Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 7. Vẻ đẹp quanh em

Giáo án Bài 1. Chuyện bốn mùa

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được điều mỗi mùa (xuân, hạ, thu, đông) đem đến theo nội dung truyện.
  • Giải thích được vì sao mùa đông cũng có ích, dựa vào lời bà Đất.
  • Nhận biết được câu nêu đặc điểm (trả lời “thế nào?”) và phân biệt với câu kể hoạt động.
  • Viết đúng chữ hoa Q, các chữ c, k, q và viết đúng tên Quỳnh, câu “Quỳnh ngắm những chồi non.”.
  • Phân biệt được điều có trong truyện với thực tế thời tiết ở các vùng của nước ta.
  • Vận dụng được cách giới thiệu đóng góp của một nhân vật và cách viết 3 câu về mùa ở nơi em sống.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể và lời nhân vật với giọng phù hợp; nói và nghe khi kể chuyện theo vai, nêu câu hỏi và trả lời; viết đúng chữ hoa Q, các chữ c, k, q và viết 3 câu về mùa ở nơi em sống.
  • Năng lực văn học: nhận ra cách nhân cách hoá thiên nhiên (xuân gợi cây đâm chồi, hạ gợi trái ngọt, thu gợi trăng rằm, đông ủ mầm sống) và dùng chi tiết trong truyện để giải thích nội dung bài.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc, tự điền phiếu học tập và tự kiểm tra đáp án theo hướng dẫn của GV.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS phối hợp trong nhóm để đọc phân vai, kể chuyện theo ba phần và trao đổi, lắng nghe bạn trình bày.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lí giải vì sao Đông vẫn có ích và liên hệ điều đó với đóng góp của bạn bè xung quanh.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết trân trọng đóng góp của người khác, không coi nhẹ bạn bè hay các mùa không được yêu thích.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập, bài viết và nhiệm vụ nhóm đúng thời gian, có ý thức chia sẻ việc chung trong nhóm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh hoặc thẻ hình bốn mùa (xuân, hạ, thu, đông) ở vùng có bốn mùa rõ rệt và tranh cảnh mùa khô, mùa mưa ở Nam Bộ.
  • Bảng phụ ghi đoạn truyện cần đọc, bảng viết mẫu chữ hoa Q theo nét.
  • Thẻ vai: bốn nàng tiên Xuân, Hạ, Thu, Đông; bà Đất; người dẫn chuyện.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in cho mỗi nhóm).
  • Máy chiếu hoặc bảng thông minh để trình chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu: neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-1-chuyen-bon-mua

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, tập hai.
  • Vở Tập viết 2, bảng con, bút chì, phấn hoặc bút dạ.
  • Vở ô li để viết 3 câu về mùa ở nơi em sống.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Đoán mùa qua hình ảnh

Mục tiêu

Huy động vốn sống về các mùa, tạo hứng thú và dẫn HS vào bài “Chuyện bốn mùa”.

Nội dung

GV treo tranh bốn mùa lên bảng và đặt câu hỏi gợi mở. HS quan sát, chỉ ra dấu hiệu nhận biết mỗi mùa ở nơi em sống.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất một dấu hiệu của từng mùa và đoán được chủ đề của bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh bốn mùa và hỏi: “Tranh nào có cây đâm chồi, lá non? Tranh nào có trăng rằm và sân trường đông học sinh?” GV nêu nhiệm vụ: nhìn tranh, chỉ ra một dấu hiệu của mỗi mùa.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, suy nghĩ và giơ thẻ mùa khi được gọi. Dự kiến HS trả lời: “Tranh có chồi non là mùa xuân.”

  2. Giáo viên

    GV mời 4 HS lần lượt lên chỉ tranh và nói một đặc điểm của mùa đó; GV gợi ý thêm nếu HS còn lúng túng: “Mùa hạ thường có gì ngọt, mát?”

    Học sinh

    HS lên bảng chỉ tranh và nói. Dự kiến: “Mùa hạ có nắng gắt và có nhiều trái cây.” “Mùa đông trời lạnh, người ta mặc áo ấm.”

  3. Giáo viên

    GV tổng hợp ý kiến và hỏi: “Mỗi mùa mang lại điều gì cho cuộc sống?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Mùa xuân mang lại cây xanh, mùa hạ cho trái ngọt, mùa thu có trăng sáng, mùa đông có gió rét.”

  4. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta gặp bốn nàng tiên Xuân, Hạ, Thu, Đông. Các nàng sẽ kể cho nhau nghe điều mỗi mùa đem đến.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài “Chuyện bốn mùa” và mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Lắng nghe lời các nàng tiên

Mục tiêu

Đọc rõ lời kể và lời nhân vật; nêu được ý chính của từng mùa; giải thích được vì sao mùa đông cũng có ích; phân biệt điều trong truyện với thực tế.

Nội dung

GV đọc mẫu toàn bài, hướng dẫn HS đọc lời các nàng tiên và lời bà Đất với giọng khác nhau. Nhóm 4 HS đọc phân vai, sau đó điền Phiếu học tập số 1. Nội dung chính gồm: các mùa nhắc nét đẹp của nhau; Đông băn khoăn; bà Đất giải thích ích lợi từng mùa; phân biệt truyện với thực tế về bốn mùa ở các vùng.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đúng; HS nêu được: Đông tưởng mình kém ích lợi; bà Đất nói mùa đông ấp ủ mầm sống; mỗi mùa có nét đẹp riêng; không phải nơi nào ở Việt Nam cũng có bốn mùa rõ rệt.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu đoạn đầu với giọng vui của các nàng tiên và giọng ôn tồn, giải thích của bà Đất. GV nêu nhiệm vụ: “Nhóm em đọc phân vai, sau đó trả lời phiếu. Hãy chú ý lời của Đông và lời bà Đất.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhận vai trong nhóm 4 (người kể, Xuân, Hạ, Thu, Đông, bà Đất – nhóm có thể đổi vai).

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc HS đọc đúng tiếng khó và đọc rõ lời nhân vật. GV hỏi nhóm còn lúng túng: “Vì sao Đông lại buồn?” “Bà Đất giải thích mùa đông làm gì cho cây?”

    Học sinh

    Các nhóm đọc phân vai, thảo luận và điền Phiếu học tập số 1. Dự kiến: “Đông buồn vì nghĩ mình không có điều gì hay như các mùa khác.” “Bà Đất nói mùa đông ấp ủ mầm sống để xuân về cây đâm chồi.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày; hỏi thêm: “Em nghĩ điều gì giúp bạn Đông bớt buồn?” và “Vì sao truyện không nói mọi nơi đều có bốn mùa rõ rệt?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: “Đông bớt buồn khi biết mình giúp mầm sống được nuôi dưỡng.” “Vì khí hậu nước ta khác nhau theo từng vùng, ví dụ Nam Bộ thường có mùa mưa và mùa khô.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: mỗi mùa có nét đẹp riêng, không nên chỉ thấy điều mình thích rồi coi nhẹ đóng góp của người khác. GV nhắc HS phân biệt: truyện dùng hình tượng để kể, còn thời tiết thực tế thay đổi theo vùng.

    Học sinh

    HS đọc thầm phần ghi nhớ trong sách và nhắc lại ý chính của bài.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Nhận biết câu nêu đặc điểm

Mục tiêu

Nhận biết được câu nêu đặc điểm trả lời cho câu hỏi “thế nào?” và phân biệt với câu kể hoạt động.

Nội dung

GV đưa ra các câu mẫu: “Nắng xuân dịu nhẹ.”, “Các bạn rước đèn.”, “Lá non xanh mướt.”, “Bé tưới cây.”, “Các bạn đang trò chuyện.” HS phân loại theo nhóm đôi và hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành; HS xác định đúng câu nêu đặc điểm: “Nắng xuân dịu nhẹ.” và “Lá non xanh mướt.”; các câu còn lại là câu kể hoạt động.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết các câu mẫu lên bảng và hỏi: “Câu nào trả lời cho câu hỏi thế nào? Câu nào kể việc đang làm?” GV nêu nhiệm vụ làm việc cặp đôi.

    Học sinh

    HS đọc thầm các câu, nhận nhiệm vụ.

  2. Giáo viên

    GV mời HS đặt câu hỏi “thế nào?” cho từng câu để kiểm tra. GV gợi ý: “Nắng xuân như thế nào?”

    Học sinh

    Cặp đôi thảo luận và gạch dưới câu nêu đặc điểm. Dự kiến: “Nắng xuân dịu nhẹ” trả lời cho “Nắng xuân thế nào?”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày và yêu cầu HS giải thích lí do.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Lá non xanh mướt là câu nêu đặc điểm vì nói lá non thế nào.” “Bé tưới cây là câu kể việc làm.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: câu nêu đặc điểm cho biết sự vật thế nào; câu kể hoạt động cho biết sự vật làm gì. GV nêu cách nhận biết nhanh bằng câu hỏi “thế nào?”.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và nhắc lại cách nhận biết câu nêu đặc điểm.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện viết chữ Q và phân biệt c, k, q

Mục tiêu

Viết đúng chữ hoa Q, tên Quỳnh và câu mới; điền đúng c, k, q; củng cố kiến thức đọc hiểu và câu nêu đặc điểm qua bài tập nhanh.

Nội dung

GV viết mẫu chữ Q trên bảng theo nét: nét cong khép kín và nét lượn phía dưới. HS luyện viết trên bảng con, viết tên Quỳnh và câu “Quỳnh ngắm những chồi non.”. Sau đó HS làm bài tập 6 và trả lời nhanh bài 2, 3, 4, 7. GV có thể cho HS làm thêm bài tương tác trên NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: Bài 6 – Điền c, k, q: {{1}}uỳnh, {{2}}ây đào, {{3}}ì nghỉ → q | c | k. Bài 2 – Nhận xét phù hợp với lời bà Đất → A (Mỗi mùa có phần đóng góp riêng). Bài 3 – Vì sao không nên nói mọi nơi có bốn mùa rõ rệt → C (Thời tiết từng vùng khác nhau). Bài 4 – Ghép: Xuân – chồi lá xanh tươi; Hạ – trái ngọt, hoa thơm; Thu – trăng rằm, tựu trường; Đông – ấp ủ mầm sống. Bài 7 – Xếp các mùa bắt đầu từ xuân → Xuân → Hạ → Thu → Đông. HS viết đúng chữ Q hoa, viết đúng Quỳnh và câu “Quỳnh ngắm những chồi non.”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu chữ Q hoa và chỉ từng nét: “Nét cong khép kín trước, sau đó nét lượn phía dưới. Chữ Q không viết thành chữ O.” GV nêu nhiệm vụ viết bảng con và làm bài tập nhanh.

    Học sinh

    HS quan sát, theo dõi cách viết mẫu, lấy bảng con và bút.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS viết tên Quỳnh và câu mẫu. Sau đó GV đưa bài 6 lên bảng và mời HS điền c, k, q; cho HS làm nhanh bài 2, 3, 4, 7 trên bảng con hoặc trên bài tương tác NeoEdu.

    Học sinh

    HS viết Q, Quỳnh, câu mẫu trên bảng con; làm bài tập điền c, k, q và trả lời nhanh các câu còn lại. Dự kiến: “Quỳnh viết qu, cây dùng c, kì dùng k vì đứng trước i.”

  3. Giáo viên

    GV kiểm tra bảng con, nhận xét nét viết Q và đối chiếu đáp án bài tập.

    Học sinh

    HS giơ bảng con và đọc đáp án. Dự kiến: “Q, c, k.” “Xuân, Hạ, Thu, Đông.”

  4. Giáo viên

    GV tóm tắt quy tắc chính tả: qu đi với Quỳnh; c trước a, o, ô, ư; k trước i, e, ê. GV khen HS viết đúng nét.

    Học sinh

    HS ghi nhớ quy tắc, sửa lỗi nếu có trong vở tập viết.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Kể chuyện Bốn mùa theo vai

Mục tiêu

Kể lại được câu chuyện theo ba phần; đọc hoặc nói rõ lời nhân vật; giới thiệu được phần đóng góp của một nàng tiên bằng 2 câu.

Nội dung

Nhóm 5 HS chia vai người kể, bốn nàng tiên và bà Đất. Kể theo ba phần: (1) các mùa nhắc nét đẹp của nhau; (2) Đông băn khoăn; (3) bà Đất giải thích ích lợi từng mùa. Người nghe đặt câu hỏi “Vì sao Đông cũng có ích?”. Sau đó mỗi HS chọn một nàng tiên và nói 2 câu giới thiệu phần đóng góp của mình (bài 8).

Sản phẩm dự kiến

Đề bài 8: Chọn một nàng tiên, nói 2 câu giới thiệu phần đóng góp của mình. Đáp án gợi ý: “Mình là mùa thu. Mình gợi bầu trời xanh và niềm vui các bạn trở lại trường.” Yêu cầu: đúng nét mùa trong truyện, có ngôi xưng của nhân vật, không khẳng định mọi nơi có thời tiết giống nhau. Sản phẩm: nhóm kể đủ ba phần; mỗi HS nói được 2 câu giới thiệu đúng nội dung.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia nhóm 5 HS, phát thẻ vai và nhắc: “Kể đủ ba phần, giọng từng nhân vật khác nhau. Người nghe chuẩn bị câu hỏi.”

    Học sinh

    HS nhận thẻ vai, đọc lại phần truyện liên quan và chuẩn bị lời kể.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh các nhóm, gợi ý khi HS bị lúng túng: “Bạn Đông nói gì khi thấy các mùa khác được khen?”

    Học sinh

    Các nhóm tập kể chuyện theo vai. Dự kiến: “Mình là mùa đông, mình nghĩ mình chẳng có ích gì.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 nhóm kể trước lớp và hỏi: “Vì sao Đông cũng có ích?” Sau đó mời một số HS giới thiệu 2 câu về nàng tiên mình chọn.

    Học sinh

    Nhóm kể trước lớp; HS khác trả lời câu hỏi. Dự kiến: “Đông có ích vì ấp ủ mầm sống để xuân về cây đâm chồi.” HS giới thiệu: “Mình là mùa hạ. Mình mang trái ngọt và hoa thơm cho cuộc sống.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét về giọng kể, cách thể hiện lời nhân vật. GV nhắc: khi nói về bạn bè, chỉ kể một đóng góp cụ thể, không so sánh ai có giá trị hơn ai.

    Học sinh

    HS lắng nghe và rút kinh nghiệm cho lần kể sau.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 25 phút

Mùa đẹp của quê em

Mục tiêu

Vận dụng cách viết và từ ngữ đã học để viết 3 câu về mùa hoặc khoảng thời tiết ở nơi em sống; liên hệ điều đáng quý ở mỗi mùa và mỗi vùng.

Nội dung

HS viết 3 câu về mùa hoặc khoảng thời tiết em thích ở nơi em sống (bài 9). Mỗi câu cần có tên mùa hoặc khoảng thời tiết, đặc điểm quan sát được và hoạt động hoặc lí do thích. Sau đó HS chia sẻ theo cặp đôi. GV giao thêm nhiệm vụ về nhà.

Sản phẩm dự kiến

Đề bài 9: Viết 3 câu về mùa hoặc khoảng thời tiết em thích ở nơi em sống. Đáp án gợi ý: “Em thích những ngày mùa khô dịu nắng. Buổi chiều, em ra sân chơi cầu lông cùng chị. Em thấy rất thoải mái.” Yêu cầu: có tên mùa/khoảng thời tiết; đặc điểm quan sát được; hoạt động hoặc lí do thích; đúng trải nghiệm địa phương. Sản phẩm: 3 câu viết vào vở, có ít nhất một câu nêu đặc điểm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Viết 3 câu theo gợi ý trong bảng bài tập. Em có thể dùng câu nêu đặc điểm đã học.” GV nhắc HS dựa vào trải nghiệm thật ở nơi mình sống.

    Học sinh

    HS nghe yêu cầu, nghĩ về mùa hoặc khoảng thời tiết em thích.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS yếu bằng câu hỏi gợi mở: “Mùa đó trời thế nào? Em thường làm gì vào lúc đó?”

    Học sinh

    HS viết 3 câu vào vở ô li. Dự kiến: “Em thích mùa mưa ở quê em. Chiều mưa, em đọc truyện cùng bà. Em thấy rất yên tĩnh.”

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu HS đổi vở cho bạn cùng bàn kiểm tra đủ ba câu và có đặc điểm; sau đó mời 3 HS đọc to.

    Học sinh

    Cặp đôi đọc bài cho nhau nghe, góp ý; 3 HS đọc trước lớp.

  4. Giáo viên

    GV chốt: mỗi mùa và mỗi vùng đều có vẻ đẹp riêng; không nên coi thường điều người khác yêu thích. GV giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhận nhiệm vụ về nhà và nhắc lại ý nghĩa của bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc đoạn truyện “Chuyện bốn mùa” và trả lời các câu hỏi sau:

  • Câu 1: Xuân, Hạ, Thu mỗi mùa nhắc đến điều gì đẹp? (Ghi ngắn gọn cho từng mùa.)
  • Câu 2: Vì sao Đông băn khoăn? Đông nghĩ mình thế nào?
  • Câu 3: Bà Đất giải thích mùa đông làm gì? Điều đó có ích gì cho mùa xuân?
  • Câu 4: Vì sao không nên chỉ thấy điều mình thích rồi coi nhẹ đóng góp của người khác?
  • Câu 5: Bảng ghép (điền vào ô trống):
    • Xuân: ………………………
    • Hạ: ………………………
    • Thu: ………………………
    • Đông: ………………………
  • Câu 6: Đánh dấu ✓ vào ý đúng: “Mọi nơi ở nước ta đều có bốn mùa rõ rệt.” ☐ “Thời tiết mỗi vùng có thể khác nhau.” ☐

Phiếu học tập số 2

Phân loại các câu sau vào bảng (ghi số thứ tự câu vào cột phù hợp):

  • Câu a: Nắng xuân dịu nhẹ.
  • Câu b: Các bạn rước đèn.
  • Câu c: Lá non xanh mướt.
  • Câu d: Bé tưới cây.
  • Câu e: Các bạn đang trò chuyện.

Cột 1 – Câu nêu đặc điểm (trả lời “thế nào?”):

  • ………………………

Cột 2 – Câu kể hoạt động (trả lời “làm gì?”):

  • ………………………

Đặt thêm một câu nêu đặc điểm về mùa em thích và đọc cho bạn cùng bàn nghe.

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại “Chuyện bốn mùa” cho người thân nghe, đọc đúng lời các nàng tiên và lời bà Đất.
  • Kể lại cho người thân nghe một đoạn truyện theo ba phần và hỏi người thân: “Vì sao mùa đông cũng có ích?”
  • Hoàn thành 3 câu về mùa hoặc khoảng thời tiết em thích ở nơi em sống, trong đó có ít nhất một câu nêu đặc điểm; viết vào vở ô li.
  • Luyện viết chữ Q hoa, tên Quỳnh và câu “Quỳnh ngắm những chồi non.” trong vở Tập viết 2.
  • Có thể làm thêm bài tương tác trên trang bài học NeoEdu: neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-1-chuyen-bon-mua để ôn lại kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.