NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 7. Vẻ đẹp quanh em

Giáo án Bài 2. Mùa nước nổi

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cảnh mùa nước nổi ở vùng sông Cửu Long qua bốn nhóm chi tiết: nước, cây và đất, cá, sinh hoạt.
  • Giải thích được vì sao cảnh sông nước trong bài vừa rộng lớn vừa gần gũi với con người, dựa trên chi tiết trong bài.
  • Nhận biết được nghĩa và tác dụng của các từ tả mưa (dầm dề, tí tách, ào ào); nêu được cách dùng dấu chấm và dấu hỏi trong câu.
  • Viết đúng chính tả các từ phù sa, mênh mông, dòng sông (s, d) và sông, xanh (s, x); viết được 3–4 câu theo trình tự lúc bắt đầu – diễn biến – sau đó – cảm nghĩ.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể và lời nhân vật, ngắt đúng sau các ý trọn vẹn; nghe – nói để trình bày chi tiết; viết đúng chính tả và viết 3–4 câu rõ ý.
  • Năng lực văn học: nhận biết các chi tiết tả cảnh sông nước trong giọng kể, cảm nhận vẻ đẹp rộng lớn, gần gũi của đồng bằng mùa nước nổi.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc thầm văn bản, tự ghi lại chi tiết tả cảnh vào phiếu học tập và tự kiểm tra đáp án của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo nhóm 4 để thống nhất nhóm chi tiết; trình bày kết quả và nhận xét bạn bằng câu đủ ý.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: vận dụng cách tả mưa, cách sắp xếp câu theo trình tự để viết về một cơn mưa em đã thấy.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: tích cực đọc, luyện viết chính tả và hoàn thành đủ các phiếu học tập.
  • Trách nhiệm: nhận biết nước sâu, dòng chảy có thể nguy hiểm; không tự xuống nước hoặc đi cầu tạm khi không có người lớn đi cùng.
  • Yêu nước: tự hào về vẻ đẹp thiên nhiên và cuộc sống của người dân vùng sông nước Cửu Long, quê hương đất nước.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 2, tập hai (Kết nối tri thức), bài “Mùa nước nổi”.
  • Tranh minh họa cảnh mùa nước nổi (ảnh minh họa trong sách hoặc tranh do GV chuẩn bị), bảng phụ.
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (in cho từng nhóm), bút dạ, bảng phụ ghi sẵn các từ khó và câu mẫu.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-2-mua-nuoc-noi (dùng ở phần luyện tập để HS kiểm tra nhanh đáp án).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, vở Luyện viết, bút chì, bút mực.
  • Bảng con, bút dạ, khăn lau.
  • Thẻ từ ghi các từ dầm dề, tí tách, ào ào, mênh mông, phù sa (mỗi nhóm một bộ).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Mùa nước lên ở quê em

Mục tiêu

Tạo hứng thú, huy động vốn sống của HS về cảnh mưa, nước lên và dẫn dắt vào bài đọc.

Nội dung

HS quan sát tranh và trả lời câu hỏi của GV; sau đó chơi trò “Gõ nhịp đoán mưa”: GV gõ ngón tay nhẹ, đều (tí tách), rồi gõ mạnh, nhanh (ào ào), HS đoán tiếng mưa nào.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được một hình ảnh về mưa hoặc nước lên mà em biết; nhận ra hai kiểu tiếng mưa khác nhau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh cảnh đồng ruộng ngập nước và hỏi: “Tranh vẽ cảnh gì? Em đã thấy nước lên ở đâu chưa?”. Sau đó GV gõ ngón tay trên bàn và hỏi: “Cô gõ nhẹ, đều là tiếng mưa gì? Gõ mạnh, dồn dập là tiếng mưa gì?”.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, trả lời: “Cảnh nước ngập đồng, có cây và nhà sàn.” HS đáp: “Em thấy nước lên ở ruộng quê em.” HS lắng nghe tiếng gõ.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS gõ nhịp hoặc bắt chước tiếng mưa, các bạn đoán.

    Học sinh

    HS thực hiện, các bạn trả lời: “Tí tách là tiếng mưa nhỏ.” “Ào ào là tiếng mưa to.”

  3. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc bài Mùa nước nổi, cùng tìm hiểu cảnh sông nước ở miền Tây.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 14 phút

Đọc và tìm hiểu cảnh mùa nước nổi

Mục tiêu

HS đọc rõ lời kể, nhóm các chi tiết tả cảnh thành bốn nhóm (nước, cây và đất, cá, sinh hoạt) và giải thích được nội dung bài.

Nội dung

GV đọc mẫu; HS đọc thầm, đọc nối tiếp. Nhóm 4 hoàn thành Phiếu học tập số 1: ghi chi tiết vào từng nhóm và trả lời câu hỏi về sự an toàn khi nước lên. Nhóm nhận xét, bổ sung.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành với các chi tiết đúng ở bốn nhóm; HS nêu được nội dung chính của bài và lưu ý an toàn khi nước lên.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, chú ý ngắt sau các cụm tả mặt nước. Sau đó GV phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ: “Mỗi nhóm đọc thầm, tìm chi tiết cho bốn nhóm và trả lời câu hỏi cuối phiếu.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm bài trong SGK. Nhóm trưởng phân việc: một bạn đọc, một bạn ghi, hai bạn tìm chi tiết.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý: “Nước sông hòa với đâu? Đàn cá đi đâu khi nước lên?” GV nhắc các nhóm dùng lời trong bài để trả lời.

    Học sinh

    HS trao đổi và ghi chi tiết. Ví dụ dự kiến: nước: “nước sông hòa với nước đồng”; cây và đất: “cây cỏ được bồi phù sa”; cá: “đàn cá bơi vào đồng sâu”; sinh hoạt: “người dân bắc lối đi bằng ván, tre”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày; các nhóm còn lại nhận xét. GV hỏi thêm: “Vì sao nói nước lên hiền hòa mà vẫn phải cẩn thận?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. HS trả lời dự kiến: “Nước lên êm, nhưng nước sâu và dòng chảy vẫn nguy hiểm, em không tự xuống nước.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: cảnh mùa nước nổi vừa rộng lớn (nước mênh mông, nối sông với đồng) vừa gần gũi (lối đi bằng ván, tre phục vụ sinh hoạt). GV nhấn mạnh: tả cảnh đẹp không thay cho quy tắc an toàn.

    Học sinh

    HS nhắc lại nội dung chính, ghi vào vở một câu tóm tắt về bài đọc.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Từ tả mưa và dấu câu

Mục tiêu

HS nhận biết nghĩa và cách dùng của dầm dề, tí tách, ào ào; phân biệt dấu chấm và dấu hỏi trong câu kể và câu hỏi.

Nội dung

Trò chơi “Ai đúng nghĩa”: nhóm 2 nối từ tả mưa với tiếng/cảnh phù hợp, sau đó đặt câu kể và câu hỏi về mưa theo Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành; HS nêu được: dầm dề gợi mưa kéo dài; tí tách gợi tiếng hạt nhỏ rơi; ào ào gợi tiếng mưa lớn; câu kể dùng dấu chấm, câu hỏi dùng dấu hỏi.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết ba từ dầm dề, tí tách, ào ào lên bảng và đọc mẫu. GV nêu yêu cầu: “Cặp đôi nối từ với cảnh mưa phù hợp, rồi đặt một câu kể và một câu hỏi về mưa.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc theo các từ. Cặp đôi nhận Phiếu học tập số 2.

  2. Giáo viên

    GV nhắc: “Không phải lúc nào cũng dùng một từ cho mọi cơn mưa.” GV mời 1–2 cặp làm mẫu trước lớp.

    Học sinh

    HS nối: dầm dề – mưa kéo dài, liên miên; tí tách – tiếng hạt mưa nhỏ rơi; ào ào – tiếng mưa lớn. HS đặt câu, ví dụ: “Mưa rơi tí tách trên mái.” và “Mưa đã tạnh chưa?”.

  3. Giáo viên

    GV chốt: câu kể kết thúc bằng dấu chấm; câu hỏi dùng dấu hỏi. GV đọc lại hai câu để HS nghe ngữ điệu khác nhau.

    Học sinh

    HS nhắc lại quy tắc dùng dấu câu và ghi vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 6 phút

Chính tả và trình tự viết đoạn văn tả cảnh

Mục tiêu

HS nhận biết cách viết đúng các từ có s/d, s/x và sắp xếp câu theo trình tự lúc bắt đầu – diễn biến – sau đó – cảm nghĩ.

Nội dung

GV hướng dẫn viết các từ phù sa, mênh mông, dòng sông và phân biệt s, d, x; đọc đoạn mẫu “Chiều nay, mây xám kéo tới…” và chỉ ra bốn phần của trình tự viết.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng các từ khó trên bảng con; nêu được trình tự bốn phần của đoạn viết mẫu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc từng từ phù sa, mênh mông, dòng sông và hỏi: “Từ nào viết s, từ nào viết d?”. GV đọc đoạn mẫu và yêu cầu HS xác định câu nào nói lúc bắt đầu, diễn biến, sau đó, cảm nghĩ.

    Học sinh

    HS viết vào bảng con. HS trả lời dự kiến: “Sông viết s, dòng viết d, xanh viết x.” Cảm nghĩ: “Em đứng trong nhà ngắm những giọt nước trên lá.”

  2. Giáo viên

    GV nhận xét bảng con và chốt trình tự viết. GV nhấn mạnh: không chép nguyên mẫu, cần viết theo cảnh em đã thấy.

    Học sinh

    HS sửa lỗi chính tả (nếu có) và ghi nhớ trình tự bốn phần.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Luyện tập đọc hiểu và từ ngữ

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về chi tiết tả cảnh, nghĩa từ và cách hiểu “nước hiền hòa” để làm bài tập trắc nghiệm và ghép từ.

Nội dung

Làm Phiếu học tập số 3, bài 2 đến bài 5. Lớp kiểm tra đáp án bằng bảng con và trang bài học NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 2: C (người dân bắc lối đi bằng ván trong mùa nước lên – chi tiết cho thấy nước và sinh hoạt gắn với nhau). Bài 3: B (cách tả nước lên tương đối êm, không phải lời cho phép trẻ tự xuống nước). Bài 4: phù sa – chất đất mịn nước sông mang theo; mênh mông – rộng lớn, khó thấy bờ; dầm dề – mưa kéo dài, liên miên. Bài 5: A, B, D (nước sông hòa với nước đồng; đàn cá bơi vào đồng sâu; cây cỏ được bồi phù sa); C không đúng vì là đồ dùng học tập.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc yêu cầu bài 2–5 trong Phiếu học tập số 3. Với bài 4, GV phát thẻ từ cho nhóm để ghép từ với nét nghĩa.

    Học sinh

    HS đọc yêu cầu, làm bài cá nhân; nhóm ghép thẻ từ.

  2. Giáo viên

    GV đi kiểm tra, hỏi các em làm bài chậm: “Vì sao em chọn đáp án này? Chi tiết nào trong bài cho em biết điều đó?”

    Học sinh

    HS giơ bảng con đáp án (A, B, C) và giải thích bằng một chi tiết trong bài.

  3. Giáo viên

    GV chữa bài trên bảng phụ, sau đó mở trang bài tập tương tác NeoEdu để HS kiểm tra nhanh.

    Học sinh

    HS đối chiếu đáp án, sửa bài của mình.

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: “Nước hiền hòa” chỉ cách tả cảnh nước lên êm; không thay cho quy tắc an toàn với nước.

    Học sinh

    HS nhắc lại ý chính và điều chỉnh bài làm nếu sai.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện chính tả và dấu câu

Mục tiêu

HS điền đúng s/x, chọn đúng dấu câu trong câu hỏi về mưa.

Nội dung

Làm bài 6 và bài 7 trong Phiếu học tập số 3 theo hình thức “Giơ bảng con”.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 6: dòng sông (s), xanh tươi (x) – điền s | x. Bài 7: A. Mưa đã tạnh chưa? (chưa tạo câu hỏi nên dùng dấu hỏi).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc câu “dòng {{1}}ông; {{2}}anh tươi” và câu “Mưa đã tạnh chưa?”, yêu cầu HS giơ bảng con đáp án.

    Học sinh

    HS lắng nghe, viết đáp án ra bảng con.

  2. Giáo viên

    GV kiểm tra nhanh, yêu cầu HS giải thích: “Vì sao sông viết s, xanh viết x?”

    Học sinh

    HS giơ bảng con: s | x; A. HS giải thích: “Sông viết s, xanh viết x, không dựa vào cách phát âm địa phương.”

  3. Giáo viên

    GV chốt kiến thức chính tả và dấu câu, khen các em làm đúng nhanh.

    Học sinh

    HS sửa bài và ghi vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Viết về một cơn mưa em đã thấy

Mục tiêu

HS vận dụng từ tả mưa, cách sắp xếp câu theo trình tự để viết 3–4 câu về một cơn mưa hoặc hiện tượng thiên nhiên gần gũi với em.

Nội dung

Viết 3–4 câu theo trình tự lúc bắt đầu – diễn biến – sau đó – cảm nghĩ, dùng ít nhất một từ tả mưa (dầm dề, tí tách hoặc ào ào). Cặp đôi đọc bài cho nhau nghe và góp ý.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 3–4 câu rõ ý, có trình tự và có cảm nhận. Gợi ý đáp án: Buổi trưa, trời bỗng tối lại. Những hạt mưa gõ lộp bộp lên mái tôn. Cây trước sân rung rinh trong gió. Em ngồi bên cửa sổ nghe tiếng mưa. (HS viết theo trải nghiệm của mình, không sao chép mẫu.)

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Em hãy nhớ một cơn mưa hoặc một hiện tượng thiên nhiên em đã thấy, viết 3–4 câu theo bốn phần.” GV ghi gợi ý trên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại yêu cầu, nhớ lại cảnh mình đã thấy và viết nháp.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc HS dùng dấu chấm ở câu kể, dấu hỏi nếu có câu hỏi. Sau đó mời cặp đôi đọc cho nhau nghe.

    Học sinh

    HS viết bài vào vở. Cặp đôi đọc bài, góp ý: “Câu này rõ rồi, bạn nên thêm từ tả âm thanh.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc bài trước lớp; cả lớp nhận xét về trình tự và cảm nhận.

    Học sinh

    HS đọc bài, các bạn nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV khen các bài có cảm nhận riêng và nhắc: “Viết về điều em đã thấy thì câu sẽ sinh động hơn.”

    Học sinh

    HS sửa bài theo góp ý và hoàn thiện đoạn văn.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài Mùa nước nổi và hoàn thành bảng sau:

  • Nước: Tìm chi tiết tả nước lên (ví dụ: nước sông hòa với nước đồng).
  • Cây và đất: Tìm chi tiết về cây cỏ và phù sa.
  • Cá: Tìm chi tiết về đàn cá khi nước lên.
  • Sinh hoạt: Tìm chi tiết về cách người dân đi lại (ví dụ: lối đi bằng ván, tre).
    Câu hỏi: Vì sao nói nước lên hiền hòa nhưng vẫn phải cẩn thận?
    Đáp án gợi ý: Nước lên êm nhưng nước sâu và dòng chảy vẫn nguy hiểm; không tự xuống nước hoặc đi cầu tạm khi không có người lớn.

Phiếu học tập số 2

Nối từ với nghĩa phù hợp:

  • dầm dề – mưa kéo dài, liên miên
  • tí tách – tiếng hạt mưa nhỏ rơi
  • ào ào – tiếng mưa lớn
    Đặt một câu kể về mưa và một câu hỏi về mưa, nhớ dùng đúng dấu câu.
    Gợi ý: Mưa rơi tí tách trên mái. / Mưa đã tạnh chưa?

Phiếu học tập số 3

Bài 2. Chi tiết nào cho thấy nước và sinh hoạt gắn với nhau?
A. Trên trời có mây
B. Một cây có nhiều lá
C. Người dân bắc lối đi bằng ván trong mùa nước lên
Bài 3. Nói “nước hiền hòa” trong bài có nghĩa nào phù hợp?
A. Cá không bao giờ bơi theo nước
B. Cách tả nước lên tương đối êm, không phải lời cho phép trẻ tự xuống nước
C. Nước không thể gây nguy hiểm trong mọi hoàn cảnh
Bài 4. Ghép từ với nét nghĩa: phù sa; mênh mông; dầm dề.
Bài 5. Chọn các chi tiết thuộc cảnh vật:
A. Nước sông hòa với nước đồng
B. Đàn cá bơi vào đồng sâu
C. Trang vở kẻ ô
D. Cây cỏ được bồi phù sa
Bài 6. Điền s hoặc x: dòng {{1}}ông; {{2}}anh tươi.
Bài 7. Câu nào dùng dấu đúng để hỏi mưa đã tạnh hay chưa?
A. Mưa đã tạnh chưa?
B. Mưa đã tạnh chưa.
C. Mưa đã tạnh chưa,
Đáp án: Bài 2: C; Bài 3: B; Bài 4: phù sa – chất đất mịn nước sông mang theo; mênh mông – rộng lớn, khó thấy bờ; dầm dề – mưa kéo dài, liên miên; Bài 5: A, B, D; Bài 6: s | x; Bài 7: A.

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc thêm một bài về các mùa, ghi lại một nét khác với nơi em sống (ví dụ: mùa mưa, mùa khô, cảnh vật thay đổi thế nào).
  • Viết lại đoạn văn về một cơn mưa em đã thấy, sửa lỗi chính tả và dấu câu; đọc cho người thân nghe.
  • Ghi nhớ: Bài đọc kể cảnh mùa nước nổi ở vùng sông Cửu Long. Nước dâng nối sông với đồng ruộng, đem phù sa và đàn cá vào sâu. Người dân bắc những lối đi bằng ván, tre để sinh hoạt. Qua giọng kể, cảnh sông nước vừa rộng lớn vừa gần gũi với con người.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.