ToánLớp 3Chủ đề 15. Làm quen với yếu tố thống kê, xác suất

Giáo án Bài 74. Khả năng xảy ra của một sự kiện

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách dùng các từ chắc chắn, có thể, không thể để mô tả khả năng xảy ra của một sự kiện trong một số tình huống đơn giản.
Giải thích được vì sao một sự kiện là chắc chắn, có thể hoặc không thể dựa trên dữ kiện của túi bi, hộp thẻ.
Vận dụng được các từ chắc chắn, có thể, không thể để mô tả khả năng lấy được bi hoặc thẻ trong tình huống mới.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao chọn chắc chắn, có thể hay không thể dựa vào số lượng và màu (hoặc hình, số) của các viên trong túi, hộp.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng các từ chắc chắn, có thể, không thể khi mô tả khả năng xảy ra và nêu lí do bằng lời.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng túi bi, hộp thẻ và phiếu học tập để kiểm tra dự đoán.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự quan sát đồ dùng, tự suy nghĩ và đưa ra dự đoán trước khi kiểm tra bằng thao tác thực tế.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo nhóm 4, trình bày ý kiến bằng câu hoàn chỉnh, lắng nghe và nhận xét bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích dữ kiện của túi hoặc hộp để chọn đúng mức độ khả năng xảy ra và tự đưa ra ví dụ mới.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tham gia thao tác, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và các bài tập trong giờ.
Trách nhiệm: HS giữ gìn đồ dùng, trả lại đúng vị trí sau khi thực hành và hoàn thành nhiệm vụ của nhóm.
Trung thực: HS nói đúng kết quả quan sát, không đoán mò hay nói chắc chắn khi chưa có căn cứ.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Túi vải hoặc hộp kín có 4 viên bi đỏ, không có bi khác màu (dùng để khởi động).
Ba hộp kín: Hộp 1 có 5 thẻ tròn; Hộp 2 có 2 thẻ tròn và 1 thẻ vuông; Hộp 3 có 3 thẻ tròn (dùng để khám phá).
Bảng phụ ghi ba cụm từ: chắc chắn, có thể, không thể; Phiếu học tập số 1 đã phóng to hoặc chiếu lên màn hình.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác của bài 74 tại neoedu.vn/learn/3/math/bai-74-kha-nang-xay-ra-cua-mot-su-kien (dùng để chiếu ví dụ và kiểm tra nhanh phần luyện tập).

2. Học sinh

Bộ 3 thẻ ghi chắc chắn, có thể, không thể (hoặc bảng con và bút dạ).
Phiếu học tập số 1 (mỗi nhóm 1 phiếu), bút chì, bảng con.
Bộ bi giấy hoặc viên bi nhỏ (mỗi nhóm 1 túi), khăn trải bàn nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán màu bi trong túi

Mục tiêu

Gợi nhớ kinh nghiệm sống của HS về việc đoán kết quả và bước đầu nhận biết sự khác nhau giữa chắc chắn và không chắc chắn.

Nội dung

GV cho HS quan sát túi chỉ có 4 viên bi đỏ, sau đó đặt câu hỏi: “Lấy một viên bi từ túi, em đoán được màu gì?”. HS giơ thẻ chắc chắn, có thể hoặc không thể để trả lời.

Sản phẩm dự kiến

HS giơ đúng thẻ và nêu được một lí do ngắn gọn, ví dụ: “Trong túi chỉ có bi đỏ nên chắc chắn lấy được bi đỏ”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu túi bi, cho HS quan sát và nói: “Trong túi có gì? Có viên bi nào khác màu không?”. Sau đó nêu câu hỏi: “Lấy một viên, em có chắc chắn biết được màu của viên bi không?”.
Học sinh
HS quan sát túi, trả lời: “Trong túi chỉ có bi đỏ”, “Không có bi khác màu”.
Giáo viên
GV hỏi nhanh: “Lấy được bi xanh thì sao?”. Yêu cầu HS giơ thẻ tương ứng.
Học sinh
HS giơ thẻ không thể (dự kiến đa số), giải thích: “Trong túi không có bi xanh nên không thể lấy được bi xanh”.
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS nêu ý kiến, khuyến khích HS dùng từ chắc chắn, không thể đúng ngữ cảnh.
Học sinh
HS trình bày: “Lấy được bi đỏ là chắc chắn”, “Lấy bi xanh là không thể”.
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta học cách mô tả khả năng xảy ra của một việc bằng các từ chắc chắn, có thể, không thể”. Ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài và mở vở ghi đầu bài.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Ba mức độ khả năng xảy ra

Mục tiêu

Giúp HS hiểu và phân biệt được chắc chắn, có thể, không thể qua việc quan sát và rút thẻ từ ba hộp.

Nội dung

Hoạt động theo nhóm đôi kết hợp rút thẻ thực hành. GV giới thiệu ba hộp: Hộp 1 chỉ có thẻ tròn; Hộp 2 có thẻ tròn và thẻ vuông; Hộp 3 chỉ có thẻ tròn. Mỗi cặp dự đoán khi rút một thẻ thì được hình gì, rồi rút thử để kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng: Hộp 1 rút được hình tròn là chắc chắn; Hộp 2 rút được tròn hoặc vuông là có thể; Hộp 2 rút được tam giác là không thể. HS giải thích được dựa trên số thẻ có trong hộp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm đôi, giới thiệu ba hộp và nêu nhiệm vụ: “Dự đoán khi rút một thẻ thì được hình gì, rồi kiểm tra bằng cách rút thử. Giải thích vì sao em chọn từ đó”.
Học sinh
HS nhận hộp theo nhóm đôi, lắng nghe và nhắc lại nhiệm vụ.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi gợi mở: “Trong hộp có những hình gì? Có hình nào không có trong hộp không?”. Nhắc các nhóm rút thẻ, ghi lại kết quả vào bảng con.
Học sinh
HS quan sát hộp, rút thẻ thử và trả lời. Ví dụ: “Hộp 1 chỉ có hình tròn nên chắc chắn rút được hình tròn”, “Hộp 2 có tròn và vuông nên có thể rút được tròn hoặc vuông”, “Không có tam giác trong hộp nên không thể rút được tam giác”.
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả, yêu cầu nói đủ câu: “Khi rút một thẻ từ hộp…, em chắc chắn/có thể/không thể rút được…, vì…”.
Học sinh
HS trình bày kết quả, các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Giáo viên
GV tổng hợp: chắc chắn là luôn xảy ra theo dữ kiện; không thể là không có cách xảy ra; có thể là có cách xảy ra nhưng không được bảo đảm. GV chỉ vào bảng phụ và yêu cầu HS đọc lại ba từ.
Học sinh
HS đọc đồng thanh ba từ và nêu lại ý nghĩa của từng từ bằng lời của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Chọn đúng cách nói về khả năng lấy bi

Mục tiêu

HS áp dụng ba từ chắc chắn, có thể, không thể để mô tả khả năng lấy bi trong túi có các màu khác nhau, qua việc hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Nội dung

Nhóm 4 làm việc trên khăn trải bàn. Mỗi nhóm nhận Phiếu học tập số 1 và xem mô tả ba túi bi. Nhóm thảo luận, điền từ phù hợp vào bảng, sau đó kiểm tra bằng cách lấy bi thật từ túi bi giấy.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ: Túi A: lấy bi đỏ là chắc chắn, lấy bi xanh là không thể. Túi B: lấy bi đỏ là có thể, lấy bi xanh là có thể. Túi C: lấy bi đỏ là không thể, lấy bi xanh là chắc chắn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho mỗi nhóm, đọc nhiệm vụ và nhắc: “Thảo luận và thống nhất đáp án trước khi điền. Mỗi bạn nêu lí do ngắn gọn cho nhóm nghe”.
Học sinh
HS đọc thầm phiếu, nhận nhiệm vụ và chia vai: người đọc, người lấy bi, người ghi kết quả, người báo cáo.
Giáo viên
GV quan sát, hỏi các nhóm: “Túi B có bi đỏ và bi xanh, vậy lấy được bi đỏ thì nói chắc chắn hay có thể?”. Hướng dẫn nhóm lấy bi thật để kiểm tra dự đoán.
Học sinh
HS thảo luận, lấy bi từ túi và ghi kết quả. Dự kiến HS trả lời: “Túi B có cả đỏ và xanh nên lấy đỏ là có thể, không chắc chắn”.
Giáo viên
GV mời một nhóm đọc kết quả túi B và một nhóm đọc kết quả túi C để cả lớp so sánh.
Học sinh
Đại diện nhóm báo cáo, nhóm khác đối chiếu với phiếu của mình và nhận xét.
Giáo viên
GV chốt đáp án và nhấn mạnh: khi túi có cả hai màu thì không được nói chắc chắn màu nào; khi túi chỉ có một màu thì mới có thể nói chắc chắn về màu đó.
Học sinh
HS sửa lại phiếu (nếu sai) và ghi vào vở câu chốt: “Khi chưa lấy, không được nói chắc chắn màu nào nếu túi có nhiều màu”.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập chọn đúng từ mô tả khả năng

Mục tiêu

Củng cố cách dùng chắc chắn, có thể, không thể qua các câu hỏi trắc nghiệm và đúng/sai ngắn.

Nội dung

HS làm bài tập 1 đến 6 trong Sách Toán 3 bằng cách giơ thẻ hoặc viết vào bảng con. Bài 4 HS điền Đ hoặc S. GV có thể mở học liệu số NeoEdu để HS làm thêm bài tập tương tác nếu còn thời gian.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: 1) Túi chỉ có 5 viên bi đỏ, lấy một viên được đỏ là: C (Chắc chắn), vì tất cả bi đều đỏ. 2) Túi chỉ có bi đỏ, lấy được bi xanh là: B (Không thể), vì không có bi xanh trong túi. 3) Túi có 3 bi đỏ và 2 bi xanh, lấy được bi xanh là: A (Có thể). 4) Túi có 1 bi vàng và 1 bi xanh: a) Có thể lấy được bi vàng: Đ; b) Chắc chắn lấy được bi xanh: S. 5) Hộp có thẻ 2, 4, 6, rút một thẻ chắc chắn lớn hơn 1: A. 6) Hộp có thẻ 1, 2, 3, rút được thẻ 5 là: C (Không thể).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hoặc đọc từng câu của bài 1 đến 6, nhắc HS chỉ giơ thẻ khi đã suy nghĩ về dữ kiện trong túi hoặc hộp.
Học sinh
HS đọc đề, suy nghĩ về số lượng và màu (hình, số) trong túi hoặc hộp.
Giáo viên
GV đọc câu hỏi, cho HS giơ thẻ chắc chắn, có thể hoặc không thể. Với bài 4, yêu cầu HS viết Đ hoặc S vào bảng con.
Học sinh
HS giơ thẻ hoặc viết đáp án. Ví dụ bài 2: “Không thể, vì không có bi xanh”.
Giáo viên
GV hỏi: “Vì sao em chọn đáp án này?”, mời 2 đến 3 HS giải thích.
Học sinh
HS trình bày lí do, ví dụ bài 3: “Có bi xanh nhưng cũng có bi đỏ, nên lấy bi xanh là có thể”.
Giáo viên
GV công bố đáp án đúng, nhận xét và sửa những câu HS còn nhầm lẫn, đặc biệt là nhầm giữa có thể và chắc chắn.
Học sinh
HS đối chiếu và sửa bài vào vở nếu sai.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Vận dụng: Nêu túi bi và nhận xét lời bạn

Mục tiêu

HS tự đặt ví dụ thực tế về khả năng xảy ra và đánh giá đúng sai trong lời nói của bạn.

Nội dung

GV nêu hai nhiệm vụ: (1) Hãy nêu một túi bi mà lấy một viên chắc chắn màu vàng. (2) Hộp có 9 bi đỏ và 1 bi xanh. Bạn nói “chắc chắn lấy được đỏ”. Em có đồng ý không? Vì sao?

Sản phẩm dự kiến

Nhiệm vụ 1: Túi có ít nhất một viên và tất cả đều màu vàng, ví dụ: túi có 4 viên bi vàng, không có màu khác. Nhiệm vụ 2: Không đồng ý, vì vẫn có 1 bi xanh nên có thể lấy được bi xanh; chỉ có thể nói có thể lấy được đỏ, không chắc chắn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu hai nhiệm vụ trên, nhắc HS nói bằng câu hoàn chỉnh và có lí do.
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ và chuẩn bị câu trả lời.
Giáo viên
GV gợi ý: “Muốn chắc chắn lấy màu vàng thì trong túi có những gì?”, “Trong hộp có bi xanh không?”.
Học sinh
HS trả lời: “Túi có 4 viên bi vàng, không có bi khác màu nên lấy được bi vàng là chắc chắn”; “Hộp có 1 bi xanh nên không thể nói chắc chắn lấy được đỏ”.
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày, yêu cầu nói đủ cả kết luận và lí do.
Học sinh
HS trình bày, ví dụ: “Em không đồng ý, vì trong hộp vẫn có bi xanh nên có thể lấy được bi xanh. Chỉ có thể nói có thể lấy được bi đỏ”.
Giáo viên
GV nhận xét, khen những câu dùng đúng từ và có lí do. Nhắc HS: khi nói về khả năng, cần dựa vào dữ kiện đã có.
Học sinh
HS ghi nhớ và nhắc lại câu chốt của bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đọc mô tả ba túi bi, thảo luận và điền từ chắc chắn, có thể hoặc không thể vào bảng. Sau đó lấy bi thật từ túi bi giấy để kiểm tra.

Túi A: có 4 viên bi đỏ, không có màu khác.
Túi B: có 3 viên bi đỏ và 2 viên bi xanh.
Túi C: có 3 viên bi xanh, không có màu khác.
Bảng cần điền:
Túi A: lấy được bi đỏ là ……; lấy được bi xanh là ……
Túi B: lấy được bi đỏ là ……; lấy được bi xanh là ……
Túi C: lấy được bi đỏ là ……; lấy được bi xanh là ……
Câu hỏi: Vì sao ở túi B không được nói chắc chắn lấy được bi đỏ?

Hướng dẫn về nhà

Em tìm 3 đồ vật trong nhà (ví dụ: 3 quả táo và 1 quả cam trong rổ) và viết 2 câu dùng từ chắc chắn, có thể, không thể để mô tả khả năng lấy được từng loại quả.
Em vẽ hoặc dán hình một túi bi có cả hai màu, viết câu nói về khả năng lấy được mỗi màu và đọc cho người thân nghe.
Em xem lại bài 74 trên trang neoedu.vn/learn/3/math/bai-74-kha-nang-xay-ra-cua-mot-su-kien và làm thêm các bài tập tương tác nếu có thời gian.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.