ToánLớp 3Chủ đề 2. Bảng nhân, bảng chia

Giáo án Bài 15. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách lập bảng nhân 6, bảng nhân 7, bảng nhân 8, bảng nhân 9 bằng cách cộng liên tiếp.
Giải thích được mối quan hệ giữa phép nhân và phép chia (ví dụ: từ $6 \times 4 = 24$ suy ra $24 : 6 = 4$ và $24 : 4 = 6$ ).
Nêu được cách tìm thừa số, số bị chia, số chia khi biết các thành phần còn lại.
Vận dụng được bảng nhân, bảng chia để thực hiện phép tính và giải quyết tình huống thực tế đơn giản, kèm kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao từ một phép nhân có thể suy ra hai phép chia và vì sao $6 \times 6 = 6 \times 5 + 6$ .
Giao tiếp toán học: HS đọc và viết đúng phép tính, dùng đúng từ ngữ 'thừa số', 'tích', 'số bị chia', 'số chia', 'thương' khi trình bày.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống thực tế (hộp bút, đoạn dây) thành phép nhân hoặc phép chia phù hợp.
Giải quyết vấn đề toán học: HS lựa chọn cách tìm thành phần chưa biết và kiểm tra kết quả khi làm bài tập và tình huống vận dụng.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng bảng nhân, thẻ phép tính, bảng con và đồ vật đếm để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự nhắc lại cách làm, tự giải bài tập độc lập và tự kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược hoặc dụng cụ trước khi kết luận.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm 4 trên khăn trải bàn, trao đổi và thống nhất đáp án, trình bày cách làm bằng lời nói rõ ràng.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm, chọn phép tính phù hợp để giải các tình huống có nhiều cách kiểm tra khác nhau.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực hoàn thành đủ các bài tập trong thời gian quy định và ôn luyện bảng nhân, bảng chia thường xuyên.
Trách nhiệm: HS chủ động kiểm tra lại bài của mình và của bạn trong nhóm trước khi nộp kết quả.
Trung thực: HS nêu đúng kết quả mình làm được, không chép đáp án của bạn khi chưa kiểm tra.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy chiếu hoặc bảng tương tác, học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/3/math/bai-15-luyen-tap-chung (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác để kiểm tra đáp án).
Bảng phụ ghi sẵn bảng nhân 6, 7, 8, 9 (để trống các ô cần điền).
Bộ thẻ phép tính (mỗi thẻ ghi một phép nhân hoặc phép chia trong phạm vi bảng nhân 6, 7, 8, 9).
Phiếu học tập số 1 (in đủ cho các nhóm).
Đồng hồ bấm giờ hoặc đồng hồ treo tường để theo dõi thời gian trò chơi.

2. Học sinh

Vở ô li, sách Toán 3, bút chì, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ (mỗi HS một bộ).
Khăn trải bàn hoặc tờ giấy A3 để nhóm 4 HS ghi kết quả.
Một số đồ vật nhỏ (hạt đậu, que tính) để đếm và kiểm tra kết quả khi cần.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Truyền điện bảng nhân

Mục tiêu

Ôn lại nhanh bảng nhân 6, 7, 8, 9 và tạo không khí sôi nổi đầu giờ.

Nội dung

GV đọc phép nhân trong bảng nhân 6, 7, 8, 9 (ví dụ: 'Sáu nhân bốn'), HS lần lượt trả lời theo hình thức truyền điện đứng dậy; HS trả lời sai thì bạn kế tiếp sửa.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng và nhanh kết quả các phép nhân trong bảng nhân 6, 7, 8, 9 đã được nêu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu trò chơi 'Truyền điện bảng nhân', nêu luật chơi: đọc đúng kết quả, bạn đứng sau được nhận lượt; GV đọc phép tính đầu tiên: 'Sáu nhân hai bằng bao nhiêu?'
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, sẵn sàng đứng dậy và trả lời. Dự kiến HS trả lời: 'Sáu nhân hai bằng mười hai.'
Giáo viên
GV đọc lần lượt các phép tính: $7 \times 3$ , $8 \times 4$ , $9 \times 5$ , $6 \times 7$ , ...; theo dõi và khích lệ HS trả lời nhanh, đúng.
Học sinh
HS lần lượt trả lời: 'Bảy nhân ba bằng hai mươi mốt', 'Tám nhân bốn bằng ba mươi hai', 'Chín nhân năm bằng bốn mươi lăm'...
Giáo viên
GV hỏi: 'Phép nhân nào các em trả lời lâu nhất? Vì sao?'
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: 'Em quên kết quả của $7 \times 6$ nên phải nhớ lại.' Một số HS nói: 'Em lấy $7 \times 5$ cộng thêm 7.'
Giáo viên
GV nhận xét, khen nhóm/cá nhân làm nhanh, chính xác và dẫn vào bài: 'Hôm nay chúng ta cùng ôn lại bảng nhân và bảng chia.'
Học sinh
HS lắng nghe và nhắc lại tên bài: 'Luyện tập chung'.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 6 phút

Hệ thống hoá bảng nhân 6, 7, 8, 9

Mục tiêu

Nêu được cách lập bảng nhân 6, 7, 8, 9 bằng cách cộng liên tiếp và nhận biết ý nghĩa 'có 4 nhóm, mỗi nhóm 6 đơn vị' của phép nhân.

Nội dung

Nhóm 4 HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 trên khăn trải bàn: điền các kết quả còn thiếu trong bảng nhân 6, 7, 8, 9 bằng cách cộng liên tiếp; sau đó nêu ý nghĩa của $6 \times 4$ .

Sản phẩm dự kiến

Bảng nhân 6, 7, 8, 9 được hoàn chỉnh đúng; HS nêu được: 'Trong $6 \times 4$ có 4 nhóm, mỗi nhóm 6 đơn vị' và cách lập bảng nhân bằng cộng liên tiếp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát khăn trải bàn và Phiếu học tập số 1. GV nêu nhiệm vụ: điền các ô còn trống, giải thích cách tìm kết quả và chỉ ra 4 nhóm, mỗi nhóm 6 đơn vị trong $6 \times 4$ .
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và thống nhất cách phân công: một bạn đọc, một bạn ghi, hai bạn kiểm tra.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý nhóm dùng cộng liên tiếp khi quên kết quả. Hỏi nhóm: 'Vì sao $6 \times 5$ bằng $6 \times 4$ cộng thêm 6?'
Học sinh
HS điền phiếu. Dự kiến HS trả lời: 'Vì $6 \times 5$ có thêm một nhóm 6 nữa, nên lấy 24 cộng 6 bằng 30.'
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày kết quả và giải thích cách làm; yêu cầu nhóm khác nhận xét bằng cách so sánh với bảng trên màn hình.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày: 'Bảng nhân 7 gồm 7, 14, 21, 28, 35, 42, 49, 56, 63, 70.' Nhóm khác nhận xét và bổ sung nếu có ô sai.
Giáo viên
GV chiếu bảng hoàn chỉnh lên màn hình, chốt: 'Bảng nhân được lập bằng cách cộng liên tiếp. Trong $6 \times 4$ , có 4 nhóm, mỗi nhóm 6 đơn vị.'
Học sinh
HS đối chiếu bảng của nhóm, sửa ô sai (nếu có) và nêu lại cách lập bảng nhân.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Quan hệ giữa nhân và chia

Mục tiêu

Giải thích được mối quan hệ giữa phép nhân và phép chia; nêu cách tìm thừa số, số bị chia, số chia và một phần hai, một phần ba, một phần tư.

Nội dung

Cặp đôi làm việc với thẻ phép tính: từ $7 \times 4 = 28$ , lập các phép chia tương ứng; từ $? \times 6 = 42$ , tìm thừa số; chia một hình thành các phần bằng nhau và nêu 'một phần hai', 'một phần ba'. Kiểm tra bằng phép tính ngược.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được $28 : 7 = 4$ và $28 : 4 = 7$ ; tìm được thừa số $42 : 6 = 7$ ; nêu được một phần hai của 16 là 8 (16 : 2 = 8); nêu được cách kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát thẻ phép tính cho cặp đôi, nêu nhiệm vụ: từ $7 \times 4 = 28$ viết hai phép chia; tìm số còn thiếu trong $? \times 6 = 42$ ; tìm một phần hai của 16 và kiểm tra lại.
Học sinh
HS đọc nhiệm vụ, chia việc trong cặp: một bạn viết phép chia, một bạn kiểm tra bằng phép nhân ngược.
Giáo viên
GV hỏi: 'Vì sao từ $7 \times 4 = 28$ lại viết được $28 : 4 = 7$ ?' và 'Muốn tìm thừa số chưa biết ta làm thế nào?'
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: 'Vì 28 là tích, lấy tích chia cho thừa số đã biết thì được thừa số còn lại.' 'Muốn tìm thừa số, ta lấy tích chia thừa số đã biết: $42 : 6 = 7$ .'
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày, yêu cầu cặp khác kiểm tra bằng phép nhân ngược: ' $7 \times 6 = 42$ , đúng không?'
Học sinh
HS trình bày, các cặp khác kiểm tra và xác nhận đáp án đúng.
Giáo viên
GV chốt: 'Muốn tìm thừa số, lấy tích chia thừa số đã biết. Muốn tìm số bị chia, lấy thương nhân số chia. Muốn tìm số chia, lấy số bị chia chia thương (thương khác 0). Một phần hai của 16 là 8.'
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc và viết vào vở ô li phần ghi nhớ của mình.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Thử tài với bảng nhân và bảng chia

Mục tiêu

Vận dụng bảng nhân và các quy tắc tìm thành phần chưa biết để giải đúng các bài tập 1 đến 10; kiểm tra kết quả bằng phép tính ngược.

Nội dung

HS làm bài tập 1 đến 10 trên bảng con theo hình thức 'Thử tài': GV đọc từng bài, HS giơ bảng; nhóm kiểm tra chéo. Bài 1 đến 4: nhân 2 (ví dụ $6 \times 2 = ?$ ); bài 5: tìm thừa số trong $? \times 6 = 42$ ; bài 6: một phần hai của 16; bài 7 đến 10: nhân 4 (ví dụ $6 \times 4 = ?$ ).

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: Bài 1: $6 \times 2 = 12$ ; bài 2: $7 \times 2 = 14$ ; bài 3: $8 \times 2 = 16$ ; bài 4: $9 \times 2 = 18$ ; bài 5: $? = 7$ (vì $42 : 6 = 7$ ); bài 6: 8 (vì $16 : 2 = 8$ ); bài 7: $6 \times 4 = 24$ ; bài 8: $7 \times 4 = 28$ ; bài 9: $8 \times 4 = 32$ ; bài 10: $9 \times 4 = 36$ . HS giải thích được cách làm cho bài 5 và bài 6.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật 'Thử tài': đọc từng bài, HS viết đáp án lên bảng con và giơ khi có lệnh; các nhóm kiểm tra chéo khi hết mỗi nhóm bài. GV nhắc: 'Đọc kĩ điều đã biết và điều phải tìm trước khi tính.'
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con và bút dạ.
Giáo viên
GV đọc bài 1 đến 4 ( $6 \times 2$ , $7 \times 2$ , $8 \times 2$ , $9 \times 2$ ), theo dõi HS giơ bảng. Sau đó đọc bài 5: 'Tìm số cần điền vào $? \times 6 = 42$ .' GV hỏi: 'Làm thế nào để kiểm tra?'. Tiếp tục bài 6 đến 10.
Học sinh
HS viết đáp án. Dự kiến HS trả lời bài 5: 'Thừa số là $42 : 6 = 7$ ; kiểm tra: $7 \times 6 = 42$ đúng.' Bài 6: 'Một phần hai của 16 là $16 : 2 = 8$ .'
Giáo viên
GV mời 3 HS giải thích cách làm bài 5 và bài 6 trước lớp; chiếu đáp án bài tập tương tác trên trang NeoEdu để đối chiếu.
Học sinh
HS trình bày và nhận xét bài của bạn, đối chiếu đáp án với màn hình.
Giáo viên
GV tổng kết số bài đúng của lớp, nhắc HS kiểm tra lại bằng phép tính ngược khi làm bài tìm thành phần chưa biết.
Học sinh
HS sửa bài sai trong vở, ghi nhớ cách kiểm tra.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Đố bạn tình huống thực tế

Mục tiêu

Chuyển tình huống thực tế thành phép nhân hoặc phép chia; giải thích cách làm và kiểm tra kết quả.

Nội dung

GV đưa ba tình huống: (1) Mỗi hộp có 6 bút chì, có 8 hộp; hỏi có tất cả bao nhiêu bút chì? (2) Có 42 bút chì chia đều vào 6 hộp, mỗi hộp mấy bút? (3) Một sợi dây dài 16 dm, cắt thành 2 phần bằng nhau, mỗi phần dài mấy dm? HS làm theo cặp và giải thích cách làm.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) $6 \times 8 = 48$ bút chì; (2) $42 : 6 = 7$ bút chì; (3) $16 : 2 = 8$ dm. HS nêu được cách kiểm tra: $48 : 8 = 6$ ; $7 \times 6 = 42$ ; $8 \times 2 = 16$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc ba tình huống, nêu yêu cầu: chọn phép tính phù hợp, giải và kiểm tra bằng phép tính ngược.
Học sinh
HS lắng nghe, đọc lại tình huống trong cặp đôi và xác định điều đã biết, điều phải tìm.
Giáo viên
GV hỏi gợi mở: 'Tình huống 1 có mấy nhóm, mỗi nhóm bao nhiêu bút?' 'Tình huống 2 là phép nhân hay phép chia?'
Học sinh
Dự kiến HS trả lời: 'Tình huống 1 có 8 nhóm, mỗi nhóm 6 bút, nên ta làm phép nhân $6 \times 8 = 48$ .' 'Tình huống 2 là chia đều nên làm phép chia $42 : 6 = 7$ .'
Giáo viên
GV mời đại diện cặp trình bày một tình huống, yêu cầu cặp khác nêu cách kiểm tra.
Học sinh
HS trình bày, dự kiến cách kiểm tra: 'Tình huống 1: $48 : 8 = 6$ , đúng.' 'Tình huống 3: $8 \times 2 = 16$ , đúng.'
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh: 'Khi giải bài toán thực tế, em cần chọn đúng phép nhân hay phép chia và kiểm tra lại kết quả.'
Học sinh
HS ghi nhớ cách làm và tự đánh giá mức độ hiểu bài của mình.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Điền các kết quả còn thiếu vào bảng nhân (làm theo cộng liên tiếp), sau đó trả lời câu hỏi.

Bảng nhân 6: 6, 12, 18, __, __, 36, __, 48, __, 60.
Bảng nhân 7: 7, 14, 21, 28, __, __, 49, 56, __, 70.
Bảng nhân 8: 8, 16, __, 32, 40, __, 56, __, 72, 80.
Bảng nhân 9: 9, __, 27, __, 45, 54, __, 72, 81, __.
Câu hỏi 1: Trong $6 \times 4$ có mấy nhóm? Mỗi nhóm có mấy đơn vị?
Câu hỏi 2: Vì sao $6 \times 6 = 6 \times 5 + 6$ ?
Câu hỏi 3: Từ $7 \times 4 = 28$ , em viết được hai phép chia nào?
Kiểm tra: Đổi phiếu cho bạn trong nhóm, đối chiếu bằng phép tính ngược.

Hướng dẫn về nhà

Viết bốn phép nhân trong bảng nhân 6 hoặc 8 và hai phép chia tương ứng với mỗi phép nhân, sau đó kiểm tra lại bằng phép tính ngược.
Đố người thân một tình huống thực tế về chia đều (ví dụ: chia kẹo, chia bút vào các hộp), viết ra phép tính và kết quả vào vở.
Ôn bảng nhân 6, 7, 8, 9 trên trang NeoEdu neoedu.vn/learn/3/math/bai-15-luyen-tap-chung để chuẩn bị cho bài học tiếp theo.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.