khăn trải bàn của nhóm có đầy đủ ô: đặt tính, quy tắc đổi, kết quả $70042 - 25318 = 44724$ và phép tính ngược $44724 + 25318 = 70042$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát khăn trải bàn đã chia 4 ô và Phiếu học tập số 1 phần B. GV nêu: "Mỗi bạn viết một ý vào ô của mình, cả nhóm thống nhất trước khi báo cáo."
Học sinh
HS nhận khăn và phiếu, nhận nhiệm vụ và phân chia ô.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý khi nhóm gặp khó khăn: "Ở hàng đơn vị, 2 có bé hơn 8 không? Nếu bé hơn thì em cần làm gì?"
Học sinh
HS thực hiện phép tính, đổi số khi cần. Dự kiến HS trả lời: "Vì 0 bé hơn 8 nên em phải đổi 1 chục ở hàng chục, rồi giảm hàng chục đi 1."
Giáo viên
GV yêu cầu nhóm báo cáo và chỉ vào khăn trải bàn: "Nhóm em kiểm tra kết quả như thế nào?"
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến HS trả lời: "Nhóm em lấy hiệu 44724 cộng với số trừ 25318, được 70042 là số bị trừ nên kết quả đúng."
Giáo viên
GV chốt: "Phép trừ có đổi thì hàng đang trừ được cộng thêm 10 đơn vị, hàng đã đổi bị giảm đi 1. Kiểm tra: tổng trừ một số hạng ra số hạng kia; hiệu cộng số trừ ra số bị trừ."
Học sinh
HS ghi quy tắc và cách kiểm tra vào phần B của phiếu.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Thi đua trên bảng con và trắc nghiệm nhanh

Mục tiêu

HS vận dụng cách đặt tính, quy tắc nhớ và đổi số để làm đúng các bài tập; tự kiểm tra bằng phép tính ngược.

Nội dung

Bài 1 đến 6 (tính, theo nhóm đôi): 1) 24678 + 13256; 2) 70042 - 25318; 3) 24679 + 13256; 4) 70043 - 25318; 5) 24680 + 13256; 6) 70044 - 25318. Bài 7 và 8 (trắc nghiệm, giơ thẻ A, B, C): 7) Kết quả 24681 + 13256 là A. 37938; B. 37937; C. 37936. 8) Kết quả 70045 - 25318 là A. 44728; B. 44727; C. 44726. Bài 9 và 10 (điền số, trên bảng con): 9) 24682 + 13256 = ?; 10) 70046 - 25318 = ?. Đáp án: 1) 37934; 2) 44724; 3) 37935; 4) 44725; 5) 37936; 6) 44726; 7) B, 37937; 8) B, 44727; 9) 37938; 10) 44728. Có thể mở học liệu số NeoEdu để HS làm thêm bài tập tương tác nếu còn thời gian.

Sản phẩm dự kiến

Bảng con và vở ghi đúng kết quả: 37934; 44724; 37935; 44725; 37936; 44726; đáp án B (37937) và B (44727); điền 37938 và 44728. HS giải thích được vì sao chọn đáp án B (không bỏ số nhớ, tính đủ các hàng).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: "Bài 1 đến 6 các em làm theo nhóm đôi, sau đó đổi bảng để kiểm tra. Bài 7 đến 10 cả lớp làm nhanh, giơ thẻ hoặc viết đáp án."
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con và thẻ đáp án.
Giáo viên
GV đọc từng bài, theo dõi cả lớp. Với bài 7 và 8, GV hỏi: "Vì sao không chọn 37938 hoặc 37936?"
Học sinh
HS làm bài và kiểm tra chéo. Dự kiến HS trả lời: "Vì 24681 + 13256 tính đúng bằng 37937, nếu chọn 37938 là em đã cộng sai ở một hàng."
Giáo viên
GV đọc đáp án, yêu cầu HS đối chiếu và sửa lỗi. GV hỏi một cặp: "Các em kiểm tra bằng phép tính ngược như thế nào?"
Học sinh
HS đối chiếu kết quả, sửa lỗi nếu sai. Dự kiến HS trả lời: "Em lấy kết quả cộng với số hạng thứ hai, nếu ra số hạng thứ nhất thì đúng."
Giáo viên
GV tổng kết: khen nhóm làm đúng, nhắc lại lỗi hay gặp là quên nhớ hoặc quên đổi số, và cách khắc phục là tính từng hàng từ phải sang trái.
Học sinh
HS ghi lại các lỗi đã sửa vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Giải bài toán thực tế về số sách và vở quyên góp

Mục tiêu

HS chuyển tình huống thực tế về phép cộng hoặc phép trừ trong phạm vi 100000 và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.

Nội dung

Tình huống: Trường Tiểu học quyên góp được 70042 quyển vở. Nhà trường đã phát cho các lớp 25318 quyển. Hỏi trường còn lại bao nhiêu quyển vở? HS đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm, viết phép tính, giải và kiểm tra bằng phép cộng.

Sản phẩm dự kiến

Lời giải đúng: $70042 - 25318 = 44724$ (quyển vở); kiểm tra: $44724 + 25318 = 70042$ . Trường còn lại 44724 quyển vở.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài và hỏi: "Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?"
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến HS trả lời: "Cho biết trường quyên góp 70042 quyển vở và đã phát 25318 quyển; hỏi còn lại bao nhiêu quyển."
Giáo viên
GV hướng dẫn HS chọn phép tính: "Vì bài hỏi còn lại, ta làm phép tính gì?" Sau đó yêu cầu HS giải vào vở và kiểm tra bằng phép tính ngược.
Học sinh
HS viết phép tính $70042 - 25318 = 44724$ và kiểm tra $44724 + 25318 = 70042$ . Dự kiến HS trả lời: "Vì bài hỏi còn lại nên ta làm phép trừ."
Giáo viên
GV gọi 2 HS đọc lời giải và kết quả, yêu cầu các bạn nhận xét về đơn vị (quyển vở).
Học sinh
HS đọc lời giải: "Trường còn lại 44724 quyển vở." Các bạn nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: "Bài toán thực tế cần đọc kĩ, chọn đúng phép tính, ghi đúng đơn vị và kiểm tra lại kết quả. GV nêu bài tập về nhà."
Học sinh
HS ghi lời giải đúng vào vở và lắng nghe bài về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần A. Hệ thống hoá phép cộng

Điền vào chỗ trống: Khi đặt tính, các chữ số phải ... (cùng hàng thẳng cột); tính từ ... sang trái.
Quy tắc nhớ: Đủ 10 đơn vị thì đổi thành ... chục; viết ... đơn vị và nhớ ... sang hàng bên trái.
Thực hiện: $24678 + 13256 =$ ...
Kiểm tra bằng phép tính ngược: $37934 - 13256 =$ ...

Phần B. Hệ thống hoá phép trừ

Quy tắc đổi số: Nếu chữ số ở số bị trừ bé hơn chữ số ở số trừ, ta đổi 1 đơn vị ở hàng bên trái thành ... đơn vị ở hàng đang trừ; giảm hàng đã đổi đi ... .
Thực hiện: $70042 - 25318 =$ ...
Kiểm tra bằng phép tính ngược: $44724 + 25318 =$ ...
Nhận xét: Tổng trừ đi một số hạng được ... ; hiệu cộng với số trừ được ... .

Hướng dẫn về nhà

Làm lại các bài 1 đến 6 trong vở, ghi rõ từng bước đặt tính và đổi số; kiểm tra mỗi bài bằng phép tính ngược.
Viết một bài toán thực tế có dùng phép cộng hoặc phép trừ trong phạm vi 100000 (ví dụ về số cây trồng, số sách trong thư viện), giải và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
Truy cập học liệu số NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/math/bai-77-on-tap-phep-cong-phep-tru-trong-pham-vi-100000) làm thêm các bài tập tương tác và ghi lại những bài còn sai để hỏi GV.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.