ToánLớp 3Chủ đề 10. Cộng, trừ, nhân, chia trong phạm vi 10000

Giáo án Bài 56. Nhân số có bốn chữ số với số có một chữ số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đặt tính và thực hiện phép nhân số có bốn chữ số với số có một chữ số: nhân lần lượt từ phải sang trái, nhớ phần chục sang hàng kế tiếp.
Giải thích được vì sao phải tính theo giá trị từng hàng và không được bỏ số nhớ.
Kiểm tra được kết quả phép nhân bằng phép tính ngược hoặc bằng cách tách số theo hàng.
Vận dụng được phép nhân để giải bài toán về các nhóm có số lượng như nhau, với kết quả không vượt quá 10000.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao tích ở mỗi hàng phải được tính theo giá trị hàng và vì sao không được bỏ số nhớ.
Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống “3 khay, mỗi khay 1234 cây” thành phép nhân $1234 \times 3$ .
Giải quyết vấn đề toán học: lựa chọn cách kiểm tra (phép tính ngược hoặc tách số theo hàng) để xác nhận kết quả.
Giao tiếp toán học: đọc và viết đúng các phép tính, dùng đúng từ “hàng đơn vị”, “hàng chục”, “nhớ”, “tích”.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: dùng bảng con, thẻ số và phiếu học tập để đặt tính và tách số theo hàng.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đặt tính, thực hiện phép tính và tự kiểm tra kết quả bằng cách khác trước khi báo cáo.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, trình bày cách tính bằng lời nói rõ ràng và nhận xét bài của bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn được phép nhân phù hợp cho bài toán thực tế và tìm được nhiều cách kiểm tra kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực thực hiện đủ các phép tính trong bảng con và phiếu học tập.
Trung thực: HS tự kiểm tra kết quả và nói thật khi kết quả của mình chưa đúng để sửa lại.
Trách nhiệm: HS hoàn thành bài tập về nhà và giữ gìn, sắp xếp đồ dùng học tập gọn gàng.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi ví dụ $1234 \times 3$ và các phép tính luyện tập.
Thẻ số 1000, 200, 30, 4 và các thẻ tích 3000, 600, 90, 12 để minh hoạ giá trị các hàng.
Phiếu học tập số 1 (in cho từng cặp đôi).
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/math/bai-56-nhan-so-co-bon-chu-so-voi-so-co-mot-chu-so (dùng để kiểm tra nhanh đáp án bài 1–5).

2. Học sinh

Vở ô li, sách Toán 3, bút chì, bút màu.
Bảng con, bút lông, khăn lau.
Bộ thẻ số 0–9 (nếu có) để đặt tính.
Phiếu học tập số 1.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi truyền điện ôn phép nhân

Mục tiêu

Ôn lại phép nhân số có ba chữ số với số có một chữ số không nhớ, tạo tâm thế vào bài mới.

Nội dung

GV viết lên bảng các phép tính: $210 \times 3$ , $321 \times 2$ , $412 \times 2$ . HS chơi truyền điện: mỗi HS nói kết quả một phép tính rồi chuyền cho bạn kế tiếp.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng kết quả: $210 \times 3 = 630$ ; $321 \times 2 = 642$ ; $412 \times 2 = 824$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu luật chơi: mỗi bạn nói đúng kết quả một phép tính rồi chuyển “điện” cho bạn bên cạnh. GV hỏi: “Khi nhân các chữ số của 321 với 2, có hàng nào có nhớ không?”
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi. Dự kiến trả lời: “Không có nhớ, vì mỗi tích đều nhỏ hơn 10.”
Giáo viên
GV điều khiển trò chơi, nhắc HS nói to và nói đủ kết quả.
Học sinh
HS lần lượt truyền điện, nói kết quả: 630, 642, 824.
Giáo viên
GV mời 2 HS nhắc lại cách tính $412 \times 2$ và nhận xét.
Học sinh
HS trả lời: “Lấy 2 nhân 2 bằng 4, 1 nhân 2 bằng 2, 4 nhân 2 bằng 8, viết 824.”
Giáo viên
GV khen các bạn nhanh và đúng, dẫn vào bài: “Nếu số có bốn chữ số thì nhân như thế nào? Hôm nay chúng ta học cách nhân số có bốn chữ số với số có một chữ số.”
Học sinh
HS lắng nghe và nhắc lại tên bài: “Nhân số có bốn chữ số với số có một chữ số.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Đặt tính và nhân từ phải sang trái

Mục tiêu

Hình thành cách đặt tính và thực hiện phép nhân $1234 \times 3$ , hiểu vai trò của số nhớ và giá trị hàng.

Nội dung

GV nêu ví dụ $1234 \times 3$ . HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1: đặt tính thẳng hàng đơn vị, nhân lần lượt từ hàng đơn vị đến hàng nghìn, ghi số nhớ. GV dùng thẻ số 1000, 200, 30, 4 để minh hoạ: $4 \times 3 = 12$ , $30 \times 3 = 90$ , $200 \times 3 = 600$ , $1000 \times 3 = 3000$ .

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã điền đầy đủ: đặt tính đúng, kết quả $1234 \times 3 = 3702$ , và nêu được cách nhân từ phải sang trái.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết $1234 \times 3$ lên bảng và hỏi: “Muốn đặt tính, em phải viết các chữ số như thế nào?” Phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi.
Học sinh
HS trả lời: “Viết 1234 ở trên, 3 ở dưới, các chữ số cùng hàng thẳng cột, số 3 thẳng với hàng đơn vị 4.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Bắt đầu từ hàng đơn vị: $4 \times 3$ bằng bao nhiêu? Viết gì, nhớ gì?” Sau đó đi quan sát và hỏi thêm: “Hàng chục có $3 \times 3$ bằng 9, cộng với số nhớ 1 thì được bao nhiêu?”
Học sinh
HS thực hiện theo cặp: $4 \times 3 = 12$ , viết 2, nhớ 1; $3 \times 3 = 9$ , $9 + 1 = 10$ , viết 0, nhớ 1; $2 \times 3 = 6$ , $6 + 1 = 7$ , viết 7; $1 \times 3 = 3$ , viết 3. Dự kiến HS nói: “Hàng chục có 10 chục nên viết 0 và nhớ 1 sang hàng trăm.”
Giáo viên
GV mời 1 cặp trình bày bài trên bảng, cả lớp kiểm tra. GV hỏi: “Vì sao đơn vị nhân trước mà không nhân hàng nghìn trước?”
Học sinh
HS trình bày kết quả 3702. Dự kiến trả lời: “Vì khi nhân, số nhớ ở hàng đơn vị phải cộng vào hàng chục, nên phải tính từ phải sang trái.”
Giáo viên
GV chốt: đặt tính thẳng hàng đơn vị, nhân lần lượt từ phải sang trái, tích hàng có hai chữ số thì viết đơn vị và nhớ phần chục sang hàng kế tiếp. Ghi bảng: $1234 \times 3 = 3702$ .
Học sinh
HS ghi vở và kiểm tra lại phiếu học tập của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược và tách số theo hàng

Mục tiêu

Biết cách kiểm tra kết quả phép nhân bằng hai cách khác nhau và giải thích được kết quả đúng.

Nội dung

GV hướng dẫn hai cách kiểm tra: (1) Tách $1234 = 1000 + 200 + 30 + 4$ , nhân từng phần với 3 rồi cộng: $3000 + 600 + 90 + 12 = 3702$ . (2) Phép tính ngược: lấy $3702 : 3 = 1234$ . HS thực hành kiểm tra trên phiếu.

Sản phẩm dự kiến

HS kiểm tra được $1234 \times 3 = 3702$ bằng ít nhất một cách và nêu được lí do cách kiểm tra đó hợp lí.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Làm sao em biết kết quả 3702 đã đúng?” Gợi ý: “Có thể tách số 1234 thành các hàng.”
Học sinh
HS suy nghĩ. Dự kiến trả lời: “Em có thể tính lại bằng cách tách số ra rồi cộng các kết quả.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: $1234 = 1000 + 200 + 30 + 4$ ; tính $1000 \times 3$ , $200 \times 3$ , $30 \times 3$ , $4 \times 3$ rồi cộng. Yêu cầu HS dùng phép chia để kiểm tra ngược.
Học sinh
HS tính: $3000 + 600 + 90 + 12 = 3702$ ; $3702 : 3 = 1234$ . HS đối chiếu với kết quả đã tìm.
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu hai cách kiểm tra và hỏi: “Cách nào giúp em thấy rõ giá trị từng hàng?”
Học sinh
HS trả lời: “Cách tách số theo hàng giúp em thấy 1 nghìn, 2 trăm, 3 chục và 4 đơn vị đều được nhân với 3.”
Giáo viên
GV nhấn mạnh quan niệm sai thường gặp: bỏ số nhớ hoặc nhân từ trái sang phải. GV yêu cầu HS luôn kiểm tra lại kết quả trước khi kết luận.
Học sinh
HS ghi nhớ: không được bỏ số nhớ, phải tính theo giá trị hàng và kiểm tra kết quả.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Luyện tập tính và kiểm tra kết quả

Mục tiêu

Thực hiện thành thạo phép nhân số có bốn chữ số với số có một chữ số và nhận biết kết quả đúng, sai.

Nội dung

HS làm bài 1 đến bài 5 và bài 7 trong sách giáo khoa, ghi kết quả bằng bảng con. Bài 1: $1234 \times 3$ . Bài 2: $1235 \times 3$ . Bài 3: $1236 \times 3$ . Bài 4: Kết quả của $1237 \times 3$ là A. 3712; B. 3711; C. 3710. Bài 5: $1238 \times 3 =$ ? Bài 7: Xét các kết quả: a) $1234 \times 3 = 3702$ ; b) $1235 \times 3 = 3706$ . Ghi Đ hoặc S và giải thích. Có thể dùng học liệu số NeoEdu để đối chiếu đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 1: 3702; bài 2: 3705; bài 3: 3708; bài 4: B (3711); bài 5: 3714; bài 7: a) Đ; b) S, vì $1235 \times 3 = 3705$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc lần lượt bài 1, 2, 3, 5 và nêu bài 4. Nhắc HS đặt tính đầy đủ trên bảng con.
Học sinh
HS đặt tính và thực hiện trên bảng con.
Giáo viên
GV quan sát, hỏi HS đang gặp khó khăn ở hàng nào. Với bài 4, GV hỏi: “Vì sao không chọn đáp án C?”
Học sinh
HS giơ bảng con. Dự kiến trả lời: “Vì $1237 \times 3$ có hàng đơn vị $7 \times 3 = 21$ , viết 1 nhớ 2, nên kết quả phải là 3711, không phải 3710.”
Giáo viên
GV đưa bài 7b lên bảng và hỏi: “ $1235 \times 3$ có bằng 3706 không? Vì sao?”
Học sinh
HS trả lời: “Không đúng. $5 \times 3 = 15$ , viết 5 nhớ 1; $3 \times 3 + 1 = 10$ , viết 0 nhớ 1; $2 \times 3 + 1 = 7$ ; $1 \times 3 = 3$ . Kết quả là 3705.”
Giáo viên
GV chốt đáp án và khen những HS làm đúng và kiểm tra lại được kết quả.
Học sinh
HS sửa lỗi vào vở, ghi Đ hoặc S đúng cho bài 7.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Bài toán về các khay cây giống

Mục tiêu

Vận dụng phép nhân số có bốn chữ số vào tình huống thực tế về các nhóm có số lượng như nhau.

Nội dung

Bài 6: Mỗi khay có 1234 cây giống. Hỏi 3 khay có bao nhiêu cây? HS tóm tắt bài toán, chọn phép tính và trình bày lời giải. Về nhà: làm bài 8 (đặt tính và kiểm tra bằng cách khác) và tìm một tình huống thực tế có các nhóm bằng nhau trong gia đình.

Sản phẩm dự kiến

Lời giải: 1234 × 3 = 3702. Đáp số: 3702 cây giống.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài 6 và hỏi: “Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Mỗi khay có 1234 cây, có 3 khay. Hỏi 3 khay có bao nhiêu cây.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS chọn phép nhân: “Muốn tìm tổng số cây của các khay bằng nhau, ta làm phép tính gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Ta lấy 1234 nhân 3, tức là $1234 \times 3$ , bằng 3702.”
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày lời giải đầy đủ: câu trả lời, phép tính và đáp số. GV nhận xét về cách ghi đơn vị “cây”.
Học sinh
HS trình bày: “ $1234 \times 3 = 3702$ . Đáp số: 3702 cây giống.”
Giáo viên
GV khen HS và tổng kết: nhân số có bốn chữ số với số có một chữ số, đặt tính từ phải sang trái, nhớ đúng và kiểm tra kết quả. GV giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi bài tập về nhà vào vở và ghi nhớ nội dung ghi nhớ của bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đặt tính và tính $1234 \times 3$ . Điền vào các ô trống theo từng hàng.

Hàng đơn vị: $4 \times 3 =$ ..., viết ..., nhớ ...
Hàng chục: $3 \times 3 =$ ..., cộng số nhớ được ..., viết ..., nhớ ...
Hàng trăm: $2 \times 3 =$ ..., cộng số nhớ được ..., viết ...
Hàng nghìn: $1 \times 3 =$ ..., viết ...
Kết quả: $1234 \times 3 =$ ...
Kiểm tra: Tách $1234 = 1000 + 200 + 30 + 4$ , tính $3000 + 600 + 90 + 12 =$ ...
Số đó có giống kết quả vừa tính không? Có / Không.
Nếu kết quả khác nhau, em hãy tìm lỗi trong bước nào.

Hướng dẫn về nhà

Làm bài 8 trong sách giáo khoa: Tính $1234 \times 3$ bằng cách đặt tính, rồi dùng một cách khác để kiểm tra kết quả. Ghi lại cả hai cách trên vở.
Tìm trong gia đình một tình huống có các nhóm bằng nhau (ví dụ: số cái bát trong các bộ, số quyển vở trong các hộp), viết thành bài toán và giải bằng phép nhân số có bốn chữ số với số có một chữ số (nếu số lượng có bốn chữ số) hoặc ghi lại phép nhân đã dùng.
Xem lại ví dụ $1234 \times 3$ trên học liệu số NeoEdu để tự kiểm tra cách đặt tính.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.