ToánLớp 3Chủ đề 10. Cộng, trừ, nhân, chia trong phạm vi 10000

Giáo án Bài 57. Chia số có bốn chữ số cho số có một chữ số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách thực hiện phép chia số có bốn chữ số cho số có một chữ số: chia lần lượt từ trái sang phải, mỗi lượt gồm chia, nhân, trừ rồi hạ chữ số tiếp theo.
Giải thích được vì sao phải viết $0$ vào thương ở hàng tương ứng khi chữ số vừa hạ chưa đủ chia.
Thực hiện đúng phép chia $8424 : 4$ và các phép chia tương tự; kiểm tra được kết quả bằng phép nhân $\text{thương} \times \text{số chia}$ hoặc bằng cách cộng số dư.
Vận dụng được phép chia số có bốn chữ số cho số có một chữ số để giải bài toán chia đều trong thực tế.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được từng lượt chia (số dư phải bé hơn số chia; khi chưa đủ chia thì viết $0$ vào thương).
Mô hình hoá toán học: Chuyển bài toán chia vở đều cho 4 lớp thành phép tính $8424 : 4$ và trả lời đúng bằng đơn vị quyển vở.
Giải quyết vấn đề toán học: Lựa chọn và thực hiện cách kiểm tra kết quả phù hợp (nhân ngược $2106 \times 4$ hoặc kiểm tra theo thang chấm).
Giao tiếp toán học: Đọc đúng biểu thức $8424 : 4$ , nói được “8424 chia 4 bằng 2106” và diễn đạt đầy đủ các bước của phép tính.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng bảng con, bảng đặt tính và phiếu học tập để ghi các lượt chia một cách ngay ngắn, đúng cột hàng.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc hiểu các bước chia trên phiếu học tập, tự ghi kết quả từng lượt và tự kiểm tra lại đáp số của mình.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi theo cặp để thống nhất cách đặt tính, cách chia từng lượt và cách kiểm tra kết quả; trình bày được lí do chọn đáp án.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Tìm được cách kiểm tra kết quả khác (phép nhân ngược hoặc tách số theo hàng) và áp dụng vào bài toán chia vở cho các lớp.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực thực hiện đầy đủ các lượt chia và kiểm tra lại từng phép tính trước khi báo kết quả.
Trách nhiệm: Hoàn thành phần việc được giao trong nhóm; kiểm tra kết quả của bạn trước khi nhận xét.
Trung thực: Nhận ra và sửa lỗi sai của mình khi kiểm tra bằng phép nhân; báo cáo đúng kết quả thu được.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi đề bài $8424 : 4$ và sơ đồ đặt tính đã kẻ sẵn các cột nghìn, trăm, chục, đơn vị.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp) và phiếu học tập số 2 (in cho mỗi cặp hoặc chiếu lên bảng).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học bài 57 (neoedu.vn/learn/3/math/bai-57-chia-so-co-bon-chu-so-cho-so-co-mot-chu-so) để chiếu ví dụ và làm bài tập tương tác.
Bộ thẻ số và thẻ chục nghìn, trăm, chục, đơn vị (dùng để minh hoạ việc chia các hàng).

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Vở Toán, bút chì, thước kẻ.
Phiếu học tập số 1 và phiếu học tập số 2 (làm việc theo cặp).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ôn lại phép chia và đố bạn tính nhanh

Mục tiêu

Ôn lại phép chia có dư và phép nhân, trừ trong phạm vi 1000 để HS sẵn sàng học chia số có bốn chữ số.

Nội dung

Trò chơi “Đố bạn nhanh tay” với các phép tính trên bảng con: $12 : 3$ , $20 : 4$ , $35 : 5$ , $27 : 4$ (nêu số dư), và câu hỏi: “Số dư phải bé hơn gì?”.

Sản phẩm dự kiến

HS tính đúng các phép tính trên bảng con và nêu được: số dư phải bé hơn số chia.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ thẻ, nêu luật chơi: Mỗi phép tính GV đọc, các em viết kết quả lên bảng con và giơ lên khi có hiệu lệnh. GV đọc: “ $12 : 3$ ”, “ $20 : 4$ ”, “ $35 : 5$ ”, “ $27 : 4$ ”.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, viết kết quả lên bảng con: $4$ ; $5$ ; $7$ ; $6$ dư $3$ .
Giáo viên
GV hỏi: “Với $27 : 4$ , em được số dư là bao nhiêu? Số dư $3$ so với số chia $4$ thế nào?”
Học sinh
HS trả lời: Số dư là $3$ ; $3$ bé hơn $4$ . Một số HS nói: Số dư phải bé hơn số chia.
Giáo viên
GV hỏi: “Khi chia số có nhiều chữ số, ta làm gì trước tiên?” và nhận xét câu trả lời của HS.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Ta chia từ hàng cao nhất, tức là hàng lớn nhất ở bên trái.
Giáo viên
GV chốt: Số dư luôn bé hơn số chia. Hôm nay chúng ta học cách chia số có bốn chữ số cho số có một chữ số, và việc làm đầu tiên luôn là chia ở hàng bên trái nhất.
Học sinh
HS nhắc lại: Số dư bé hơn số chia; chia bắt đầu từ hàng bên trái.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Chia lần lượt từ trái sang phải

Mục tiêu

HS nêu và thực hiện được cách chia số có bốn chữ số cho số có một chữ số qua ví dụ $8424 : 4$ ; hiểu vì sao phải viết $0$ vào thương khi chưa đủ chia.

Nội dung

Cả lớp quan sát ví dụ $8424 : 4$ trên trang NeoEdu và bảng phụ. Các cặp làm Phiếu học tập số 1: thực hiện từng lượt chia, nhân, trừ, hạ và ghi kết quả vào phiếu. Kĩ thuật sử dụng: cặp đôi kết hợp “Phòng tranh” để so sánh kết quả giữa các cặp.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh với các lượt chia đúng; kết quả $8424 : 4 = 2106$ ; HS nêu được cách làm và lí do viết $0$ vào thương hàng chục.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đề $8424 : 4$ , hỏi: “Bài toán yêu cầu gì? Chúng ta đã biết chia số có hai, ba chữ số cho số có một chữ số chưa?” GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu nhiệm vụ cho cặp đôi: làm theo các lượt, ghi vào phiếu và thảo luận lí do của từng bước.
Học sinh
HS đọc đề, trả lời: Tính $8424 : 4$ ; đã học chia số có ba chữ số. HS nhận phiếu, nhận nhiệm vụ.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hướng dẫn lượt 1: Hỏi “Hàng nghìn có chữ số 8, $8 : 4$ bằng mấy?”. Sau đó hướng dẫn lượt 2 với hàng trăm: “Hạ chữ số 4 xuống, ta có số nào để chia cho 4?”. Đến lượt 3: “Chữ số 2 ở hàng chục có đủ chia cho 4 không? Nếu chưa đủ thì thương ở hàng chục là bao nhiêu?”.
GV chú ý nhắc các cặp viết $0$ vào thương hàng chục và chia tiếp với $24$ .
Học sinh
HS thực hiện: Lượt 1: $8 : 4 = 2$ , $2 \times 4 = 8$ , $8 - 8 = 0$ . Lượt 2: hạ $4$ , $4 : 4 = 1$ , $1 \times 4 = 4$ , $4 - 4 = 0$ . Lượt 3: hạ $2$ , $2 < 4$ nên viết $0$ vào thương, số dư $2$ . Lượt 4: hạ $4$ được $24$ , $24 : 4 = 6$ , $6 \times 4 = 24$ , $24 - 24 = 0$ .
HS trả lời dự kiến: “Vì $2$ bé hơn $4$ nên không đủ chia, phải viết $0$ vào thương hàng chục.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày kết quả từng lượt trên bảng phụ. GV hỏi: “Vì sao lượt 3 lại viết $0$ vào thương? Nếu bỏ qua bước này thì thương sẽ bị sai như thế nào?”
Học sinh
Đại diện cặp trình bày các lượt; trả lời dự kiến: Vì số $2$ chưa đủ chia cho $4$ nên thương hàng chục là $0$ . Nếu bỏ qua thì các chữ số ở thương sẽ bị lệch hàng, kết quả sai.
Giáo viên
GV chốt cách làm: Chia lần lượt từ trái sang phải; mỗi lượt gồm chia, nhân, trừ rồi hạ chữ số tiếp theo; số dư phải bé hơn số chia; nếu chưa đủ chia thì viết $0$ vào thương. Kết quả: $8424 : 4 = 2106$ . GV chiếu nội dung ghi nhớ trên NeoEdu.
Học sinh
HS ghi vở tóm tắt cách làm và kết quả $8424 : 4 = 2106$ ; đọc lại quy trình theo cặp.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Kiểm tra kết quả bằng phép nhân

Mục tiêu

HS hiểu và thực hiện được cách kiểm tra kết quả phép chia: thương $\times$ số chia $+$ số dư $=$ số bị chia.

Nội dung

GV hướng dẫn kiểm tra $8424 : 4$ bằng phép nhân ngược: $2106 \times 4 = 8424$ . Cả lớp làm chung ví dụ, sau đó thực hiện kiểm tra bài $8428 : 4$ trên bảng con theo cặp.

Sản phẩm dự kiến

HS thực hiện đúng phép kiểm tra $2106 \times 4 = 8424$ và kiểm tra được $8428 : 4 = 2107$ vì $2107 \times 4 = 8428$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hỏi: “Làm sao để biết kết quả $2106$ đã đúng?” Sau đó nêu công thức: thương $\times$ số chia $+$ số dư $=$ số bị chia.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Lấy kết quả nhân với số chia xem có bằng số bị chia không.
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Ta tính $2106 \times 4$ . Kết quả có bằng $8424$ không?” Sau đó đưa đề $8428 : 4$ để cặp đôi kiểm tra trên bảng con.
Học sinh
HS tính: $2106 \times 4 = 8424$ , bằng số bị chia nên đúng. Với $8428 : 4$ , HS tính $2107 \times 4 = 8428$ và xác nhận kết quả đúng.
Giáo viên
GV mời một HS giải thích vì sao phép nhân ngược có thể dùng để kiểm tra phép chia.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Vì phép chia và phép nhân là hai phép tính ngược nhau; nếu chia đúng thì nhân lại phải ra số ban đầu.
Giáo viên
GV chốt: Luôn kiểm tra kết quả bằng phép nhân ngược. Nếu kết quả đúng thì phép chia chính xác; phép chia hết có số dư bằng $0$ .
Học sinh
HS ghi nhớ cách kiểm tra và ghi vào vở một ví dụ kiểm tra.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 7 phút

Thực hành tính và chọn đáp án đúng

Mục tiêu

HS vận dụng cách chia và cách kiểm tra để làm các bài tập: tính, chọn đáp án đúng, đánh giá đúng sai.

Nội dung

Làm Phiếu học tập số 2 gồm bài 1, bài 3, bài 4, bài 5, bài 7 (theo nội dung bài học). Làm theo cặp, sau đó chữa bài cả lớp qua học liệu số NeoEdu.
Đề và đáp án:

Bài 1: Tính $8424 : 4$ . Đáp án: $2106$ .
Bài 3: Tính $8432 : 4$ . Đáp án: $2108$ .
Bài 4: Kết quả của $8436 : 4$ là: A. $2110$ ; B. $2109$ ; C. $2108$ . Đáp án: B.
Bài 5: $8440 : 4 = \ldots$ Đáp án: $2110$ .
Bài 7: a) $8424 : 4 = 2106$ (Đúng); b) $8428 : 4 = 2108$ (Sai, đúng là $2107$ ).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn chỉnh: $2106$ ; $2108$ ; chọn B; $2110$ ; a) Đ, b) S (sửa lại thành $2107$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 cho cặp đôi, nêu yêu cầu: tính xong phải kiểm tra bằng phép nhân ngược trước khi ghi đáp án.
Học sinh
HS nhận phiếu và đọc yêu cầu bài.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ các cặp còn lúng túng ở bài 4 và bài 7. Gợi ý: “Hãy tính từng lượt, đừng đoán kết quả. Muốn biết câu b đúng hay sai thì em làm thế nào?”
Học sinh
HS làm bài theo cặp, tính và kiểm tra từng kết quả. Trả lời dự kiến ở bài 4: Chọn B vì $8436 : 4 = 2109$ . Ở bài 7 b: Thử $2108 \times 4 = 8432 \neq 8428$ , nên câu b sai; đúng là $2107$ .
Giáo viên
GV chiếu đáp án trên NeoEdu, mời 2 cặp báo cáo kết quả bài 4 và bài 7. Hỏi: “Vì sao không chọn đáp án A hoặc C ở bài 4?”
Học sinh
HS báo cáo; trả lời dự kiến: Đáp án A là $2110$ , đó là kết quả của $8440 : 4$ ; đáp án C là $2108$ , đó là kết quả của $8432 : 4$ , không phải của $8436 : 4$ .
Giáo viên
GV nhận xét, khen cặp làm đúng, nhắc HS sửa lỗi sai (đặc biệt là lỗi viết nhầm kết quả hàng chục). Chốt: Muốn chọn đúng đáp án phải tính chính xác và kiểm tra lại.
Học sinh
HS sửa bài (nếu sai), ghi lại kết quả đúng vào phiếu.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Chia vở đều cho các lớp

Mục tiêu

HS vận dụng phép chia số có bốn chữ số cho số có một chữ số để giải bài toán thực tế về chia đều.

Nội dung

Bài toán: Có $8424$ quyển vở chia đều cho $4$ lớp. Mỗi lớp được bao nhiêu quyển vở? HS giải theo cặp, nêu phép tính, đáp số và kiểm tra kết quả. Nhiệm vụ về nhà: Tính $8424 : 4$ bằng đặt tính, rồi dùng một cách khác để kiểm tra (phép nhân ngược hoặc tách số theo hàng).

Sản phẩm dự kiến

HS giải đúng bài toán: Phép tính $8424 : 4 = 2106$ ; đáp số: $2106$ quyển vở. HS nêu được một cách kiểm tra khác.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài toán, hỏi: “Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì? Ta cần làm phép tính nào?”
Học sinh
HS trả lời: Cho $8424$ quyển vở, chia đều cho $4$ lớp; hỏi mỗi lớp được bao nhiêu quyển; phải làm phép chia $8424 : 4$ .
Giáo viên
GV yêu cầu cặp đôi giải bài toán trên bảng con, ghi đầy đủ phép tính và đáp số.
Học sinh
HS đặt tính và tính: $8424 : 4 = 2106$ ; trình bày: Đáp số: $2106$ quyển vở.
Giáo viên
GV mời 1 cặp giơ bảng và giải thích vì sao phép tính là phép chia chứ không phải phép nhân.
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Vì bài toán chia đều số vở cho các lớp nên dùng phép chia; đáp số có đơn vị là quyển vở.
Giáo viên
GV chốt: Khi giải bài toán chia đều, cần xác định đúng phép tính và ghi đúng đơn vị. Giao bài tập về nhà.
Học sinh
HS ghi bài toán và lời giải vào vở; ghi nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Thực hiện phép chia $8424 : 4$ theo từng lượt, ghi kết quả vào các ô trống.

Lượt 1 (hàng nghìn): $8 : 4 = \ldots$ ; $\ldots \times 4 = \ldots$ ; $8 - 8 = \ldots$
Lượt 2 (hạ chữ số 4, được số $4$ ): $4 : 4 = \ldots$ ; $\ldots \times 4 = \ldots$ ; $4 - 4 = \ldots$
Lượt 3 (hạ chữ số 2, được số $2$ ): $2$ bé hơn $4$ nên viết $\ldots$ vào thương hàng chục; số dư là $\ldots$
Lượt 4 (hạ chữ số 4, được số $24$ ): $24 : 4 = \ldots$ ; $\ldots \times 4 = \ldots$ ; $24 - 24 = \ldots$
Kết quả: $8424 : 4 = \ldots$
Kiểm tra: $\ldots \times 4 = \ldots$ (bằng số bị chia $8424$ là đúng).
Câu hỏi thảo luận cặp đôi:
Vì sao lượt 3 phải viết $0$ vào thương?
Nếu bỏ qua bước viết $0$ thì kết quả sẽ thế nào?

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Tính: $8424 : 4 = \ldots$
Bài 3. Tính: $8432 : 4 = \ldots$
Bài 4. Kết quả của $8436 : 4$ là:

A. $2110$
B. $2109$
C. $2108$
Khoanh vào chữ cái trước đáp án đúng.
Bài 5. $8440 : 4 = \ldots$
Bài 7. Đúng ghi Đ, sai ghi S:
a) $8424 : 4 = 2106$ ......
b) $8428 : 4 = 2108$ ......
Sửa lại kết quả đúng ở câu sai: $\ldots$
Yêu cầu: Sau mỗi phép tính, kiểm tra lại bằng phép nhân: thương $\times$ số chia phải bằng số bị chia.

Hướng dẫn về nhà

Tính $8424 : 4$ bằng cách đặt tính, rồi dùng một cách khác để kiểm tra kết quả (phép nhân ngược hoặc tách số theo hàng). Ghi lại các bước vào vở.
Giải bài toán: Có $8424$ quyển vở chia đều cho $4$ lớp. Mỗi lớp được bao nhiêu quyển vở? Trình bày đủ phép tính và đáp số.
Luyện thêm trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/math/bai-57-chia-so-co-bon-chu-so-cho-so-co-mot-chu-so) phần bài tập tương tác, kiểm tra kết quả bằng phép nhân trước khi xem đáp án.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.