Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 1. Em lớn lên từng ngày

Giáo án Bài 3. Niềm vui của Bi và Bống

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, đọc phân biệt lời Bi, lời Bống và giọng đọc vui nhẹ ở câu kết truyện “Niềm vui của Bi và Bống”.
  • Nêu được điều Bi và Bống nghĩ đến khi có vàng và khi không có vàng, từ đó hiểu niềm vui thật sự nằm ở tình anh em quan tâm, yêu thương nhau.
  • Phân biệt được từ ngữ chỉ người (trả lời câu hỏi “Ai?”) và từ ngữ chỉ vật (trả lời câu hỏi “Cái gì?”).
  • Nhận ra được câu thể hiện sự ngạc nhiên nhờ các từ “kìa, quá” và dấu chấm than.
  • Viết đúng chữ hoa Ă, Â và câu ứng dụng “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.” với nét chữ đều, dấu đặt cân đối.
  • Kể lại được 1–2 đoạn của câu chuyện theo tranh, nói rõ ràng, đổi giọng khi nhập vai Bi và Bống.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng và đọc phân biệt lời nhân vật; phân loại từ ngữ chỉ người, chỉ vật; viết đúng chữ hoa Ă, Â; kể lại 1–2 đoạn truyện theo tranh.
  • Năng lực văn học: nhận biết tình cảm anh em yêu thương, nghĩ cho nhau qua hành động vẽ tặng món đồ người kia thích; hiểu thông điệp về niềm vui thật sự.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc thầm, tự tìm câu trả lời trong bài đọc và tự kiểm tra lại kết quả viết chữ hoa của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm, đọc phân vai, nhận xét và góp ý cho bạn khi kể chuyện theo tranh.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: giải thích được vì sao không có vàng mà hai anh em vẫn vui; sáng tạo lời kể khi nhập vai.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết yêu thương, quan tâm và nghĩ cho anh chị em trong gia đình qua việc nêu một việc làm yêu thương em đã làm cho anh/chị/em.
  • Chăm chỉ: chịu khó luyện đọc, luyện viết chữ hoa và tập kể chuyện, hoàn thành đầy đủ các phiếu học tập.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh họa cầu vồng và bốn tranh kể chuyện trong sách Tiếng Việt 2 (hoặc tranh do GV chuẩn bị).
  • Bảng phụ ghi đoạn văn cần đọc phân vai; bảng phụ ghi câu ứng dụng “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.”.
  • Thẻ từ: Bi, Bống, anh, em, búp bê, ô tô, ngựa hồng, quần áo, hũ vàng, bút màu.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in sẵn cho mỗi nhóm).
  • Máy chiếu hoặc bảng tương tác; học liệu số NeoEdu: trang bài học “Bài 3. Niềm vui của Bi và Bống” (neoedu.vn/learn/2/vietnamese/bai-3-niem-vui-cua-bi-va-bong) – dùng phần bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập.
  • Mẫu chữ hoa Ă, Â và khung chữ, phấn/bút viết bảng.

2. Học sinh

  • SGK Tiếng Việt 2, tập một.
  • Vở Tập viết 2, bút chì, bút mực, bảng con và bút viết bảng.
  • Bút màu hoặc bút chì để tô đáp án, bút dạ cho bảng nhóm.
  • Bảng nhóm nhỏ (hoặc giấy A4) cho hoạt động nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai nhanh hơn: Cầu vồng và thẻ từ

Mục tiêu

Tạo hứng thú, kết nối trải nghiệm của HS với cầu vồng sau mưa và gợi nhớ các từ chỉ người, chỉ vật.

Nội dung

GV cho HS quan sát tranh cầu vồng và trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV giơ thẻ từ, HS nói nhanh “Ai” nếu là từ chỉ người, “Cái gì” nếu là từ chỉ vật.

Sản phẩm dự kiến

HS hào hứng tham gia, nêu được ít nhất một điều về cầu vồng và phân biệt được một số từ chỉ người, chỉ vật ban đầu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh cầu vồng và hỏi: “Các em có thấy cầu vồng bao giờ chưa? Cầu vồng thường xuất hiện khi nào?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh, trả lời dự kiến: “Cầu vồng có nhiều màu.” “Cầu vồng xuất hiện sau cơn mưa.”

  2. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi: giơ thẻ “Bống”, “búp bê”, “anh”, “ô tô”, “em”, “bút màu”; HS giơ tay đúng và trả lời “Ai” hoặc “Cái gì”.

    Học sinh

    HS chơi theo nhóm đôi, trả lời dự kiến: thẻ “Bống” – “Ai”; thẻ “búp bê” – “Cái gì”.

  3. Giáo viên

    GV tuyên dương nhóm nhanh và chính xác, dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta cùng đọc câu chuyện về hai anh em Bi và Bống gặp cầu vồng.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhắc lại tên bài: “Niềm vui của Bi và Bống”.

  4. Giáo viên

    GV ghi tên bài lên bảng và nêu mục tiêu tiết học.

    Học sinh

    HS mở SGK ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và tìm hiểu câu chuyện Niềm vui của Bi và Bống

Mục tiêu

Đọc đúng, đọc phân biệt lời nhân vật; hiểu nội dung truyện và tình cảm anh em yêu thương, nghĩ cho nhau.

Nội dung

HS đọc thầm và đọc to truyện theo đoạn, đọc phân vai Bi, Bống, người dẫn chuyện; sau đó làm Phiếu học tập số 1 (câu hỏi đọc hiểu) theo nhóm 4. Giải nghĩa từ “hũ”: bình nhỏ, giữa phình ra, dùng để đựng đồ.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành; HS đọc đúng, phân biệt được lời Bi và lời Bống; nêu được ý “niềm vui thật sự nằm ở tình anh em”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, nhấn giọng ngạc nhiên ở lời Bi khi thấy cầu vồng, giọng hồn nhiên ở lời Bống, giọng vui nhẹ ở câu kết. GV giải nghĩa từ “hũ” và đưa hình ảnh bình hũ thật hoặc tranh để HS hình dung.

    Học sinh

    HS nghe và quan sát, nhắc lại từ “hũ”: “Hũ là cái bình nhỏ, giữa phình ra, dùng để đựng đồ.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn luyện đọc: đọc nối tiếp từng câu, sau đó đọc theo cặp; mời 2–3 nhóm đọc phân vai. Đồng thời phát Phiếu học tập số 1 và hướng dẫn nhóm trao đổi các câu hỏi: “Bi và Bống thấy cầu vồng khi nào?” “Dưới chân cầu vồng, Bi nói có gì?” “Khi không có vàng, Bống và Bi làm gì?”

    Học sinh

    HS luyện đọc theo hướng dẫn; nhóm thảo luận và trả lời dự kiến: “Khi cơn mưa vừa dứt.” “Bi nói có bảy hũ vàng.” “Bống sẽ vẽ tặng anh ngựa hồng và ô tô; Bi sẽ vẽ tặng em búp bê và quần áo.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm trình bày; hỏi: “Vì sao không có vàng mà hai anh em vẫn vui?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì hai anh em nghĩ cho nhau, em muốn vẽ tặng anh, anh muốn vẽ tặng em nên các bạn vẫn vui.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Niềm vui thật sự của Bi và Bống không nằm ở vàng bạc mà ở tình anh em yêu thương, quan tâm nhau.” Nhắc HS đọc đúng giọng từng nhân vật.

    Học sinh

    HS nhắc lại ý chính và tự đánh giá cách đọc của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ ngữ chỉ người, từ ngữ chỉ vật và câu thể hiện sự ngạc nhiên

Mục tiêu

Phân biệt được từ chỉ người, từ chỉ vật bằng câu hỏi “Ai?”, “Cái gì?”; nhận ra câu thể hiện sự ngạc nhiên.

Nội dung

HS làm việc nhóm 4 với Phiếu học tập số 2: phân loại các từ trong bảng, tìm từ chỉ người/chỉ vật trong đoạn truyện và tìm các từ thể hiện sự ngạc nhiên trong câu “Cầu vồng kìa! Em nhìn xem. Đẹp quá!”.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 đã hoàn thành; HS phân loại đúng từ chỉ người (Bi, Bống, anh, em) và từ chỉ vật (hũ vàng, búp bê, quần áo, ô tô, bút màu); nêu được các từ “kìa, quá” và dấu chấm than là dấu hiệu của câu ngạc nhiên.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu mẹo: hỏi “Ai?” để tìm từ chỉ người, hỏi “Cái gì?” để tìm từ chỉ vật. GV làm mẫu với từ “Bống” và “hũ vàng”.

    Học sinh

    HS theo dõi và nhắc lại: “Bống trả lời câu hỏi Ai? nên là từ chỉ người.” “Hũ vàng trả lời câu hỏi Cái gì? nên là từ chỉ vật.”

  2. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, hướng dẫn nhóm phân loại. Viết lên bảng câu “Cầu vồng kìa! Em nhìn xem. Đẹp quá!” và hỏi: “Câu này do ai nói? Em nhận ra điều gì qua các từ và dấu câu?”

    Học sinh

    HS làm phiếu theo nhóm; trả lời dự kiến: “Đây là lời của Bi.” “Có các từ kìa, quá và dấu chấm than nên thể hiện sự ngạc nhiên, thích thú.”

  3. Giáo viên

    GV mời nhóm đại diện trình bày bảng phân loại; cả lớp nhận xét và GV chỉnh sửa nếu cần.

    Học sinh

    HS trình bày; các nhóm khác bổ sung hoặc đồng ý với kết quả.

  4. Giáo viên

    GV chốt: từ chỉ người trả lời “Ai?”, từ chỉ vật trả lời “Cái gì?”; câu ngạc nhiên thường có kìa, quá, dấu chấm than.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và nêu lại mẹo phân biệt trong vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Viết chữ hoa Ă, Â và câu ứng dụng

Mục tiêu

Viết đúng chữ hoa Ă, Â cao 5 li, nét thanh đậm đều; viết đúng câu ứng dụng và hiểu nghĩa câu tục ngữ.

Nội dung

GV hướng dẫn quy trình viết chữ hoa A rồi thêm dấu á (nét cong dưới nhỏ) cho Ă và dấu mũ (hai nét xiên ngắn) cho Â; HS viết bảng con, sau đó viết vở Tập viết câu ứng dụng “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.”

Sản phẩm dự kiến

HS viết được chữ hoa Ă, Â đúng cấu tạo (dấu cân đối, không chạm thân chữ) và câu ứng dụng đúng độ cao, khoảng cách; giải thích được nghĩa câu “phải biết ơn người đã làm ra điều mình được hưởng”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu chữ Ă, Â trên khung, nêu quy trình: “Viết chữ A cao 5 li, 3 nét; thêm dấu á ở trên đỉnh chữ; với chữ Â thì thêm dấu mũ.” Chỉ ra lỗi thường gặp: dấu á không được viết thành nét cong lên như dấu ngã.

    Học sinh

    HS quan sát, nhắc lại: “Dấu á là nét cong dưới nhỏ, không phải nét cong lên.”

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết bảng con chữ Ă, Â hai lần; sau đó giới thiệu câu ứng dụng và hỏi: “Câu này khuyên chúng ta điều gì?”

    Học sinh

    HS viết bảng con; trả lời dự kiến: “Câu này khuyên chúng ta phải biết ơn người đã làm ra thứ mình được hưởng.”

  3. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhận xét vở một số HS, chỉ ra chỗ viết chưa đúng về độ cao và khoảng cách chữ.

    Học sinh

    HS hoàn thiện bài viết theo góp ý, tự kiểm tra dấu đã cân đối chưa.

  4. Giáo viên

    GV tuyên dương những bài viết đẹp, nhắc HS luyện thêm ở nhà.

    Học sinh

    HS nêu lại cách viết chữ Ă, Â.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập: Trò chơi đúng – nhanh với bài tập củng cố

Mục tiêu

Củng cố kiến thức về đọc hiểu, từ chỉ người/chỉ vật, câu ngạc nhiên và trình tự câu chuyện thông qua các bài tập đã cho.

Nội dung

Nhóm 4 làm các bài tập trên bảng nhóm (hoặc bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu): trắc nghiệm, nối, chọn từ chỉ vật, sắp xếp trình tự sự việc. GV phát hiệu lệnh “Đổi bảng”, các nhóm đổi bảng kiểm tra chéo.

Sản phẩm dự kiến

Kết quả bài tập: 1–2. Bài 2: B (Khi cơn mưa vừa dứt). Bài 3: Có vàng, Bống – mua búp bê và quần áo đẹp; Có vàng, Bi – mua ngựa hồng và ô tô; Không có vàng, Bống – vẽ tặng anh ngựa hồng và ô tô; Không có vàng, Bi – vẽ tặng em búp bê và quần áo. Bài 4: C (Vì hai anh em yêu thương, luôn nghĩ đến nhau). Bài 5: A, C, D (hũ vàng, búp bê, ô tô). Bài 6: A (Cầu vồng kìa! Em nhìn xem. Đẹp quá!). Bài 7: C (lời của Bi). Bài 8: B (Ă có thêm dấu á). Bài 9: A (biết ơn người đã làm ra điều tốt đẹp mình được hưởng). Bài 10: thấy cầu vồng → Bi nói có bảy hũ vàng → kể món đồ mình muốn mua → cầu vồng biến mất, Bi nói chỉ đùa → hai anh em hứa vẽ tặng nhau món đồ người kia thích.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: mỗi nhóm nhận một bộ bài tập; làm xong giơ bảng; nhóm đúng và nhanh nhất được cộng điểm. GV đưa các câu hỏi lên bảng hoặc máy chiếu.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi và nhận bài tập.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức để HS làm bài; hướng dẫn làm bài nối (câu 3) và sắp xếp trình tự (câu 10). Có thể mở trang NeoEdu để HS làm bài tập tương tác.

    Học sinh

    HS làm bài theo nhóm; trả lời dự kiến cho câu 4: “Bống và Bi nghĩ cho nhau nên vẫn vui.”

  3. Giáo viên

    GV mời các nhóm giơ bảng, chữa đáp án từng câu, yêu cầu HS giải thích vì sao chọn đáp án đó.

    Học sinh

    HS giải thích; trả lời dự kiến câu 5: “Hũ vàng, búp bê, ô tô trả lời câu hỏi Cái gì? nên là từ chỉ vật.”

  4. Giáo viên

    GV tổng kết điểm, khen các nhóm; nhấn mạnh: “Muốn phân biệt từ chỉ người và từ chỉ vật, em hãy đặt câu hỏi Ai? hoặc Cái gì?”

    Học sinh

    HS ghi nhớ mẹo và tự chấm bài của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Kể lại câu chuyện theo tranh và chia sẻ với người thân

Mục tiêu

Kể lại được 1–2 đoạn truyện theo tranh, nhập vai và đổi giọng; liên hệ thực tế để nêu việc làm yêu thương anh chị em trong gia đình.

Nội dung

Theo nhóm đôi, HS kể đoạn 1–2 theo tranh (tranh 1: cầu vồng và bảy hũ vàng; tranh 2: mơ mua đồ chơi); một HS nhập vai Bi, một HS nhập vai Bống, đổi giọng khi nói lời từng nhân vật. Sau đó cả lớp nêu một việc làm yêu thương anh chị em.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được 1–2 đoạn truyện đủ ý chính, nói to vừa phải, nhìn người nghe; nêu được ít nhất một việc làm yêu thương anh chị em. Bài tập về nhà: kể lại câu chuyện cho người thân nghe.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo bốn tranh kể chuyện và nêu yêu cầu: “Kể lại 1–2 đoạn theo tranh; nhìn người nghe, đổi giọng khi nói lời Bi và Bống.”

    Học sinh

    HS quan sát tranh và chọn đoạn mình kể.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức HS kể theo cặp, sau đó mời 2–3 cặp kể trước lớp. GV đặt câu hỏi: “Em có việc làm nào giúp đỡ hoặc nhường nhịn anh chị em chưa?”

    Học sinh

    HS kể; trả lời dự kiến: “Em nhường đồ chơi cho em trai.” “Em giúp chị làm bài tập.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét về nội dung, giọng kể và cách nhập vai; khích lệ những HS còn rụt rè.

    Học sinh

    HS lắng nghe, góp ý bạn và tự rút kinh nghiệm.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Anh em yêu thương, nghĩ cho nhau là niềm vui đáng quý hơn mọi món đồ.” Giao bài về nhà.

    Học sinh

    HS nhắc lại thông điệp và ghi bài tập về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc truyện “Niềm vui của Bi và Bống” rồi trả lời các câu hỏi sau:

    1. Bi và Bống nhìn thấy cầu vồng khi nào?
    1. Bi đùa rằng dưới chân cầu vồng có gì?
    1. Lúc đầu, Bống mơ mua gì? Bi mơ mua gì?
    1. Khi cầu vồng tan mất và không có vàng, Bống sẽ vẽ tặng anh món gì? Bi sẽ vẽ tặng em món gì?
    1. Vì sao không có vàng mà hai anh em vẫn vui?
    1. Em hiểu “hũ” là gì?

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Phân loại các từ sau vào bảng (từ chỉ người / từ chỉ vật):

  • Bi, Bống, anh, em, hũ vàng, búp bê, quần áo, ô tô, bút màu

Bài 2. Tìm trong câu “Cầu vồng kìa! Em nhìn xem. Đẹp quá!”:

  • Các từ thể hiện sự ngạc nhiên:
  • Dấu câu thể hiện sự ngạc nhiên:
  • Câu này là lời của ai?

Hướng dẫn về nhà

  • Kể lại câu chuyện “Niềm vui của Bi và Bống” cho người thân nghe, kể đủ hai đoạn đầu theo tranh và nói rõ lời của Bi, lời của Bống.
  • Viết thêm 2 dòng chữ hoa Ă, Â và 2 dòng câu ứng dụng “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.” vào vở Tập viết.
  • Viết hoặc nói 1 câu về một việc làm yêu thương anh chị em của em (ví dụ: nhường đồ chơi, giúp anh chị làm việc nhà) và chia sẻ với cả lớp ở tiết sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.