ToánLớp 3Chủ đề 4. Phép nhân, phép chia trong phạm vi 100

Giáo án Bài 25. Phép chia hết, phép chia có dư

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được khái niệm phép chia hết (số dư bằng 0) và phép chia có dư (số dư lớn hơn 0 và bé hơn số chia).
Thực hiện được phép chia có dư bằng cách lập các nhóm lớn nhất có thể, từ đó xác định thương và số dư.
Giải thích được vì sao số dư phải bé hơn số chia, và kiểm tra được kết quả bằng công thức: số bị chia = thương × số chia + số dư.
Vận dụng được phép chia có dư để giải quyết tình huống thực tế về chia nhóm, chia đều.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao số dư phải bé hơn số chia và vì sao không thể viết thương 3 dư 8 khi chia 23 cho 5.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống chia nhóm bằng que tính, hình vẽ, rồi chuyển thành phép chia có dư.
Giải quyết vấn đề toán học: HS giải bài toán thực tế về số bàn cần dùng và chọn đúng phép tính.
Giao tiếp toán học: HS đọc và viết đúng phép chia có dư, dùng đúng từ “thương”, “số dư”, “số chia”, “số bị chia”.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng que tính hoặc hình vuông bìa để chia nhóm, bảng con để ghi kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự quan sát thao tác chia nhóm với đồ dùng, tự rút ra cách xác định thương và số dư, tự kiểm tra kết quả bằng phép nhân và phép cộng.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày kết quả và nhận xét bài làm của bạn bằng câu nói đầy đủ như “23 chia 5 được 4 dư 3”.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lựa chọn cách chia nhóm phù hợp, phát hiện và sửa lỗi sai trong bài làm của bạn.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu và kiểm tra lại kết quả bằng phép tính.
Trách nhiệm: HS cùng bạn kiểm tra và sửa lỗi sai của nhóm mình, không bỏ qua bước kiểm tra.
Trung thực: HS nói đúng kết quả đếm được, không tự sửa đáp án của bạn để “khớp” với đáp án đúng.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc bảng thông minh, bút dạ, thước.
Bộ que tính hoặc hình tròn/hình vuông bằng bìa (khoảng 23 đồ vật cho mỗi nhóm để minh hoạ).
Phiếu học tập số 1 và phiếu học tập số 2 in sẵn cho các nhóm.
Máy chiếu hoặc màn hình hiển thị trang bài học số NeoEdu: neoedu.vn/learn/3/math/bai-25-phep-chia-het-phep-chia-co-du (dùng phần bài giảng và bài tập tương tác ở hoạt động khám phá và luyện tập).

2. Học sinh

Vở ô li, bút chì, bút màu.
Bảng con và bút dạ.
Bộ que tính hoặc hình bìa (khoảng 23 hình).
Thẻ số 0 đến 9 (nếu có) để ghép phép tính.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Chia kẹo cho các bạn

Mục tiêu

Gợi nhớ phép chia đều và tạo tình huống để HS nhận ra có trường hợp chia không hết.

Nội dung

GV đưa tình huống: “Cô có 12 cái kẹo, chia đều cho 3 bạn, mỗi bạn được mấy cái?” Sau đó: “Cô có 13 cái kẹo, chia đều cho 3 bạn thì còn thừa mấy cái?”.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được 12 : 3 = 4 (chia hết) và nhận ra 13 cái kẹo chia cho 3 bạn thì mỗi bạn 4 cái, còn thừa 1 cái.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống chia kẹo và yêu cầu HS giơ bảng con ghi phép tính tương ứng.
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ và ghi phép tính 12 : 3 vào bảng con.
Giáo viên
GV hỏi: “Với 13 cái kẹo, em có chia đều hết được không? Vì sao?”.
Học sinh
HS thực hiện chia với que tính hoặc vẽ nhanh. Dự kiến HS trả lời: “Mỗi bạn 4 cái, dư 1 cái nên không chia hết.”
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày kết quả và ghi lên bảng: 12 : 3 = 4; 13 : 3 = 4 (dư 1).
Học sinh
HS đại diện trình bày, các bạn khác nhận xét.
Giáo viên
GV nêu: “Có phép chia hết, cũng có phép chia còn dư. Hôm nay chúng ta học cách viết và kiểm tra phép chia có dư.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học “Phép chia hết, phép chia có dư”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Phép chia hết và phép chia có dư

Mục tiêu

HS hình thành khái niệm phép chia hết, phép chia có dư và cách viết kết quả qua thao tác chia nhóm.

Nội dung

Nhóm 2 HS dùng 23 que tính chia thành các nhóm, mỗi nhóm 5 que, làm theo Phiếu học tập số 1. GV minh hoạ thêm trên trang bài học số NeoEdu (phần bài giảng) để so sánh cách viết.

Sản phẩm dự kiến

HS lập được 4 nhóm, còn 3 que; viết được 23 : 5 = 4 (dư 3); nêu được định nghĩa phép chia hết (số dư 0) và phép chia có dư (số dư lớn hơn 0 và bé hơn số chia).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu nhóm đôi lấy 23 que tính, chia thành các nhóm 5 que cho đến khi không đủ 5 que.
Học sinh
HS nhận phiếu, lấy que tính và thao tác theo nhóm đôi.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi: “Các em lập được mấy nhóm đủ 5 que? Còn thừa mấy que?”.
Học sinh
HS đếm và trả lời: “Lập được 4 nhóm, còn thừa 3 que.” GV gợi ý: “Có thể viết thương là 3 dư 8 không? Vì sao?”. HS trả lời: “Không được, vì 8 còn lớn hơn 5, vẫn lập thêm được một nhóm.”
Giáo viên
GV mời nhóm trình bày, sau đó ghi lên bảng: 23 : 5 = 4 (dư 3) và giới thiệu: 3 là số dư, phải bé hơn 5.
Học sinh
HS trình bày kết quả, viết vào vở phép tính 23 : 5 = 4 (dư 3). Dự kiến HS nêu: “Phép chia có dư là khi còn thừa, số dư bé hơn số chia.”
Giáo viên
GV chốt: phép chia hết có số dư bằng 0; phép chia có dư có số dư lớn hơn 0 và bé hơn số chia. GV chiếu phần bài giảng trên NeoEdu để HS đối chiếu.
Học sinh
HS đọc lại kết luận, ghi vào vở: Phép chia hết có số dư 0. Phép chia có dư có số dư lớn hơn 0 và bé hơn số chia.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Kiểm tra kết quả phép chia có dư

Mục tiêu

HS biết kiểm tra kết quả phép chia bằng công thức số bị chia = thương × số chia + số dư.

Nội dung

Từ ví dụ 29 : 4: HS tìm số 4 nhân với số nào thì gần 29 nhất mà không vượt quá 29, tính số dư, rồi kiểm tra lại bằng công thức.

Sản phẩm dự kiến

HS tìm được 29 : 4 = 7 (dư 1) và viết được phép kiểm tra 7 × 4 + 1 = 29.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu đề: “Tính 29 : 4.” và yêu cầu HS tìm thương trước khi tính số dư.
Học sinh
HS suy nghĩ và tìm thương trên bảng con.
Giáo viên
GV hỏi: “4 nhân với mấy thì được số không vượt quá 29?”, “Số dư là bao nhiêu?”, “Làm sao kiểm tra lại kết quả?”.
Học sinh
HS trả lời: “4 × 7 = 28, 29 − 28 = 1, số dư là 1. Kiểm tra: 7 × 4 + 1 = 29.”
Giáo viên
GV ghi lên bảng bài giải mẫu và nhận xét cách trình bày các bước.
Học sinh
HS đối chiếu với bài làm của mình và sửa nếu cần.
Giáo viên
GV chốt công thức: số bị chia = thương × số chia + số dư. Nhắc: số dư phải bé hơn số chia.
Học sinh
HS ghi công thức vào vở và đọc lại cùng GV.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập tìm thương, số dư và kiểm tra

Mục tiêu

HS củng cố cách tìm thương, số dư, nhận biết phép chia hết hoặc có dư và kiểm tra kết quả.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm các bài sau (làm nhanh trên bảng con, sau đó đối chiếu với đáp án):

Bài 1: Thương của $26 : 4$ là bao nhiêu?
Bài 2: Số dư của $26 : 4$ là bao nhiêu?
Bài 3: Số dư của $38 : 6$ là bao nhiêu?
Bài 4: Chọn kết quả đúng: A. $23 : 5 = 3$ (dư 8); B. $23 : 5 = 4$ (dư 3); C. $23 : 5 = 5$ (dư 2).
Bài 5: Đúng hay sai? a) Chia cho 7 thì số dư có thể là 6. b) Chia cho 7 thì số dư có thể là 7.
Bài 6: Điền số: $35 : 5 = \square$ , dư $\square$ .

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: 6 (vì $4 \times 6 = 24$ , còn dư 2). Bài 2: 2 ( $26 - 4 \times 6 = 2$ ). Bài 3: 2 ( $6 \times 6 = 36$ , $38 - 36 = 2$ ). Bài 4: B ( $5 \times 4 + 3 = 23$ và $3 < 5$ ). Bài 5: a) Đ; b) S (số dư phải bé hơn 7). Bài 6: 7 và 0 ( $35 = 7 \times 5$ nên chia hết).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu làm nhanh và giơ bảng con khi xong.
Học sinh
HS nhận phiếu và làm bài trên bảng con.
Giáo viên
GV quan sát, gọi HS giải thích khi trả lời sai, ví dụ: “Vì sao bài 5b là sai?”.
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Chia cho 7 thì số dư chỉ có thể là 0 đến 6, không thể là 7 vì 7 là số chia.”
Giáo viên
GV mời 3 HS trình bày bài 4 và bài 6, sau đó chiếu đáp án để đối chiếu.
Học sinh
HS trình bày và nhận xét bài bạn.
Giáo viên
GV nhấn mạnh: khi làm phép chia, cần tìm thương trước rồi tính số dư, số dư phải bé hơn số chia.
Học sinh
HS sửa lỗi sai (nếu có) trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Bài toán chia bàn học

Mục tiêu

HS vận dụng phép chia có dư để giải bài toán thực tế và phát hiện, sửa lỗi sai trong bài làm.

Nội dung

Tình huống 1: Lớp có 29 học sinh, mỗi bàn ngồi tối đa 4 bạn. Hỏi cần ít nhất bao nhiêu bàn?
Tình huống 2: Bạn An viết 31 : 6 = 4 dư 7. Em hãy kiểm tra, sửa lỗi và giải thích.

Sản phẩm dự kiến

Tình huống 1: 8 bàn (vì $29 : 4 = 7$ dư 1; 7 bàn chỉ đủ 28 bạn nên cần thêm 1 bàn). Tình huống 2: Bài sửa đúng là $31 : 6 = 5$ dư 1 (vì số dư 7 lớn hơn số chia 6 nên chia thêm được một nhóm; kiểm tra $5 \times 6 + 1 = 31$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống 1 và tình huống 2, yêu cầu nhóm đôi thảo luận, giải thích cách làm.
Học sinh
HS đọc đề, xác định điều đã biết (29 học sinh, 4 bạn một bàn) và điều cần tìm (số bàn).
Giáo viên
GV hỏi: “Nếu chỉ có 7 bàn thì đủ chỗ cho mấy bạn? Vì sao phải thêm bàn?”, “Bạn An sai ở đâu?”.
Học sinh
HS trả lời: “7 bàn đủ cho 28 bạn, còn thừa 1 bạn nên cần thêm 1 bàn.” Dự kiến HS chỉ ra: “Số dư 7 lớn hơn số chia 6, phải chia thêm một lần nữa.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày, ghi lên bảng đáp án và cách kiểm tra.
Học sinh
HS trình bày, các nhóm khác nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: khi giải bài toán chia, cần đọc kĩ đề, tính thương và số dư, kiểm tra kết quả trước khi kết luận. Khuyến khích HS tự làm thêm ở nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ cách kiểm tra và ghi kết quả vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Thao tác với 23 que tính và trả lời.

Chia 23 que tính thành các nhóm, mỗi nhóm 5 que. Lập được mấy nhóm?
Còn thừa mấy que?
Viết phép chia: 23 : 5 = ? (dư ?)
Có thể viết thương là 3, dư 8 không? Vì sao?
Số dư phải như thế nào so với số chia?

Phiếu học tập số 2

Làm nhanh và ghi đáp án vào bảng con.

Bài 1: Thương của $26 : 4$ là bao nhiêu?
Bài 2: Số dư của $26 : 4$ là bao nhiêu?
Bài 3: Số dư của $38 : 6$ là bao nhiêu?
Bài 4: Kết quả nào đúng?
A. $23 : 5 = 3$ (dư 8)
B. $23 : 5 = 4$ (dư 3)
C. $23 : 5 = 5$ (dư 2)
Bài 5: Đúng hay sai?
a) Chia cho 7 thì số dư có thể là 6.
b) Chia cho 7 thì số dư có thể là 7.
Bài 6: Điền số: $35 : 5 = \square$ , dư $\square$ .

Hướng dẫn về nhà

Làm bài tập 1 đến 3 trong sách giáo khoa, kiểm tra từng bài bằng công thức số bị chia = thương × số chia + số dư.
Tìm trong gia đình hoặc lớp học một tình huống chia đều đồ vật (ví dụ chia 17 cái bánh cho 3 bạn), viết phép chia có dư tương ứng và kiểm tra kết quả.
Ôn lại cách nhận biết phép chia hết và phép chia có dư để chuẩn bị cho bài học tiếp theo.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.