ToánLớp 3Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Giáo án Bài 2. Ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách đặt tính và các bước thực hiện phép cộng, phép trừ có nhớ trong phạm vi 1000.
Giải thích được vì sao phải đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột và tính từ phải sang trái.
Thực hiện đúng phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000 và kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
Vận dụng được phép cộng để giải bài toán có lời văn về số lượng sách trong thư viện.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao 13 đơn vị được viết thành 3 và nhớ 1 chục; vì sao phải đổi 1 trăm thành 10 chục khi trừ.
Mô hình hoá toán học: Chuyển được tình huống “thư viện có 347 quyển sách, được tặng thêm 126 quyển” thành phép cộng $347 + 126$ .
Giải quyết vấn đề toán học: Tìm được cách kiểm tra kết quả phép tính và xác định được điều đã biết, điều phải tìm trong bài toán có lời văn.
Giao tiếp toán học: Đọc đúng các phép tính, diễn đạt được kết quả bằng lời và bằng số, dùng đúng thuật ngữ “số hạng”, “tổng”, “số bị trừ”, “hiệu”.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng thẻ hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị và bảng con để biểu diễn và thực hiện phép tính.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Chủ động ghi nhớ quy tắc đặt tính, tự kiểm tra lại kết quả bằng bảng con và phép tính ngược trước khi nộp bài.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi cặp đôi, nêu được từng bước tính của mình và nhận xét bài làm của bạn một cách lịch sự.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn cách kiểm tra phù hợp (phép tính ngược hoặc tách số theo hàng) và giải thích được lựa chọn đó.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực làm đủ các bài tập trên bảng con và phiếu học tập, kiên trì tính lại khi kết quả chưa khớp.
Trách nhiệm: Hoàn thành nhiệm vụ của nhóm, kiểm tra kĩ phần việc của mình trước khi báo cáo.
Trung thực: Thừa nhận kết quả sai khi đối chiếu với phép tính ngược và sửa lại bài làm một cách thật thà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách giáo khoa Toán 3 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập một; sách giáo viên.
Bảng phụ hoặc slide ghi đề bài: $347 + 126$ , $703 - 268$ và bài toán thư viện.
Bộ thẻ chữ số và thẻ hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị (hoặc que tính rời) để minh hoạ đổi hàng.
Phiếu học tập số 1 (in đủ cho từng cặp đôi).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học “Bài 2. Ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000” (neoedu.vn/learn/3/math/bai-2-on-tap-phep-cong-phep-tru-trong-pham-vi-1000), dùng phần bài giảng và bài tập tương tác ở hoạt động khám phá và luyện tập.

2. Học sinh

Sách giáo khoa Toán 3, vở ô li, bút chì, thước kẻ, tẩy.
Bảng con và bút viết bảng.
Bộ thẻ chữ số hoặc que tính (nếu có) để hỗ trợ đặt tính.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai nhanh hơn: Nhận diện hàng trăm, chục, đơn vị

Mục tiêu

Ôn lại cách nhận biết số trăm, số chục, số đơn vị của một số có ba chữ số để chuẩn bị cho việc đặt tính theo hàng.

Nội dung

Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV đọc lần lượt các số 347, 703, 580, 926 và yêu cầu HS giơ thẻ hoặc viết nhanh vào bảng con số trăm, số chục, số đơn vị của mỗi số.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng cấu tạo của các số trong trò chơi và trả lời được vì sao phải xếp các chữ số theo hàng khi đặt tính.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Hôm nay chúng ta ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000. Trước tiên, cả lớp chơi trò chơi Ai nhanh hơn nhé!” GV đọc số 347 và hỏi: “Số 347 gồm mấy trăm, mấy chục, mấy đơn vị?”
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, lấy bảng con và chuẩn bị viết nhanh kết quả.
Giáo viên
GV đọc tiếp các số 703, 580, 926. Sau mỗi số, GV gọi nhanh 1–2 HS trả lời và yêu cầu cả lớp giơ bảng kiểm tra. Cuối cùng GV hỏi: “Khi đặt tính cộng hoặc trừ, em cần xếp các chữ số như thế nào?”
Học sinh
HS viết và giơ bảng: 347 gồm 3 trăm, 4 chục, 7 đơn vị; 703 gồm 7 trăm, 0 chục, 3 đơn vị; 580 gồm 5 trăm, 8 chục, 0 đơn vị; 926 gồm 9 trăm, 2 chục, 6 đơn vị. Dự kiến HS trả lời: “Phải xếp các chữ số cùng hàng thẳng cột.”
Giáo viên
GV khen những HS trả lời nhanh và đúng, sau đó nêu mục tiêu tiết học: đặt tính, tính và kiểm tra kết quả phép cộng, phép trừ trong phạm vi 1000.
Học sinh
HS nhắc lại: “Đặt các chữ số cùng hàng thẳng cột: đơn vị dưới đơn vị, chục dưới chục, trăm dưới trăm.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Cộng có nhớ trong phạm vi 1000

Mục tiêu

Hình thành cách đặt tính và thực hiện phép cộng có nhớ trong phạm vi 1000, giải thích được vì sao phải nhớ 1 sang hàng bên trái.

Nội dung

Tính $347 + 126$ . GV hướng dẫn HS đặt tính, tính từ hàng đơn vị sang hàng chục, hàng trăm; dùng thẻ hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị để minh hoạ việc đủ 10 đơn vị thì đổi thành 1 chục. Sau đó HS thực hành trên bảng con với phép tính $348 + 126$ .

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được các bước cộng có nhớ: đặt tính đúng, cộng từ phải sang trái, đủ 10 đơn vị thì đổi 1 chục và nhớ 1 sang hàng bên trái; kết quả $347 + 126 = 473$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng $347 + 126$ và hỏi: “Khi đặt tính, em viết số nào ở trên, số nào ở dưới?” GV hướng dẫn HS viết 347 ở trên, 126 ở dưới sao cho 7 thẳng cột với 6, 4 thẳng cột với 2, 3 thẳng cột với 1.
Học sinh
HS đặt tính trên bảng con. Dự kiến HS trả lời: “Viết 347 ở trên, 126 ở dưới, các chữ số cùng hàng thẳng cột.”
Giáo viên
GV hỏi: “Hàng đơn vị tính thế nào? $7 + 6$ bằng bao nhiêu?” Khi HS trả lời 13, GV hỏi tiếp: “13 đơn vị bằng mấy chục và mấy đơn vị? Ta viết gì và nhớ gì sang hàng chục?” GV dùng thẻ minh hoạ: 10 đơn vị đổi thành 1 chục, còn lại 3 đơn vị. Tiếp tục hướng dẫn hàng chục: $4 + 2 + 1 = 7$ ; hàng trăm: $3 + 1 = 4$ .
Học sinh
HS tính trên bảng con và trả lời: “13 đơn vị bằng 1 chục và 3 đơn vị, viết 3 và nhớ 1 chục sang hàng chục.” HS quan sát thẻ và tính: $4 + 2 + 1 = 7$ , $3 + 1 = 4$ . Kết quả $347 + 126 = 473$ .
Giáo viên
GV yêu cầu HS giơ bảng phép tính $348 + 126$ và hỏi: “Kết quả là bao nhiêu? Vì sao hàng đơn vị lần này lại là 4?” GV nhận xét nhanh về cách đặt tính và cách nhớ.
Học sinh
HS giơ bảng và báo kết quả $348 + 126 = 474$ . Dự kiến HS trả lời: “Vì 8 + 6 = 14, viết 4 và nhớ 1 chục.”
Giáo viên
GV tổng kết: “Khi cộng, đủ 10 đơn vị thì đổi thành 1 chục, viết phần đơn vị và nhớ 1 sang hàng bên trái. Nhớ tính từ phải sang trái.” GV yêu cầu HS đọc to quy tắc trong SGK.
Học sinh
HS đọc quy tắc và ghi nhanh vào vở: “Đủ 10 đơn vị đổi thành 1 chục; viết phần đơn vị, nhớ 1 sang hàng bên trái.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Trừ có nhớ và kiểm tra bằng phép tính ngược

Mục tiêu

Hình thành cách thực hiện phép trừ có đổi hàng và cách kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.

Nội dung

Tính $703 - 268$ : đặt tính, trừ từ phải sang trái, đổi hàng khi chữ số trên bé hơn chữ số dưới. Sau đó kiểm tra kết quả bằng phép cộng: $435 + 268 = 703$ . Lưu ý quan niệm sai: quên giảm hàng đã đổi đi 1, hoặc trừ ngược thứ tự số bị trừ và số trừ.

Sản phẩm dự kiến

HS tính đúng $703 - 268 = 435$ ; nêu được quy tắc đổi hàng khi trừ; nêu được cách kiểm tra: tổng trừ một số hạng được số hạng kia, hiệu cộng số trừ được số bị trừ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết $703 - 268$ lên bảng và hỏi: “Đặt tính thế nào? Hàng đơn vị có trừ được không?” GV để HS đặt tính trên bảng con.
Học sinh
HS đặt 703 ở trên, 268 ở dưới, các chữ số cùng hàng thẳng cột. Dự kiến HS trả lời: “3 không trừ được 8, phải đổi.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: hàng chục của 703 là 0 nên phải đổi từ hàng trăm: 1 trăm bằng 10 chục, 1 chục bằng 10 đơn vị. Hàng đơn vị: $13 - 8 = 5$ . Hàng chục: sau khi đã cho đi 1 chục, còn $10 - 1 = 9$ , rồi $9 - 6 = 3$ . Hàng trăm: còn 6, $6 - 2 = 4$ . GV hỏi: “Vì sao hàng chục còn lại 9?”
Học sinh
HS tính theo hướng dẫn và trả lời: “Vì đã đổi 1 chục sang hàng đơn vị nên hàng chục còn 9.” HS ghi kết quả 435.
Giáo viên
GV yêu cầu cả lớp kiểm tra bằng phép tính ngược: “Lấy hiệu cộng với số trừ thì được gì?” Sau đó GV nêu quy tắc kiểm tra và nhận xét.
Học sinh
HS tính $435 + 268 = 703$ và trả lời: “Đúng bằng số bị trừ 703, nên kết quả 435 là đúng.”

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 7 phút

Đặt tính và tính nhanh – kiểm tra kết quả theo cặp

Mục tiêu

Củng cố kĩ năng đặt tính, tính có nhớ, có đổi hàng và kiểm tra kết quả; phát hiện và sửa lỗi sai khi tính.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1 (bài 2, 3, 4, 5, 7 trong bài học). Một bạn tính, bạn kia kiểm tra bằng phép tính ngược. Sau khi xong, GV có thể cho HS làm thêm bài tập tương tác trên NeoEdu nếu còn thời gian.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 với đáp án: $348 + 126 = 474$ ; $349 + 126 = 475$ ; $350 + 126$ là đáp án B (476); $703 - 268 = 435$ ; ý a) $347 + 126 = 473$ là Đúng; ý b) $348 + 126 = 475$ là Sai (đúng là 474).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho từng cặp và nói: “Bạn thứ nhất tính, bạn thứ hai kiểm tra bằng phép tính ngược. Sau 4 phút, đổi vai.”
Học sinh
HS nhận phiếu, xác định bạn tính và bạn kiểm tra, bắt đầu làm bài.
Giáo viên
GV đi quan sát, hỗ trợ các cặp còn lúng túng khi đổi hàng; gợi ý bằng câu hỏi: “Hàng này có đủ 10 chưa? Em đã nhớ sang hàng bên trái chưa?”
Học sinh
HS đặt tính, tính và kiểm tra lẫn nhau. Dự kiến HS trả lời khi được hỏi: “Em phải nhớ 1 chục sang hàng chục.”
Giáo viên
GV gọi 2 cặp báo cáo: một cặp đọc kết quả bài 3 và bài 4, một cặp đọc kết quả bài 5 và bài 7. Yêu cầu các cặp khác giơ bảng để đối chiếu.
Học sinh
HS báo kết quả: “349 cộng 126 bằng 475; chọn B, 476; 703 trừ 268 bằng 435; ý a đúng, ý b sai vì đúng là 474.”
Giáo viên
GV chốt đáp án, nhấn mạnh lỗi thường gặp: quên nhớ 1 hoặc quên giảm hàng đã đổi đi 1. GV khen các cặp kiểm tra đúng cách.
Học sinh
HS sửa lại bài làm sai (nếu có) và ghi đáp án đúng vào phiếu.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Thư viện trường em

Mục tiêu

Vận dụng phép cộng trong phạm vi 1000 để giải bài toán có lời văn gắn với thực tế, biết trình bày bài giải đầy đủ.

Nội dung

Bài toán: Thư viện có 347 quyển sách, được tặng thêm 126 quyển. Hỏi thư viện có tất cả bao nhiêu quyển sách? HS tóm tắt, nêu phép tính, trình bày bài giải và đáp số. Giao thêm bài 8 về nhà: đặt tính $347 + 126$ và kiểm tra bằng một cách khác.

Sản phẩm dự kiến

HS trình bày được bài giải: $347 + 126 = 473$ (quyển). Đáp số: 473 quyển sách; biết tóm tắt đề bài và kiểm tra lại kết quả.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài, hỏi: “Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Cho biết thư viện có 347 quyển và được tặng thêm 126 quyển; hỏi có tất cả bao nhiêu quyển.”
Giáo viên
GV hỏi: “Muốn biết có tất cả bao nhiêu quyển thì em làm phép tính gì?” và yêu cầu HS viết bài giải vào bảng con.
Học sinh
HS trả lời: “Làm phép cộng $347 + 126$ .” HS viết: $347 + 126 = 473$ (quyển); đáp số: 473 quyển.
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc bài giải và yêu cầu cả lớp kiểm tra bằng phép tính ngược: “Lấy 473 trừ 126 có bằng 347 không?”
Học sinh
HS đọc bài giải và kiểm tra: $473 - 126 = 347$ , nên kết quả đúng.
Giáo viên
GV chốt: “Trong bài toán có lời văn, cần ghi đơn vị và đáp số đầy đủ. Về nhà, các em làm bài 8 để luyện tập thêm.”
Học sinh
HS ghi đáp số đầy đủ vào vở và nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động luyện tập theo cặp đôi. Bạn thứ nhất tính, bạn thứ hai kiểm tra bằng phép tính ngược.

Bài 1: Tính $348 + 126$ . Kết quả: ...
Bài 2: Tính $349 + 126$ . Kết quả: ...
Bài 3: Kết quả của $350 + 126$ là:
A. 477
B. 476
C. 475
Khoanh vào chữ cái đúng.
Bài 4: Đặt tính rồi tính $703 - 268$ . Kết quả: ...
Kiểm tra bằng phép cộng: ... + 268 = ...
Bài 5: Đúng ghi Đ, sai ghi S vào ô trống.
a) $347 + 126 = 473$ ...
b) $348 + 126 = 475$ ...
Nếu ý sai, em hãy viết lại kết quả đúng: ...
Bài 6 (nếu còn thời gian): Đặt tính rồi tính $347 + 126$ , kiểm tra bằng một cách khác.

Hướng dẫn về nhà

Làm bài 8 vào vở: đặt tính và tính $347 + 126$ , sau đó kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược hoặc bằng cách tách số theo hàng (kết quả đúng là 473).
Viết lại quy tắc cộng có nhớ và quy tắc trừ có đổi hàng bằng lời của em, mỗi quy tắc không quá hai câu.
Tìm trong nhà hoặc trong lớp một tình huống có hai số lượng dưới 1000 cần cộng hoặc trừ; đặt tính, tính và kiểm tra kết quả. Ghi lại vào vở.
Luyện thêm các bài tập tương tác trong trang bài học NeoEdu của Bài 2 để tự kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.