Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 7. Vẻ đẹp quanh em

Giáo án Bài 7. Hạt thóc

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của bài Hạt thóc: hạt thóc xưng “tôi” kể về quá trình lớn lên, ích lợi và công sức làm ra lương thực.
Giải thích được sự khác nhau giữa thóc (còn vỏ trấu) và gạo (đã xay bỏ vỏ trấu) bằng chi tiết trong bài.
Giải thích được nghĩa của các từ thiên tai, có ích, lương thực, bền bỉ và đặt được câu có từ đó.
Nêu được diễn biến câu chuyện Sự tích cây khoai lang theo ba chặng: khó khăn – tìm thấy – chia sẻ.
Viết đúng chữ viết hoa T cỡ nhỏ và viết đúng câu “Tâm nhặt hạt gạo rơi trên bàn.”
Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể và lời nhân vật (hạt thóc, cậu bé); nói rõ ràng, đúng mạch khi kể lại chuyện Sự tích cây khoai lang; viết đúng chữ T hoa và câu mẫu.
Năng lực văn học: nhận ra cách xưng “tôi” làm hạt thóc hiện lên như nhân vật biết kể chuyện; dùng chi tiết (nắng mưa, thiên tai, vỏ trấu, cơm) để giải thích nội dung bài.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài để trả lời câu hỏi và tự kiểm tra đáp án của mình.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp, chia sẻ ý kiến trong nhóm và lắng nghe bạn kể chuyện, nhận xét lời bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: đóng vai hạt thóc, sáng tạo lời giới thiệu bản thân và tìm cách thể hiện sự chia sẻ trong tình huống gần gũi.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết chữ T và câu mẫu đều đặn, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập.
Trách nhiệm: quý trọng hạt gạo, không bỏ phí cơm, biết giữ gìn thành quả lao động của người làm ra lương thực.
Nhân ái: biết chia sẻ với người xung quanh, thể hiện qua cách cậu bé trong truyện mang củ ngon về cho bà và trồng để mọi người cùng có ăn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh minh họa cánh đồng lúa, bông lúa chín, hạt thóc có vỏ trấu và hạt gạo đã xay bỏ vỏ trấu; bát cơm trắng.
Bảng phụ ghi sẵn câu mẫu “Tâm nhặt hạt gạo rơi trên bàn.” và bảng ba cột: Khó khăn – Tìm thấy – Chia sẻ.
Phiếu học tập số 1 và số 2 (in cho từng nhóm).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-7-hat-thoc (dùng ở hoạt động Khám phá 2 và Luyện tập 1).

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 2, tập hai; vở Tập viết 2 có ô li.
Bảng con, bút chì, bút màu, khăn lau.
Thẻ từ hoặc giấy nhỏ để ghi đáp án khi trò chơi và khi ghép nghĩa.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Khởi động: Đoán hạt gì trong bát cơm

Mục tiêu

Tạo hứng thú, kết nối kiến thức sẵn có của HS về cây lúa và bát cơm để vào bài.

Nội dung

GV đưa tranh cánh đồng lúa và bát cơm, đặt câu hỏi gợi mở. HS trả lời nhanh, nhóm đôi nêu điều em biết về hạt lúa.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất hai ý: hạt lúa mọc trên đồng ruộng; cơm được nấu từ hạt gạo. HS nêu được tên bài học Hạt thóc.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh cánh đồng lúa và bát cơm, hỏi: “Cơm trong bát của em được nấu từ đâu? Hạt lúa ngoài đồng có gì khác hạt gạo trong bát cơm?”
Học sinh
HS quan sát tranh, suy nghĩ và trả lời (dự kiến: “Cơm được nấu từ gạo.” “Hạt lúa ngoài đồng còn vỏ.”).
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nói nhanh, khen ngợi và giới thiệu tên bài Hạt thóc.
Học sinh
HS trao đổi theo cặp đôi, một bạn nói, một bạn lắng nghe rồi nhận xét ngắn.
Giáo viên
GV ghi nhanh ý đúng lên bảng và nêu: “Hôm nay các em sẽ gặp hạt thóc biết tự kể chuyện về mình.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài: “Bài Hạt thóc.”
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn vào hoạt động đọc.
Học sinh
HS mở sách Tiếng Việt 2 ở trang bài Hạt thóc, chuẩn bị đọc.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 22 phút

Đọc lời tự kể và phân biệt thóc, gạo

Mục tiêu

HS đọc rõ lời kể của hạt thóc, nhận ra cách xưng “tôi” và giải thích được sự khác nhau giữa thóc và gạo.

Nội dung

Đọc mẫu, đọc nối tiếp và đọc theo nhóm lời kể của hạt thóc. Nhóm 4 thảo luận Phiếu học tập số 1 về thóc, gạo và cách xưng hô “tôi”.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc được đoạn kể với giọng tự nhiên, tự hào; hoàn thành Phiếu học tập số 1: nêu được thóc còn vỏ trấu, gạo đã bỏ vỏ trấu; chọn đúng đáp án A cho câu hỏi về từ “tôi”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu lời kể, nhấn giọng ở các từ chỉ cảm xúc tự hào. Hỏi: “Hạt thóc xưng gì để kể chuyện? Từ “tôi” khiến em thấy hạt thóc như thế nào?”
Học sinh
HS lắng nghe, trả lời (dự kiến: “Hạt thóc xưng tôi.” “Hạt thóc như một bạn đang trò chuyện với mình.”).
Giáo viên
GV hướng dẫn đọc nối tiếp theo đoạn, sửa lỗi phát âm, ngắt nghỉ. Sau đó phát Phiếu học tập số 1 cho nhóm 4 thảo luận.
Học sinh
HS đọc nối tiếp, đọc nhóm; cả nhóm thảo luận Phiếu học tập số 1, bạn nào tìm được chi tiết trong bài thì đọc cho nhóm nghe.
Giáo viên
GV mời đại diện nhóm trình bày; hỏi thêm: “Vì sao nói thóc còn vỏ trấu, còn gạo đã bỏ vỏ trấu?”
Học sinh
HS trình bày (dự kiến: “Thóc còn lớp vỏ trấu bao bên ngoài. Gạo là phần hạt đã xay, bỏ vỏ trấu, dùng để nấu cơm.”).
Giáo viên
GV chốt: thóc là hạt còn vỏ trấu; gạo là hạt đã xay bỏ vỏ trấu; cơm được nấu từ gạo. Chốt cách xưng “tôi” làm hạt thóc hiện lên như nhân vật tự kể chuyện.
Học sinh
HS nhắc lại kiến thức bằng một câu của mình và ghi vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ ngữ về vượt khó và luyện viết chữ T hoa

Mục tiêu

HS hiểu nghĩa của các từ thiên tai, có ích, lương thực, bền bỉ; viết đúng chữ T hoa cỡ nhỏ và câu mẫu.

Nội dung

Trò chơi Ghép đúng nghĩa: ghép từ với nghĩa trên thẻ. Sau đó luyện viết chữ T hoa và câu Tâm nhặt hạt gạo rơi trên bàn.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng bốn cặp từ với nghĩa (thiên tai – hiện tượng tự nhiên gây thiệt hại; có ích – đem lại lợi ích; lương thực – thức ăn chính như gạo, ngô; bền bỉ – kiên trì, lâu dài). HS viết đúng chữ T hoa cao $2{,}5$ li và câu mẫu có viết hoa Tâm, đặt dấu đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa bốn từ và bốn nghĩa trên bảng phụ hoặc trên trang bài tập tương tác NeoEdu. Nêu luật: mỗi nhóm ghép nhanh, đúng và nói lại được nghĩa.
Học sinh
HS quan sát, nhắc lại luật chơi.
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi tiếp sức theo nhóm. Sau đó hướng dẫn viết chữ T hoa trên bảng con theo mẫu chữ viết tay, so với chữ t thường.
Học sinh
HS lần lượt ghép thẻ; cả lớp viết chữ T hoa trên bảng con, viết câu Tâm nhặt hạt gạo rơi trên bàn.
Giáo viên
GV kiểm tra bảng con, nhận xét độ cao chữ T, nét viết và vị trí dấu. Hỏi: “Vì sao phải viết hoa chữ Tâm? Dấu nào đặt sau chữ gạo?”
Học sinh
HS giơ bảng con; trả lời (dự kiến: “Viết hoa Tâm vì là tên riêng.” “Dấu chấm đặt cuối câu.”).
Giáo viên
GV chốt nghĩa từ và cách viết chữ T, câu mẫu; khen những bạn viết đúng và đẹp.
Học sinh
HS viết lại câu mẫu một lần vào vở Tập viết.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 18 phút

Kể chuyện Sự tích cây khoai lang theo ba chặng

Mục tiêu

HS nói được diễn biến câu chuyện theo chặng khó khăn – tìm thấy – chia sẻ và hiểu việc tốt của cậu bé.

Nội dung

Nghe kể chuyện Sự tích cây khoai lang, dùng bảng ba cột để sắp xếp các chi tiết. Nhóm 3 kể lại câu chuyện bằng lời của mình (Phiếu học tập số 2).

Sản phẩm dự kiến

HS điền được Phiếu học tập số 2: Khó khăn (hai bà cháu nghèo đi tìm củ để ăn; nương của cậu bé bị cháy), Tìm thấy (cậu tìm được loại củ ngon), Chia sẻ (mang về cho bà, trồng thêm để người nghèo cùng có ăn). HS kể được 3 câu về việc tốt của cậu bé.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV kể chuyện bằng giọng diễn cảm, dừng ở mỗi chặng và hỏi: “Hai bà cháu gặp khó khăn gì? Cậu bé đã làm gì?”
Học sinh
HS lắng nghe, trả lời theo ý hiểu (dự kiến: “Hai bà cháu nghèo phải đi tìm củ ăn.” “Nương bị cháy.”).
Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 và hướng dẫn nhóm 3 điền ba cột, sau đó luyện kể theo chặng. Nhắc: không tự nếm củ lạ ngoài tự nhiên.
Học sinh
HS thảo luận, điền phiếu, tập kể lại từng chặng cho bạn nghe.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm kể trước lớp. Hỏi: “Theo em, điều gì khiến cậu bé đáng quý?”
Học sinh
HS kể theo chặng; trả lời (dự kiến: “Cậu bé chăm chỉ và biết nghĩ đến người khác.”).
Giáo viên
GV chốt ba chặng và ý nghĩa của truyện: biết chia sẻ, giúp người khác có cái ăn. Nhắc HS chỉ là chi tiết trong truyện dân gian.
Học sinh
HS nhắc lại ba chặng và một việc tốt của cậu bé.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 17 phút

Luyện đọc, chính tả và ghép nghĩa qua học liệu số

Mục tiêu

Củng cố kiến thức đọc hiểu, từ ngữ và chính tả bằng bài tập tương tác và bài tập trong sách.

Nội dung

Làm bài tập tương tác NeoEdu và bài tập trong sách: điền th hoặc tr, chọn đáp án đúng về giá trị hạt thóc, chọn việc làm thể hiện lòng chia sẻ.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 6 – hạt th óc (th), vỏ tr ấu (tr). Bài 4 – A, B, D (không chọn C vì hạt thóc không cần biết hát). Bài 7 – B (chia phần rau sạch cùng gia đình giúp người cần). Bài 2 – A. Bài 3 – C.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV mở trang bài tập tương tác NeoEdu trên màn hình, giao từng câu. Nhắc HS đọc kĩ đề và giải thích vì sao chọn đáp án.
Học sinh
HS đọc đề, làm nháp trên bảng con hoặc vở.
Giáo viên
GV tổ chức làm cá nhân, sau đó kiểm tra chéo theo cặp; theo dõi HS gặp khó khăn để hỗ trợ.
Học sinh
HS làm bài cá nhân rồi đổi vở, đối chiếu với bạn cùng bàn.
Giáo viên
GV hỏi nhanh từng câu: “Vì sao điền th ở chữ thóc? Vì sao chọn B ở câu chia sẻ?”
Học sinh
HS trả lời (dự kiến: “Thóc viết bằng th.” “Chia phần rau sạch cho gia đình là việc an toàn và có người lớn cùng làm.”).
Giáo viên
GV chốt đáp án đúng và nhấn mạnh: không tự ăn thử củ lạ ngoài rừng.
Học sinh
HS sửa lỗi sai (nếu có) và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Đóng vai hạt thóc giới thiệu bản thân

Mục tiêu

HS vận dụng cách xưng “tôi” và kiến thức về thóc, gạo để nói 2–3 câu giới thiệu hạt thóc.

Nội dung

Đóng vai hạt thóc, nói 2–3 câu giới thiệu mình theo gợi ý: xưng “tôi”, nơi sinh ra, ích lợi, phân biệt thóc và gạo.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được 2–3 câu, ví dụ: “Tôi là hạt thóc trên đồng. Qua nhiều ngày chăm bón, tôi lớn lên và chín vàng. Khi bỏ vỏ trấu, phần gạo của tôi được dùng nấu cơm.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ đóng vai và đưa ba gợi ý trên bảng: xưng tôi; sinh ra ở đâu; có ích gì.
Học sinh
HS nghe yêu cầu, suy nghĩ 1 phút.
Giáo viên
GV mời HS đóng vai theo cặp, sau đó 2–3 em nói trước lớp.
Học sinh
HS nói trong nhóm đôi; HS lên trình bày trước lớp.
Giáo viên
GV nhận xét về cách xưng hô, nội dung và sự tự tin khi nói.
Học sinh
HS lắng nghe, nhận xét bạn.
Giáo viên
GV khen và nhắc: lời tự kể giúp em quý hạt gạo.
Học sinh
HS tự rút ra một điều mình học được.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Vận dụng: Em quý hạt gạo trong gia đình

Mục tiêu

HS liên hệ bài học với đời sống, thể hiện trách nhiệm và lòng biết ơn với người làm ra lương thực.

Nội dung

Ở lớp: HS kể một việc em có thể làm để không bỏ phí cơm. Về nhà: HS kể cho người thân nghe đoạn giới thiệu hạt thóc và việc em đã làm để quý hạt gạo.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất một việc cụ thể (ăn hết cơm, không vứt cơm thừa, cùng người thân nhặt cơm rơi). HS kể lại được cho người thân 2 câu về hạt thóc.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đặt câu hỏi: “Em đã làm gì để quý hạt gạo? Em có thể làm thêm việc gì?”
Học sinh
HS suy nghĩ, trả lời (dự kiến: “Em ăn hết chén cơm.” “Em nhặt hạt cơm rơi trên bàn.”).
Giáo viên
GV hướng dẫn HS nêu một việc làm cụ thể và nhận giao nhiệm vụ về nhà.
Học sinh
HS ghi việc làm vào vở, chia sẻ với bạn cùng bàn.
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nói trước lớp, khen ngợi những việc làm thiết thực.
Học sinh
HS trình bày ngắn gọn trước lớp.
Giáo viên
GV chốt: hạt gạo nhỏ bé nhưng có công sức của nhiều người. Giao nhiệm vụ về nhà.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đọc lời tự kể của hạt thóc và hoàn thành các câu sau.

Câu 1: Hạt thóc xưng “tôi” để làm gì? A. Như nhân vật tự kể chuyện mình; B. Như người kể không liên quan; C. Như một đồ vật được đo bằng thước.
Câu 2: Điền vào chỗ trống. Thóc còn lớp ……………… bên ngoài. Gạo là hạt đã ……………… bỏ lớp vỏ trấu.
Câu 3: Vì sao cơm được nấu từ gạo, không phải từ thóc? Viết 1 câu bằng lời của em.
Câu 4: Tìm trong bài một chi tiết cho thấy hạt thóc đã trải qua khó khăn. Ghi lại chi tiết đó.

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ: Đọc (nghe) Sự tích cây khoai lang và điền vào bảng ba cột.

Cột 1 – Khó khăn: Hai bà cháu nghèo phải làm gì? ……………………
Cột 1 – Khó khăn: Điều gì xảy ra với nương của cậu bé? ……………………
Cột 2 – Tìm thấy: Cậu bé tìm được gì? ……………………
Cột 3 – Chia sẻ: Cậu bé đã làm gì để mọi người cùng có cái ăn? ……………………
Câu hỏi thêm: Em kể lại một việc tốt của cậu bé trong 2 câu.

Hướng dẫn về nhà

Đọc lại bài Hạt thóc ba lần, chú ý đọc đúng giọng lời kể của hạt thóc và lời cậu bé trong Sự tích cây khoai lang.
Viết vào vở Tập viết câu Tâm nhặt hạt gạo rơi trên bàn. và viết thêm một dòng chữ T hoa cỡ nhỏ.
Kể cho người thân nghe 2–3 câu về hạt thóc, nói rõ thóc khác gạo như thế nào.
Cùng người thân thực hiện một việc thể hiện quý hạt gạo (ăn hết cơm, không đổ cơm thừa) và ghi lại vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.