Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 11. Con người Việt Nam

Giáo án Bài 23. Bóp nát quả cam

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được tóm tắt nội dung bài: Trần Quốc Toản nóng lòng muốn gặp vua để xin đánh giặc, được vua khen nhưng chưa cho dự bàn, vô tình bóp nát quả cam.
Giải thích được vì sao Quốc Toản ấm ức và chi tiết bóp nát quả cam thể hiện tinh thần yêu nước, quyết tâm của cậu.
Phân biệt được mục đích (muốn gặp vua để xin góp sức chống giặc) với cảm xúc (ấm ức khi chưa được dự bàn) trong truyện.
Nhận biết được từ chỉ người (Trần Quốc Toản, vua, lính) và từ chỉ vật (quả cam, thuyền, thanh gươm); viết hoa tên người theo quy tắc.
Viết đúng chữ Q hoa kiểu 2 và câu ứng dụng “Quốc Toản quyết tâm lo việc nước.”
Vận dụng được các từ vì, nhưng, nên để nối nguyên nhân và kết quả khi kể lại diễn biến theo tâm trạng nhân vật.
Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể và lời nhân vật, nghe và nói đúng mạch truyện, viết đúng chữ Q hoa kiểu 2 và câu ứng dụng.
Năng lực văn học: nhận ra tâm trạng, quyết tâm của Quốc Toản qua lời nói, hành động và chi tiết bóp nát quả cam; dùng chi tiết để giải thích nội dung bài.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: đọc đúng, đọc hiểu văn bản, tự hoàn thành phiếu học tập và đối chiếu đáp án với nhóm.
Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm, trao đổi cặp đôi khi kể theo tâm trạng nhân vật, nhận xét và góp ý cho bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: suy đoán tâm trạng nhân vật qua chi tiết, liên hệ bản thân để nói về việc góp sức cho quê hương.

3. Phẩm chất

Yêu nước: hiểu tinh thần muốn góp sức bảo vệ đất nước của Quốc Toản và nêu được việc làm phù hợp với lứa tuổi để yêu quê hương.
Trách nhiệm: biết học chăm, giữ gìn cảnh quan, giúp cộng đồng an toàn theo khả năng của bản thân.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 2, tập hai (Kết nối tri thức) và tranh minh họa bài “Bóp nát quả cam”.
Trang bài học số NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-23-bop-nat-qua-cam) để chiếu bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác.
Bảng phụ viết sẵn đoạn truyện cần luyện đọc, bảng chữ Q hoa kiểu 2 có ô li (cao 5 li, 2,5 li).
Thẻ từ ghi: Trần Quốc Toản, vua, lính, quả cam, thuyền, thanh gươm.
Tranh hoặc thẻ bốn chặng: lo việc nước, tìm gặp vua, được khen nhưng chưa dự bàn, vô tình bóp cam.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm/HS).
Một quả cam (thật hoặc mô hình) để minh họa chi tiết trong truyện.

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 2, tập hai; vở Tập viết 2 có ô li.
Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Bút chì, bút màu để gạch chân từ chỉ người, từ chỉ vật.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán tâm trạng bạn nhỏ

Mục tiêu

Tạo hứng thú, giúp HS hình dung tâm trạng bị coi là còn nhỏ và kết nối với chủ điểm Con người Việt Nam.

Nội dung

HS quan sát tranh một bạn nhỏ cau mày, đoán cảm xúc của bạn và nói lí do; sau đó nghe GV giới thiệu bài “Bóp nát quả cam”.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được một từ chỉ cảm xúc (buồn, ấm ức, tức) và lí do đơn giản; nhắc được tên nhân vật Trần Quốc Toản.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo tranh bạn nhỏ cau mày, hỏi: “Các em đoán bạn nhỏ này đang cảm thấy thế nào? Vì sao em đoán như vậy?”
Học sinh
HS quan sát tranh, giơ tay trả lời. Dự kiến: “Bạn ấy đang buồn/ấm ức vì bị người lớn chê còn nhỏ.”
Giáo viên
GV dẫn dắt: “Hôm nay chúng ta học câu chuyện về cậu bé Trần Quốc Toản, người rất muốn góp sức đánh giặc. Các em hãy nghe cô đọc mẫu và nói xem cậu có cảm xúc gì.”
Học sinh
HS lắng nghe GV đọc mẫu, đưa tay ra hiệu khi nghe thấy từ chỉ cảm xúc.
Giáo viên
GV hỏi: “Em đã nghe thấy những từ nào chỉ cảm xúc của Quốc Toản?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Nóng lòng, ấm ức.”
Giáo viên
GV ghi tên bài lên bảng và nêu mục tiêu của tiết học: hiểu truyện, luyện từ, viết và nói.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài và mục tiêu tiết học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc truyện và phân biệt mục đích với cảm xúc

Mục tiêu

HS đọc đúng lời kể, lời nhân vật và phân biệt được mục đích của Quốc Toản với cảm xúc của cậu; tìm chi tiết giải thích nội dung bài.

Nội dung

GV đọc mẫu; HS đọc theo cặp; nhóm 4 hoàn thành Phiếu học tập số 1 để tìm mục đích muốn gặp vua và cảm xúc ấm ức, đồng thời chỉ ra chi tiết trong truyện. Lưu ý: truyện là câu chuyện lịch sử, HS không học theo hành vi xô đẩy lính gác hay dùng bạo lực ngoài đời.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 của nhóm đã điền đủ mục đích và cảm xúc, kèm một chi tiết trong bài làm bằng chứng; HS đọc đúng lời vua điềm đạm và lời cậu khẩn thiết.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu toàn bài, chú ý giọng vua điềm đạm, giọng cậu khẩn thiết. Sau đó hỏi: “Quốc Toản muốn gặp vua để làm gì?”
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm theo. Dự kiến: “Cậu muốn gặp vua để xin đánh giặc, góp sức giữ nước.”
Giáo viên
GV chia nhóm 4, giao Phiếu học tập số 1 và yêu cầu nhóm đọc nối tiếp từng đoạn rồi tìm chi tiết trả lời. Hỏi gợi ý: “Khi vua khen nhưng chưa cho dự bàn, Quốc Toản cảm thấy thế nào? Em tìm chữ nào trong bài?”
Học sinh
Nhóm đọc nối tiếp, thảo luận và điền phiếu. Dự kiến: “Cậu ấm ức. Bài có chữ ấm ức.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày; yêu cầu các nhóm khác nhận xét: “Nhóm bạn đã phân biệt đúng mục đích và cảm xúc chưa?”
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: “Mục đích là gặp vua để góp sức; cảm xúc là ấm ức vì chưa được dự bàn.”
Giáo viên
GV chốt: muốn gặp vua là mục đích, ấm ức là cảm xúc; cậu không bóp quả cam vì ghét quà của vua mà vì mải nghĩ và ấm ức. Hỏi: “Vì sao không nên kể rằng cậu bóp cam vì ghét quà vua?” HS trả lời: “Vì cậu mải nghĩ và ấm ức vì chưa được dự bàn việc nước.”
Học sinh
HS ghi nhớ và nhắc lại kết luận, sửa phiếu nếu cần.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Từ chỉ người, từ chỉ vật và chữ Q hoa kiểu 2

Mục tiêu

HS nhận biết từ chỉ người, từ chỉ vật, biết viết hoa tên người và viết đúng chữ Q hoa kiểu 2.

Nội dung

Trò chơi “Ghép thẻ”: HS xếp thẻ từ vào hai nhóm chỉ người và chỉ vật; sau đó luyện viết chữ Q hoa kiểu 2 trên bảng con và viết câu ứng dụng “Quốc Toản quyết tâm lo việc nước.”

Sản phẩm dự kiến

HS xếp đúng thẻ vào nhóm người và nhóm vật; viết được chữ Q hoa kiểu 2 cao 5 li, các nét đúng hướng; viết câu ứng dụng sạch, đẹp, viết hoa đúng tên người.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV gắn các thẻ từ lên bảng theo hai cột, hỏi: “Từ nào chỉ người, từ nào chỉ vật? Vì sao em xếp như vậy?”
Học sinh
HS quan sát thẻ, lên xếp hoặc trả lời. Dự kiến: “Trần Quốc Toản, vua, lính là người; quả cam, thuyền, thanh gươm là vật.”
Giáo viên
GV hướng dẫn quy trình viết Q hoa kiểu 2: cong trên nhỏ, cong phải lớn, lượn ngang tạo vòng ở chân; viết mẫu trên bảng, rồi viết câu ứng dụng. Hỏi: “Tên người được viết hoa như thế nào?”
Học sinh
HS viết Q hoa vào bảng con ba lần, sau đó viết câu “Quốc Toản quyết tâm lo việc nước.” Dự kiến: “Tên người viết hoa từng tiếng: Quốc, Toản.”
Giáo viên
GV đưa 2–3 bảng con lên, nhận xét về độ cao, nét và khoảng cách chữ.
Học sinh
HS giơ bảng và nhận xét bạn. Dự kiến: “Chữ Q của bạn có vòng ở chân rất rõ.”
Giáo viên
GV chốt: từ chỉ người gồm tên người, vua, lính; từ chỉ vật gồm quả cam, thuyền, thanh gươm; tên người viết hoa từng tiếng.
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc, chỉnh sửa chữ viết trên vở Tập viết.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Kể theo tâm trạng bằng vì, nhưng, nên

Mục tiêu

HS kể lại diễn biến truyện theo bốn chặng tâm trạng, biết dùng vì, nhưng, nên để nối nguyên nhân và kết quả.

Nội dung

Cặp đôi: một bạn kể theo bốn chặng (lo việc nước → tìm gặp vua → được khen nhưng chưa dự bàn → vô tình bóp cam), bạn nghe nêu một chi tiết cho thấy quyết tâm của Quốc Toản.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp kể được đủ bốn chặng, dùng đúng ít nhất một cặp vì, nhưng, nên và nêu được một chi tiết thể hiện quyết tâm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo bốn chặng tranh/thẻ và nêu mẫu: “Quốc Toản lo việc nước nên cậu tìm gặp vua. Vua khen cậu nhưng chưa cho dự bàn.” Hỏi: “Từ nào nối nguyên nhân với kết quả trong câu này?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời. Dự kiến: “Từ nên nối nguyên nhân với kết quả; từ nhưng nối hai ý trái ngược.”
Giáo viên
GV yêu cầu cặp đôi luân phiên kể và nghe; bạn nghe nêu chi tiết cho thấy quyết tâm. Hỏi gợi ý: “Chi tiết nào cho thấy Quốc Toản rất quyết tâm?”
Học sinh
HS luân phiên kể; bạn nghe trả lời. Dự kiến: “Cậu nóng lòng muốn gặp vua để xin đánh giặc.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp kể trước lớp và nhận xét về cách dùng vì, nhưng, nên.
Học sinh
Đại diện cặp kể. Dự kiến: “Quốc Toản muốn gặp vua nên đã tìm cách vào cung, nhưng vua chỉ khen mà chưa cho dự bàn.”
Giáo viên
GV chốt: kể theo tâm trạng cần đủ bốn chặng, dùng vì, nhưng, nên hợp lí, không nối quá nhiều ý trong một câu dài.
Học sinh
HS ghi nhớ cấu trúc câu và sửa lời kể của mình.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Trạm luyện đọc hiểu và luyện từ ngữ

Mục tiêu

HS củng cố đọc hiểu, phân loại từ, chính tả và sắp xếp mạch truyện qua các bài tập đã cho.

Nội dung

Ba trạm, mỗi nhóm luân phiên qua các trạm (khoảng 6 phút mỗi trạm): Trạm 1 làm bài 2 và 3 (trắc nghiệm); Trạm 2 làm bài 4, 5, 6 (ghép, chọn cách viết, điền ch hoặc tr); Trạm 3 làm bài 7 (xếp mạch truyện). Các nhóm làm Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành đủ các bài: Bài 2: B; Bài 3: A; Bài 4: Trần Quốc Toản là tên riêng chỉ người, thuyền rồng và quả cam chỉ vật; Bài 5: C (Trần Quốc Toản); Bài 6: ch và Tr; Bài 7: thứ tự Quốc Toản muốn góp sức chống giặc → cậu tìm cách gặp vua → vua khen nhưng chưa cho cậu dự bàn → cậu mải nghĩ, vô tình bóp nát quả cam.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 3, phát Phiếu học tập số 2 và giới thiệu ba trạm; nêu luật: 6 phút một trạm, nghe tiếng chuông thì đổi trạm.
Học sinh
HS nhận phiếu, xác định trạm xuất phát, đọc đề bài.
Giáo viên
GV quan sát các trạm, hỗ trợ khi nhóm gặp khó. Hỏi nhóm ở trạm 2: “Hai ô điền chữ nào? Vì sao chữ Tr viết hoa?”
Học sinh
Nhóm làm bài luân phiên. Dự kiến: “Chuyện kể viết ch; họ Trần viết Tr hoa.”
Giáo viên
GV mời nhóm đại diện trạm 3 trình bày thứ tự mạch truyện, các nhóm khác đối chiếu.
Học sinh
Đại diện trình bày: “Quốc Toản muốn góp sức chống giặc; cậu tìm cách gặp vua; vua khen nhưng chưa cho cậu dự bàn; cậu mải nghĩ, vô tình bóp nát quả cam.”
Giáo viên
GV đọc đáp án từng bài, nhóm đối chiếu và sửa lỗi; khen nhóm làm đúng, nhắc lại chỗ dễ nhầm.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa phiếu và ghi lại câu trả lời đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Em góp sức cho quê hương

Mục tiêu

HS liên hệ bản thân, nói được việc làm phù hợp lứa tuổi để yêu quê hương, vận dụng mẫu câu có vì, nên, nhưng.

Nội dung

Tình huống: lớp em muốn giữ sân trường sạch đẹp và an toàn cho các bạn. Mỗi HS nói 2–3 câu về việc mình sẽ làm, dùng mẫu “Em sẽ... vì... nên...”.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được 2–3 câu về việc làm góp sức cho quê hương hợp với tuổi (học chăm, giữ cảnh quan, giúp bạn bè và cộng đồng an toàn), có dùng từ vì hoặc nên.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống và hỏi: “Quốc Toản muốn góp sức giữ nước. Còn em, em có thể góp sức cho quê hương bằng việc gì?”
Học sinh
HS suy nghĩ, một số em giơ tay. Dự kiến: “Em có thể học chăm để sau này giúp quê hương.”
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi nói theo mẫu: “Em sẽ giữ sân trường sạch vì sân trường là nơi chung của cả lớp.” Yêu cầu bạn nghe góp ý thêm một việc làm.
Học sinh
Cặp đôi luân phiên nói mẫu câu và góp ý. Dự kiến: “Em sẽ nhặt rác ở sân trường vì nơi đó là của chung.”
Giáo viên
GV mời 3 HS trình bày trước lớp, khen những ý thể hiện trách nhiệm.
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: “Em sẽ không đi qua đường khi không an toàn vì như vậy bảo vệ mình và mọi người.”
Giáo viên
GV chốt: yêu quê hương bằng việc hợp tuổi là học chăm, giữ cảnh quan, giúp cộng đồng an toàn; nhắc HS giao việc làm về nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ và cam kết một việc làm cụ thể trong tuần.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc truyện “Bóp nát quả cam” và trả lời:

Câu 1: Trần Quốc Toản muốn gặp vua để làm gì? (Ghi mục đích.)
Câu 2: Khi vua khen nhưng chưa cho dự bàn, Quốc Toản cảm thấy thế nào? (Ghi cảm xúc.)
Câu 3: Tìm một chi tiết trong bài làm bằng chứng cho cảm xúc ở câu 2.
Câu 4: Vì sao không nên kể rằng cậu bóp cam vì ghét quà vua?
Lưu ý: Mục đích và cảm xúc khác nhau; hãy ghi đúng từng ý vào hai cột sau:
Cột “Mục đích”: ..............................
Cột “Cảm xúc”: ..............................
Cột “Chi tiết làm bằng chứng”: ..............................
Nhóm kiểm tra: đã đọc đúng lời vua điềm đạm và lời cậu khẩn thiết chưa?

Phiếu học tập số 2

Bài 2. Vì sao không nên kể rằng cậu bóp cam vì ghét quà vua?

A. Vì cậu đã quên việc chống giặc.
B. Cậu mải nghĩ, ấm ức vì chưa được dự bàn việc nước.
C. Vì không có quả cam nào trong truyện.

Bài 3. Việc vua khen nhưng chưa cho dự bàn làm cậu có tâm trạng nào?

A. Ấm ức vì bị coi còn nhỏ.
B. Vui vì được đi chơi.
C. Không quan tâm điều gì.

Bài 4. Ghép từ với nhóm.

Trần Quốc Toản; thuyền rồng; quả cam.
Nhóm từ chỉ người: ..............................
Nhóm từ chỉ vật: ..............................

Bài 5. Chọn cách viết tên người theo kiểu chữ thông thường.

A. trần Quốc Toản
B. Trần quốc toản
C. Trần Quốc Toản

Bài 6. Điền ch hoặc tr:

...uyện kể
...ần Quốc Toản

Bài 7. Xếp mạch truyện theo thứ tự đúng (ghi số 1 đến 4):

Vua khen nhưng chưa cho cậu dự bàn.
Quốc Toản muốn góp sức chống giặc.
Cậu mải nghĩ, vô tình bóp nát quả cam.
Cậu tìm cách gặp vua.

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bài 8 trong sách: viết 2 câu nhận xét về Quốc Toản, có chi tiết làm bằng chứng (nêu lòng yêu nước hoặc quyết tâm và một việc cụ thể).
Hoàn thành bài 9: kể lại 3–4 câu bằng lời riêng, làm rõ vì sao cậu ấm ức; dùng đúng tên nhân vật và từ vì, nhưng, nên.
Luyện viết chữ Q hoa kiểu 2 và câu “Quốc Toản quyết tâm lo việc nước.” vào vở Tập viết 2, mỗi dòng một lần, chữ đều và đẹp.
Đọc lại truyện “Bóp nát quả cam” trong sách và tìm thêm một chi tiết cho thấy quyết tâm của Quốc Toản để chia sẻ với bạn trong tiết sau.
Vào trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-23-bop-nat-qua-cam) làm bài tập tương tác để tự kiểm tra kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.