ToánLớp 3Chủ đề 6. Phép nhân, phép chia trong phạm vi 1000

Giáo án Bài 40. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Thực hiện được phép nhân số có nhiều chữ số với số có một chữ số và phép chia số có nhiều chữ số cho số có một chữ số, có kiểm tra bằng phép tính ngược.
Nêu được thứ tự thực hiện các phép tính trong biểu thức có cả cộng, trừ, nhân, chia và tính đúng giá trị biểu thức.
Vận dụng được cách tìm số lớn gấp mấy lần số bé để giải quyết bài toán thực tế, trả lời bằng “lần”.
Nêu được cách tự kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược, dụng cụ hoặc dữ kiện đề bài.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao nhân, chia trước rồi cộng, trừ sau; giải thích vì sao 18 gấp 3 lần là 6 lần.
Mô hình hoá toán học: Chuyển được tình huống “có 214 hộp, mỗi hộp 3 cây bút” thành phép nhân 214 × 3.
Giải quyết vấn đề toán học: Tìm được cách kiểm tra kết quả phép chia bằng phép nhân ngược và kiểm tra kết quả bài toán với dữ kiện đề bài.
Giao tiếp toán học: Đọc, viết đúng biểu thức và phép tính; trình bày được lời giải có đơn vị “lần” hoặc đơn vị đồ vật.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự ôn lại cách làm theo ba lượt, giải bài tập độc lập không nhìn đáp án rồi tự kiểm tra kết quả.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi trong nhóm để thống nhất cách đặt tính, thứ tự thực hiện phép tính; nêu được lí do chọn phép tính khi giải bài toán.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chọn đúng phép tính khi đọc bài toán có “mỗi nhóm như nhau” hoặc “gấp mấy lần”; tự tạo bài toán tương tự từ tình huống thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Hoàn thành đủ các bài tập trong thời gian quy định và luyện tính nhanh, tính đúng.
Trách nhiệm: Tham gia nhiệm vụ nhóm, nhắc nhau kiểm tra kết quả trước khi báo cáo.
Trung thực: Tự nhận ra lỗi sai của mình và sửa lại bằng phép tính ngược, không sao chép đáp án.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy tính, màn hình hoặc bảng trình chiếu chứa đề bài và đáp án các bài tập 1 đến 10.
Bảng phụ kẻ sẵn bảng “Hoạt động của nhóm” và tấm khăn trải bàn có các ô dành cho từng nhóm.
Bộ thẻ số và thẻ phép tính (mỗi nhóm một bộ) để chơi trò chơi “Ai nhanh hơn”.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/3/math/bai-40-luyen-tap-chung (dùng để kiểm tra nhanh ở phần luyện tập).

2. Học sinh

Vở ghi, sách Toán 3, bút chì, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ, khăn lau.
Bộ que tính hoặc ô vuông (hỗ trợ tách số 213 thành 200, 10, 3 khi kiểm tra).
Phiếu học tập số 1 và số 2 (phát theo nhóm).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ôn lại bảng nhân, bảng chia và đơn vị

Mục tiêu

Nhớ lại cách nhân, chia trong bảng và ý nghĩa của phép chia “gấp mấy lần” để chuẩn bị vào bài.

Nội dung

Trò chơi “Truyền điện”: lớp chia thành hai đội, GV đọc lần lượt các phép tính ngắn như 4 × 3, 15 : 5, 6 × 4, 24 : 6; HS trả lời nhanh bằng bảng con. Sau đó GV hỏi: “Bạn có 18 cái kẹo, bạn kia có 3 cái, 18 gấp mấy lần 3?”.

Sản phẩm dự kiến

HS trả lời đúng các phép tính ngắn; nêu được đơn vị của kết quả “gấp mấy lần” là “lần”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành hai đội, nêu luật chơi: mỗi đội cử một bạn lên bảng viết kết quả, các bạn khác viết vào bảng con và giơ lên khi GV hô “Dừng”. GV đọc phép tính thứ nhất: 4 × 3 = ?
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đọc lần lượt các phép tính: 15 : 5, 6 × 4, 24 : 6, 7 × 3. Quan sát và nhắc HS viết kết quả thật ngắn gọn.
Học sinh
HS viết kết quả vào bảng con và giơ lên. Dự kiến: 4 × 3 = 12; 15 : 5 = 3; 6 × 4 = 24; 24 : 6 = 4; 7 × 3 = 21.
Giáo viên
GV hỏi: “18 gấp mấy lần 3? Vì sao em biết?”.
Học sinh
HS trả lời: 18 : 3 = 6, vậy 18 gấp 6 lần 3.
Giáo viên
GV nhận xét, khen đội thắng và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta ôn lại nhân, chia số có nhiều chữ số, biểu thức số và bài toán gấp mấy lần.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học “Luyện tập chung”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Nhân và chia số có nhiều chữ số với số có một chữ số

Mục tiêu

Hệ thống hoá cách nhân số có nhiều chữ số với số có một chữ số (từ phải sang trái) và chia số có nhiều chữ số cho số có một chữ số (từ trái sang phải), có kiểm tra bằng phép tính ngược.

Nội dung

Kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi nhóm 4 HS ngồi quanh tấm khăn trải bàn. Ở giữa là ví dụ 213 × 3 và 648 : 3. Mỗi HS viết cách làm vào ô của mình rồi thống nhất một cách trình bày chung. Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 với đặt tính đúng, kết quả 213 × 3 = 639 và 648 : 3 = 216, có phép tính ngược kiểm tra.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hai ví dụ: 213 × 3 và 648 : 3. Phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu nhóm hoàn thành trong 8 phút. Nhắc: nhân từ phải sang trái, chia từ trái sang phải, nhớ viết 0 vào thương khi chưa đủ chia.
Học sinh
HS nhận phiếu, đặt khăn trải bàn, mỗi người viết ý kiến vào ô của mình.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, quan sát, hỏi gợi mở: “Vì sao phải nhân từ hàng đơn vị trước?”, “Khi chia 6 cho 3 được 2, số dư là bao nhiêu?”. Hướng dẫn nhóm dùng que tính để tách 213 thành 200, 10 và 3 khi cần.
Học sinh
HS thảo luận, đặt tính và làm. Dự kiến: 213 × 3: 3 nhân 3 bằng 9, viết 9; 1 nhân 3 bằng 3, viết 3; 2 nhân 3 bằng 6, viết 6; kết quả 639. 648 : 3: 6 chia 3 bằng 2; 4 chia 3 được 1, dư 1; 18 chia 3 được 6; kết quả 216.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày: một nhóm nêu cách nhân, một nhóm nêu cách chia. GV hỏi: “Làm sao kiểm tra 216 có đúng không?”.
Học sinh
HS trình bày, nêu cách kiểm tra: 216 × 3 = 648, nên 648 : 3 = 216 là đúng. Các nhóm khác bổ sung hoặc đặt câu hỏi.
Giáo viên
GV tổng kết lại: nhân từ phải sang trái và nhớ sang hàng kế tiếp; chia từ trái sang phải, mỗi lượt gồm chia, nhân, trừ rồi hạ số tiếp theo; số dư luôn bé hơn số chia. Kiểm tra: thương × số chia + số dư = số bị chia.
Học sinh
HS ghi nhanh cách kiểm tra vào vở, nhắc lại quy tắc theo nhóm.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Thứ tự thực hiện phép tính và bài toán gấp mấy lần

Mục tiêu

Hệ thống hoá thứ tự thực hiện các phép tính trong biểu thức và cách tìm số lần của hai số, trả lời đúng đơn vị “lần”.

Nội dung

Hoạt động cặp đôi kết hợp ghép thẻ: GV phát thẻ biểu thức (ví dụ 24 + 18 − 7; 18 + 6 : 3; (18 + 6) : 3; 40 − 6 × 4) và thẻ kết quả. Các cặp ghép thẻ, giải thích thứ tự thực hiện. Sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 2 về “gấp mấy lần”.

Sản phẩm dự kiến

Các cặp ghép đúng: 24 + 18 − 7 = 35; 18 + 6 : 3 = 20; (18 + 6) : 3 = 8; 40 − 6 × 4 = 16. Phiếu học tập số 2 hoàn thành với kết quả 32 : 4 = 8 (lần).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát thẻ biểu thức và thẻ kết quả cho từng cặp. Nêu yêu cầu: ghép đúng, sau đó giải thích vì sao chọn phép tính trước.
Học sinh
HS nhận thẻ, thảo luận cặp đôi.
Giáo viên
GV hỏi: “Biểu thức 18 + 6 : 3 có phải tính 18 + 6 trước không?”, “Vì sao có dấu ngoặc thì tính trong ngoặc trước?”.
Học sinh
HS ghép thẻ. Dự kiến: 18 + 6 : 3 = 18 + 2 = 20, vì chia trước, cộng sau; (18 + 6) : 3 = 24 : 3 = 8, vì tính trong ngoặc trước.
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày kết quả và cho cả lớp kiểm tra lại. GV hỏi: “32 gấp mấy lần 4? Kết quả là 8 lần hay 8 quả?”.
Học sinh
HS trả lời: 32 : 4 = 8, số lần là 8 lần; trình bày đơn vị đúng là “lần”.
Giáo viên
GV nhấn mạnh: nhân, chia trước; cộng, trừ sau; viết mỗi dòng bằng biểu thức trước, không viết chuỗi dấu bằng sai; số lớn gấp mấy lần số bé thì lấy số lớn chia số bé.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở, sửa phiếu nếu cần.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Trò chơi tính nhanh: nhân, chia số có nhiều chữ số

Mục tiêu

Luyện kĩ năng đặt tính và tính đúng nhân, chia số có nhiều chữ số với số có một chữ số; kiểm tra bằng phép tính ngược.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV đọc hoặc chiếu lần lượt các bài 1, 2, 5, 6, 9, 10. HS viết kết quả vào bảng con, giơ lên và kiểm tra bằng phép tính ngược. Mỗi đội giành điểm nếu đúng và có kiểm tra.
Bài 1: Tính 213 × 3.
Bài 2: Tính 648 : 3.
Bài 5: Tính 214 × 3.
Bài 6: Tính 651 : 3.
Bài 9: Tính 215 × 3.
Bài 10: Tính 654 : 3.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng kết quả: 213 × 3 = 639; 648 : 3 = 216; 214 × 3 = 642; 651 : 3 = 217; 215 × 3 = 645; 654 : 3 = 218. Mỗi kết quả đều có phép tính ngược kiểm tra (ví dụ 218 × 3 = 654).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: đọc bài, viết vào bảng con, giơ khi có kết quả và nói phép tính kiểm tra. Đội đúng và kiểm tra đúng được một điểm.
Học sinh
HS chuẩn bị bảng con, lắng nghe luật chơi.
Giáo viên
GV đọc bài 1 và bài 2, quan sát HS đặt tính. Khi HS làm xong, GV yêu cầu một bạn đọc phép tính kiểm tra. Tiếp tục với bài 5, 6, 9, 10.
Học sinh
HS đặt tính, tính và giơ bảng. Dự kiến lỗi thường gặp: quên nhớ khi nhân 213 × 3 ở hàng chục; quên viết 0 vào thương khi chia 651 : 3 có hàng chục không đủ chia.
Giáo viên
GV chiếu đáp án và hỏi: “Bạn nào thấy kết quả của mình khác? Vì sao?”. Hướng dẫn kiểm tra bằng cách tách 214 thành 200, 10, 4 nếu cần.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa lỗi và nêu phép tính kiểm tra của mình.
Giáo viên
GV tuyên dương các đội đúng và có cách kiểm tra tốt; nhắc HS luôn kiểm tra kết quả trước khi kết luận.
Học sinh
HS ghi lại các kết quả đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Tính giá trị biểu thức và giải bài toán gấp mấy lần

Mục tiêu

Vận dụng đúng thứ tự thực hiện phép tính và cách tìm số lần để giải bài tập; trình bày đơn vị đúng.

Nội dung

Làm bài 3, 4, 7, 8 vào vở, sau đó đổi chéo vở với bạn bên cạnh để kiểm tra.
Bài 3: 24 + 18 − 7 = ?
Bài 4: 18 gấp mấy lần 3?
Bài 7: 6 × 4 : 3 = ?
Bài 8: 32 gấp mấy lần 4?

Sản phẩm dự kiến

HS làm đúng: 24 + 18 − 7 = 35 (tính 24 + 18 = 42, rồi 42 − 7 = 35); 18 gấp 6 lần 3 (18 : 3 = 6 lần); 6 × 4 : 3 = 8 (24 : 3 = 8); 32 gấp 8 lần 4 (32 : 4 = 8 lần).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bốn bài tập, yêu cầu HS làm độc lập trong 5 phút, không nhìn đáp án. Nhắc: ghi rõ đơn vị “lần” khi trả lời.
Học sinh
HS đọc đề, làm vào vở.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, nhắc HS xác định thứ tự phép tính trước. Hỏi: “Bài 7 có nhân và chia, em làm bước nào trước?”.
Học sinh
HS làm bài, đổi vở kiểm tra chéo. Dự kiến: bài 7 làm nhân 6 × 4 trước rồi chia 24 : 3.
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu lời giải bài 3 và bài 4, yêu cầu cả lớp nhận xét.
Học sinh
HS trình bày: “24 cộng 18 bằng 42, 42 trừ 7 bằng 35” và “18 chia 3 bằng 6, vậy 18 gấp 6 lần 3”.
Giáo viên
GV nhắc lại: biểu thức không có ngoặc thì tính từ trái sang phải, nếu có nhân, chia thì làm trước; bài toán gấp mấy lần thì lấy số lớn chia số bé.
Học sinh
HS sửa lỗi trong vở, ghi đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Đóng vai cửa hàng văn phòng phẩm

Mục tiêu

Vận dụng nhân, chia số có nhiều chữ số và tìm số lần để giải quyết tình huống thực tế, trình bày rõ đơn vị.

Nội dung

Đóng vai: một nhóm đóng vai nhân viên cửa hàng, nhóm khác đóng vai khách hàng. Tình huống 1: Cửa hàng có 214 hộp bút, mỗi hộp có 3 cây bút. Hỏi cửa hàng có tất cả bao nhiêu cây bút? Tình huống 2: Bạn An có 3 viên bi, bạn Bình có 18 viên bi. Số bi của Bình gấp mấy lần số bi của An?

Sản phẩm dự kiến

HS giải đúng: 214 × 3 = 642 cây bút; 18 : 3 = 6, Bình có số bi gấp 6 lần số bi của An. Mỗi nhóm viết được một bài toán tương tự và đổi đề cho nhóm khác.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống và yêu cầu các nhóm phân vai, tính kết quả trên bảng con rồi trình bày trước lớp.
Học sinh
HS nhận tình huống, phân vai và thảo luận cách giải.
Giáo viên
GV gợi ý: “Mỗi hộp có 3 cây bút, có 214 hộp thì phép tính nào?”, “Số bi của Bình gấp số bi của An thì phép tính nào?”.
Học sinh
HS đóng vai, viết phép tính: 214 × 3 = 642 cây bút; 18 : 3 = 6 lần.
Giáo viên
GV mời các nhóm trình bày, hỏi: “Vì sao câu trả lời thứ hai là 6 lần chứ không phải 6 viên bi?”.
Học sinh
HS trả lời: số lần là số không có đơn vị đồ vật, nên viết “6 lần”.
Giáo viên
GV khen ngợi những nhóm trình bày rõ ràng, nhắc HS áp dụng tương tự khi giải các bài toán ở nhà.
Học sinh
HS ghi tóm tắt tình huống và lời giải vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Hoàn thành bảng dưới đây và kiểm tra bằng phép tính ngược.

Đặt tính và tính: 213 × 3 = ?
Cách làm (nhân từ phải sang trái): 3 nhân 3 bằng ?, viết ?; 1 nhân 3 bằng ?, viết ?; 2 nhân 3 bằng ?, viết ?.
Kiểm tra: ? : 3 = ? hoặc ? × 3 = 639.
Đặt tính và tính: 648 : 3 = ?
Cách làm (chia từ trái sang phải): 6 chia 3 được ?; 4 chia 3 được ?, dư ?; hạ 8, 18 chia 3 được ?.
Kiểm tra: thương × 3 + số dư = ?
Nhận xét: Khi chia, số dư phải như thế nào so với số chia?

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ 1: Ghép thẻ biểu thức với kết quả và giải thích thứ tự thực hiện.

24 + 18 − 7 = ?
18 + 6 : 3 = ?
(18 + 6) : 3 = ?
40 − 6 × 4 = ?
Nhiệm vụ 2: Trả lời bằng “lần”.
32 gấp mấy lần 4? Phép tính: ? : ? = ? (lần).
Bạn An có 3 viên bi, bạn Bình có 18 viên bi. Số bi của Bình gấp mấy lần số bi của An? Phép tính: ? : ? = ? (lần).
Nhiệm vụ 3: Viết một câu giải thích vì sao 18 + 6 : 3 khác với (18 + 6) : 3.

Hướng dẫn về nhà

Làm lại các bài 1, 2, 5, 6, 9, 10 trong vở, mỗi phép tính đều viết thêm phép tính kiểm tra bằng phép tính ngược.
Làm các bài 3, 4, 7, 8 và thêm một biểu thức có cả cộng, trừ, nhân, chia; tính giá trị biểu thức theo đúng thứ tự.
Tự viết một bài toán “gấp mấy lần” hoặc “mỗi nhóm có như nhau” dùng số trong phạm vi 1000 và giải; đọc cho người thân nghe, nhờ người thân kiểm tra kết quả giúp em.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.