NeoEdu
Giáo án Toán 3
ToánLớp 3Chủ đề 15. Làm quen với yếu tố thống kê, xác suất

Giáo án Bài 73. Thu thập, phân loại, ghi chép số liệu. Bảng số liệu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cách thu thập số liệu theo một câu hỏi rõ ràng và ghi nhận đúng từng đối tượng.
  • Phân loại được đối tượng vào các nhóm, mỗi đối tượng ghi đúng một nhóm, không bỏ sót và không đếm lặp.
  • Đọc được bảng số liệu có tên bảng, tên nhóm và số tương ứng; lấy được số liệu theo cột.
  • Vận dụng được phép so sánh và phép cộng để tìm số lớn nhất, số nhỏ nhất, số hơn kém và tổng số liệu trong bảng.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao mỗi đối tượng chỉ được ghi vào một nhóm và vì sao tổng các nhóm phải bằng số người được khảo sát.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển một câu hỏi khảo sát thành bảng số liệu gồm tên bảng, tên nhóm và số tương ứng.
  • Giao tiếp toán học: HS đọc đúng số liệu theo cột và trình bày kết quả bằng câu đầy đủ, ví dụ: Tổ 2 góp 24 quyển sách.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng bảng số liệu, phiếu ghi chép và bút chì để ghi kết quả khảo sát và kiểm tra lại.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc bảng số liệu, tự kiểm tra tổng số và đơn vị trước khi trả lời.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, trao đổi, hỏi bạn và nêu được cách đọc bảng bằng lời của mình.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lập được bảng số liệu từ một câu hỏi khảo sát thực tế và giải thích cách kiểm tra kết quả.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực hỏi bạn, ghi chép đầy đủ và kiểm tra lại kết quả phép cộng.
  • Trách nhiệm: HS hoàn thành phần khảo sát về nhà, ghi đúng ý kiến của người được hỏi.
  • Trung thực: HS ghi đúng lựa chọn của bạn, không tự ý thay đổi số liệu để bảng đẹp hơn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi bảng số liệu về số sách góp của ba tổ: Tổ 1 góp 18 quyển; Tổ 2 góp 24 quyển; Tổ 3 góp 15 quyển.
  • Bảng khảo sát mẫu trên bảng lớp với ba cột: Cam, Ổi, Xoài.
  • Thẻ tên hoặc thẻ hình quả (cam, ổi, xoài) để HS giơ khi khảo sát.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/math/bai-73-thu-thap-phan-loai-ghi-chep-so-lieu-bang-so-lieu). GV mở trang này để chiếu ví dụ và cho HS làm bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • Vở ô li, bút chì, bút màu, thước kẻ.
  • Phiếu học tập số 1 (in hoặc chép lên bảng nhóm).
  • Thẻ hình quả cam, ổi, xoài tự làm bằng giấy (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đoán xem lớp mình thích quả nào

Mục tiêu

Gợi nhớ việc đếm và phân loại đối tượng theo một tiêu chí; tạo hứng thú vào bài.

Nội dung

Trò chơi 'Đứng về phía quả em thích': GV đưa ra ba thẻ quả cam, ổi, xoài ở ba góc lớp. HS đứng về góc quả mình thích. GV hỏi: Có bao nhiêu bạn đứng ở góc cam? Có bao nhiêu bạn đứng ở góc ổi? Tổng số bạn có bằng số bạn cả lớp không?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được số bạn ở mỗi nhóm và nhận ra tổng các nhóm bằng số bạn cả lớp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: Hôm nay cả lớp chơi trò đứng về phía quả em thích. GV treo ba thẻ cam, ổi, xoài ở ba góc lớp và nêu luật: mỗi bạn chỉ đứng về một góc.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi và chọn góc quả mình thích, đứng về góc đó.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: Các bạn đứng góc cam hãy đếm số bạn của nhóm mình. Bạn nào thấy nhóm mình đông nhất? Vì sao em biết?

    Học sinh

    HS đếm nhóm của mình, một số bạn trả lời: Nhóm cam có 12 bạn. Nhóm ổi có 9 bạn. Nhóm đông nhất là nhóm cam vì 12 lớn hơn 9.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: Nếu cộng số bạn ba nhóm lại thì được bao nhiêu? Có bằng số học sinh cả lớp không?

    Học sinh

    HS trả lời: Cộng ba nhóm bằng số học sinh cả lớp, không có bạn nào bị đếm hai lần.

  4. Giáo viên

    GV khen lớp và nói: Mỗi bạn chỉ đứng một nhóm, đếm như vậy là đúng. Hôm nay chúng ta học cách thu thập, phân loại và ghi số liệu vào bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại: Mỗi bạn chỉ thuộc một nhóm, đếm không bỏ sót, không đếm lặp.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Thu thập và phân loại số liệu

Mục tiêu

Hình thành cách thu thập số liệu theo câu hỏi rõ ràng và phân loại đối tượng vào các nhóm không trùng lặp.

Nội dung

Câu hỏi khảo sát: Bạn thích ăn quả nào nhất: cam, ổi hay xoài? Mỗi cặp đôi hỏi 4 bạn trong lớp, ghi mỗi bạn vào đúng một nhóm bằng dấu gạch vào Phiếu học tập số 1, sau đó tổng hợp số liệu của cặp mình. Thảo luận: Vì sao mỗi bạn chỉ được ghi vào một nhóm?

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp hoàn thành phiếu khảo sát với số liệu từng nhóm và tổng số bạn đã hỏi; HS giải thích được vì sao mỗi bạn chỉ ghi vào một nhóm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu câu hỏi khảo sát: Bạn thích ăn quả nào nhất: cam, ổi hay xoài? Hướng dẫn: Mỗi cặp hỏi 4 bạn, mỗi bạn chỉ chọn một quả, ghi bằng dấu gạch vào cột tương ứng trên Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS nhận Phiếu học tập số 1, lắng nghe câu hỏi và cách ghi.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc các cặp hỏi đúng câu hỏi, không hỏi thêm bạn ngoài nhóm và kiểm tra việc ghi mỗi bạn một dấu.

    Học sinh

    Các cặp đôi lần lượt hỏi nhau, ghi kết quả. Ví dụ: Bạn A chọn ổi, ghi một dấu vào cột ổi; Bạn B chọn cam, ghi một dấu vào cột cam.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp báo cáo số liệu và hỏi: Tổng số bạn cặp em hỏi là bao nhiêu? Số dấu của ba cột có bằng 4 không?

    Học sinh

    HS báo cáo, ví dụ: Cam 2 bạn, ổi 1 bạn, xoài 1 bạn; tổng là 2 + 1 + 1 = 4 bạn. Số dấu bằng số bạn đã hỏi.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Thu thập số liệu là tìm và ghi thông tin theo một câu hỏi rõ ràng. Phân loại là xếp vào các nhóm; mỗi đối tượng được ghi đúng nhóm, không bỏ sót, không đếm lặp.

    Học sinh

    HS nhắc lại định nghĩa thu thập và phân loại bằng lời của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Đọc và lập bảng số liệu

Mục tiêu

Hình thành khái niệm bảng số liệu gồm tên bảng, tên nhóm và số tương ứng; biết đọc số liệu theo cột.

Nội dung

GV trình bày bảng số liệu về số sách ba tổ góp: Tổ 1 góp 18 quyển, Tổ 2 góp 24 quyển, Tổ 3 góp 15 quyển. HS quan sát, đọc theo cột để ghép đúng tổ và số sách. Thảo luận: Bảng cần có những gì để người đọc hiểu ngay? Cách tìm tổ góp nhiều nhất và cả ba tổ góp bao nhiêu quyển.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ba thành phần của bảng số liệu (tên bảng, tên nhóm, số tương ứng); đọc đúng số sách của từng tổ và giải thích cách tìm nhiều nhất, tổng số sách.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo bảng số liệu về số sách ba tổ góp lên bảng và nêu yêu cầu: Hãy quan sát bảng, nói bảng gồm những phần nào và đọc số sách của từng tổ theo cột.

    Học sinh

    HS quan sát bảng, chỉ tên bảng, tên nhóm (Tổ 1, Tổ 2, Tổ 3) và số tương ứng.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: Tổ 2 góp bao nhiêu quyển sách? Tổ nào góp nhiều nhất? Làm sao em biết? Hãy tìm cả ba tổ góp bao nhiêu quyển.

    Học sinh

    HS trả lời: Tổ 2 góp 24 quyển. Tổ 2 góp nhiều nhất vì 24 lớn hơn 18 và 15. Cả ba tổ góp 18 + 24 + 15 = 57 quyển.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: Vì sao khi đọc bảng phải đọc theo cột? Nếu cộng nhầm số của hai tổ khác đơn vị thì sao?

    Học sinh

    HS trả lời: Đọc theo cột để ghép đúng tổ với số sách. Không cộng các số có đơn vị khác nhau.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Bảng số liệu có tên bảng, tên nhóm và số tương ứng. Tìm nhiều nhất bằng so sánh; tìm cả ba bằng cộng. Yêu cầu HS ghi nhớ phần Ghi nhớ trong sách giáo khoa.

    Học sinh

    HS đọc thầm phần Ghi nhớ và nhắc lại ba thành phần của bảng số liệu.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Đọc bảng, so sánh và tính tổng

Mục tiêu

Vận dụng việc đọc bảng, so sánh và cộng để giải các bài tập về bảng số liệu; kiểm tra kết quả bằng cách đọc lại bảng.

Nội dung

Làm việc theo cặp đôi, hoàn thành 7 bài tập sau (bài 8 giao về nhà). Bài 1 đến 4 dựa trên bảng số sách ba tổ. Bài 5 đến 7 về khảo sát quả yêu thích. Có thể sử dụng bài tập tương tác trên trang NeoEdu nếu thời gian cho phép.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: 1) Tổ 2 có 24 quyển. 2) Số sách ít nhất là 15 quyển (tổ 3). 3) Tổ 2 hơn tổ 1 số quyển là 24 − 18 = 6 quyển. 4) Cả ba tổ góp 18 + 24 + 15 = 57 quyển. 5) Đáp án B: ghi mỗi bạn đúng một nhóm. 6) 12 + 9 = 21 bạn. 7) Số bạn thích xoài là 30 − 21 = 9 bạn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi 7 bài tập lên bảng, nêu yêu cầu: Cặp đôi làm bài, một bạn đọc đề, một bạn trả lời, sau đó đổi vai. Ghi đáp án vào vở.

    Học sinh

    HS đọc đề, xác định điều đã biết và điều phải tìm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi: Bạn đọc số liệu ở cột nào? Đơn vị là gì? Bài này cần so sánh hay cộng?

    Học sinh

    HS làm bài. Ví dụ: Bài 2 HS so sánh 15 < 18 < 24 nên số ít nhất là 15. Bài 3 HS tính 24 − 18 = 6. Bài 7 HS tính 12 + 9 = 21, rồi 30 − 21 = 9.

  3. Giáo viên

    GV mời 3 cặp trình bày bài 3, 4, 7 và hỏi: Làm sao kiểm tra lại kết quả? Đáp án bài 4 đọc lại thế nào?

    Học sinh

    HS trình bày: Bài 4 là 57 quyển, kiểm tra bằng cách cộng lại từ 15 + 24 + 18 = 57. Bài 7 kiểm tra bằng 21 + 9 = 30 bạn.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh: Chọn đúng cột khi đọc số, kiểm tra đơn vị và kiểm tra tổng bằng cách cộng lại. Nhắc HS không ghi một bạn vào hai nhóm khi phân loại.

    Học sinh

    HS sửa bài nếu sai và ghi nhớ cách kiểm tra kết quả.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Khảo sát người thân về quả yêu thích

Mục tiêu

Vận dụng việc thu thập, phân loại và ghi bảng số liệu vào tình huống thực tế ngoài lớp học.

Nội dung

Giao nhiệm vụ về nhà: Hỏi 10 người trong gia đình hoặc hàng xóm câu hỏi: Bạn thích ăn quả nào nhất: cam, ổi hay xoài? Mỗi người chỉ chọn một quả. Ghi kết quả vào bảng gồm tên bảng, tên nhóm và số người, kiểm tra tổng có đúng 10 người không. Trong lớp, GV hướng dẫn cách trình bày nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Bảng khảo sát có tên bảng, ba nhóm cam, ổi, xoài và số người tương ứng; tổng số người bằng 10 (mẫu: cam 4, ổi 3, xoài 3; tổng 4 + 3 + 3 = 10. Kết quả thực có thể khác).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ khảo sát về nhà và hướng dẫn: Hỏi đủ 10 người, mỗi người chỉ chọn một quả, ghi bằng bảng có tên bảng, tên nhóm, số người. Kiểm tra tổng bằng 10.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở và nhắc lại cách kiểm tra tổng.

  2. Giáo viên

    GV hỏi nhanh vài HS: Nếu một người nói thích cả cam và ổi thì em ghi thế nào? Nếu tổng bằng 9 thì em kiểm tra ở đâu?

    Học sinh

    HS trả lời: Chỉ ghi người đó vào một nhóm, theo lựa chọn chính của họ. Kiểm tra lại từng lần hỏi để tìm chỗ thiếu.

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu một vài HS nêu ý tưởng bảng của mình (chưa cần có kết quả đầy đủ) để cả lớp góp ý về tên bảng và tên nhóm.

    Học sinh

    HS đọc tên bảng dự kiến, ví dụ: Bảng khảo sát quả yêu thích của các bạn.

  4. Giáo viên

    GV nhắc: Khi khảo sát, cần hỏi đúng câu hỏi, ghi trung thực và kiểm tra tổng. Hẹn HS báo cáo kết quả ở tiết sau.

    Học sinh

    HS thực hiện nhiệm vụ về nhà và chuẩn bị báo cáo.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Câu hỏi khảo sát: Bạn thích ăn quả nào nhất?

  • Mỗi bạn chỉ chọn một quả và ghi bằng một dấu gạch vào đúng cột.
  • Bảng ghi kết quả của cặp chúng ta:
  • Cột Cam: số bạn chọn cam ghi bằng dấu gạch.
  • Cột Ổi: số bạn chọn ổi ghi bằng dấu gạch.
  • Cột Xoài: số bạn chọn xoài ghi bằng dấu gạch.
  • Tổng số bạn đã hỏi: ……… bạn.
  • Kiểm tra: số dấu ở ba cột có bằng tổng số bạn đã hỏi không? ………
  • Em hãy giải thích vì sao mỗi bạn chỉ được ghi vào một nhóm: ……………………………………

Hướng dẫn về nhà

  • Hỏi 10 người trong gia đình hoặc hàng xóm câu hỏi: Bạn thích ăn quả nào nhất: cam, ổi hay xoài? Mỗi người chỉ chọn một quả.
  • Lập bảng số liệu gồm tên bảng, tên nhóm (cam, ổi, xoài) và số người tương ứng.
  • Kiểm tra tổng số người ở ba nhóm có bằng 10 không; nếu chưa bằng thì hỏi lại để tìm chỗ thiếu hoặc đếm lặp.
  • Làm bài tập 8 trong sách: lập bảng và kiểm tra tổng, ghi kết quả vào vở để báo cáo ở tiết sau.
  • Ôn lại cách đọc bảng số liệu theo cột và phần Ghi nhớ của bài 73.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.