ToánLớp 3Chủ đề 6. Phép nhân, phép chia trong phạm vi 1000

Giáo án Bài 37. Chia số có ba chữ số cho số có một chữ số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách chia số có ba chữ số cho số có một chữ số: chia lần lượt từ trái sang phải, mỗi lượt gồm chia, nhân, trừ rồi hạ chữ số tiếp theo.
Giải thích được vì sao ở mỗi lượt số dư phải bé hơn số chia và khi nào phải viết 0 vào thương.
Kiểm tra được kết quả phép chia bằng cách lấy thương nhân số chia rồi cộng số dư, so sánh với số bị chia.
Vận dụng được phép chia số có ba chữ số cho số có một chữ số để giải bài toán chia đều trong thực tế.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao chia từ hàng trăm trước, vì sao hạ chữ số tiếp theo và vì sao phải viết 0 vào thương khi chưa đủ chia.
Giải quyết vấn đề toán học: Xác định được phép tính cần thực hiện trong bài toán chia đều 648 quyển vở cho 3 lớp và trình bày lời giải đầy đủ.
Giao tiếp toán học: Đọc đúng phép tính, nêu đúng đơn vị (quyển vở, lớp) và trình bày đáp số đầy đủ.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng thành thạo bảng con, phiếu học tập và học liệu số NeoEdu để thực hành và kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự thực hiện từng lượt chia trên bảng con, tự đối chiếu kết quả với phép nhân kiểm tra và sửa lỗi của mình.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi theo cặp để nêu từng bước chia, nhận xét bài làm của bạn bằng câu đầy đủ, rõ ràng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn phép chia phù hợp cho bài toán chia đều và tìm cách kiểm tra kết quả bằng nhiều cách khác nhau.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực thực hiện đủ các lượt chia, không bỏ qua bước kiểm tra kết quả.
Trách nhiệm: Hoàn thành nhiệm vụ nhóm đôi, cùng bạn kiểm tra và sửa lỗi trước khi báo cáo.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi phép tính 648 : 3, 603 : 3 và các bài tập 1 đến 7.
Thẻ phép tính cho trò chơi khởi động (3 × 4, 15 : 3, 3 × 70, 240 : 3).
Bảng phụ kẻ sẵn khung đặt tính chia để HS theo dõi từng lượt.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/math/bai-37-chia-so-co-ba-chu-so-cho-so-co-mot-chu-so) để chiếu minh họa và kiểm tra nhanh.

2. Học sinh

Sách Toán 3, vở ghi, bút chì, tẩy.
Bảng con và bút dạ, khăn lau.
Phiếu học tập số 1 (thực hiện theo cặp đôi).
Bút chì màu (tùy chọn) để đánh dấu các lượt chia.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Tiếp sức đáp số

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức về bảng nhân, bảng chia 3 và phép chia hết để chuẩn bị cho bài học mới.

Nội dung

Trò chơi 'Tiếp sức đáp số': GV đưa lần lượt các thẻ phép tính 3 × 4, 15 : 3, 3 × 70, 240 : 3; HS giơ bảng con ghi đáp số nhanh.

Sản phẩm dự kiến

HS ghi đúng đáp số: 12, 5, 210, 80 và nêu được nhanh cách tìm kết quả phép chia.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu luật chơi: mỗi dãy cử một bạn lên ghi đáp số bằng bảng con trong 10 giây. GV hỏi: 'Khi chia 15 cho 3, các em nghĩ đến bảng nhân nào?'
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi. Dự kiến HS trả lời: 'Em nghĩ đến 3 × 5 = 15 nên 15 : 3 = 5.'
Giáo viên
GV đưa lần lượt các thẻ phép tính và quan sát, nhắc HS giơ bảng khi đã có đáp số.
Học sinh
HS giơ bảng con: 12, 5, 210, 80. Dự kiến HS nhận ra 3 × 70 = 210 nhờ tính 3 × 7 chục.
Giáo viên
GV khen các đội và dẫn vào bài: 'Chúng ta đã chia số có hai chữ số. Hôm nay ta học chia số có ba chữ số cho số có một chữ số.'
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học: Chia số có ba chữ số cho số có một chữ số.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Chia từ trái sang phải

Mục tiêu

Hình thành cách thực hiện phép chia số có ba chữ số cho số có một chữ số theo từng lượt từ trái sang phải.

Nội dung

GV chia mẫu phép tính 648 : 3 trên bảng. Các lượt: chia hàng trăm, nhân, trừ, hạ chữ số hàng chục; chia hàng chục, nhân, trừ, hạ chữ số hàng đơn vị. HS làm theo cặp đôi, điền từng lượt vào Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được thứ tự thực hiện từ trái sang phải và điền đúng phiếu học tập số 1: thương 216, số dư cuối bằng 0.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết 648 : 3 lên bảng và hỏi: 'Ta nên chia bắt đầu từ hàng nào của số 648? Vì sao?'
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời. Dự kiến: 'Bắt đầu từ hàng trăm vì đó là hàng cao nhất, chia trước rồi mới đến hàng chục và hàng đơn vị.'
Giáo viên
GV làm mẫu lượt 1: 6 trăm chia 3 được 2 trăm, viết 2 vào thương; 2 × 3 = 6; 6 − 6 = 0. Hạ 4 chục, GV hướng dẫn HS làm lượt 2: 4 chục chia 3 được 1 chục dư 1 chục; viết 1 vào thương; hạ 8 đơn vị được 18 đơn vị, 18 : 3 = 6. Yêu cầu HS điền phiếu theo cặp đôi.
Học sinh
HS theo dõi, làm bảng con và điền phiếu. Dự kiến HS nói: 'Số dư 1 chục bé hơn số chia 3 nên đúng.' Các cặp ghi thương 216 vào phiếu.
Giáo viên
GV mời 2 cặp đọc từng lượt chia và kết quả, nhận xét và sửa lỗi nếu có.
Học sinh
Đại diện cặp đọc: 'Lượt 1: 6 : 3 = 2; lượt 2: 4 : 3 dư 1; lượt 3: 18 : 3 = 6, thương là 216.'
Giáo viên
GV chốt: chia lần lượt từ trái sang phải; mỗi lượt gồm chia, nhân, trừ rồi hạ chữ số tiếp theo; số dư luôn bé hơn số chia.
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc và ghi vào vở: chia từ trái sang phải, mỗi lượt chia – nhân – trừ – hạ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Viết 0 vào thương và kiểm tra kết quả

Mục tiêu

Giải thích được khi nào phải viết 0 vào thương và kiểm tra kết quả phép chia bằng phép nhân.

Nội dung

GV nêu phép tính 603 : 3 để HS nhận ra trường hợp hạ chữ số 0 chưa đủ chia. Sau đó cả lớp kiểm tra 216 × 3 + 0 = 648 và 201 × 3 = 603.

Sản phẩm dự kiến

HS giải thích được: sau khi hạ 0 mà 0 chưa đủ chia nên viết 0 vào thương hàng chục; HS nêu được công thức kiểm tra thương × số chia + số dư = số bị chia.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu phép tính 603 : 3 và hỏi: 'Lượt 1 được 2, dư 0. Hạ chữ số 0 xuống thì sao?'
Học sinh
HS suy nghĩ. Dự kiến: '0 chia 3 chưa được, nên phải viết 0 vào thương ở hàng chục.'
Giáo viên
GV hướng dẫn tiếp: hạ 3 đơn vị được 3 : 3 = 1, thương là 201. Sau đó GV viết công thức kiểm tra: thương × số chia + số dư = số bị chia và yêu cầu HS kiểm tra 201 × 3 = 603.
Học sinh
HS tính 201 × 3 = 603 và kiểm tra cùng cô. Các em nhận xét: số dư 0 nên phép chia hết.
Giáo viên
GV mời HS nêu cách kiểm tra và vì sao nhân lại được số bị chia.
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: 'Vì khi chia hết, thương nhân số chia đúng bằng số bị chia nên kết quả đúng.'
Giáo viên
GV chốt: Khi hạ một chữ số mà chưa đủ chia, viết 0 vào thương ở hàng tương ứng. Kiểm tra bằng cách lấy thương nhân số chia rồi cộng số dư.
Học sinh
HS ghi vào vở quy tắc kiểm tra và ghi nhớ viết 0 vào thương khi chưa đủ chia.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Đặt tính và thực hành

Mục tiêu

Thực hiện thành thạo phép chia số có ba chữ số cho số có một chữ số và kiểm tra kết quả.

Nội dung

Bài 1, bài 2, bài 3: tính bằng bảng con theo cặp đôi. Bài 4: trắc nghiệm chọn đáp án đúng. Bài 5: điền số còn thiếu. Bài 7: xét đúng, sai các kết quả. Có thể dùng bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Bài 1: 648 : 3 = 216 (kiểm tra 216 × 3 = 648). Bài 2: 651 : 3 = 217 (kiểm tra 217 × 3 = 651). Bài 3: 654 : 3 = 218 (kiểm tra 218 × 3 = 654). Bài 4: B (219). Bài 5: 660 : 3 = 220. Bài 7: a) Đ; b) S, vì 651 : 3 = 217 chứ không phải 218.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu đề bài 1 đến bài 3 và nêu yêu cầu: 'Đặt tính, thực hiện từng lượt rồi kiểm tra bằng phép nhân.'
Học sinh
HS nhận bảng con, các cặp thống nhất ai làm trước và ai kiểm tra.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, nhắc HS kiểm tra số dư bé hơn số chia và chú ý lượt có chữ số 0.
Học sinh
HS làm bài 1 đến bài 3 trên bảng con, đổi chéo bảng để kiểm tra. Sau đó HS làm bài 4, bài 5, bài 7 vào vở. Dự kiến lỗi thường gặp: quên hạ chữ số, viết 218 thay vì 217 ở bài 7.
Giáo viên
GV mời 3 HS giơ bảng và đọc kết quả, cả lớp kiểm tra bằng phép nhân.
Học sinh
HS đọc: 216, 217, 218; chọn đáp án B ở bài 4; điền 220 ở bài 5; trả lời a) Đ, b) S và giải thích.
Giáo viên
GV nhận xét và nhấn mạnh lỗi thường gặp: quên hạ số hoặc không kiểm tra lại kết quả.
Học sinh
HS sửa lỗi sai trong vở và nêu cách kiểm tra của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Chia vở cho các lớp

Mục tiêu

Vận dụng phép chia số có ba chữ số cho số có một chữ số để giải bài toán chia đều trong tình huống thực tế.

Nội dung

Bài toán (bài 6): Có 648 quyển vở chia đều cho 3 lớp. Mỗi lớp được bao nhiêu quyển vở? HS giải theo nhóm đôi, trình bày lời giải đầy đủ, có phép tính, đáp số và kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

Lời giải: 648 : 3 = 216. Kiểm tra 216 × 3 = 648. Đáp số: 216 quyển vở.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài, hỏi: 'Bài toán đã cho gì? Phải tìm gì? Phép tính nào phù hợp?'
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: 'Cho 648 quyển vở chia đều cho 3 lớp, phải tìm số vở mỗi lớp, dùng phép chia 648 : 3.'
Giáo viên
GV yêu cầu các cặp viết lời giải vào vở, kiểm tra bằng phép nhân.
Học sinh
HS viết: 648 : 3 = 216; kiểm tra 216 × 3 = 648; đáp số 216 quyển vở.
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày lời giải, các bạn nhận xét về phép tính, đơn vị và đáp số.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. Các bạn nhận xét: 'Đáp số có đơn vị là quyển vở, đúng và đủ.'
Giáo viên
GV nhấn mạnh: bài toán chia đều dùng phép chia; luôn kiểm tra lại kết quả và ghi đáp số có đơn vị. Giao bài tập về nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ cách trình bày bài toán chia đều và nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động 'Chia từ trái sang phải' và 'Viết 0 vào thương và kiểm tra kết quả'.
Tính 648 : 3 theo từng lượt rồi điền vào bảng:

Lượt 1: chia hàng trăm: 6 : 3 = ..., nhân: ... × 3 = ..., trừ: 6 − 6 = ...
Lượt 2: hạ 4 chục, chia: 4 : 3 = ... dư ..., nhân: ... × 3 = ..., trừ: ... − ... = ...
Lượt 3: hạ 8 đơn vị được 18, chia: 18 : 3 = ..., nhân: ... × 3 = ..., trừ: 18 − 18 = 0
Thương tìm được: ...
Kiểm tra: ... × 3 + 0 = ...
Câu hỏi: Vì sao số dư ở mỗi lượt phải bé hơn số chia?
Câu hỏi: Khi tính 603 : 3, lượt hạ chữ số 0 ta cần làm gì?

Hướng dẫn về nhà

Làm bài 8 vào vở: Tính 648 : 3 bằng cách đặt tính rồi dùng một cách khác để kiểm tra (phép nhân ngược hoặc tách số theo hàng). Ghi rõ từng bước.
Làm thêm bài 2 và bài 3 trong sách Toán 3 và tự kiểm tra bằng phép nhân.
Tìm trong gia đình một tình huống chia đều (ví dụ chia số quả, số kẹo cho các thành viên hoặc các nhóm). Viết phép tính chia tương ứng và kiểm tra kết quả, ghi đáp số có đơn vị.
Ôn lại bảng nhân và bảng chia 3 để chuẩn bị cho bài học sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.