ToánLớp 3Chủ đề 2. Bảng nhân, bảng chia

Giáo án Bài 13. Tìm thành phần trong phép nhân, phép chia

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được quy tắc tìm thừa số, số bị chia và số chia trong phép nhân, phép chia.
Giải thích được vì sao cần gọi tên thành phần chưa biết trước khi tính.
Vận dụng được quy tắc để tìm thành phần chưa biết và kiểm tra lại kết quả bằng cách thay vào phép tính.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao muốn tìm thừa số thì lấy tích chia cho thừa số kia.
Giải quyết vấn đề toán học: HS xác định đúng thành phần chưa biết và chọn phép tính phù hợp.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống chia đều bút vào hộp thành phép tính có ô trống.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng các thuật ngữ thừa số, tích, số bị chia, số chia, thương.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng bảng con, thẻ số và trang bài học NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc quy tắc trong sách, tự kiểm tra kết quả bằng cách thay số vào phép tính.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp để nói rõ thành phần cần tìm và cách làm.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS nhận ra lỗi sai khi sửa lời giải của bạn và đề xuất cách làm đúng.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các câu trong phiếu học tập và kiểm tra lại từng kết quả.
Trách nhiệm: HS tự kiểm tra và sửa lời giải của mình hoặc của bạn một cách nghiêm túc, không làm qua loa.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi ví dụ, quy tắc và các bài tập của bài 13
Thẻ số và thẻ dấu phép tính (×, :, =, ?)
Phiếu học tập số 1 và số 2 (in sẵn cho mỗi cặp)
Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/3/math/bai-13-tim-thanh-phan-trong-phep-nhan-phep-chia (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác)

2. Học sinh

Sách Toán 3, vở ô li, bút chì, thước
Bảng con và bút viết bảng
Thẻ số 0 đến 9 (nếu có) để ghép phép tính

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Trò chơi Đố bạn số ?

Mục tiêu

Nhắc lại bảng nhân, bảng chia để chuẩn bị tìm số chưa biết trong phép tính.

Nội dung

GV đọc các phép tính có ô trống, HS tìm số điền vào ô trống rồi giơ bảng con: 4 × ? = 20; 6 × ? = 36; 27 : ? = 3.

Sản phẩm dự kiến

HS điền đúng số vào các ô trống: 5; 6; 9 và nêu được lí do ngắn gọn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: 'Cô đọc phép tính có ô trống, các em tìm số còn thiếu và giơ bảng con nhé. Câu 1: 4 × ? = 20.'
Học sinh
HS lắng nghe, tính nhẩm và viết số vào bảng con. Dự kiến: HS viết 5 vì 4 × 5 = 20.
Giáo viên
GV hỏi: 'Vì sao em tìm được số 5?' Tiếp tục đọc 6 × ? = 36 và 27 : ? = 3.
Học sinh
HS giải thích. Dự kiến: 'Vì 4 nhân 5 bằng 20 nên ô trống là 5.' Với 27 : ? = 3, HS nói 9 vì 27 : 3 = 9.
Giáo viên
GV nhận xét nhanh, nhấn mạnh việc tìm số còn thiếu chính là tìm một thành phần của phép tính.
Học sinh
HS đọc lại các phép tính đã hoàn thành.
Giáo viên
GV dẫn vào bài: 'Hôm nay ta sẽ học cách tìm thành phần chưa biết trong phép nhân và phép chia.'
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học: Tìm thành phần trong phép nhân, phép chia.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Tìm thừa số và số bị chia

Mục tiêu

HS nêu được cách tìm thừa số và số bị chia, giải thích được vì sao phải làm như vậy.

Nội dung

Quan sát ví dụ ? × 8 = 56 và ? : 6 = 7 rồi làm việc cặp đôi theo Phiếu học tập số 1. Dùng trang NeoEdu để đối chiếu ví dụ sau khi HS tự làm.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành; HS nêu được: muốn tìm thừa số, lấy tích chia thừa số đã biết; muốn tìm số bị chia, lấy thương nhân số chia.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng $? \\times 8 = 56$ và hỏi: 'Ô trống đang là thành phần nào của phép nhân?' Sau đó phát Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: 'Ô trống là thừa số, vì 56 là tích.' HS nhận phiếu, đọc yêu cầu.
Giáo viên
GV hỏi: 'Muốn tìm thừa số, em làm phép tính nào?' GV yêu cầu cặp đôi làm câu 2 của phiếu: $? : 6 = 7$ và hỏi: 'Ô trống đứng ở vị trí nào trong phép chia?'
Học sinh
HS thảo luận cặp. Dự kiến: 'Muốn tìm thừa số ta lấy 56 : 8 = 7; kiểm tra 7 × 8 = 56.' Với câu 2: 'Ô trống là số bị chia vì đứng trước dấu chia; lấy 7 × 6 = 42.' HS thay 42 : 6 = 7 để kiểm tra.
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo. Hỏi: 'Vì sao lấy 7 × 6 mà không lấy 7 : 6?'
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: 'Vì số bị chia bằng thương nhân với số chia, nên 7 nhân 6 mới ra số bị chia.'
Giáo viên
GV chốt: 'Muốn tìm thừa số, lấy tích chia cho thừa số đã biết. Muốn tìm số bị chia, lấy thương nhân với số chia.' GV hướng dẫn HS ghi vào vở.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở, đọc lại theo cả lớp.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Tìm số chia

Mục tiêu

HS nêu được cách tìm số chia và biết kiểm tra kết quả bằng cách thay số vào phép tính.

Nội dung

Cặp đôi làm việc với 42 : ? = 7 và 54 : ? = 6. Mỗi cặp dùng thẻ số ghép phép tính, so sánh với cách tìm thừa số và số bị chia đã học.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được quy tắc: muốn tìm số chia, lấy số bị chia chia cho thương (thương khác 0); làm được 42 : ? = 7 cho kết quả ? = 6.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết $42 : ? = 7$ lên bảng và hỏi: 'Ô trống là thành phần nào?' GV nhắc: 'Thương khác 0 nhé.'
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: 'Ô trống là số chia.' HS quan sát và chuẩn bị thẻ số.
Giáo viên
GV yêu cầu cặp đôi ghép phép tính $42 : ? = 7$ , tìm ô trống, sau đó kiểm tra bằng $42 : 6 = 7$ . Đi quanh lớp, gợi ý: 'Em lấy số nào chia cho số nào?'
Học sinh
HS thảo luận và thực hiện. Dự kiến: 'Lấy 42 : 7 = 6 nên số chia là 6; kiểm tra 42 : 6 = 7 là đúng.' Cặp còn lại làm 54 : ? = 6 và tìm được 9.
Giáo viên
GV mời một cặp trình bày cách làm, hỏi: 'Nếu lấy 42 × 7 thì có đúng không? Vì sao?'
Học sinh
HS nhận xét. Dự kiến: 'Không đúng, vì 42 × 7 = 294, không phải số chia.'
Giáo viên
GV chốt quy tắc tìm số chia và nhấn mạnh bước kiểm tra. Mở trang NeoEdu, cho HS xem ví dụ 56 : 8 để đối chiếu.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở và so sánh với ví dụ trên màn hình.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Luyện tập tìm thành phần chưa biết

Mục tiêu

HS vận dụng quy tắc để tìm số chưa biết và sửa được lời giải sai.

Nội dung

Bài tập 1 đến 4 làm bằng bảng con. Bài tập 5, 6 và 8 làm theo nhóm đôi trên Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 1 là 7; bài 2 là 8; bài 3 là 63; bài 4 là 9; bài 5 là 7 và 40; bài 6 chọn C (số bị chia); bài 8 sửa thành 48 : ? = 8, ? = 48 : 8 = 6, kiểm tra 48 : 6 = 8.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài 1: '? × 6 = 42. Số cần tìm là bao nhiêu?' Nhắc HS gọi tên thành phần trước khi tính.
Học sinh
HS gọi tên 'thừa số chưa biết', tính 42 : 6 và viết 7 vào bảng con.
Giáo viên
GV đọc tiếp bài 2, 3, 4. Sau mỗi bài, GV yêu cầu HS nêu cách kiểm tra. Phát Phiếu học tập số 2 cho các cặp làm bài 5, 6, 8.
Học sinh
HS giơ bảng con: 8; 63; 9. Dự kiến: bài 3, 'Số bị chia là 9 × 7 = 63.' Các cặp làm phiếu, bài 5 cho 7 và 40; bài 6 chọn C; bài 8 phát hiện bạn lấy nhân là sai.
Giáo viên
GV mời một cặp đọc lời giải bài 8, hỏi: 'Bạn An sai ở bước nào? Sửa thế nào?'
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: 'Bạn An lấy 48 × 8 là sai; phải lấy 48 : 8 = 6 và kiểm tra 48 : 6 = 8.'
Giáo viên
GV nhận xét, chấm nhanh bảng con và chốt: 'Gọi tên thành phần, chọn phép tính đúng, thay số kiểm tra.'
Học sinh
HS tự chấm bài của mình, sửa lỗi bằng bút khác màu.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Xếp bút vào hộp

Mục tiêu

HS vận dụng việc tìm thành phần chưa biết vào tình huống thực tế về chia đều và xếp đồ vật.

Nội dung

GV đưa tình huống: Cô có 48 bút, chia đều vào 8 hộp, mỗi hộp 6 bút. Có tất cả bao nhiêu bút? Mở rộng: Nếu mỗi hộp xếp 6 bút, cần bao nhiêu hộp để xếp hết 48 bút? Viết phép tính có ô trống và tìm ô trống.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được 6 × 8 = 48 (bút) và 6 × ? = 48, tìm được ? = 8 (hộp); nêu được cách kiểm tra bằng phép nhân.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV dùng 8 hộp và 48 bút (hoặc bút vẽ trên bảng) để minh hoạ. GV hỏi: 'Có tất cả bao nhiêu bút?'
Học sinh
HS quan sát và trả lời. Dự kiến: '6 × 8 = 48, có 48 bút.'
Giáo viên
GV đưa câu mở rộng: 'Mỗi hộp xếp 6 bút, 48 bút thì cần mấy hộp? Viết phép tính có ô trống.'
Học sinh
HS làm việc cá nhân rồi trao đổi cặp. Dự kiến: '6 × ? = 48, ? = 48 : 6 = 8 hộp; kiểm tra 6 × 8 = 48.'
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày, hỏi: 'Vì sao em chọn phép chia 48 : 6?'
Học sinh
HS giải thích. Dự kiến: 'Vì ô trống là thừa số, muốn tìm thừa số ta lấy tích chia thừa số kia.'
Giáo viên
GV nhắc: 'Trong các bài toán thực tế, hãy xác định đúng số đã biết và số phải tìm rồi chọn phép tính phù hợp.' Giao bài tập về nhà.
Học sinh
HS ghi phép tính và lời giải vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Câu 1. Điền số thích hợp vào ô trống.

$? \\times 8 = 56$ thì ? = ......
Kiểm tra: ...... × 8 = 56.
Câu 2. Với $? : 6 = 7$ .
Ô trống là: A. Số chia; B. Thương; C. Số bị chia.
Muốn tìm ô trống, ta lấy ...... × ...... = ......
Kiểm tra: ...... : 6 = 7.
Câu 3. Nêu quy tắc tìm thừa số và số bị chia bằng lời của em.

Phiếu học tập số 2

Câu 1. Tìm số còn thiếu.

? × 4 = 28, vậy ? = ......
? : 5 = 8, vậy ? = ......
Câu 2. Trong $? : 3 = 7$ , cần tìm: A. Số chia; B. Thương; C. Số bị chia. Khoanh vào đáp án đúng.
Câu 3. Bạn An làm: $48 : ? = 8$ , suy ra ? = $48 \\times 8$ .
Bạn An sai ở đâu?
Em hãy sửa lại lời giải và kiểm tra kết quả.

Hướng dẫn về nhà

Làm bài tập 1 đến 4 trong sách Toán 3 (phần luyện tập của bài 13) và kiểm tra lại từng kết quả bằng cách thay số vào phép tính.
Tìm ở nhà một tình huống chia đều (ví dụ: chia kẹo vào các túi, xếp bút vào hộp), viết phép tính có ô trống và tìm số còn thiếu.
Vào trang neoedu.vn/learn/3/math/bai-13-tim-thanh-phan-trong-phep-nhan-phep-chia để làm thêm các bài tập tương tác.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.