ToánLớp 3Chủ đề 2. Bảng nhân, bảng chia

Giáo án Bài 14. Một phần mấy

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được khi chia một hình hoặc một nhóm đồ vật thành các phần bằng nhau thì mỗi phần là một phần hai, một phần ba, một phần tư, …, một phần chín.
Giải thích được vì sao phải chia thành các phần bằng nhau thì mới gọi là một phần mấy.
Vận dụng được quy tắc lấy số đã cho chia cho số phần để tìm một phần mấy của một số (ví dụ: một phần ba của 18 là $18 : 3 = 6$ ).
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao các phần phải bằng nhau mới gọi được là một phần mấy, và vì sao muốn tìm một phần ba thì phải chia cho 3.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống “một phần mấy” bằng hình vẽ, đồ vật và chuyển thành phép chia.
Giải quyết vấn đề toán học: HS giải được các bài tìm một phần mấy của một số và bài toán thực tế về số cây trồng.
Giao tiếp toán học: HS đọc, nói và viết đúng các cụm “một phần hai”, “một phần ba”, “một phần tư” và trình bày bài giải đủ lời giải, phép tính, đáp số.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng giấy hình chữ nhật, que tính, bảng con và hình minh hoạ trên màn hình để thực hành.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự quan sát hình, gấp giấy và tự kiểm tra các phần đã chia có bằng nhau hay không.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, trao đổi và trình bày cách tìm một phần mấy của một số bằng lời nói ngắn gọn, đúng thuật ngữ.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đọc đề, xác định điều đã biết và điều phải tìm, chọn phép tính phù hợp để giải quyết tình huống thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực thực hành gấp giấy, chia hình và hoàn thành đủ các bài tập trong giờ.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phiếu học tập của cặp đôi và nhiệm vụ về nhà một cách nghiêm túc.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng lớp, phấn hoặc bút dạ; hình minh hoạ phóng to chia thành bốn phần bằng nhau, tô một phần (lấy từ trang bài học số).
Tranh hoặc thẻ ghi các yêu cầu “một phần hai”, “một phần ba”, “một phần tư”, “một phần năm”, …, “một phần chín”.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi), thẻ bài tập cho trò chơi.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/3/math/bai-14-mot-phan-may).

2. Học sinh

Vở ghi, bút chì, bút màu.
Giấy hình chữ nhật (hoặc hình vuông) đã cắt sẵn cho mỗi cặp đôi, kéo.
Que tính hoặc hạt đậu để xếp nhóm đồ vật.
Bảng con và bút viết bảng.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chia hình thành các phần bằng nhau

Mục tiêu

Huy động vốn hiểu biết của HS về việc chia một hình thành các phần bằng nhau và gợi mở khái niệm một phần mấy.

Nội dung

GV đưa hình chữ nhật và hình tròn đã chia sẵn, yêu cầu HS đếm số phần và nhận xét các phần có bằng nhau không.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được số phần của hình và nhận biết được các phần bằng nhau là điều kiện để gọi tên “một phần”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo hình chữ nhật chia thành 4 phần bằng nhau và hỏi: “Hình này được chia thành mấy phần? Các phần có bằng nhau không?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời: “Hình được chia thành 4 phần bằng nhau.”
Giáo viên
GV đưa thêm hình chia thành 3 phần không bằng nhau và hỏi: “Hình này có chia thành các phần bằng nhau không?”
Học sinh
HS quan sát, trả lời: “Hình này không chia thành các phần bằng nhau.” GV yêu cầu HS giơ thẻ Đúng hoặc Sai.
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn vào bài: “Muốn gọi là một phần mấy thì các phần phải bằng nhau. Hôm nay chúng ta học bài Một phần mấy.”
Học sinh
HS nhắc lại: “Các phần phải bằng nhau.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 9 phút

Nhận biết một phần hai, một phần ba, một phần tư

Mục tiêu

HS nhận biết và gọi tên được một phần hai, một phần ba, một phần tư của một hình khi chia hình thành các phần bằng nhau.

Nội dung

HS làm việc cặp đôi: gấp và cắt giấy hình chữ nhật thành 2, 3, 4 phần bằng nhau, tô màu một phần rồi gọi tên. GV dùng hình minh hoạ trên màn hình để chốt tên gọi. Nhiệm vụ ghi vào Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp đôi gấp đúng hình chia 2, 3, 4 phần bằng nhau, gọi đúng tên “một phần hai”, “một phần ba”, “một phần tư” và nêu được vì sao hình chia không đều thì không gọi là một phần tư.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát giấy hình chữ nhật và Phiếu học tập số 1 cho mỗi cặp đôi. GV nêu nhiệm vụ: “Gấp giấy thành 2 phần bằng nhau, tô một phần, rồi gọi tên phần đã tô.”
Học sinh
HS nhận giấy và phiếu, lắng nghe yêu cầu, thảo luận cách gấp.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hướng dẫn các cặp gấp thành 3 và 4 phần bằng nhau, nhắc các cặp kiểm tra bằng cách chồng hai phần lên nhau.
Học sinh
HS gấp giấy, kiểm tra độ bằng nhau và tô một phần. Dự kiến HS trả lời: “Khi gấp đôi, mỗi phần là một phần hai.” “Khi chia thành 3 phần bằng nhau, một phần đã tô là một phần ba.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp đôi giơ hình và nói tên phần đã tô. GV hỏi: “Nếu chia hình thành 4 phần mà các phần không bằng nhau thì có gọi là một phần tư được không?”
Học sinh
HS giơ hình và nói: “Đây là một phần tư.” Dự kiến HS trả lời: “Không gọi được, vì các phần không bằng nhau.”
Giáo viên
GV chốt: “Chia một hình thành các phần bằng nhau. Một phần trong hai phần là một phần hai; một phần trong ba phần là một phần ba; một phần trong bốn phần là một phần tư, …”
Học sinh
HS đọc theo GV và hoàn thiện câu trả lời ở Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 9 phút

Tìm một phần mấy của một số

Mục tiêu

HS biết cách tìm một phần mấy của một số bằng phép chia và giải thích được cách làm.

Nội dung

GV đưa ví dụ: Tìm một phần ba của 18 quả cam. HS dùng que tính xếp 18 que thành 3 nhóm bằng nhau, sau đó đếm và viết phép chia $18 : 3 = 6$ . Cặp đôi hoàn thành phần còn lại của Phiếu học tập số 1: tìm một phần tư của 12 bông hoa.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được quy tắc: muốn tìm một phần mấy của một số thì lấy số đó chia cho số phần; viết được phép tính và đáp số đúng có đơn vị (quả, bông hoa).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc ví dụ: “Tìm một phần ba của 18 quả cam.” Hỏi: “Muốn tìm một phần ba thì ta phải làm thế nào?”
Học sinh
HS suy nghĩ và trả lời: “Chia 18 quả thành 3 phần bằng nhau.” Dự kiến HS: “Lấy 18 chia cho 3.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS xếp 18 que tính thành 3 nhóm bằng nhau rồi viết phép tính $18 : 3 = 6$ . Sau đó GV giao cặp đôi làm Phiếu học tập số 1: “Tìm một phần tư của 12 bông hoa.”
Học sinh
HS xếp que tính, đếm được mỗi nhóm có 6 que và viết $18 : 3 = 6$ (quả). Cặp đôi xếp 12 bông hoa thành 4 nhóm rồi viết $12 : 4 = 3$ (bông hoa).
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày cách làm và yêu cầu cả lớp kiểm tra bằng cách nhân lại: “Ba nhóm 6 quả là bao nhiêu quả?”
Học sinh
HS trình bày: “Chúng em chia 12 bông hoa thành 4 nhóm, mỗi nhóm có 3 bông hoa.” Cả lớp trả lời: “3 nhân 6 bằng 18, đúng rồi.”
Giáo viên
GV chốt: “Muốn tìm một phần mấy của một số, ta lấy số đó chia cho số phần. Nhớ ghi đơn vị sau đáp số.”
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc và ghi vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Trò chơi: Ai nhanh hơn?

Mục tiêu

Củng cố cách tìm một phần mấy của một số và nhận biết đúng, sai khi nói về một phần mấy.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn?”: các dãy bàn thi đua làm bài tập 1 đến 6 trên bảng con. Cuối trò chơi, GV kiểm tra đáp án và tuyên dương nhóm đúng nhanh nhất.
Bài tập 1: Một phần hai của 16 là bao nhiêu?
Bài tập 2: Một phần ba của 21 là bao nhiêu?
Bài tập 3: Một phần tư của 20 là bao nhiêu?
Bài tập 4: Một phần sáu của 36 là bao nhiêu?
Bài tập 5: Đúng hay sai? a) Muốn nói một phần năm, cần chia thành 5 phần bằng nhau. b) Chia hình thành 3 phần không bằng nhau, mỗi phần vẫn là một phần ba.
Bài tập 6: Nối yêu cầu với kết quả: một phần năm của 30; một phần bảy của 28; một phần tám của 24.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: Bài 1: 8 (16 : 2 = 8). Bài 2: 7 (21 : 3 = 7). Bài 3: 5 (20 : 4 = 5). Bài 4: 6 (36 : 6 = 6). Bài 5: a) Đúng; b) Sai, vì các phần nhất thiết phải bằng nhau. Bài 6: một phần năm của 30 là 6 (30 : 5 = 6); một phần bảy của 28 là 4 (28 : 7 = 4); một phần tám của 24 là 3 (24 : 8 = 3).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phổ biến luật chơi: mỗi dãy cử 1 bạn lên nhận câu hỏi, các bạn còn lại làm bảng con và giơ kết quả khi xong.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi và chuẩn bị bảng con, bút viết.
Giáo viên
GV lần lượt đưa 6 câu hỏi (bài tập 1 đến 6), quan sát và nhắc HS ghi phép tính trước khi ghi đáp số.
Học sinh
HS làm bài trên bảng con. Dự kiến HS ghi: “ $16 : 2 = 8$ ”, “ $21 : 3 = 7$ ”, “ $20 : 4 = 5$ ”, “ $36 : 6 = 6$ ”.
Giáo viên
GV mời đại diện các dãy giơ bảng và kiểm tra đáp án, hỏi lại câu 5b: “Vì sao chia hình thành 3 phần không bằng nhau thì không gọi là một phần ba?”
Học sinh
HS giơ bảng con, nêu đáp án. Dự kiến HS trả lời câu 5b: “Sai, vì các phần không bằng nhau nên không gọi được là một phần ba.”
Giáo viên
GV tuyên dương các dãy làm đúng và nhanh, nhắc lại điều cần nhớ: các phần phải bằng nhau và muốn tìm một phần mấy thì chia cho số phần.
Học sinh
HS vỗ tay tuyên dương bạn và nhắc lại quy tắc.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Bài toán về số cây trồng của lớp

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về một phần mấy để giải bài toán thực tế; HS biết trình bày bài giải đủ phép tính và đáp số.

Nội dung

GV nêu bài toán: “Có 45 cây, lớp 3A trồng một phần chín số cây đó. Hỏi lớp 3A trồng bao nhiêu cây?” Sau đó GV giao bài tập về nhà: vẽ hình chữ nhật chia thành 4 phần bằng nhau và tô một phần tư.

Sản phẩm dự kiến

Bài giải: Lớp 3A trồng số cây là $45 : 9 = 5$ (cây). Đáp số: 5 cây. Bài về nhà: hình chữ nhật chia đúng 4 phần bằng nhau, tô đúng 1 phần.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài toán và hỏi: “Đề cho biết gì? Đề yêu cầu tìm gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Đề cho có 45 cây và lớp trồng một phần chín số cây. Đề yêu cầu tìm số cây lớp 3A trồng.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS chọn phép tính và trình bày bài giải theo đúng mẫu: câu lời giải, phép tính, đáp số.
Học sinh
HS làm bài vào vở: “Lớp 3A trồng số cây là: $45 : 9 = 5$ (cây). Đáp số: 5 cây.”
Giáo viên
GV giao bài về nhà (vẽ hình chữ nhật chia 4 phần bằng nhau, tô một phần tư) và nhắc HS kiểm tra các phần đã bằng nhau trước khi tô màu.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở và hỏi lại nếu chưa rõ.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động “Nhận biết một phần hai, một phần ba, một phần tư” và “Tìm một phần mấy của một số”.
Phần A. Gấp và tô màu

Gấp tờ giấy hình chữ nhật thành 2 phần bằng nhau, tô một phần. Phần đã tô gọi là: ……………
Gấp tờ giấy thành 3 phần bằng nhau, tô một phần. Phần đã tô gọi là: ……………
Gấp tờ giấy thành 4 phần bằng nhau, tô một phần. Phần đã tô gọi là: ……………
Phần B. Trả lời
Nếu chia hình thành 4 phần mà các phần không bằng nhau thì có gọi là một phần tư không? Vì sao? ……………
Phần C. Tìm một phần mấy của một số
Ví dụ: Tìm một phần ba của 18 quả cam.
Phép tính: …………… Đáp số: ……………
Tìm một phần tư của 12 bông hoa.
Phép tính: …………… Đáp số: ……………
Phần D. Điền khuyết
Muốn tìm một phần mấy của một số, ta lấy số đó ……………… cho số phần.

Hướng dẫn về nhà

Vẽ một hình chữ nhật, chia thành 4 phần bằng nhau và tô màu một phần tư. Kiểm tra lại các phần đã thật sự bằng nhau.
Tìm một ví dụ về một phần mấy trong cuộc sống hằng ngày (ví dụ: chia đều một chiếc bánh cho các thành viên trong gia đình), viết lại bằng một câu và phép tính tương ứng.
Ôn lại quy tắc: muốn tìm một phần mấy của một số, lấy số đó chia cho số phần. Làm thêm bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/3/math/bai-14-mot-phan-may).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.