ToánLớp 3Chủ đề 6. Phép nhân, phép chia trong phạm vi 1000

Giáo án Bài 39. So sánh số lớn gấp mấy lần số bé

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách tìm số lớn gấp mấy lần số bé: lấy số lớn chia cho số bé, kết quả trả lời bằng “lần”.
Phân biệt được câu hỏi “hơn bao nhiêu” (dùng phép trừ) và “gấp mấy lần” (dùng phép chia) trong cùng một tình huống.
Vận dụng được phép chia để giải bài toán “gấp mấy lần” và trình bày bài giải đúng dạng: phép tính, đơn vị “lần”, đáp số.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao “gấp mấy lần” dùng phép chia còn “hơn bao nhiêu” dùng phép trừ.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn đoạn ngắn và đoạn dài bằng sơ đồ ô vuông rồi chuyển thành phép tính $20 : 4 = 5$ (lần).
Giải quyết vấn đề toán học: HS xác định đúng điều đã biết, điều phải tìm và chọn phép tính phù hợp trong bài toán thực tế.
Giao tiếp toán học: HS đọc, viết đúng câu trả lời có đơn vị “lần” và dùng đúng thuật ngữ “gấp”, “hơn”.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng que tính, ô vuông hoặc sơ đồ đoạn thẳng để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đếm, vẽ hoặc dùng sơ đồ để kiểm tra kết quả phép chia và tự sửa lỗi khi đáp số chưa hợp lí.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trao đổi và giải thích cách làm cho bạn bằng câu “… gấp … lần vì …”.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn đúng phép tính cho tình huống thực tế và tự đặt câu hỏi “hơn” hoặc “gấp” cho cùng một bộ số liệu.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tham gia các hoạt động nhóm, hoàn thành đủ phiếu học tập.
Trách nhiệm: HS kiểm tra lại phép tính và đơn vị trước khi nộp kết quả cho nhóm.
Trung thực: HS nhận xét đúng hay sai của bạn dựa trên sơ đồ và phép tính, không nói theo bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide vẽ sơ đồ: một đoạn ngắn 4 ô, một đoạn dài 20 ô gồm 5 đoạn ngắn.
Thẻ “HƠN” và thẻ “GẤP” cho mỗi nhóm.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/math/bai-39-so-sanh-so-lon-gap-may-lan-so-be (dùng để kiểm tra nhanh bài tập 1, 2, 3 ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng.
Que tính hoặc ô vuông rời (khoảng 24 ô).
Vở ghi, bút chì, thước kẻ.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Khởi động: Hơn hay gấp?

Mục tiêu

Gợi nhớ phép chia trong bảng nhân, chia và giúp HS bước đầu nhận ra hai cách so sánh: “hơn” và “gấp”.

Nội dung

GV nêu tình huống: Bạn Nam có 2 viên bi, bạn An có 8 viên bi. Nhiệm vụ: trả lời hai câu hỏi “An có nhiều hơn Nam bao nhiêu viên bi?” và “Số bi của An gấp mấy lần số bi của Nam?”.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: An hơn Nam 6 viên bi (8 − 2 = 6); số bi của An gấp 4 lần số bi của Nam (8 : 2 = 4).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV trình chiếu tình huống, đọc đề và nêu hai câu hỏi. GV hỏi: “Hai câu hỏi này có giống nhau không? Em làm bằng phép tính nào?”
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ và dự đoán phép tính cho từng câu hỏi.
Giáo viên
GV yêu cầu HS dùng bảng con ghi phép tính và kết quả cho từng câu hỏi; quan sát HS đang làm.
Học sinh
HS ghi bảng con: 8 − 2 = 6 (viên bi); 8 : 2 = 4 (lần). HS có thể dùng que tính để kiểm tra.
Giáo viên
GV gọi 2 HS giơ bảng và đọc kết quả, hỏi: “Vì sao câu hỏi thứ nhất dùng phép trừ, câu hỏi thứ hai dùng phép chia?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Câu hỏi thứ nhất hỏi hơn bao nhiêu nên dùng trừ; câu hỏi thứ hai hỏi gấp mấy lần nên dùng chia.”
Giáo viên
GV chốt: Có hai cách so sánh khác nhau. Hôm nay chúng ta học cách tìm số lớn gấp mấy lần số bé.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học: “So sánh số lớn gấp mấy lần số bé”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Tìm số lần bằng sơ đồ đoạn thẳng

Mục tiêu

HS hình thành cách làm: số lớn gấp mấy lần số bé thì lấy số lớn chia số bé, kết quả trả lời bằng “lần”.

Nội dung

Làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1. GV vẽ (hoặc HS vẽ) đoạn ngắn 4 ô và đoạn dài 20 ô gồm 5 đoạn ngắn nối tiếp. Nhiệm vụ: (1) Đếm xem trong đoạn dài có bao nhiêu đoạn ngắn. (2) Lập phép tính tìm số lần, viết đáp số có đơn vị “lần”. (3) Kiểm tra lại bằng cách lấy 4 nhân 5.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1, nêu được: Đoạn dài 20 ô gấp đoạn ngắn 4 ô số lần là 20 : 4 = 5 (lần), vì 4 × 5 = 20.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo sơ đồ đoạn ngắn 4 ô và đoạn dài 20 ô, phát Phiếu học tập số 1, nêu nhiệm vụ cho cặp đôi.
Học sinh
HS quan sát sơ đồ và đọc nhiệm vụ trên phiếu.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý: “Đoạn dài gồm bao nhiêu đoạn ngắn? Muốn biết 20 gấp 4 mấy lần thì làm phép tính gì?”
Học sinh
HS đếm: đoạn dài có 5 đoạn ngắn; HS viết 20 : 4 = 5 (lần) và kiểm tra 4 × 5 = 20.
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày. GV hỏi: “Tại sao đáp số là 5 lần mà không phải 5 ô?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Vì 5 là số lần đoạn ngắn có trong đoạn dài, nên đơn vị là lần.”
Giáo viên
GV chốt cách làm và viết lên bảng: Muốn biết số lớn gấp mấy lần số bé, lấy số lớn chia số bé.
Học sinh
HS ghi cách làm vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 5 phút

Phân biệt “hơn bao nhiêu” và “gấp mấy lần”

Mục tiêu

HS phân biệt được khi nào dùng phép trừ và khi nào dùng phép chia trong cùng một tình huống.

Nội dung

GV nêu ví dụ: Lan có 6 bút, Minh có 24 bút. Nhóm 4 HS dùng thẻ “HƠN” và thẻ “GẤP” để giơ đúng thẻ với từng câu hỏi: (a) Minh có nhiều hơn Lan bao nhiêu bút? (b) Số bút của Minh gấp mấy lần số bút của Lan?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: Minh hơn Lan 18 bút (24 − 6 = 18); số bút của Minh gấp 4 lần số bút của Lan (24 : 6 = 4). HS rút ra: “hơn” dùng trừ, “gấp” dùng chia.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc ví dụ, ghi tình huống lên bảng và nêu hai câu hỏi (a) và (b).
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị thẻ “HƠN” và thẻ “GẤP”.
Giáo viên
GV yêu cầu nhóm giơ thẻ trước khi giải thích; sau đó HS viết phép tính vào bảng con.
Học sinh
HS giơ thẻ HƠN cho câu (a), thẻ GẤP cho câu (b); viết 24 − 6 = 18 và 24 : 6 = 4.
Giáo viên
GV chốt: Hơn bao nhiêu thì trừ; gấp mấy lần thì chia. Đọc phần ghi nhớ trong SGK.
Học sinh
HS đọc lại ghi nhớ: Muốn biết số lớn gấp mấy lần số bé, lấy số lớn chia số bé. Kết quả trả lời bằng “lần”.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Luyện tập theo nhóm: Trạm bài tập

Mục tiêu

HS vận dụng cách tìm số lần để giải các bài tập; kiểm tra và sửa lỗi cho nhau.

Nội dung

Nhóm 4 HS làm Phiếu học tập số 2 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS viết đáp án vào ô của mình, sau đó nhóm thống nhất và kiểm tra bằng sơ đồ hoặc que tính. Bài tập: (1) 18 gấp mấy lần 3? (2) 32 gấp mấy lần 4? (3) 45 gấp mấy lần 9? (4) “24 gấp mấy lần 6” dùng phép tính nào: A. 24 − 6; B. 24 : 6; C. 24 + 6? (5) 28 hơn 7 là bao nhiêu đơn vị; 28 gấp 7 là bao nhiêu lần? (6) Đúng hay sai: a) 20 gấp 5 là 4 lần; b) 20 hơn 5 là 4 đơn vị. (7) Một dây dài 72 cm, một dây dài 8 cm. Dây dài gấp mấy lần dây ngắn?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 6 lần (18 : 3 = 6); (2) 8 lần (32 : 4 = 8); (3) 5 lần (45 : 9 = 5); (4) B, 24 : 6; (5) 21 đơn vị (28 − 7 = 21) và 4 lần (28 : 7 = 4); (6) a) Đ, b) S (20 : 5 = 4, còn 20 − 5 = 15); (7) 9 lần (72 : 8 = 9).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, nêu luật: mỗi HS làm ô của mình trong 3 phút, sau đó thống nhất đáp án chung cho nhóm.
Học sinh
HS nhận phiếu và làm bài cá nhân.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ nhóm gặp khó khăn ở bài (6) và (7). Gợi ý: “Muốn biết gấp mấy lần thì dùng phép gì?”
Học sinh
HS làm bài, trao đổi trong nhóm; HS khá giải thích cho bạn bằng câu “… gấp … lần vì …”.
Giáo viên
GV mời đại diện 2 nhóm trình bày đáp án bài (6) và (7), yêu cầu nhóm khác nhận xét.
Học sinh
HS trình bày; HS trả lời dự kiến: “Câu b sai vì 20 hơn 5 là 15, còn 20 : 5 mới cho 4 lần.”
Giáo viên
GV chốt đáp án, có thể kiểm tra nhanh bài 1–3 bằng học liệu số NeoEdu. Nhấn mạnh lỗi thường gặp: nhầm trừ với chia.
Học sinh
HS sửa lỗi trong phiếu nếu sai.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Vận dụng: Đặt câu hỏi từ số liệu thực tế

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để đặt câu hỏi “hơn” và “gấp” cho cùng một tình huống thực tế và giải thích sự khác nhau.

Nội dung

Cá nhân hoặc cặp đôi: Trường có 36 cây và lớp có 6 cây được trồng trong vườn trường. Đặt hai câu hỏi khác nhau, một câu dùng phép trừ và một câu dùng phép chia, rồi giải.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được hai câu hỏi phân biệt; câu dùng trừ: Số cây nhiều hơn bao nhiêu? 36 − 6 = 30 (cây); câu dùng chia: Số cây gấp mấy lần? 36 : 6 = 6 (lần).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống và yêu cầu HS đặt hai câu hỏi khác nhau, mỗi câu có phép tính tương ứng.
Học sinh
HS đọc đề và suy nghĩ đặt câu hỏi.
Giáo viên
GV gọi một vài HS nêu câu hỏi, cả lớp kiểm tra xem câu hỏi dùng đúng “hơn” hay “gấp”.
Học sinh
HS nêu câu hỏi, ví dụ: “36 cây nhiều hơn 6 cây bao nhiêu cây?” và “36 cây gấp mấy lần 6 cây?”.
Giáo viên
GV nhận xét, chốt lại và giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi bài tập về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Sơ đồ: Đoạn ngắn có 4 ô. Đoạn dài có 20 ô, gồm các đoạn ngắn nối tiếp nhau.

Câu 1: Đoạn dài gồm có bao nhiêu đoạn ngắn?
Câu 2: Viết phép tính tìm số lần đoạn dài gấp đoạn ngắn: ……………
Câu 3: Đáp số: ……………
Câu 4: Kiểm tra: 4 × ……… = 20. Kết quả có đúng không?
Câu 5: Em hãy nêu cách làm để biết số lớn gấp mấy lần số bé.

Phiếu học tập số 2

Làm bài vào ô của mình rồi thống nhất đáp án chung cho nhóm.

Câu 1: 18 gấp mấy lần 3? Trả lời: ……………
Câu 2: 32 gấp mấy lần 4? Trả lời: ……………
Câu 3: 45 gấp mấy lần 9? Trả lời: ……………
Câu 4: “24 gấp mấy lần 6” dùng phép tính nào? Khoanh tròn: A. 24 − 6 B. 24 : 6 C. 24 + 6
Câu 5: 28 hơn 7 là ……… đơn vị; 28 gấp 7 là ……… lần.
Câu 6: Đúng hay sai?
a) 20 gấp 5 là 4 lần. Trả lời: ……
b) 20 hơn 5 là 4 đơn vị. Trả lời: ……
Câu 7: Một dây dài 72 cm, một dây dài 8 cm. Dây dài gấp mấy lần dây ngắn? Phép tính: …………… Đáp số: ……………

Hướng dẫn về nhà

Làm bài tập 8 trong SGK: đặt hai câu hỏi khác nhau cho 36 cây và 6 cây, một câu dùng phép trừ, một câu dùng phép chia; ghi rõ phép tính và đáp số có đơn vị “lần” hoặc “cây”.
Tìm trong gia đình hoặc lớp học một tình huống so sánh “gấp mấy lần” (ví dụ số viên kẹo, số quyển sách), viết bài giải vào vở và đọc cho người thân nghe.
Ôn lại bảng nhân, bảng chia để tính nhanh các phép chia trong bài.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.