Giáo án Bài 75. Thực hành và trải nghiệm thu thập, phân loại, ghi chép số liệu, đọc bảng số liệu

Gợi nhớ các phương tiện đến trường và tạo tình huống để HS thấy cần ghi chép số liệu khi có nhiều ý kiến.

GV đưa ba tranh hoặc thẻ: đi bộ, xe đạp, phương tiện khác. Một vài HS giơ tay trả lời nhanh: “Hôm nay em đến trường bằng gì?” Cả lớp đoán số bạn đi mỗi loại trong nhóm bạn ngồi gần.

HS gọi được tên ba nhóm phương tiện và nhận ra cần ghi lại số liệu thay vì chỉ nhớ bằng trí nhớ.

HS thực hiện điều tra đúng quy trình: hỏi 12 bạn, phân loại từng câu trả lời vào một nhóm và ghi vạch ngay khi nghe.

Câu hỏi điều tra: “Em đến trường bằng cách nào?” với ba nhóm: đi bộ, xe đạp, phương tiện khác. Mỗi nhóm 4 bạn, mỗi bạn hỏi 3 bạn trong lớp (tổng 12 bạn). Mỗi bạn được trả lời một lần, ghi một vạch vào đúng nhóm, sau đó gộp 5 vạch thành một “chữ “正” đơn giản bằng cách gạch ngang 5 vạch để đếm số. Không ghi tên, địa chỉ hay thông tin riêng của bạn. Ghi kết quả vào Phiếu học tập số 1.

Phiếu học tập số 1 ghi đủ 12 vạch, phân vào đúng ba nhóm, gộp thành số ở mỗi nhóm. Tổng các số là 12. Ví dụ kết quả của một nhóm: đi bộ 3 bạn, xe đạp 5 bạn, phương tiện khác 4 bạn.

HS lập bảng số liệu từ phiếu ghi vạch và đọc bảng để rút ra nhận xét có căn cứ.

Từ Phiếu học tập số 1, HS chuyển số liệu vào Phiếu học tập số 2 gồm tên bảng, ba cột (Phương tiện, Số bạn) và dòng Tổng. Tính tổng, xác định nhóm có nhiều bạn nhất, tính số bạn hơn nhau giữa hai nhóm. Làm việc theo cặp đôi: một bạn lập bảng, bạn kia đối chiếu với phiếu gốc.

Phiếu học tập số 2 có bảng đầy đủ tên bảng, tên nhóm, số bạn và tổng 12. Hai nhận xét đúng, ví dụ với mẫu: xe đạp nhiều nhất; xe đạp hơn đi bộ 2 bạn ($5 - 3 = 2$).

HS vận dụng đọc bảng, tính tổng, so sánh và kiểm tra số liệu qua các bài tập đã cho.

Dùng bảng số liệu: đi bộ 3 bạn, xe đạp 5 bạn, phương tiện khác 4 bạn. Làm bài tập 1, 2, 3, 4 trên bảng con; bài tập 5 và 7 trả lời miệng, GV dùng học liệu số NeoEdu để kiểm tra nhanh nếu có thời gian.
Bài 1: Có bao nhiêu bạn đi xe đạp? Bài 2: Nhóm nào đông nhất? A. Đi bộ; B. Phương tiện khác; C. Xe đạp. Bài 3: Hai nhóm đi bộ và phương tiện khác có tất cả bao nhiêu bạn? Bài 4: Nhóm phương tiện khác nhiều hơn nhóm đi bộ bao nhiêu bạn? Bài 5: Khảo sát 12 bạn, mỗi bạn chọn đúng một phương tiện chính. a) Mỗi bạn được ghi vào đúng một nhóm (Đ/S)? b) Tổng số bạn ở các nhóm có thể là 13 dù chỉ khảo sát 12 bạn (Đ/S)? Bài 7: Bảng nào chắc chắn cần kiểm tra lại vì tổng không khớp? A. 3; 5; 4; B. 3; 5; 5; C. 4; 4; 4.

Đáp án: Bài 1: 5 bạn. Bài 2: C (5 > 4 > 3). Bài 3: $3 + 4 = 7$ (bạn). Bài 4: $4 - 3 = 1$ (bạn). Bài 5: a) Đ; b) S (tổng phải bằng 12, nếu được 13 cần rà lại cách ghi). Bài 7: B (3 + 5 + 5 = 13, khác 12).

HS vận dụng quy trình điều tra, lập bảng và đọc bảng vào một tình huống thực tế trong gia đình.

Về nhà, HS hỏi 12 người trong gia đình hoặc hàng xóm câu hỏi: “Bạn đi làm hoặc đi học bằng cách nào?” với ba nhóm đi bộ, xe đạp, phương tiện khác. Ghi vạch ngay khi nghe, không ghi tên hay địa chỉ người được hỏi. Lập bảng ba nhóm, tính tổng và nêu hai nhận xét. Mang bảng đến lớp để chia sẻ.

Một bảng số liệu gồm tên bảng, ba nhóm, số tương ứng và tổng 12, kèm hai nhận xét có căn cứ. Ví dụ: “Nhóm xe đạp có nhiều người nhất. Nhóm đi bộ ít hơn xe đạp 2 người.”