Giáo án Toán 3
ToánLớp 3Chủ đề 5. Một số đơn vị đo độ dài, khối lượng, dung tích, nhiệt độ

Giáo án Bài 35. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được các đơn vị đo độ dài (mm, cm, m), khối lượng (g, kg), dung tích (ml, l), nhiệt độ (°C) và dụng cụ đo tương ứng.
  • Nêu được các mối quan hệ 1 cm=10 mm1\text{ cm} = 10\text{ mm}, 1 kg=1000 g1\text{ kg} = 1000\text{ g}, 1 l=1000 ml1\text{ l} = 1000\text{ ml} và cách đổi đơn vị bằng nhân hoặc chia.
  • Vận dụng được cách đổi đơn vị và cộng, trừ số đo cùng đơn vị để giải các bài tập và tình huống đơn giản.
  • Giải thích được cách làm và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược hoặc dữ kiện đề bài.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao phải đổi về cùng một đơn vị trước khi cộng, trừ hoặc so sánh.
  • Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống thực tế (gói trà, chai nước, sân trường) thành phép tính với số đo có đơn vị.
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm, chọn cách đổi đơn vị và tính đúng kết quả.
  • Giao tiếp toán học: HS dùng đúng kí hiệu và đơn vị (mm, g, ml, °C) khi nêu kết quả và đọc số đo.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng thước, cân, ca đo, nhiệt kế để đo và ghi số liệu đúng cách.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự ôn lại đơn vị đo đã học, tự làm bài tập không nhìn đáp án rồi đối chiếu, sửa lỗi của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp và nhóm, trình bày được cách đổi đơn vị và cách tính bằng lời của mình.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn đơn vị phù hợp với đồ vật thực tế, lập phép tính và kiểm tra lại kết quả khi gặp tình huống mới.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực làm đủ các bài tập theo ba lượt ôn tập và hoàn thành phiếu học tập.
  • Trách nhiệm: HS cẩn thận khi đo, chỉ ghi số đo thực tế, không đoán bằng mắt và không tự ý nếm chất lỏng lạ.
  • Trung thực: HS ghi đúng kết quả đo, thừa nhận lỗi khi đối chiếu đáp án và sửa lại.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi các mối quan hệ: 1 cm = 10 mm; 1 kg = 1000 g; 1 l = 1000 ml.
  • Thước dây hoặc thước kẻ có vạch mm, cân đồng hồ hoặc cân đĩa, ca đo có vạch ml, một chiếc nhiệt kế (hoặc hình ảnh nhiệt kế).
  • Một gói trà nhỏ (hoặc vật tương đương), một chai nước nhỏ 250 ml, một thẻ giấy để minh hoạ độ dày.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in sẵn cho các nhóm.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/math/bai-35-luyen-tap-chung), dùng để chiếu và kiểm tra nhanh đáp án ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút, bảng con, bút dạ.
  • Thước kẻ có vạch mm (nếu có) để thực hành đo độ dài.
  • Bộ thẻ đơn vị đo (ghi mm, cm, g, kg, ml, l, °C) để chơi trò chơi.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Ghép đơn vị”

Mục tiêu

Kích hoạt lại kiến thức về các đơn vị đo đã học và mối quan hệ giữa chúng để HS sẵn sàng ôn tập.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi ghép đôi: GV đọc tên đồ vật hoặc tình huống, HS giơ thẻ đơn vị phù hợp. Ví dụ: cân gói trà (g), đo độ dày thẻ giấy (mm), đo chai nước (ml), đo nhiệt độ trong phòng (°C), đo sân trường (m). Sau đó GV hỏi nhanh các quan hệ: 1 cm bằng bao nhiêu mm? 1 kg bằng bao nhiêu g? 1 l bằng bao nhiêu ml?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng đơn vị phù hợp với từng đồ vật và đọc đúng ba mối quan hệ đơn vị cần nhớ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu luật chơi: mỗi lượt GV đọc một tình huống, HS giơ thẻ đơn vị đúng và trả lời nhanh. GV nêu câu hỏi: “Em đo độ dày của một tấm thẻ giấy bằng đơn vị nào?”

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bộ thẻ đơn vị trên bàn.

  2. Giáo viên

    GV đọc lần lượt các tình huống: cân gói trà, đo chai nước 250 ml, đo nhiệt độ phòng, đo chiều dài sân trường. Sau mỗi lượt, GV hỏi thêm: “Vì sao em chọn đơn vị đó?”

    Học sinh

    HS giơ thẻ. Dự kiến trả lời: “Gói trà nhỏ thường cân bằng gam nên em giơ thẻ g.” “Chiều dài sân trường lớn nên dùng mét.”

  3. Giáo viên

    GV đọc các mối quan hệ đơn vị và yêu cầu HS đáp nhanh. GV hỏi: “1 kg bằng bao nhiêu g?”

    Học sinh

    HS trả lời đồng thanh. Dự kiến: “1 kg bằng 1000 g.” “1 cm bằng 10 mm.” “1 l bằng 1000 ml.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi và chốt: mỗi đơn vị có phạm vi dùng riêng, cần nhớ mối quan hệ giữa các đơn vị để đổi khi tính toán. Giới thiệu mục tiêu hai tiết ôn tập.

    Học sinh

    HS nhắc lại mục tiêu bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Hệ thống hoá độ dài và khối lượng

Mục tiêu

HS nhắc lại đơn vị, dụng cụ đo và cách đổi đơn vị đối với mm, cm, g, kg; giải thích được cách đổi bằng nhân hoặc chia.

Nội dung

HS hoạt động nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS điền vào phần của mình trong Phiếu học tập số 1 (mục độ dài và mục khối lượng), sau đó cả nhóm thống nhất đáp án ở ô giữa. Nội dung gồm: đơn vị và dụng cụ đo; quan hệ 1 cm=10 mm1\text{ cm} = 10\text{ mm}, 1 kg=1000 g1\text{ kg} = 1000\text{ g}; cách đổi từ lớn sang nhỏ (nhân), từ nhỏ sang lớn (chia hết); cách đo thước từ vạch 0.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; mỗi nhóm thống nhất được bảng tóm tắt đơn vị độ dài và khối lượng, kèm lời giải thích cách đổi đơn vị.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu nhóm chia phần: mỗi bạn điền một mục trong 2 phút. GV nêu câu hỏi gợi ý: “Muốn đổi 4 cm ra mm, em làm phép tính gì?”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, chia phần việc trong nhóm và suy nghĩ về câu hỏi gợi ý. Dự kiến trả lời: “Em nhân 4 với 10 để được 40 mm.”

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, quan sát và hỗ trợ nhóm gặp khó khăn. Hướng dẫn HS thực hành đo: “Đo đoạn thẳng từ vạch 0 trên thước, không đo từ mép nếu mép không trùng 0.”

    Học sinh

    HS điền phiếu, thảo luận trong nhóm và thực hành đo một đoạn thẳng trên bàn. Dự kiến: “Đoạn bút dài 12 cm, tức là 120 mm.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày. GV hỏi thêm: “Vì sao đổi từ kg sang g thì nhân với 1000?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến trả lời: “Vì 1 kg gấp 1000 lần 1 g nên đổi từ kg sang g ta nhân với 1000.”

  4. Giáo viên

    GV chốt kiến thức trên bảng: đổi sang đơn vị nhỏ hơn thì nhân, đổi sang đơn vị lớn hơn thì chia (khi chia hết). Nhấn mạnh: mm dùng cho vật nhỏ, g dùng cho vật nhẹ như gói trà, bánh nhỏ.

    Học sinh

    HS ghi tóm tắt quy tắc vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Hệ thống hoá dung tích và nhiệt độ

Mục tiêu

HS nhắc lại đơn vị, dụng cụ đo dung tích và nhiệt độ; vận dụng cách đọc số đo trên ca đo và nhiệt kế.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành mục dung tích và nhiệt độ trong Phiếu học tập số 1. Nội dung gồm: đơn vị ml, l; quan hệ 1 l=1000 ml1\text{ l} = 1000\text{ ml}; đổi đơn vị; đơn vị nhiệt độ °C và dụng cụ là nhiệt kế; cách đọc vạch chất lỏng hoặc số hiện trên nhiệt kế điện tử. Lưu ý không so mức nước ở hai bình khác hình dạng để kết luận dung tích.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh phần dung tích và nhiệt độ; HS nêu được đơn vị, dụng cụ và cách đọc số đo.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hướng dẫn cặp đôi: một bạn đọc đề, một bạn ghi kết quả, sau đó đổi vai. GV đặt câu hỏi: “Ca đo có vạch 250 ml, nếu nước dâng đến vạch 250 thì dung tích là bao nhiêu?”

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, trao đổi trong cặp. Dự kiến trả lời: “Nước có 250 ml.”

  2. Giáo viên

    GV đưa ra một chiếc nhiệt kế (hoặc hình ảnh) và hỏi: “Cột chất lỏng dừng ở vạch nào thì đọc số nào?” GV yêu cầu HS đọc số và ghi đơn vị °C.

    Học sinh

    HS quan sát nhiệt kế, đọc số và ghi đơn vị. Dự kiến: “Nhiệt độ là 25 °C.” HS hoàn thành phần dung tích và nhiệt độ trong phiếu.

  3. Giáo viên

    GV mời một cặp trình bày và yêu cầu cả lớp nhận xét. GV hỏi: “Vì sao không nên so mức nước ở hai bình khác hình dạng để kết luận bình nào chứa nhiều hơn?”

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày. Dự kiến trả lời: “Vì hai bình hình dạng khác nhau thì mức nước không cho biết chính xác dung tích; phải đọc vạch đo.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: ml dùng cho dung tích nhỏ, l dùng cho dung tích lớn; 1 l=1000 ml1\text{ l} = 1000\text{ ml}; nhiệt độ đo bằng °C với nhiệt kế; luôn đọc số đúng vạch đo.

    Học sinh

    HS ghi tóm tắt vào vở, đối chiếu với phiếu của nhóm mình.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập đổi đơn vị và tính toán

Mục tiêu

HS vận dụng cách đổi đơn vị và cộng, trừ số đo cùng đơn vị để giải các bài tập trong bài luyện tập chung.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 theo nhóm đôi, gồm các bài: (1) 2 cm bằng bao nhiêu mm? (2) 1 kg bằng bao nhiêu g? (3) 1 l bằng bao nhiêu ml? (5) 3 cm bằng bao nhiêu mm? (9) 40 mm bằng bao nhiêu cm? (10) 1000 g bằng bao nhiêu kg? Sau đó HS làm ví dụ tình huống: “Có 1000 ml, đã dùng 275 ml, còn bao nhiêu ml?”. GV dùng học liệu số NeoEdu để kiểm tra nhanh đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 20 mm; (2) 1000 g; (3) 1000 ml; (5) 30 mm; (9) 4 cm; (10) 1 kg. Tình huống: 1000 − 275 = 725 (ml). HS ghi đầy đủ đơn vị trong kết quả.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2 và nêu yêu cầu: làm độc lập 3 phút, không nhìn đáp án; sau đó đổi phiếu cho bạn để kiểm tra. GV nhắc: “Nhớ ghi đơn vị sau kết quả.”

    Học sinh

    HS làm bài độc lập, ghi phép tính và đơn vị.

  2. Giáo viên

    GV mời HS chữa bài theo từng câu; hỏi: “Vì sao 2 cm bằng 20 mm?” GV dùng học liệu số NeoEdu để chiếu đáp án và kiểm tra nhanh. Với câu 10, GV hỏi: “1000 g bằng mấy kg?”

    Học sinh

    HS đối chiếu, sửa lỗi. Dự kiến trả lời: “2 cm gấp 2 lần 10 mm, nên 2 × 10 = 20 mm.” “1000 g = 1 kg.”

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu một HS giải tình huống 1000 ml đã dùng 275 ml, và giải thích vì sao phải dùng phép trừ. GV nêu thêm câu hỏi: “Kiểm tra lại bằng cách nào?”

    Học sinh

    HS trình bày: “1000 − 275 = 725 (ml). Kiểm tra: 725 + 275 = 1000.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, chốt cách làm: đọc đề, xác định đơn vị, đổi về cùng một đơn vị rồi tính, kiểm tra bằng phép tính ngược.

    Học sinh

    HS sửa lại bài của mình (nếu sai) và ghi nhớ cách kiểm tra.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Giải bài toán có lời văn với số đo

Mục tiêu

HS giải bài toán có lời văn liên quan đến đơn vị g, ml và chọn đúng đơn vị đo, đơn vị đo nhiệt độ, dụng cụ đo.

Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4, giải các bài: (4) Đơn vị đo nhiệt độ là: A. g; B. °C; C. mm. (6) Có 250 g và thêm 150 g, tổng bao nhiêu g? (7) Có 250 ml và thêm 150 ml, tổng bao nhiêu ml? (8) Dụng cụ đo nhiệt độ là: A. Nhiệt kế; B. Thước; C. Cân. Nhóm đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm trước khi giải.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (4) B (°C là độ C); (6) 250 + 150 = 400 (g); (7) 250 + 150 = 400 (ml); (8) A (nhiệt kế đo nhiệt độ). Nhóm trình bày được lời giải có đơn vị.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia nhóm 4 và giao 4 bài. GV nhắc: “Trước khi tính, em hãy gạch dưới điều đề bài cho và điều đề bài hỏi.”

    Học sinh

    HS nhận bài, đọc đề và gạch chân dữ kiện.

  2. Giáo viên

    GV quan sát nhóm, hỏi gợi mở: “Hai số 250 g và 150 g có cùng đơn vị không? Vì sao phải cộng?”

    Học sinh

    HS thảo luận, giải bài. Dự kiến trả lời: “Cùng đơn vị g nên cộng 250 + 150 = 400 g.” “Đơn vị nhiệt độ là °C, không phải g hay mm.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày bài 6 và bài 4. Hỏi cả lớp: “Bạn nào có cách kiểm tra khác cho kết quả 400?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: “Kiểm tra: 400 − 150 = 250, đúng.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: khi cộng hoặc trừ phải cùng đơn vị; chọn đúng đơn vị và dụng cụ theo đại lượng đo.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và sửa bài nếu cần.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Thực hành đo trong lớp học và chia sẻ kết quả

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức đo độ dài, khối lượng, dung tích và nhiệt độ vào thực tế, ghi đúng dụng cụ, đơn vị và số đo.

Nội dung

Theo nhóm 4, HS thực hành: đo độ dài một cuốn sách bằng cm rồi đổi sang mm; cân gói trà bằng g; đo lượng nước trong ca bằng ml; đọc nhiệt độ trong phòng bằng nhiệt kế (°C). Mỗi nhóm ghi dụng cụ, đơn vị và số đo vào bảng ghi, đối chiếu hai lần đo. Giao về nhà: đo một đồ vật trong nhà và ghi kết quả bằng đơn vị phù hợp.

Sản phẩm dự kiến

Bảng ghi kết quả thực hành của nhóm gồm: đồ vật, dụng cụ, đơn vị, số đo lần 1, số đo lần 2, kết quả sau khi đổi đơn vị; HS nêu được một tình huống thực tế cần đổi đơn vị.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát dụng cụ cho từng nhóm và hướng dẫn: đo từ vạch 0, chỉ ghi số đo thực tế, không đoán bằng mắt. GV nêu câu hỏi: “Cuốn sách dài 18 cm thì bằng bao nhiêu mm?”

    Học sinh

    HS nhận dụng cụ, đọc hướng dẫn. Dự kiến trả lời: “18 × 10 = 180 mm.”

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc HS đọc đúng vạch, đặt đồ vật đúng vị trí cân và nhiệt kế; nhắc không tự nếm chất lỏng lạ.

    Học sinh

    HS thực hành đo, ghi hai lần đo để đối chiếu và tính lại kết quả sau khi đổi đơn vị.

  3. Giáo viên

    GV mời các nhóm báo cáo kết quả và yêu cầu nhóm khác nhận xét: “Hai lần đo có khác nhau không? Vì sao?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm báo cáo. Dự kiến trả lời: “Hai lần đo chênh lệch ít do đặt thước chưa thẳng nên đo lại cho chính xác.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi các nhóm làm việc cẩn thận, chốt: trong đời sống luôn cần chọn đúng đơn vị và dụng cụ, ghi số đo trung thực. Giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhận xét, nhắc lại việc cần làm ở nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Điền vào các ô trống và thống nhất đáp án trong nhóm.

  • Độ dài: đơn vị dùng để đo vật nhỏ là ……; quan hệ: 1 cm = ……mm; đổi 4 cm = …… mm (phép tính: ……).
  • Khối lượng: đơn vị đo khối lượng nhỏ là ……; quan hệ: 1 kg = …… g; đổi 2 kg = …… g (phép tính: ……).
  • Dung tích: đơn vị đo dung tích nhỏ là ……; quan hệ: 1 l = …… ml; đổi 3 l = …… ml (phép tính: ……).
  • Nhiệt độ: đơn vị là ……; dụng cụ đo là ……; nhiệt kế chỉ 25 °C được đọc là ……
  • Giải thích: Vì sao khi đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị nhỏ ta lại nhân? Viết câu trả lời của nhóm: ……

Phiếu học tập số 2

Làm độc lập trong 3 phút, không nhìn đáp án.

  • Câu 1: 2 cm bằng bao nhiêu mm?
  • Câu 2: 1 kg bằng bao nhiêu g?
  • Câu 3: 1 l bằng bao nhiêu ml?
  • Câu 4: Đơn vị đo nhiệt độ là: A. g; B. °C; C. mm.
  • Câu 5: 3 cm bằng bao nhiêu mm?
  • Câu 6: Có 250 g và thêm 150 g. Tổng bao nhiêu g?
  • Câu 7: Có 250 ml và thêm 150 ml. Tổng bao nhiêu ml?
  • Câu 8: Dụng cụ đo nhiệt độ là: A. Nhiệt kế; B. Thước; C. Cân.
  • Câu 9: 40 mm bằng bao nhiêu cm?
  • Câu 10: 1000 g bằng bao nhiêu kg?
  • Câu 11 (tình huống): Có 1000 ml, đã dùng 275 ml. Còn bao nhiêu ml? Ghi phép tính và kiểm tra lại bằng phép cộng.

Hướng dẫn về nhà

  • Làm lại các bài 1, 5, 9, 10 trong Phiếu học tập số 2 mà em làm sai trong lớp, ghi lại cách sửa.
  • Chọn một đồ vật trong nhà (cuốn sách, hộp sữa, chai nước), đo bằng thước hoặc cân và ghi kết quả bằng đơn vị phù hợp (cm, mm, g, ml). Đổi một kết quả sang đơn vị nhỏ hơn và ghi phép tính.
  • Hỏi người thân về một lần sử dụng số đo trong đời sống (cân gói trà, đo nhiệt độ, đong nước) rồi kể lại cho bạn trong buổi học sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.