Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 7. Vẻ đẹp quanh em

Giáo án Bài 3. Họa mi hót

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cảnh mùa xuân trong bài qua các chi tiết thuộc bầu trời, mặt hồ và mặt đất.
  • Giải thích được ý nghĩa của cách nói “hoa thức giấc” như cách tả cảnh vật gần gũi như người, không phải quy luật khoa học.
  • Nhận biết và sử dụng đúng các từ tả âm thanh và ánh sáng: vang lừng, dìu dặt, lấp lánh.
  • Viết đúng chữ R hoa và câu “Rạng đông, chim gọi nhau trong vườn.”
  • Kể lại được truyện Hồ nước và mây bằng lời riêng, nêu được ý cần nhau, biết giúp nhau.
  • Vận dụng được cách viết câu có từ ngữ đã học để viết 2–3 câu về cách bạn bè giúp nhau.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể, lời nhân vật với giọng thong thả, sáng rõ; nghe và nhận xét đúng phần kể của bạn; viết đúng chữ R hoa và câu đơn giản có từ tả âm thanh.
  • Năng lực văn học: nhận ra cách tả giàu hình ảnh, tưởng tượng trong bài; dùng chi tiết để giải thích nội dung và hiểu thông điệp về sự gắn bó, cần nhau giữa mây và hồ.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài và tự kiểm tra kết quả ghép từ, xếp mạch truyện.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp và nhóm, trao đổi, nhận xét cách kể của bạn một cách lịch sự.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy nghĩ cách giải thích hình ảnh tưởng tượng và liên hệ bài học với cách giúp đỡ bạn bè trong cuộc sống.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết chữ R và hoàn thành đầy đủ phiếu học tập.
  • Trách nhiệm: làm phần việc được giao trong nhóm và hoàn thành bài tập về nhà.
  • Nhân ái: biết cách giúp đỡ bạn bè và thể hiện thái độ cảm ơn khi được giúp đỡ.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh họa bài “Họa mi hót” (SGK Tiếng Việt 2, tập hai, Kết nối tri thức).
  • Bảng phụ ghi đoạn luyện đọc và câu “Rạng đông, chim gọi nhau trong vườn.”
  • Bộ thẻ từ: vang lừng, dìu dặt, lấp lánh, trong trẻo và thẻ hình minh họa tương ứng.
  • Tranh hoặc thẻ hình: hồ, mây, nắng, mưa, nước bốc hơi để kể chuyện.
  • Âm thanh tiếng chim hót (ghi âm ngắn) và máy chiếu hoặc loa.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in sẵn cho mỗi nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-3-hoa-mi-hot (dùng ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, tập hai.
  • Vở bài tập Tiếng Việt 2, bút chì, bút màu.
  • Bảng con, bút viết bảng và khăn lau.
  • Phiếu học tập (phát theo nhóm, nếu được GV phát).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 8 phút

Nghe tiếng chim đoán cảnh

Mục tiêu

Tạo hứng thú, kết nối trải nghiệm của HS với âm thanh thiên nhiên và dẫn vào bài đọc.

Nội dung

GV cho HS nghe đoạn âm thanh tiếng chim hót, yêu cầu HS nói tên cảm giác mà âm thanh gợi ra và tìm từ tả tiếng chim.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất 2 từ tả tiếng chim (ví dụ: trong trẻo, líu lo) và nói được cảm nhận của mình khi nghe.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Các em hãy nhắm mắt lắng nghe và cho cô biết các em nghe thấy gì.” GV bật âm thanh tiếng chim trong khoảng 30 giây.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhắm mắt và giữ im lặng để cảm nhận âm thanh.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Tiếng chim trong bản ghi âm nghe như thế nào? Em nghĩ đây là buổi nào trong ngày?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Tiếng chim hót vui, trong trẻo.” “Có lẽ là buổi sáng.” Một số HS nói: “Nghe như có nhiều chim cùng hót.”

  3. Giáo viên

    GV ghi lên bảng các từ HS nêu, gợi ý thêm: “Có bạn nào muốn dùng từ để tả tiếng chim hay hơn không?”

    Học sinh

    HS nói từ, ví dụ: trong trẻo, líu lo, vui tai. HS khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi các em biết lắng nghe và tìm từ. GV nói: “Hôm nay chúng ta sẽ đọc bài Họa mi hót để xem tác giả tả tiếng chim và cảnh mùa xuân như thế nào.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 22 phút

Đọc và cảm nhận cảnh mùa xuân

Mục tiêu

Đọc rõ lời kể với giọng thong thả, sáng rõ; sắp xếp được chi tiết theo bầu trời – mặt hồ – mặt đất; giải thích được cách nói “hoa thức giấc”.

Nội dung

HS đọc thầm bài “Họa mi hót”, luyện đọc theo nhóm 4, sau đó làm Phiếu học tập số 1: sắp chi tiết theo ba khung bầu trời, mặt hồ, mặt đất và trả lời câu hỏi về “hoa thức giấc”.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã điền đủ ba khung chi tiết; HS giải thích được “hoa thức giấc” là cách tả cảnh vật như người, làm cảnh gần gũi, sinh động.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu đoạn đầu bài với giọng thong thả, nhấn các từ gợi âm thanh và ánh sáng. GV nêu nhiệm vụ: “Đọc thầm, gạch dưới những chi tiết về bầu trời, mặt hồ, mặt đất; sau đó các nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1.”

    Học sinh

    HS lắng nghe GV đọc mẫu, đọc thầm bài và gạch chân các chi tiết theo yêu cầu.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức nhóm 4 luyện đọc nối tiếp từng câu, đi quanh lớp hỗ trợ. GV hỏi: “Chi tiết nào ở trên cao? Chi tiết nào ở mặt hồ? Chi tiết nào ở mặt đất?” GV hỏi thêm: “Khi tác giả nói hoa thức giấc, em hiểu hoa như thế nào?”

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp trong nhóm, thảo luận và điền Phiếu học tập số 1. HS trả lời dự kiến: Bầu trời có mây và tiếng chim; mặt hồ có sóng hồ lấp lánh; mặt đất có hoa. “Hoa thức giấc” nghĩa là hoa được tả như người đang tỉnh dậy, cảnh vật trở nên gần gũi và vui tươi.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày kết quả sắp chi tiết; mời 1 HS đọc to đoạn thể hiện cảnh mặt hồ. GV hỏi: “Vì sao tác giả lại nói như vậy?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày bảng chi tiết và đọc đoạn văn. HS trả lời dự kiến: Tác giả muốn làm cảnh mùa xuân sinh động như người đang vui; đây là cách tả giàu tưởng tượng.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Bài tả cảnh theo ba lớp bầu trời – mặt hồ – mặt đất; “hoa thức giấc” là cách nói tưởng tượng làm cảnh vật gần gũi, không phải nguyên nhân khoa học. GV nhắc HS đọc rõ, đọc thong thả khi tả cảnh.

    Học sinh

    HS nhắc lại cách sắp chi tiết và ý nghĩa của “hoa thức giấc”, sửa phiếu nếu cần.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ tả âm thanh, ánh sáng và chữ R hoa

Mục tiêu

Nhận biết nghĩa và cách dùng các từ vang lừng, dìu dặt, lấp lánh; viết đúng chữ R hoa và câu luyện viết.

Nội dung

GV dùng thẻ từ và tranh để giải nghĩa ba từ; HS ghép từ với hình tương ứng. Sau đó HS luyện viết chữ R hoa trên bảng con và viết câu “Rạng đông, chim gọi nhau trong vườn.”

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng ba từ với âm thanh hoặc ánh sáng tương ứng; viết đúng chữ R hoa, câu đúng mẫu, chữ đều nét, có dấu chấm cuối câu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa thẻ từ vang lừng, dìu dặt, lấp lánh và nói: “Lấp lánh tả ánh sáng, không tả tiếng. Vang lừng và dìu dặt tả âm thanh.” GV yêu cầu HS xem chữ R hoa trên bảng phụ, chỉ phần cong phía trên và nét chân xiên.

    Học sinh

    HS quan sát thẻ từ, nghe giải nghĩa và quan sát cách viết chữ R hoa.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức trò chơi “Ghép đúng thẻ”: GV đọc một câu có từ, HS giơ thẻ đúng. Ví dụ: “Tiếng sáo buổi chiều rất dìu dặt.” GV hướng dẫn HS viết chữ R hoa trên bảng con rồi viết câu “Rạng đông, chim gọi nhau trong vườn.”

    Học sinh

    HS giơ thẻ: dìu dặt (âm thanh), lấp lánh (ánh sáng), vang lừng (âm thanh vang xa). HS viết chữ R hoa và câu mẫu trên bảng con, đọc thầm để kiểm tra lỗi.

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS giơ bảng con để cả lớp nhận xét về độ cao, nét chữ và khoảng cách giữa các chữ. GV hỏi: “Chữ R hoa khác chữ P ở chỗ nào?”

    Học sinh

    HS giơ bảng và nhận xét. HS trả lời dự kiến: R có nét cong phía trên và nét chân xiên; P không có nét chân xiên như vậy.

  4. Giáo viên

    GV chốt nghĩa ba từ và cách viết chữ R hoa; nhắc HS viết chữ đều nét, ngay hàng.

    Học sinh

    HS nhắc lại nghĩa các từ và tự sửa chữ viết của mình.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Kể lại truyện Hồ nước và mây

Mục tiêu

Kể được truyện bằng lời riêng, sắp xếp đúng mạch truyện và nêu được ý cần nhau, biết giúp nhau.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2: xếp các ý theo đúng mạch truyện Hồ nước và mây; sau đó luyện kể theo cặp, nhận xét phần hai nhân vật giúp nhau.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 xếp đúng thứ tự: Hồ chê mây che nắng; Mây bỏ đi, hồ cạn và cầu cứu; Mây đem mưa giúp hồ; Hồ giúp nước bốc hơi để tiếp sức cho mây. HS kể được truyện bằng lời riêng và nêu được ý cần nhau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV kể ngắn truyện Hồ nước và mây theo SGK, sau đó phát Phiếu học tập số 2 và nêu nhiệm vụ: “Xếp các ý theo đúng thứ tự câu chuyện.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc các ý trên phiếu và thảo luận theo cặp.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỏi: “Lúc đầu hồ và mây có hiểu nhau không? Điều gì khiến hai bên nhận ra cần giúp nhau?”

    Học sinh

    HS xếp thứ tự và trả lời dự kiến: Lúc đầu hồ và mây trách nhau; khi hồ cạn và mây yếu, hai bên mới nhận ra cần nhau. Sau đó HS luyện kể theo cặp bằng lời riêng.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS kể trước lớp; yêu cầu HS khác nhận xét phần kể đã nêu được ý hai nhân vật giúp nhau chưa.

    Học sinh

    HS kể: “Hồ chê mây che nắng nên mây bỏ đi…”. HS nhận xét: “Bạn đã nói hồ giúp mây bằng cách làm nước bốc hơi.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: Hồ và mây đều có lúc chưa hiểu nhau nhưng cuối cùng biết cần nhau, biết giúp nhau. GV nhắc HS khi kể cần nêu cả sự giúp đỡ của hai bên, không chỉ nói ai có lỗi.

    Học sinh

    HS nhắc lại ý chính: cần nhau, biết giúp nhau.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập đọc hiểu, từ ngữ và chính tả

Mục tiêu

Củng cố cách tả cảnh, nghĩa từ tả âm thanh, chính tả r/d/gi và viết câu có từ trong trẻo.

Nội dung

HS làm các bài tập: (2) chọn nhóm chi tiết bao quát cách quan sát cảnh; (3) hiểu “hoa thức giấc”; (4) ghép từ với sự vật; (5) chọn từ tả tiếng chim; (6) điền r, d hoặc gi; (8) viết một câu tả tiếng chim có từ “trong trẻo”. Có thể làm nhanh trên học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (2) B. Bầu trời, mặt hồ và mặt đất; (3) A. Hoa được tả như người để gợi cảnh sống động; (4) dìu dặt – tiếng nhạc êm; lấp lánh – ánh sáng trên sóng; xốp – đám mây trắng; (5) A, B, D (trong trẻo, vang lừng, dìu dặt); (6) rạng đông, dìu dặt → r, d; (8) Ví dụ: Tiếng chim trong trẻo vang lên từ cây khế sau nhà.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa các câu hỏi bài tập lên bảng phụ hoặc trang bài học số và nêu yêu cầu: “Làm cá nhân trước, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn.”

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài cá nhân vào vở hoặc bảng con.

  2. Giáo viên

    GV đi kiểm tra, gợi ý khi HS lúng túng: “Muốn chọn đúng, em hãy nghĩ tiếng chim nghe như thế nào?” GV hướng dẫn HS dùng bài tập tương tác trên trang NeoEdu để tự kiểm tra.

    Học sinh

    HS làm bài, đối chiếu với bạn cùng bàn và tự kiểm tra trên học liệu số nếu có. HS trả lời dự kiến: Rạng đông viết bằng r; dìu dặt viết bằng d; trong trẻo, vang lừng, dìu dặt đều là từ tả tiếng chim.

  3. Giáo viên

    GV mời một số HS đọc đáp án và giải thích lí do chọn; GV nhận xét và sửa lỗi nếu có.

    Học sinh

    HS đọc đáp án và giải thích. Ví dụ: “Vuông vức tả hình dáng, không tả tiếng nên em không chọn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt các kiến thức trọng tâm: từ tả âm thanh, ánh sáng; chính tả r/d; cách viết câu đầy đủ, có dấu chấm cuối câu.

    Học sinh

    HS sửa bài theo đáp án và ghi nhớ lưu ý.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Giúp nhau như mây và hồ

Mục tiêu

Vận dụng cách viết câu và ý nghĩa cần nhau, biết giúp nhau vào tình huống gần gũi với HS.

Nội dung

HS viết 2–3 câu về cách em và bạn có thể giúp nhau, nêu một việc mỗi bên có thể giúp, thể hiện quan hệ hai chiều; sau đó chia sẻ trong nhóm đôi và đóng vai một tình huống giúp đỡ bạn.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn 2–3 câu đúng mẫu, có chủ ngữ, vị ngữ, dấu chấm cuối câu, thể hiện sự giúp đỡ hai chiều. Ví dụ: Bạn Minh giúp em đọc một tiếng khó. Em chỉ bạn cách gấp con thuyền giấy. Chúng em cùng cảm ơn nhau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống: “Nếu bạn trong lớp chưa hiểu bài, em có thể giúp bạn thế nào? Bạn có thể giúp em điều gì?” GV yêu cầu HS viết 2–3 câu vào vở.

    Học sinh

    HS suy nghĩ và viết 2–3 câu vào vở, dùng đúng dấu chấm cuối câu.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức chia sẻ theo cặp đôi, khuyến khích HS đổi bài cho nhau kiểm tra. GV mời 2 cặp đóng vai một cảnh giúp đỡ bạn.

    Học sinh

    HS đọc cho bạn nghe, góp ý; 2 cặp lên đóng vai. HS trả lời dự kiến: “Bạn Lan giúp mình tô màu bài vẽ, mình giúp bạn tính toán.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS đọc đoạn văn trước lớp; nhận xét về nội dung và cách viết câu.

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn và lắng nghe nhận xét của bạn.

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi những HS biết giúp đỡ bạn và cảm ơn nhau. GV nhắc: Giúp nhau là việc làm cần có hai chiều, như hồ và mây trong truyện.

    Học sinh

    HS nêu điều em rút ra từ bài học và cam kết giúp đỡ bạn trong thời gian tới.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Sắp các chi tiết trong bài Họa mi hót vào ba khung:

  • Bầu trời: ...
  • Mặt hồ: ...
  • Mặt đất: ...
    Gợi ý các chi tiết cần sắp xếp: mây, tiếng chim hót, sóng hồ, ánh sáng trên mặt nước, hoa.

Bài 2. Em hiểu cụm từ “hoa thức giấc” là gì? Viết 1 câu trả lời.

  • ...

Bài 3. Nối từ với đặc điểm tương ứng:

  • vang lừng – ...
  • dìu dặt – ...
  • lấp lánh – ...

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Xếp các ý sau theo đúng thứ tự câu chuyện Hồ nước và mây (ghi số 1 đến 4):

  • Hồ cạn, xin mây giúp; mây đem mưa tới.
  • Hồ chê mây che nắng nên mây bỏ đi.
  • Hồ giúp nước bốc hơi lên để tiếp sức cho mây.
  • Mây yếu đi và hồ lại nhờ nắng giúp.

Bài 2. Theo em, hồ và mây đã thay đổi cách nghĩ về nhau như thế nào? Viết 1–2 câu.

  • ...

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại bài Họa mi hót cho người thân nghe, đọc rõ lời kể và lời nhân vật.
  • Kể cho người thân nghe câu chuyện Hồ nước và mây bằng lời của em, nhớ nêu hai nhân vật cần nhau, biết giúp nhau.
  • Viết 2–3 câu về một việc em đã giúp bạn hoặc bạn đã giúp em, dùng đúng dấu chấm cuối câu và viết chữ R hoa đều nét.
  • Luyện viết câu “Rạng đông, chim gọi nhau trong vườn.” hai lần vào vở ô li.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.